[407] Taṁ kiṁ maññasi mahārāja idha tyassa yuddhaṁ paccupaṭṭhitaṁ
saṅgāmo samupabyūḷho atha āgaccheyya khattiyakumāro asikkhito
akatahattho akatayoggo akatupāsano bhīru chambhī utrāsī palāyī
bhareyyāsi taṁ purisaṁ attho ca te tādisena purisenāti. Nāhaṁ
1 Ma. Yu. samphalanti. 2 Sī. kathannūti pāṭho.
Bhante bhareyyaṁ taṁ purisaṁ na ca me attho tādisena purisenāti.
Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro asikkhito .pe. Atha āgaccheyya
vessakumāro asikkhito .pe. Atha āgaccheyya suddakumāro asikkhito
.pe. Na ca me attho tādisena purisenāti.

[408] Taṁ kiṁ maññasi mahārāja idha tyassa yuddhaṁ paccupaṭṭhitaṁ
saṅgāmo samupabyūḷho atha āgaccheyya khattiyakumāro susikkhito
katahattho katayoggo katupāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī
bhareyyāsi taṁ purisaṁ attho ca te tādisena purisenāti.
Bhareyyāhaṁ bhante taṁ purisaṁ attho ca me tādisena purisenāti.
Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro .pe. Atha āgaccheyya vessakumāro
.pe. Atha āgaccheyya suddakumāro susikkhito katahattho
katayoggo katupāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī bhareyyāsi
taṁ purisaṁ attho ca te tādisena purisenāti. Bhareyyāhaṁ bhante taṁ
purisaṁ attho ca me tādisena purisenāti.

[409] Evameva kho mahārāja yasmā [1]- cepi kulā agārasmā
anagāriyaṁ pabbajito hoti so ca hoti pañcaṅgavippahīno pañcaṅgasamannāgato
tasmiṁ dinnaṁ mahapphalaṁ hoti. Katamāni pañcaṅgāni
pahīnāni honti. Kāmacchando pahīno hoti byāpādo pahīno
hoti thīnamiddhaṁ pahīnaṁ hoti uddhaccakukkuccaṁ pahīnaṁ hoti vicikicchā
pahīnā hoti. Imāni pañcaṅgāni pahīnāni honti. Katamehi
1 Ma. Yu. etthantare kasmāti dissati.
Pañcahaṅgehi samannāgato hoti. Asekkhena sīlakkhandhena samannāgato
hoti asekkhena samādhikkhandhena samannāgato hoti asekkhena
paññākkhandhena samannāgato hoti asekkhena vimuttikkhandhena
samannāgato hoti asekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena
samannāgato hoti. Imehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti.
Iti pañcaṅgavippahīne pañcaṅgasamannāgate dinnaṁ mahapphalanti.

[410] Idamavoca bhagavā .pe. Satthā
issatthaṁ balaviriyañca yasmiṁ vijjetha māṇave
taṁ yuddhattho bhare rājā nāsūraṁ jātipaccayā
tatheva khantisoraccaṁ dhammā yasmiṁ patiṭṭhitā
tamariyavutti 1 medhāviṁ hīnajaccampi pūjaye
kāraye assame ramme vāsayettha bahussute
papañcavivane kayirā dugge saṅkamanāni ca
annaṁ pānaṁ khādanīyaṁ vatthasenāsanāni ca
dadeyya ujubhūtesu vippasannena cetasā
yathāpi 2 megho thanayaṁ vijjumālī satakkuku 3
thalaṁ ninnañca pūreti abhivassaṁ vasundharaṁ
tatheva saddho sutavā abhisaṅkhacca bhojanaṁ
vaṇibbake tappayati annapānena paṇḍito
anumodamāno pakireti detha dethāti bhāsati
1 Ma. ariyavuttiṁ medhāviṁ. Yu. tamariyavuttiṁ. 2 Ma. Yu. yathāhi. 3 Ma. Yu. satakkaku.
Tañhissa tajjitaṁ 1 hoti devasseva pavassato
sā puññadhārā vipulā dātāraṁ abhivassatīti.
Pañcamaṁ pabbatopamasuttaṁ

[411] Sāvatthīnidānaṁ. Atha kho rājā pasenadikosalo
divādivassa yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho rājānaṁ pasenadikosalaṁ
bhagavā etadavoca handa kuto nu tvaṁ mahārāja āgacchasi
divādivassāti. Yāni tāni bhante raññaṁ khattiyānaṁ muddhāvasittānaṁ
issariyamadamattānaṁ kāmagedhapariyuṭṭhitānaṁ janapadatthāvariyappattānaṁ
mahantaṁ paṭhavīmaṇḍalaṁ abhivijiya ajjhāvasantānaṁ rājakaraṇīyāni
bhavanti tesvāhaṁ 2 etarahi ussukkaṁ āpannoti.

[412] Taṁ kiṁ maññasi mahārāja idha te puriso āgaccheyya
puratthimāya disāya saddhāyiko paccayiko so taṁ upasaṅkamitvā
evaṁ vadeyya yagghe mahārāja jāneyya 3 ahaṁ āgacchāmi puratthimāya
disāya tatthaddasaṁ mahantaṁ pabbataṁ abbhasamaṁ sabbe pāṇe
nippothento 4 āgacchati yante mahārāja karaṇīyaṁ taṁ karohīti.
Atha dutiyo puriso āgaccheyya dakkhiṇāya disāya .pe. Atha
tatiyo puriso āgaccheyya pacchimāya disāya .pe. Atha catuttho
puriso āgaccheyya uttarāya disāya saddhāyiko paccayiko so
1 Po. Ma. Yu. gajjitaṁ. 2 Ma. tesu khvāhaṁ. 3 Ma. Yu. jāneyyāsi. 4 Sī. Yu.
nipuphoṭento. Ma. nipphothenuto.
Taṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya yagghe mahārāja jāneyya 1 ahaṁ
āgacchāmi uttarāya disāya tatthaddasaṁ mahantaṁ pabbataṁ abbhasamaṁ
sabbe pāṇe nippothento āgacchati yante mahārāja karaṇīyaṁ
taṁ karohīti. Evarūpe te mahārāja mahati mahabbhaye samuppanne
dāruṇe manussakkhaye 2 dullabhe manussatte kimassa karaṇīyanti.
Evarūpe me bhante mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye
dullabhe manussatte kimassa karaṇīyaṁ aññatra dhammacariyāya aññatra
samacariyāya aññatra kusalakiriyāya aññatra puññakiriyāyāti.

[413] Ārocemi kho te mahārāja paṭivedemi kho te
mahārāja adhivattati kho taṁ mahārāja jarāmaraṇaṁ adhivattamāne ca
te mahārāja jarāmaraṇe kimassa karaṇīyanti. Adhivattamāne ca
me bhante jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṁ aññatra dhammacariyāya
aññatra samacariyāya aññatra kusalakiriyāya aññatra puññakiriyāya
yāni tāni bhante raññaṁ khattiyānaṁ muddhāvasittānaṁ issariyamadamattānaṁ
kāmagedhapariyuṭṭhitānaṁ janapadatthāvariyappattānaṁ mahantaṁ paṭhavīmaṇḍalaṁ
abhivijiya ajjhāvasantānaṁ hatthiyuddhāni bhavanti tesampi
bhante hatthiyuddhānaṁ natthi gati natthi visayo adhivattamāne
jarāmaraṇe yānipi tāni bhante raññaṁ khattiyānaṁ muddhāvasittānaṁ
.pe. Ajjhāvasantānaṁ assayuddhāni bhavanti .pe. Rathayuddhāni
1 Ma. Yu. jāneyyāsi. 2 Ma. manussakāye.
Bhavanti .pe. Pattiyuddhāni bhavanti tesampi bhante pattiyuddhānaṁ
natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe santi kho
pana bhante imasmiṁ rājakule mantino mahāmattā ye pahonti
āgate paccatthike mantehi bhedayituṁ tesampi bhante mantayuddhānaṁ
natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe saṁvijjati kho
pana bhante imasmiṁ rājakule pahūtaṁ hiraññasuvaṇṇaṁ bhūmigatañceva
vehāsaṭṭhañca yena mayaṁ pahoma āgate paccatthike dhanena upalāpetuṁ
tesampi bhante dhanayuddhānaṁ natthi gati natthi visayo adhivattamāne
jarāmaraṇe adhivattamāne ca me bhante jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṁ
aññatra dhammacariyāya aññatra samacariyāya aññatra kusalakiriyāya
aññatra puññakiriyāyāti.

[414] Evametaṁ mahārāja evametaṁ adhivattamāne ca te
jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṁ aññatra dhammacariyāya aññatra samacariyāya
aññatra kusalakiriyāya aññatra puññakiriyāyāti.

[415] Idamavoca bhagavā .pe. Satthā
yathāpi selā vipulā nabhaṁ āhacca pabbatā
samantā anupariyeyyuṁ nippothentā 1 catuddisā
evaṁ jarā ca maccu ca adhivattanti pāṇino
khattiye brāhmaṇe vesse sudde caṇḍālapukkuse
1 Po. Ma. Yu. nippothenuto.
Na kiñci 1 parivajjeti sabbamevābhimaddati
na tattha hatthīnaṁ bhūmi na rathānaṁ na pattiyā
na cāpi mantayuddhena sakkā jetuṁ dhanena vā
tasmā hi paṇḍito poso sampassaṁ atthamattano
buddhe dhamme ca saṅghe ca dhīro saddhaṁ nivesaye
yo dhammacārī 2 kāyena vācāya uda cetasā
idheva naṁ pasaṁsanti pecca sagge pamodatīti.
Kosalasaṁyuttaṁ samattaṁ.
Tassuddānaṁ
puggalo ayyikā loko issatthaṁ pabbatopamaṁ 3
desitaṁ buddhaseṭṭhena imaṁ kosalapañcakaṁ.
----------------
1 kañcītipi pāṭhena bhavitabbaṁ. 2 Ma. yo dhammaṁ cari kāyena. 3 Ma. pabbatūpamā.
Mārasaṁyuttaṁ
paṭhamavaggo paṭhamo
--------
paṭhamaṁ tapokammasuttaṁ

[416] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā uruvelāyaṁ viharati
najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe 1 paṭhamābhisambuddho.
Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko
udapādi mutto vatamhi tāya dukkarakārikāya sādhu mutto
vatamhi tāya anatthasañhitāya dukkarakārikāya sādhu vatamhi satto 2
bodhisamajjhagūti 3 .