[53] Atha kho āyasmā ca ānando cundo ca samaṇuddeso
yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando
bhagavantaṁ etadavoca ayaṁ bhante cundo samaṇuddeso evamāha
nigantho bhante nāṭaputto pāvāyaṁ adhunā kālakato tassa
kālakiriyāya bhinnā niganthā dveḷhakajātā bhaṇḍanajātā kalahajātā
vivādāpannā aññamaññaṁ mukhasattīhi vitudantā viharanti na tvaṁ
imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi ahaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāmi .pe.
Bhinnathūpe appaṭisaraṇeti tassa mayhaṁ bhante evaṁ hoti mā
heva bhagavato accayena saṅghe vivādo uppajji svāssa vivādo
bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya
dukkhāya devamanussānanti.

[54] Taṁ kiṁ maññasi ānanda ye vo mayā dhammā abhiññā
desitā seyyathīdaṁ cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā
cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā
ariyo aṭṭhaṅgiko maggo passasi no tvaṁ ānanda imesu dhammesu
dvepi bhikkhū nānāvādeti. Ye no 1 bhante dhammā bhagavatā abhiññā
desitā seyyathīdaṁ cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā
cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā
ariyo aṭṭhaṅgiko maggo nāhaṁ passāmi imesu dhammesu dvepi bhikkhū
nānāvāde santi 2 ca kho bhante puggalā bhagavantaṁ patissayamānarūpā
viharanti te bhagavato accayena saṅghe vivādaṁ janeyyuṁ ajjhājīve vā
adhipātimokkhe vā svāssa vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya
bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānanti.
Appamattako yo 3 ānanda vivādo yadidaṁ ajjhājīve vā adhipātimokkhe
vā magge vāpi ānanda paṭipadāya vā saṅghe vivādo
uppajjamāno uppajjeyya svāssa vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya
bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānanti.

[55] Chayimāni ānanda vivādamūlāni katamāni cha idhānanda
bhikkhu kodhano hoti upanāhī. Yo so ānanda bhikkhu kodhano
hoti upanāhī so sattharipi agāravo viharati appatisso dhammepi
agāravo viharati appatisso saṅghepi agāravo viharati appatisso
1 Po. Ma. Yu. me. 2 Ma. Yu. ye ca kho. 3 Ma. Yu. so.
Sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so ānanda bhikkhu satthari
agāravo viharati appatisso dhamme ... Saṅghepi agāravo viharati
appatisso sikkhāyapi na paripūrakārī so saṅghe vivādaṁ janeti.
Yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa
anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ. Evarūpañce tumhe
ānanda vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha
tatra tumhe ānanda tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya
vāyameyyātha evarūpañce tumhe ānanda vivādamūlaṁ ajjhattaṁ
vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha tatra tumhe ānanda
tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavāya paṭipajjeyyātha
evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṁ hoti evametassa
pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti.

[56] Puna caparaṁ ānanda bhikkhu makkhī hoti paḷāsī ... Issukī
hoti maccharī ... Saṭho hoti māyāvī ... Pāpiccho hoti micchādiṭṭhī ...
Sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānagāhī duppaṭinissaggī. Yo so
ānanda bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānagāhī duppaṭinissaggī
so sattharipi agāravo viharati appatisso dhammepi agāravo viharati
appatisso saṅghepi agāravo viharati appatisso sikkhāyapi na
paripūrakārī hoti. Yo so ānanda bhikkhu satthari agāravo
viharati appatisso dhamme ... Saṅghe ... Sikkhāya na paripūrakārī hoti
So saṅghe vivādaṁ janeti. Yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya
bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.
Evarūpañce tumhe ānanda vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā
samanupasseyyātha tatra tumhe ānanda tasseva pāpakassa vivādamūlassa
pahānāya vāyameyyātha. Evarūpañce tumhe ānanda
vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha tatra
tumhe ānanda tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavāya
paṭipajjeyyātha evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṁ hoti
evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti.
Imāni kho ānanda cha vivādamūlāni.

[57] Cattārīmāni ānanda adhikaraṇāni katamāni cattāri
vivādādhikaraṇaṁ anuvādādhikaraṇaṁ āpattādhikaraṇaṁ kiccādhikaraṇaṁ
imāni kho ānanda cattāri adhikaraṇāni. Satta kho panime
ānanda adhikaraṇasamathā uppannuppannānaṁ adhikaraṇānaṁ samathāya
vūpasamāya sammukhāvinayo dātabbo sativinayo dātabbo amūḷhavinayo
dātabbo paṭiññātakaraṇaṁ 1 yebhuyyasikā tassapāpiyasikā
tiṇavatthārako.

[58] Kathañcānanda sammukhāvinayo hoti. Idhānanda bhikkhū
vivadanti dhammoti vā adhammoti vā vinayoti vā avinayoti vā.
Teheva ānanda bhikkhūhi sabbeheva samaggehi [2]- sannipatitvā dhammanetti
1 Ma. Yu. paṭiññāya kāretabbaṁ. 2 Ma. Yu. sannipatitabbaṁ.
Samanumajjitabbā dhammanettiṁ samanumajjitvā yathā tattha sameti
tathā taṁ adhikaraṇaṁ vūpasametabbaṁ. Evaṁ kho ānanda sammukhāvinayo
hoti. Evañca panidhekaccānaṁ adhikaraṇānaṁ vūpasamo hoti yadidaṁ
sammukhāvinayena.

[59] Kathañcānanda yebhuyyasikā hoti. Te pana 1 ānanda
bhikkhū na sakkonti taṁ adhikaraṇaṁ tasmiṁ āvāse vūpasametuṁ. Tehi
ānanda bhikkhūhi yasmiṁ āvāse bahutarā bhikkhū so āvāso
gantabbo. Tattha sabbeheva samaggehi sannipatitabbaṁ sannipatitvā
dhammanetti samanumajjitabbā dhammanettiṁ samanumajjitvā yathā tattha
sameti tathā taṁ adhikaraṇaṁ vūpasametabbaṁ. Evaṁ kho ānanda
yebhuyyasikā hoti. Evañca panidhekaccānaṁ adhikaraṇānaṁ vūpasamo
hoti yadidaṁ yebhuyyasikāya.

[60] Kathañcānanda sativinayo hoti. Idhānanda bhikkhū bhikkhuṁ
evarūpāya garukāya āpattiyā codenti pārājikena vā pārājikasāmantena
vā saratāyasmā evarūpaṁ 2 garukaṁ āpattiṁ āpajjitā
pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vāti. So evamāha na kho ahaṁ
āvuso sarāmi evarūpaṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā
pārājikasāmantaṁ vāti. Tassa kho evaṁ ānanda bhikkhuno sativinayo
dātabbo. Evaṁ ānanda sativinayo hoti. Evañca panidhekaccānaṁ
adhikaraṇānaṁ vūpasamo hoti yadidaṁ sativinayena.
1 Ma. Yu. ce. 2 aññesu potthakesu īdisaṭṭhāne evarūpiṁ iti dissati.
sabbatthāpi evaṁ ñātabbaṁ.

[61] Kathañcānanda amūḷhavinayo hoti. Idhānanda bhikkhū bhikkhuṁ
evarūpāya garukāya āpattiyā codenti pārājikena vā pārājikasāmantena
vā saratāyasmā evarūpaṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā
pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vāti. So evamāha na kho ahaṁ
āvuso sarāmi evarūpaṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā
pārājikasāmantaṁ vāti. Tamenaṁ so nibbedhentaṁ ativetheti
iṅghāyasmā sādhukameva jānāhi yadi sarasi evarūpaṁ garukaṁ āpattiṁ
āpajjitā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vāti. So evamāha
ahaṁ kho āvuso ummādaṁ pāpuṇiṁ cetaso vipariyesaṁ tena me
ummattakena bahuṁ assāmaṇakaṁ ajjhāciṇṇaṁ bhāsitaparikantaṁ nāhaṁ
taṁ sarāmi mūḷhena me etaṁ katanti. Tassa kho evaṁ ānanda
bhikkhuno amūḷhavinayo dātabbo. Evaṁ kho ānanda amūḷhavinayo
hoti. Evañca panidhekaccānaṁ adhikaraṇānaṁ vūpasamo hoti yadidaṁ
amūḷhavinayena.

[62] Kathañcānanda paṭiññātakaraṇaṁ hoti. Idhānanda bhikkhu
cudito vā 1 acudito vā āpattiṁ sarati vivarati uttānīkaroti.
Tena ānanda bhikkhunā vuḍḍhataro bhikkhu upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ cīvaraṁ
katvā pāde vanditvā ukkuṭikaṁ nisīditvā añjaliṁ paggahetvā
evamassa vacanīyo ahaṁ bhante itthannāmaṁ āpattiṁ āpanno
taṁ paṭidesemīti. So evamāha passasīti. Passāmīti.
1 Po. Ma. Yu. codito vā acodito.
Āyatiṁ saṁvaraṁ āpajjeyyāsīti. Saṁvaraṁ āpajjissāmīti. Evaṁ
kho ānanda paṭiññātakaraṇaṁ hoti. Evañca panidhekaccānaṁ
adhikaraṇānaṁ vūpasamo hoti yadidaṁ paṭiññātakaraṇena.