[103] Evameva kho brāhmaṇa tiṭṭhateva nibbānaṁ tiṭṭhati
nibbānagāmimaggo tiṭṭhāmahaṁ samādapetā atha ca pana mama
sāvakā mayā evaṁ ovadiyamānā evaṁ anusāsiyamānā appekacce
accantaniṭṭhaṁ nibbānaṁ ārādhenti ekacce nārādhenti ettha
kyāhaṁ brāhmaṇa karomi maggakkhāyī 1 brāhmaṇa tathāgatoti.
[104] Evaṁ vutte gaṇakamoggallāno brāhmaṇo bhagavantaṁ
etadavoca yeme bho gotama puggalā asaddhā jīvikatthā agārasmā
anagāriyaṁ pabbajitā saṭhā māyāvino keṭubhino 2 uddhatā unnaḷā
capalā mukharā vikiṇṇavācā indriyesu aguttadvārā bhojane
amattaññuno jāgariyaṁ ananuyuttā sāmaññe anapekkhavanto sikkhāya
na tibbagāravā bāhullikā sāthilikā 3 okkamane pubbaṅgamā paviveke
nikkhittadhurā kusītā hīnaviriyā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā
1 Ma. maggakkhāyīhaṁ. 2 Ma. ketabino. 3 Ma. Yu. sāthalikā.
Vibbhantacittā duppaññā elamūgā na tehi bhavaṁ gotamo saddhiṁ
saṁvasati. Ye pana te kulaputtā saddhā agārasmā anagāriyaṁ
pabbajitā asaṭhā amāyāvino akeṭubhino anuddhatā anunnaḷā
acapalā amukharā avikiṇṇavācā indriyesu guttadvārā bhojane
mattaññuno jāgariyaṁ anuyuttā sāmaññe apekkhavanto sikkhāya
tibbagāravā na bāhullikā na sāthilikā okkamane nikkhittadhurā
paviveke pubbaṅgamā āraddhaviriyā pahitattā upaṭṭhitasatino
sampajānā samāhitā ekaggacittā paññavanto anelamūgā tehi
bhavaṁ gotamo saddhiṁ saṁvasati. Seyyathāpi bho gotama yekeci
mūlagandhā kāḷānusārikaṁ tesaṁ aggamakkhāyati yekeci sāragandhā
lohitacandanaṁ tesaṁ aggamakkhāyati yekeci pupphagandhā vassikaṁ
tesaṁ aggamakkhāyati evameva kho bhoto gotamassa ovādo
paramajjadhammesu abhikkantaṁ bho gotama abhikkantaṁ bho gotama
seyyathāpi bho gotama nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā
vivareyya mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya andhakāre vā telapajjotaṁ
dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti evameva bhotā gotamena
anekapariyāyena dhammo pakāsito esāhaṁ bhagavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ
gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu
ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṅgatanti.
Gaṇakamoggallānasuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.
----------
Gopakamoggallānasuttaṁ
[105] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ āyasmā ānando rājagahe
viharati veḷuvane kalandakanivāpe aciraparinibbute bhagavati. Tena
kho pana samayena rājā māgadho ajātasattu vedehiputto rājagahaṁ
paṭisaṅkhārāpeti rañño pajjotassa āsaṅkamāno. Atha kho
āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya
rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi. Atha kho āyasmato ānandassa
etadahosi atippago kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṁ
yannūnāhaṁ yena gopakamoggallānassa brāhmaṇassa kammanto yena
gopakamoggallāno brāhmaṇo tenupasaṅkameyyanti. Atha kho
āyasmā ānando yena gopakamoggallānassa brāhmaṇassa kammanto
yena gopakamoggallāno brāhmaṇo tenupasaṅkami. Addasā kho
gopakamoggallāno brāhmaṇo āyasmantaṁ ānandaṁ dūrato 1 āgacchantaṁ
disvāna āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca etu kho bhavaṁ ānando
svāgataṁ bhoto ānandassa cirassaṁ kho bhavaṁ ānando imaṁ
pariyāyamakāsi yadidaṁ idhāgamanāya nisīdatu bhavaṁ ānando idamāsanaṁ
paññattanti. Nisīdi kho āyasmā ānando paññatte
āsane. Gopakamoggallānopi kho brāhmaṇo aññataraṁ nīcaṁ
āsanaṁ gahetvā [2]- nisīdi.
1 Ma. Yu. dūratova. 2 Ma. Yu. etthantare ekamantanti dissati.
[106] Ekamantaṁ nisinno kho gopakamoggallāno brāhmaṇo
āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca atthi nu kho bho ānanda ekabhikkhupi
tehi dhammehi sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ samannāgato yehi
dhammehi samannāgato so bhavaṁ gotamo ahosi arahaṁ
sammāsambuddhoti. Natthi kho brāhmaṇa ekabhikkhupi tehi dhammehi
sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ samannāgato yehi dhammehi
samannāgato so bhagavā ahosi arahaṁ sammāsambuddho so hi
brāhmaṇa bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā asañjātassa
maggassa sañjānetā anakkhātassa maggassa akkhātā maggaññū
maggavidū maggakovido maggānugā ca pana etarahi sāvakā viharanti
pacchā samannāgatāti. Ayañca hidaṁ āyasmato ānandassa
gopakamoggallānena brāhmaṇena saddhiṁ antarākathā vippakatā ahosi.
[107] Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto
rājagahe kammante anusaññāyamāno yena gopakamoggallānassa
brāhmaṇassa kammanto yenāyasmā ānando tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ
kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno
kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto āyasmantaṁ ānandaṁ
etadavoca kāya nuttha bho ānanda etarahi kathāya sannisinnā
kā ca pana te 1 antarākathā vippakatāti. Idha maṁ brāhmaṇa
1 Ma. Yu. vo.
Gopakamoggallāno brāhmaṇo evamāha 1 atthi nu kho bho
ānanda ekabhikkhupi tehi dhammehi sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ
samannāgato yehi dhammehi samannāgato so bhavaṁ gotamo ahosi
arahaṁ sammāsambuddhoti evaṁ vutte ahaṁ brāhmaṇa gopakamoggallānaṁ
brāhmaṇaṁ etadavocaṁ natthi kho brāhmaṇa ekabhikkhupi
tehi dhammehi sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ samannāgato yehi
dhammehi samannāgato so bhagavā ahosi arahaṁ sammāsambuddho
so hi brāhmaṇa bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā
asañjātassa maggassa sañjānetā anakkhātassa maggassa akkhātā
maggaññū maggavidū maggakovido maggānugā ca pana etarahi
sāvakā viharanti pacchā samannāgatāti mayaṁ kho no brāhmaṇa
gopakamoggallānena brāhmaṇena saddhiṁ antarākathā vippakatā
atha tvaṁ anuppattoti.
[108] Atthi nu kho bho ānanda ekabhikkhupi tena bhotā
gotamena ṭhapito ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ
tumhe etarahi paṭidhāveyyāthāti. Natthi kho brāhmaṇa ekabhikkhupi
tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ṭhapito
ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ mayaṁ etarahi
paṭidhāveyyāmāti 2 .
[109] Atthi pana bho ānanda ekabhikkhupi saṅghena sammato
1 Yu. idamāha. 2 Ma. paṭipādeyyāmāti.
Sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito ayaṁ no bhagavato accayena
paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ tumhe etarahi paṭidhāveyyāthāti. Natthi
kho brāhmaṇa ekabhikkhupi saṅghena sammato sambahulehi therehi
bhikkhūhi ṭhapito ayaṁ no bhagavato accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti
yaṁ mayaṁ etarahi paṭidhāveyyāmāti. Evaṁ appaṭisaraṇe ca pana
bho ānanda ko hetu dhammasāmaggiyāti 1 . Na kho mayaṁ brāhmaṇa
appaṭisaraṇā sappaṭisaraṇā mayaṁ brāhmaṇa dhammapaṭisaraṇāti.
[110] Atthi nu kho bho ānanda ekabhikkhupi tena bhotā
gotamena ṭhapito ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ
tumhe etarahi paṭidhāveyyāthāti iti puṭṭho samāno natthi kho
brāhmaṇa ekabhikkhupi tena bhagavatā jānatā passatā arahatā
sammāsambuddhena ṭhapito ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti
yaṁ mayaṁ etarahi paṭidhāveyyāmāti vadesi. Atthi pana bho ānanda
ekabhikkhupi saṅghena sammato sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito
ayaṁ no bhagavato accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ tumhe etarahi
paṭidhāveyyāthāti iti puṭṭho samāno natthi kho brāhmaṇa
ekabhikkhupi saṅghena sammato sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito
ayaṁ no bhagavato accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ mayaṁ etarahi
paṭidhāveyyāmāti vadesi. Evaṁ appaṭisaraṇe ca pana bho ānanda
ko hetu dhammasāmaggiyāti iti puṭṭho samāno na kho mayaṁ
1 Ma. Yu. sāmaggiyāti.
Brāhmaṇa appaṭisaraṇā sappaṭisaraṇā mayaṁ brāhmaṇa dhammapaṭisaraṇāti
vadesi. Imassa pana bho ānanda bhāsitassa kathaṁ attho
daṭṭhabboti.
[111] Atthi kho brāhmaṇa tena bhagavatā jānatā passatā
arahatā sammāsambuddhena bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ pātimokkhaṁ
uddiṭṭhaṁ te mayaṁ tadahuposathe yāvatikā ekaṁ gāmakkhettaṁ
upanissāya viharāma te sabbe ekajjhaṁ sannipatāma sannipatitvā
yassa taṁ vattati taṁ ajjhesāma tasmiṁ ce bhaññamāne hoti
bhikkhussa āpatti hoti vītikkamo taṁ mayaṁ yathādhammaṁ yathānusiṭṭhaṁ
kāremāti na kira no bhavanto kārenti dhammo no kāretīti.
Atthi nu kho bho ānanda ekabhikkhupi yaṁ tumhe etarahi sakkarotha
garukarotha mānetha pūjetha sakkatvā garukatvā upanissāya viharathāti.
Atthi kho brāhmaṇa ekabhikkhupi yaṁ mayaṁ etarahi sakkaroma garukaroma
mānema pūjema sakkatvā garukatvā upanissāya viharāmāti.
[112] Atthi kho bho ānanda ekabhikkhupi tena bhotā gotamena
ṭhapito ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ tumhe etarahi
paṭidhāveyyāthāti iti puṭṭho samāno natthi kho brāhmaṇa
ekabhikkhupi tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena
ṭhapito ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ mayaṁ etarahi
paṭidhāveyyāmāti vadesi. Atthi pana 2 bho ānanda ekabhikkhupi
1 Ma. Yu. atthi nu kho. 2 Yu. atthi pana vo bho.
Saṅghena sammato sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito ayaṁ no bhagavato
accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ tumhe etarahi paṭidhāveyyāthāti
iti puṭṭho samāno natthi kho brāhmaṇa ekabhikkhupi saṅghena
sammato sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito ayaṁ no bhagavato
accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ mayaṁ etarahi paṭidhāveyyāmāti
vadesi. Atthi nu kho bho ānanda ekabhikkhupi yaṁ tumhe etarahi
sakkarotha garukarotha mānetha pūjetha sakkatvā garukatvā upanissāya
viharathāti iti puṭṭho samāno atthi kho brāhmaṇa ekabhikkhupi
yaṁ mayaṁ etarahi sakkaroma garukaroma mānema pūjema sakkatvā
garukatvā upanissāya viharāmāti vadesi. Imassa 1 bho ānanda
bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabboti.