[397] Kathañca mahārāja puggalo joti jotiparāyano hoti.
Idha mahārāja ekacco puggalo ucce kule pacchājāto hoti
khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule
vā aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe
1 Sī. Yu. oroheyya.
Pahūtadhanadhaññe. So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko
paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato lābhī annassa pānassa
vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So
kāyena sucaritaṁ carati vācāya sucaritaṁ carati manasā sucaritaṁ carati. So
kāyena sucaritaṁ caritvā vācāya sucaritaṁ caritvā manasā sucaritaṁ caritvā
kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati. Seyyathāpi
mahārāja puriso pallaṅkā vā pallaṅkaṁ saṅkameyya assapiṭṭhiyā vā
assapiṭṭhiṁ saṅkameyya hatthikkhandhā vā hatthikkhandhaṁ saṅkameyya pāsādā
vā pāsādaṁ saṅkameyya tathūpamāhaṁ mahārāja imaṁ puggalaṁ vadāmi.
Evaṁ kho mahārāja puggalo joti jotiparāyano hoti. Ime kho
mahārāja cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.

[398] Idamavoca .pe.
Daḷiddo puriso rāja assaddho hoti maccharī
kadariyo pāpasaṅkappo micchādiṭṭhi anādaro
samaṇe brāhmaṇe vāpi aññe vāpi vaṇibbake
akkosati paribhāsati natthiko hoti rosako
dadamānaṁ nivāreti yācamānāna bhojanaṁ
tādiso puriso rāja miyyamāno janādhipa
upeti nirayaṁ ghoraṁ tamo tamaparāyano
daḷiddo puriso rāja saddho hoti amaccharī
Dadāti seṭṭhasaṅkappo abyaggamanaso naro
samaṇe brāhmaṇe vāpi aññe vāpi vaṇibbake
uṭṭhāya abhivādeti samacariyāya sikkhati
dadamānaṁ na vāreti yācamānāna bhojanaṁ
tādiso puriso rāja miyyamāno janādhipa
upeti tidivaṁ ṭhānaṁ tamo jotiparāyano
aḍḍho ce 1 puriso rāja assaddho hoti maccharī
kadariyo pāpasaṅkappo micchādiṭṭhi anādaro
samaṇe brāhmaṇe vāpi aññe vāpi vaṇibbake
akkosati paribhāsati natthiko hoti rosako
dadamānaṁ nivāreti yācamānāna bhojanaṁ
tādiso puriso rāja miyyamāno janādhipa
upeti nirayaṁ ghoraṁ joti tamaparāyano
aḍḍho ce 2 puriso rāja saddho hoti amaccharī
dadāti seṭṭhasaṅkappo abyaggamanaso naro
samaṇe brāhmaṇe vāpi aññe vāpi vaṇibbake
uṭṭhāya abhivādeti samacariyāya sikkhati
dadamānaṁ na vāreti yācamānāna bhojanaṁ
tādiso puriso rāja miyyamāno janādhipa
upeti tidivaṁ ṭhānaṁ joti jotiparāyanoti.
1 Yu. ve.
Dutiyaṁ ayyikāsuttaṁ

[399] Sāvatthīnidānaṁ. Atha kho rājā pasenadikosalo divādivassa
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho rājānaṁ pasenadikosalaṁ
bhagavā etadavoca handa kuto nu tvaṁ mahārāja āgacchasi divādivassāti.
Ayyikā 1 me bhante kālakatā jiṇṇā vuḍḍhā 2 mahallikā
addhagatā vayo anuppattā vīsavassasatikā jātiyā ayyikā kho
pana [3]- bhante piyā ahosi manāpā hatthiratanena cepahaṁ 4 bhante
labheyyaṁ mā me ayyikā kālamakāsīti hatthiratanaṁpahaṁ dadeyyaṁ
mā me ayyikā kālamakāsīti assaratanena cepahaṁ bhante labheyyaṁ
mā me ayyikā kālamakāsīti assaratanaṁpahaṁ dadeyyaṁ mā me
ayyikā kālamakāsīti gāmavarena cepahaṁ bhante labheyyaṁ mā me
ayyikā kālamakāsīti gāmavaraṁpahaṁ dadeyyaṁ mā me ayyikā
kālamakāsīti janapadena 5 cepahaṁ bhante labheyyaṁ mā me ayyikā
kālamakāsīti janapadaṁpahaṁ 6 dadeyyaṁ mā me ayyikā kālamakāsīti [7]-
acchariyaṁ bhante abbhūtaṁ bhante yāva subhāsitañcidaṁ bhante bhagavatā
sabbe sattā maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṁ anatītāti.

[400] Evametaṁ mahārāja evametaṁ mahārāja sabbe sattā
1 Sī. Yu. ayyakā. 2 Sī. vuddhā. 3 Ma. Yu. etthantare mesaddo dissati.
4 Ma. Yu. pāhaṁ. 5 Sī. janapadapadesena. 6 Sī. Ma. janapadapadesaṁ. 7 Ma. Yu.
sabbe sattā .pe. maraṇaṁ anatītātīti. ime pāṭhā dissanti.
Maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṁ anatītā. Seyyathāpi mahārāja
yānikānici kumbhakārakabhājanāni āmakāni ceva pakkāni ca sabbāni
tāni bhedanadhammāni bhedanapariyosānāni bhedanaṁ anatītāni evameva
kho mahārāja sabbe sattā maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṁ
anatītāti.

[401] Idamavoca .pe.
Sabbe sattā marissanti maraṇantaṁ hi jīvitaṁ
yathākammaṁ gamissanti puññapāpaphalūpagā
nirayaṁ pāpakammantā puññakammā ca sugatiṁ
tasmā kareyya kalyāṇaṁ nicayaṁ samparāyikaṁ
puññāni paralokasmiṁ patiṭṭhā honti pāṇinanti.
Tatiyaṁ lokasuttaṁ

[402] Sāvatthiyaṁ ... Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadikosalo
bhagavantaṁ etadavoca kati nu kho bhante lokassa dhammā uppajjamānā
uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyāti.

[403] Tayo kho mahārāja lokassa dhammā uppajjamānā
uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Katame tayo.
Lobho kho mahārāja lokassa dhammo uppajjamāno uppajjati
ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya doso kho mahārāja lokassa
dhammo uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya
Moho kho mahārāja lokassa dhammo uppajjamāno uppajjati
ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Ime kho mahārāja tayo lokassa
dhammā uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyāti.

[404] Idamavoca .pe.
Lobho doso ca moho ca purisaṁ pāpacetasaṁ
hiṁsanti attasambhūtā tacasāraṁva sapphalanti 1 .
Catutthaṁ issatthasuttaṁ

[405] Sāvatthiyaṁ ... Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadikosalo
bhagavantaṁ etadavoca kattha nu 2 kho bhante dānaṁ dātabbanti.
Yattha kho mahārāja cittaṁ pasīdatīti. Kattha pana bhante dinnaṁ
mahapphalanti.

[406] Aññaṁ kho etaṁ mahārāja kattha dānaṁ dātabbaṁ aññaṁ
panetaṁ kattha dinnaṁ mahapphalanti sīlavato kho mahārāja dinnaṁ
mahapphalaṁ no tathā dussīle. Tena hi mahārāja taññevettha
paṭipucchissāmi yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.