Vinayapiṭake mahāvibhaṅgassa
paṭhamo bhāgo
---------
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
Verañjakaṇḍaṁ

[1] Tena samayena buddho bhagavā verañjāyaṁ viharati naḷerupucimandamūle
mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi.
Assosi kho verañjo brāhmaṇo samaṇo khalu bho gotamo
sakyaputto sakyakulā pabbajito verañjāyaṁ viharati naḷerupucimandamūle
mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi taṁ kho pana bhavantaṁ
gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā
arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro
purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti so imaṁ
lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ
sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti so dhammaṁ deseti
ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ
kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti sādhu kho pana
tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotīti.

[2] Athakho verañjo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ
vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho verañjo
brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca sutammetaṁ bho gotama na samaṇo
gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuḍḍhe 1 mahallake addhagate vayoanuppatte
abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimantetīti
tayidaṁ bho gotama tatheva na hi bhavaṁ gotamo brāhmaṇe jiṇṇe
vuḍḍhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti
vā āsanena vā nimanteti tayidaṁ bho gotama na sampannamevāti.
Nāhantaṁ brāhmaṇa passāmi sadevake loke samārake sabrahmake
sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yamahaṁ abhivādeyyaṁ
vā paccuṭṭheyyaṁ vā āsanena vā nimanteyyaṁ yaṁ hi brāhmaṇa
tathāgato abhivādeyya vā paccuṭṭheyya vā āsanena vā nimanteyya
muddhāpi tassa vipateyyāti. Arasarūpo bhavaṁ gotamoti. Atthi
khvesa brāhmaṇa pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno
vadeyya arasarūpo samaṇo gotamoti ye te brāhmaṇa rūparasā
saddarasā gandharasā rasarasā phoṭṭhabbarasā te tathāgatassa pahīnā
ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṁ katā 2 āyatiṁ anuppādadhammā
ayaṁ kho brāhmaṇa pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno
1 Ma. vuddhe. 2 gatātipi pāṭho.
Vadeyya arasarūpo samaṇo gotamoti no ca kho yaṁ tvaṁ sandhāya
vadesīti. Nibbhogo bhavaṁ gotamoti. Atthi khvesa brāhmaṇa
pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya nibbhogo
samaṇo gotamoti ye te brāhmaṇa rūpabhogā saddabhogā
gandhabhogā rasabhogā phoṭṭhabbabhogā te tathāgatassa pahīnā
ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṁ katā āyatiṁ anuppādadhammā
ayaṁ kho brāhmaṇa pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno
vadeyya nibbhogo samaṇo gotamoti no ca kho yaṁ tvaṁ
sandhāya vadesīti. Akiriyavādo bhavaṁ gotamoti. Atthi khvesa
brāhmaṇa pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya
akiriyavādo samaṇo gotamoti ahañhi brāhmaṇa akiriyaṁ vadāmi
kāyaduccaritassa vacīduccaritassa manoduccaritassa anekavihitānaṁ pāpakānaṁ
akusalānaṁ dhammānaṁ akiriyaṁ vadāmi ayaṁ kho brāhmaṇa
pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya akiriyavādo
samaṇo gotamoti no ca kho yaṁ tvaṁ sandhāya vadesīti.
Ucchedavādo bhavaṁ gotamoti. Atthi khvesa brāhmaṇa pariyāyo
yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya ucchedavādo samaṇo
gotamoti ahañhi brāhmaṇa ucchedaṁ vadāmi rāgassa dosassa
mohassa anekavihitānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ ucchedaṁ
vadāmi ayaṁ kho brāhmaṇa pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā
Vadamāno vadeyya ucchedavādo samaṇo gotamoti no ca
kho yaṁ tvaṁ sandhāya vadesīti. Jegucchī bhavaṁ gotamoti. Atthi
khvesa brāhmaṇa pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno
vadeyya jegucchī samaṇo gotamoti ahañhi brāhmaṇa jigucchāmi 1
kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena anekavihitānaṁ pāpakānaṁ
akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā jigucchāmi 2 ayaṁ kho brāhmaṇa
pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya jegucchī
samaṇo gotamoti no ca kho yaṁ tvaṁ sandhāya vadesīti. Venayiko
bhavaṁ gotamoti. Atthi khvesa brāhmaṇa pariyāyo yena maṁ
pariyāyena sammā vadamāno vadeyya venayiko samaṇo gotamoti.
Ahañhi brāhmaṇa vinayāya dhammaṁ desemi rāgassa dosassa mohassa
anekavihitānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ vinayāya dhammaṁ desemi
ayaṁ kho brāhmaṇa pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno
vadeyya venayiko samaṇo gotamoti no ca kho yaṁ tvaṁ sandhāya
vadesīti. Tapassī bhavaṁ gotamoti. Atthi khvesa brāhmaṇa
pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya tapassī
samaṇo gotamoti tapanīyāhaṁ brāhmaṇa pāpake akusale dhamme
vadāmi kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ yassa kho brāhmaṇa
tapanīyā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā
1-2 imesu dvīsu ṭhānesu jegucchaṁ vadāmītipi pāṭho dissati.
Anabhāvaṁ katā āyatiṁ anuppādadhammā tamahaṁ tapassīti vadāmi
tathāgatassa kho brāhmaṇa tapanīyā pāpakā akusalā dhammā
pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṁ katā āyatiṁ anuppādadhammā
ayaṁ kho brāhmaṇa pariyāyo yena maṁ pariyāyena
sammā vadamāno vadeyya tapassī samaṇo gotamoti no ca
kho yaṁ tvaṁ sandhāya vadesīti. Apagabbho bhavaṁ gotamoti. Atthi
khvesa brāhmaṇa pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno
vadeyya apagabbho samaṇo gotamoti yassa kho brāhmaṇa
āyatiṁ gabbhaseyyā punabbhavābhinibbatti pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā
anabhāvaṁ katā āyatiṁ anuppādadhammā tamahaṁ apagabbhoti
vadāmi tathāgatassa kho brāhmaṇa āyatiṁ gabbhaseyyā punabbhavābhinibbatti
pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṁ katā āyatiṁ
anuppādadhammā ayaṁ kho brāhmaṇa pariyāyo yena maṁ pariyāyena
sammā vadamāno vadeyya apagabbho samaṇo gotamoti no ca
kho yaṁ tvaṁ sandhāya vadesīti.

[3] Seyyathāpi brāhmaṇa kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa
vā dvādasa vā tānassu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni sammā
pariseditāni sammā paribhāvitāni yo nu kho tesaṁ kukkuṭacchāpakānaṁ
paṭhamataraṁ pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṁ
padāletvā sotthinā abhinibbijjheyya kinti svāssa vacanīyo
Jeṭṭho vā kaniṭṭho vāti. Jeṭṭhotissa bho gotama vacanīyo
so hi nesaṁ jeṭṭho hotīti. Evameva kho ahaṁ brāhmaṇa
avijjāgatāya pajāya aṇḍabhūtāya pariyonaddhāya avijjaṇḍakosaṁ
padāletvā eko va loke anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho
sohaṁ brāhmaṇa jeṭṭho seṭṭho lokassa āraddhaṁ kho pana me
brāhmaṇa viriyaṁ ahosi asallīnaṁ upaṭṭhitā sati appamuṭṭhā 1
passaddho kāyo asāraddho samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ so kho
ahaṁ brāhmaṇa vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ
savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ vitakkavicārānaṁ
vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ
avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ pītiyā
ca virāgā upekkhako ca vihāsiṁ sato ca sampajāno sukhañca
kāyena paṭisaṁvedesiṁ yantaṁ ariyā ācikkhanti upekkhako satimā
sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ sukhassa ca pahānā
dukkhassa ca pahānā pubbe va somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā
adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ.
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese
mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte 2 pubbenivāsānussatiñāṇāya
cittaṁ abhininnāmesiṁ so anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ
1 Yu. Ma. asammuṭṭhā. 2 Yu. Ma. ānañjappatte.
Anussarāmi seyyathīdaṁ ekaṁpi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi
jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsaṁpi
jātiyo tiṁsaṁpi jātiyo cattāḷīsaṁpi jātiyo paññāsaṁpi jātiyo
jātisataṁpi jātisahassaṁpi jātisatasahassaṁpi anekepi saṁvaṭṭakappe
anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe amutrāsiṁ evaṁnāmo
evaṁgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī
evamāyupariyanto so tato cuto amutra udapādiṁ tatrāpāsiṁ
evaṁnāmo evaṁgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī
evamāyupariyanto so tato cuto idhūpapannoti. Iti
sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarāmi. Ayaṁ kho me
brāhmaṇa rattiyā paṭhame yāme paṭhamā vijjā adhigatā avijjā
vihatā vijjā uppannā tamo vihato āloko uppanno
yathātaṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. Ayaṁ kho
me brāhmaṇa paṭhamā abhinibbidhā ahosi kukkuṭacchāpakasseva
aṇḍakosamhā. So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte
anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte
sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ. So dibbena
cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne
upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate
yathākammūpage satte pajānāmi ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena
Samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena
samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā
te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ
vinipātaṁ nirayaṁ upapannā ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena
samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā
ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā te
kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ 1 upapannāti.
Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi
cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate
duggate yathākammūpage satte pajānāmi. Ayaṁ kho me brāhmaṇa
rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā avijjā vihatā
vijjā uppannā tamo vihato āloko uppanno yathātaṁ
appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. Ayaṁ kho me
brāhmaṇa dutiyā abhinibbidhā ahosi kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā.
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte
anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte
āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ so idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ
abbhaññāsiṁ ayaṁ dukkhasamudayoti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ayaṁ
dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti
1 saggalokantipi pāṭho.
Yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ime āsavāti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ayaṁ
āsavasamudayoti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ayaṁ āsavanirodhoti yathābhūtaṁ
abbhaññāsiṁ ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ
tassa me evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccittha
bhavāsavāpi cittaṁ vimuccittha 1 avijjāsavāpi cittaṁ vimuccittha vimuttasmiṁ
vimuttamiti 2 ñāṇaṁ ahosi khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ
kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti abbhaññāsiṁ. Ayaṁ kho
me brāhmaṇa rattiyā pacchime yāme tatiyā vijjā adhigatā
avijjā vihatā vijjā uppannā tamo vihato āloko uppanno
yathātaṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. Ayaṁ kho
me brāhmaṇa tatiyā abhinibbidhā ahosi kukkuṭacchāpakasseva
aṇḍakosamhāti.

[4] Evaṁ vutte verañjo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca
jeṭṭho bhavaṁ gotamo seṭṭho bhavaṁ gotamo abhikkantaṁ bho
gotama abhikkantaṁ bho gotama seyyathāpi bho gotama nikkujjitaṁ
vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā vivareyya mūḷhassa vā maggaṁ
ācikkheyya andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya cakkhumanto
rūpāni dakkhantīti evamevaṁ 3 bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo
1 yebhuyyena ito paraṁ diṭṭhāsavāpīti atthi. 2 vimuttamhītipi
pāṭho. 3 sabbattha evamevāti pāṭho dissati.
Pakāsito esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca
bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ
saraṇaṁ gataṁ adhivāsetu ca me bhavaṁ gotamo verañjāyaṁ vassāvāsaṁ
saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Athakho
verañjo brāhmaṇo bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā
bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

[5] Tena kho pana samayena verañjā dubbhikkhā hoti
dvīhitikā setaṭṭhikā salākāvuttā na sukarā uñchena paggahena
yāpetuṁ. Tena kho pana samayena uttarāpathakā assavāṇijā
pañcamattehi assasatehi verañjāyaṁ vassāvāsaṁ upagatā honti.
Tehi assamaṇḍalikāsu bhikkhūnaṁ patthapatthapūlakaṁ 1 paññattaṁ hoti.
Bhikkhū pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya verañjāyaṁ 2
piṇḍāya pavisitvā piṇḍaṁ alabhamānā assamaṇḍalikāsu piṇḍāya
caritvā patthapatthapūlakaṁ ārāmaṁ haritvā udukkhale koṭṭetvā
koṭṭetvā paribhuñjanti. Āyasmā panānando patthapūlakaṁ silāyaṁ
piṁsitvā 3 bhagavato upanāmeti. Taṁ bhagavā paribhuñjati. Assosi kho
bhagavā udukkhalasaddaṁ. Jānantāpi tathāgatā pucchanti jānantāpi
na pucchanti kālaṁ viditvā pucchanti kālaṁ viditvā na pucchanti
1 sabbattha patthapatthamūlakanti pāṭho dissati. 2 Yu. Ma. verañjaṁ.
3 Yu. Ma. pisitvā.
Atthasañhitaṁ tathāgatā pucchanti no anatthasañhitaṁ anatthasañhite
setughāto tathāgatānaṁ. Dvīhākārehi buddhā bhagavanto bhikkhū
paṭipucchanti dhammaṁ vā desessāma sāvakānaṁ vā sikkhāpadaṁ
paññāpessāmāti. Athakho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi
kinnu kho so ānanda udukkhalasaddoti. Athakho āyasmā
ānando bhagavato etamatthaṁ ārocesi. Sādhu sādhu ānanda
tumhehi ānanda sappurisehi vijitaṁ pacchimā janatā sālimaṁsodanaṁ
atimaññissatīti.

[6] Athakho āyasmā mahāmoggallāno yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṁ etadavoca
etarahi bhante verañjā dubbhikkhā dvīhitikā setaṭṭhikā salākāvuttā
na sukarā uñchena paggahena yāpetuṁ imissā bhante
mahāpaṭhaviyā heṭṭhimatalaṁ sampannaṁ 1 seyyathāpi khuddakamadhuṁ 2 anīlakaṁ
evamassādaṁ sādhāhaṁ bhante paṭhaviṁ parivatteyyaṁ bhikkhū pappaṭakojaṁ
paribhuñjissantīti. Ye pana te moggallāna paṭhavīnissitā pāṇā
te kathaṁ karissasīti. Ekāhaṁ bhante pāṇiṁ abhinimminissāmi
seyyathāpi mahāpaṭhavī ye paṭhavīnissitā pāṇā te tattha saṅkāmessāmi
ekena hatthena paṭhaviṁ parivattessāmīti. Alaṁ moggallāna
1 Ma. Rā. rasasampannaṁ. 2 Yu. khuddamadhuṁ.
Mā te rucci paṭhaviṁ parivattetuṁ vipallāsaṁpi sattā paṭilabheyyunti.
Sādhu bhante sabbo bhikkhusaṅgho uttarakuruṁ piṇḍāya gaccheyyāti.
Ye pana te moggallāna bhikkhū aniddhimanto te kathaṁ karissasīti.
Tathāhaṁ bhante karissāmi yathā sabbe bhikkhū gacchissantīti.
Alaṁ moggallāna mā te rucci sabbassa bhikkhusaṅghassa uttarakuruṁ
piṇḍāya gamananti.

[7] Athakho āyasmato sāriputtassa rahogatassa paṭisallīnassa
evaṁ cetaso parivitakko udapādi katamesānaṁ kho buddhānaṁ
bhagavantānaṁ brahmacariyaṁ na ciraṭṭhitikaṁ ahosi katamesānaṁ buddhānaṁ
bhagavantānaṁ brahmacariyaṁ ciraṭṭhitikaṁ ahosīti. Athakho āyasmā
sāriputto sāyaṇhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca
idha mayhaṁ bhante rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko
udapādi katamesānaṁ kho buddhānaṁ bhagavantānaṁ brahmacariyaṁ na
ciraṭṭhitikaṁ ahosi katamesānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ brahmacariyaṁ
ciraṭṭhitikaṁ ahosīti. Bhagavato ca sāriputta vipassissa bhagavato
ca sikhissa bhagavato ca vessabhussa brahmacariyaṁ na ciraṭṭhitikaṁ ahosi
bhagavato ca sāriputta kakusandhassa bhagavato ca konāgamanassa
bhagavato ca kassapassa brahmacariyaṁ ciraṭṭhitikaṁ ahosīti. Ko nu
Kho bhante hetu ko paccayo yena bhagavato ca vipassissa
bhagavato ca sikhissa bhagavato ca vessabhussa brahmacariyaṁ na
ciraṭṭhitikaṁ ahosīti. Bhagavā ca sāriputta vipassī bhagavā ca
sikhī bhagavā ca vessabhū kilāsuno ahesuṁ sāvakānaṁ vitthārena
dhammaṁ dassetuṁ appakañca nesaṁ ahosi suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ
gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhūtadhammaṁ vedallaṁ appaññattaṁ
sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ anuddiṭṭhaṁ pātimokkhaṁ tesaṁ buddhānaṁ
bhagavantānaṁ antaradhānena buddhānubuddhānaṁ sāvakānaṁ antaradhānena
ye te pacchimā sāvakā nānānāmā nānāgottā nānājaccā
nānākulā pabbajitā te taṁ brahmacariyaṁ khippaññeva antaradhāpesuṁ
seyyathāpi sāriputta nānāpupphāni phalake nikkhittāni suttena
asaṅgahitāni tāni vāto vikirati vidhamati viddhaṁseti taṁ kissa hetu
yathātaṁ suttena asaṅgahitattā evameva kho sāriputta tesaṁ buddhānaṁ
bhagavantānaṁ antaradhānena buddhānubuddhānaṁ sāvakānaṁ antaradhānena
ye te pacchimā sāvakā nānānāmā nānāgottā nānājaccā
nānākulā pabbajitā te taṁ brahmacariyaṁ khippaññeva antaradhāpesuṁ
kilāsuno ca te buddhā 1 bhagavanto ahesuṁ sāvake 2 cetasā
ceto paricca ovadituṁ bhūtapubbaṁ sāriputta vessabhū bhagavā arahaṁ
sammāsambuddho aññatarasmiṁ bhiṁsanake vanasaṇḍe sahassaṁ bhikkhusaṅghaṁ
1 ayaṁ pāṭho katthaci na dissati. 2 sāvakānantipi atthi.
Cetasā ceto paricca ovadati anusāsati evaṁ vitakketha mā
evaṁ vitakkayittha evaṁ manasikarotha mā evaṁ manasākattha idaṁ
pajahatha idaṁ upasampajja viharathāti athakho sāriputta tesaṁ
bhikkhusahassānaṁ 1 vessabhunā bhagavatā arahatā sammāsambuddhena evaṁ
ovadiyamānānaṁ evaṁ anusāsiyamānānaṁ anupādāya āsavehi cittāni
vimucciṁsu tatra sudaṁ sāriputta bhiṁsanakassa vanasaṇḍassa bhiṁsanakatasmiṁ
hoti yo koci avītarāgo taṁ vanasaṇḍaṁ pavisati yebhuyyena 2
lomāni haṁsanti ayaṁ kho sāriputta hetu ayaṁ paccayo yena
bhagavato ca vipassissa bhagavato ca sikhissa bhagavato ca vessabhussa
brahmacariyaṁ na ciraṭṭhitikaṁ ahosīti. Ko pana bhante hetu ko
paccayo yena bhagavato ca kakusandhassa bhagavato ca konāgamanassa
bhagavato ca kassapassa brahmacariyaṁ ciraṭṭhitikaṁ ahosīti. Bhagavā ca
sāriputta kakusandho bhagavā ca konāgamano bhagavā ca kassapo
akilāsuno ahesuṁ sāvakānaṁ vitthārena dhammaṁ desetuṁ bahuñca nesaṁ
ahosi suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ
abbhūtadhammaṁ vedallaṁ paññattaṁ sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ uddiṭṭhaṁ
pātimokkhaṁ tesaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ antaradhānena buddhānubuddhānaṁ
sāvakānaṁ antaradhānena ye te pacchimā sāvakā nānānāmā nānāgottā
nānājaccā nānākulā pabbajitā te taṁ brahmacariyaṁ
1 tesaṁ bhikkhūnanti amhākaṁ khanti. 2 Ma. yebhūyena.
Ciraṁ dīghamaddhānaṁ ṭhapesuṁ seyyathāpi sāriputta nānāpupphāni phalake
nikkhittāni suttena susaṅgahitāni tāni vāto na vikirati na
vidhamati na viddhaṁseti taṁ kissa hetu yathātaṁ suttena susaṅgahitattā
evameva kho sāriputta tesaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ antaradhānena
buddhānubuddhānaṁ sāvakānaṁ antaradhānena ye te pacchimā sāvakā
nānānāmā nānāgottā nānājaccā nānākulā pabbajitā te
taṁ brahmacariyaṁ ciraṁ dīghamaddhānaṁ ṭhapesuṁ ayaṁ kho sāriputta hetu
ayaṁ paccayo yena bhagavato ca kakusandhassa bhagavato ca konāgamanassa
bhagavato ca kassapassa brahmacariyaṁ ciraṭṭhitikaṁ ahosīti.

[8] Athakho āyasmā sāriputto uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ
karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ
etadavoca etassa bhagavā kālo etassa sugata kālo yaṁ
bhagavā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññāpeyya uddiseyya pātimokkhaṁ
yathayidaṁ 1 brahmacariyaṁ addhaniyaṁ assa ciraṭṭhitikanti. Āgamehi tvaṁ
sāriputta āgamehi tvaṁ sāriputta tathāgato va tattha kālaṁ
jānissati na tāva sāriputta satthā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññāpeti
uddisati pātimokkhaṁ yāva na idhekacce āsavaṭṭhāniyā
dhammā saṅghe pātubhavanti yato ca kho sāriputta idhekacce
āsavaṭṭhāniyā dhammā saṅghe pātubhavanti atha satthā sāvakānaṁ
1 Ma. yathāyidaṁ.
Sikkhāpadaṁ paññāpeti uddisati pātimokkhaṁ tesaññeva āsavaṭṭhāniyānaṁ
dhammānaṁ paṭighātāya na tāva sāriputta idhekacce āsavaṭṭhāniyā
dhammā saṅghe pātubhavanti yāva na saṅgho rattaññumahattaṁ
patto hoti yato ca kho sāriputta saṅgho rattaññumahattaṁ
patto hoti atha idhekacce āsavaṭṭhāniyā dhammā saṅghe pātubhavanti
atha satthā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññāpeti uddisati
pātimokkhaṁ tesaññeva āsavaṭṭhāniyānaṁ dhammānaṁ paṭighātāya na
tāva sāriputta idhekacce āsavaṭṭhāniyā dhammā saṅghe pātubhavanti
yāva na saṅgho vepullamahattaṁ patto hoti yato ca kho sāriputta
saṅgho vepullamahattaṁ patto hoti atha idhekacce āsavaṭṭhāniyā
dhammā saṅghe pātubhavanti atha satthā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññāpeti
uddisati pātimokkhaṁ tesaññeva āsavaṭṭhāniyānaṁ dhammānaṁ
paṭighātāya na tāva sāriputta idhekacce āsavaṭṭhāniyā dhammā
saṅghe pātubhavanti yāva na saṅgho lābhaggamahattaṁ patto hoti
yato ca kho sāriputta saṅgho lābhaggamahattaṁ patto hoti atha
idhekacce āsavaṭṭhāniyā dhammā saṅghe pātubhavanti atha satthā
sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññāpeti uddisati pātimokkhaṁ tesaññeva
āsavaṭṭhāniyānaṁ dhammānaṁ paṭighātāya nirabbudo hi sāriputta
bhikkhusaṅgho nirādīnavo apagatakāḷako suddho pariyodāto sāre
patiṭṭhito imesaṁ hi sāriputta pañcannaṁ bhikkhusatānaṁ yo pacchimako
Bhikkhu so sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyanoti.

[9] Athakho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi āciṇṇaṁ
kho panetaṁ ānanda tathāgatānaṁ yehi nimantitā vassaṁ vasanti
na te anapaloketvā janapadacārikaṁ pakkamanti āyāmānanda
verañjaṁ brāhmaṇaṁ apalokessāmāti. Evaṁ bhanteti kho āyasmā
ānando bhagavato paccassosi. Athakho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya
āyasmatā ānandena pacchāsamaṇena yena verañjassa
brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā paññatte āsane
nisīdi. Athakho verañjo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nisinnaṁ kho verañjaṁ brāhmaṇaṁ bhagavā etadavoca nimantitamhā
tayā brāhmaṇa vassaṁ vutthā apalokema 1 taṁ icchāma mayaṁ
janapadacārikaṁ pakkamitunti. Saccaṁ bho gotama nimantitattha mayā
vassaṁ vutthā apica yo deyyadhammo so na dinno tañca
kho no asantaṁ nopi adātukamyatā taṁ kutettha labbhā
bahukiccā gharāvāsā bahukaraṇīyā adhivāsetu me bhavaṁ gotamo
svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
Athakho bhagavā verañjaṁ brāhmaṇaṁ dhammiyā kathāya
sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā
1 Yu. Ma. apalokāma.
Pakkāmi. Athakho verañjo brāhmaṇo tassā rattiyā
accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā
bhagavato kālaṁ ārocāpesi kālo bho gotama niṭṭhitaṁ bhattanti.
Athakho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena
verañjassa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena. Athakho verañjo
brāhmaṇo buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena
sahatthā santappetvā sampavāretvā bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ
ticīvarena acchādesi ekamekañca bhikkhuṁ ekamekena
dussayugena acchādesi. Athakho bhagavā verañjaṁ brāhmaṇaṁ dhammiyā
kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā
uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Athakho bhagavā verañjāyaṁ yathābhirantaṁ
viharitvā anupagamma soreyyaṁ saṅkassaṁ kaṇṇakujjaṁ yena payāgapatiṭṭhānaṁ
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā payāgapatiṭṭhāne gaṅgaṁ nadiṁ
uttaritvā yena bārāṇasī tadavasari. Athakho bhagavā bārāṇasiyaṁ
yathābhirantaṁ viharitvā yena vesālī tena cārikaṁ pakkāmi anupubbena
cārikaṁ caramāno yena vesālī tadavasari. Tatra sudaṁ
bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
Verañjabhāṇavāraṁ niṭṭhitaṁ.
--------------
Paṭhamapārājikakaṇḍaṁ