[43] Na ca kira vo bhikkhave mayi evaṁ hoti cīvarahetu vā
samaṇo gotamo dhammaṁ deseti piṇḍapātahetu vā samaṇo gotamo
dhammaṁ deseti senāsanahetu vā samaṇo gotamo dhammaṁ deseti
iti bhavābhavahetu vā samaṇo gotamo dhammaṁ desetīti atha
kinticarahi 1 vo bhikkhave mayi hotīti. Evaṁ kho no bhante bhagavati
hoti anukampako bhagavā hitesī anukampaṁ upādāya dhammaṁ desetīti.
1 Yu. carahīti na dissati. Ma. kiñcarahīti dissati.

[44] Evañca kira vo bhikkhave mayi hoti anukampako bhagavā
hitesī anukampaṁ upādāya dhammaṁ desetīti tasmātiha bhikkhave ye vo
mayā dhammā abhiññā desitā seyyathīdaṁ cattāro satipaṭṭhānā
cattāro *- sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca
balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo tattha sabbeheva
samaggehi sammodamānehi avivadamānehi sikkhitabbaṁ. Tesañca vo
bhikkhave samaggānaṁ sammodamānānaṁ avivadamānānaṁ sikkhataṁ siyuṁ 1 dve
bhikkhū abhidhamme nānāvādā.

[45] Tatra ce tumhākaṁ evamassa imesaṁ kho āyasmantānaṁ
atthato ceva nānaṁ byañjanato ca nānanti tattha yaṁ bhikkhu suvacataraṁ
maññeyyātha so upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo āyasmantānaṁ
kho atthato ceva nānaṁ byañjanato ca nānaṁ tadimināpetaṁ
āyasmanto jānātha yathā atthato ca 2 nānaṁ byañjanato ca nānaṁ
mā āyasmanto vivādaṁ āpajjitthāti. Athāparesaṁ ekatopakkhikānaṁ
bhikkhūnaṁ yaṁ bhikkhuṁ suvacataraṁ maññeyyātha so upasaṅkamitvā evamassa
vacanīyo āyasmantānaṁ kho atthato ceva nānaṁ byañjanato ca
nānaṁ tadimināpetaṁ āyasmanto jānātha yathā atthato ca 3 nānaṁ
byañjanato ca nānaṁ mā āyasmanto vivādaṁ āpajjitthāti. Iti
duggahitaṁ duggahitato dhāretabbaṁ [4]- duggahitaṁ duggahitato dhāretvā [4]-
yo dhammo yo vinayo so bhāsitabbo.
1 Ma. Yu. siyaṁsu. 2-3 Ma. Yu. ceva. 4 etthantare Po. sugahitaṁ ... dhāretabbaṁ
sugahitaṁ ... dhāretvā. Ma. sugahitaṁ ... dhāretabbaṁ duggahitaṁ ... sugahitaṁ ...
dhāretvā.
* mīkārkkhag cattaro peḌna cattāro

[46] Tatra ce tumhākaṁ evamassa imesaṁ kho āyasmantānaṁ
atthato hi kho nānaṁ byañjanato sametīti tattha yaṁ bhikkhuṁ suvacataraṁ
maññeyyātha so upasaṅkamitvā evamassa vacīyo āyasmantānaṁ
kho atthato hi kho nānaṁ byañjanato sameti tadimināpetaṁ
āyasmanto jānātha yathā atthato hi kho nānaṁ byañjanato sameti
mā āyasmanto vivādaṁ āpajjitthāti. Athāparesaṁ ekatopakkhikānaṁ
bhikkhūnaṁ yaṁ bhikkhuṁ suvacataraṁ maññeyyātha so upasaṅkamitvā evamassa
vacanīyo āyasmantānaṁ kho atthato hi kho nānaṁ byañjanato sameti
tadimināpetaṁ āyasmanto jānātha yathā atthato hi kho nānaṁ
byañjanato sameti mā āyasmanto vivādaṁ āpajjitthāti.
Iti duggahitaṁ duggahitato dhāretabbaṁ sugahitaṁ sugahitato dhāretabbaṁ
duggahitaṁ duggahitato dhāretvā sugahitaṁ sugahitato dhāretvā yo
dhammo yo vinayo so bhāsitabbo.

[47] Tatra ce tumhākaṁ evamassa imesaṁ kho āyasmantānaṁ
atthato hi kho sameti byañjanato nānanti. Tattha yaṁ bhikkhuṁ suvacataraṁ
maññeyyātha so upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo āyasmantānaṁ
kho atthato hi kho sameti byañjanato nānaṁ tadimināpetaṁ
āyasmanto jānātha yathā atthato hi kho sameti byañjanato
nānaṁ appamattakaṁ kho panetaṁ yadidaṁ byañjanaṁ mā āyasmanto
appamattake 1 vivādaṁ āpajjitthāti. Athāparesaṁ ekatopakkhikānaṁ
1 Yu. appamattakehi.
Bhikkhūnaṁ yaṁ bhikkhuṁ suvacataraṁ maññeyyātha so upasaṅkamitvā evamassa
vacanīyo āyasmantānaṁ kho atthato hi kho sameti byañjanato
nānaṁ tadimināpetaṁ āyasmanto jānātha atthato hi kho sameti
byañjanato nānaṁ appamattakaṁ kho panetaṁ yadidaṁ byañjanaṁ mā
āyasmanto appamattake vivādaṁ āpajjitthāti. Iti sugahitaṁ
sugahitato dhāretabbaṁ duggahitaṁ duggahitato dhāretabbaṁ sugahitaṁ
sugahitato dhāretvā duggahitaṁ duggahitato dhāretvā yo dhammo
yo vinayo so bhāsitabbo.

[48] Tatra ce tumhākaṁ evamassa imesaṁ kho āyasmantānaṁ
atthato ceva sameti byañjanato ca sametīti. Tattha yaṁ bhikkhuṁ suvacataraṁ
maññeyyātha so upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo āyasmantānaṁ
kho atthato ceva sameti byañjanato ca sameti tadimināpetaṁ
āyasmanto jānātha yathā atthato ceva sameti byañjanato ca
sameti mā āyasmanto vivādaṁ āpajjitthāti. Athāparesaṁ
ekatopakkhikānaṁ bhikkhūnaṁ yaṁ bhikkhuṁ suvacataraṁ maññeyyātha so
upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo āyasmantānaṁ kho atthato ceva
sameti byañjanato ca sameti tadimināpetaṁ āyasmanto jānātha
yathā atthato ceva sameti byañjanato ca sameti mā āyasmanto
vivādaṁ āpajjitthāti. Iti sugahitaṁ sugahitato dhāretabbaṁ sugahitaṁ
sugahitato dhāretvā yo dhammo yo vinayo so bhāsitabbo.

[49] Tesañca vo bhikkhave samaggānaṁ sammodamānānaṁ avivadamānānaṁ
sikkhataṁ siyā aññatarassa bhikkhuno āpatti siyā vītikkamo.
Tatra bhikkhave na codanāya coditabbaṁ 1 puggalo upaparikkhitabbo
iti mayhañca avihesā bhavissati parassa ca puggalassa anupaghāto
paro hi puggalo akkodhano anupanāhī adaḷhadiṭṭhī 2 supaṭinissaggī
sakkomi cāhaṁ etaṁ puggalaṁ akusalā vuṭṭhāpetvā kusale patiṭṭhāpetunti.
Sace bhikkhave evamassa kallaṁ vacanāya. Sace pana
bhikkhave evamassa mayhaṁ kho avihesā bhavissati parassa ca puggalassa
upaghāto paro hi puggalo kodhano upanāhī daḷhadiṭṭhī supaṭinissaggī
sakkomi cāhaṁ etaṁ puggalaṁ akusalā vuṭṭhāpetvā kusale
patiṭṭhāpetuṁ appamattakaṁ kho panetaṁ yadidaṁ parassa puggalassa
upaghāto atha kho etadeva bahutaraṁ svāhaṁ sakkomi etaṁ
puggalaṁ akusalā vuṭṭhāpetvā kusale patiṭṭhāpetunti. Sace bhikkhave
evamassa kallaṁ vacanāya. Sace pana bhikkhave evamassa mayhaṁ
kho vihesā bhavissati parassa puggalassa anupaghāto paro hi
puggalo akkodhano anupanāhī daḷhadiṭṭhī supaṭinissaggī sakkomi
cāhaṁ etaṁ puggalaṁ akusalā vuṭṭhāpetvā kusale patiṭṭhāpetuṁ
appamattakaṁ kho panetaṁ yadidaṁ mayhaṁ vihesā atha kho etadeva
bahutaraṁ svāhaṁ sakkomi etaṁ puggalaṁ akusalā vuṭṭhāpetvā kusale
1 Sī. taritabubaṁ. 2 Sī. adandadiṭṭhī. Yu. adandhadiṭṭhīti dissati.
Patiṭṭhāpetunti. Sace bhikkhave evamassa kallaṁ vacanāya. Sace pana
bhikkhave evamassa mayhañca kho vihesā bhavissati parassa ca
puggalassa upaghāto paro hi puggalo kodhano upanāhī daḷhadiṭṭhī
duppaṭinissaggī sakkomi cāhaṁ etaṁ puggalaṁ akusalā vuṭṭhāpetvā
kusale patiṭṭhāpetuṁ appamattakaṁ kho panetaṁ yadidaṁ mayhañca vihesā [1]-
parassa ca puggalassa upaghāto atha kho etadeva bahutaraṁ svāhaṁ
sakkomi etaṁ puggalaṁ akusalā vuṭṭhāpetvā kusale patiṭṭhāpetunti.
Sace bhikkhave evamassa kallaṁ vacanāya. Sace pana bhikkhave
evamassa mayhañca kho vihesā bhavissati parassa ca puggalassa
upaghāto paro hi puggalo kodhano upanāhī daḷhadiṭṭhī duppaṭinissaggī
na cāhaṁ sakkomi etaṁ puggalaṁ akusalā vuṭṭhāpetvā kusale
patiṭṭhāpetunti. Evarūpe [2]- puggale upekkhā nātimaññitabbā.

[50] Tesañca vo bhikkhave samaggānaṁ sammodamānānaṁ avivadamānānaṁ
sikkhataṁ aññamaññassa vacīsaṅkhāro 3 uppajjeyya diṭṭhipaḷāso
cetaso āghāto appaccayo anabhiraddhi. Tattha ekatopakkhikānaṁ
bhikkhūnaṁ yaṁ bhikkhuṁ suvacataraṁ maññeyyātha so upasaṅkamitvā evamassa
vacanīyo yanno āvuso amhākaṁ samaggānaṁ sammodamānānaṁ
avivadamānānaṁ sikkhataṁ aññamaññassa 3 vacīsaṅkhāro uppanno diṭṭhipaḷāso
cetaso āghāto appaccayo anabhiraddhi taṁ jānamāno
samaṇo garaheyyāti. Sammā byākaramāno bhikkhave bhikkhu evaṁ
1 Ma. etthantare bhavissatīti dissati. 2 Ma. Yu. etthantare bhikkhaveti
ālapanaṁ dissati. 3 Ma. sabbattha vacīsaṅkhāro.
Byākareyya yanno āvuso amhākaṁ samaggānaṁ sammodamānānaṁ
avivadamānānaṁ sikkhataṁ aññamaññassa vacīsaṅkhāro uppanno diṭṭhipaḷāso
cetaso āghāto appaccayo anabhiraddhi taṁ jānamāno
samaṇo garaheyyāti. Etampanāvuso dhammaṁ appahāya nibbānaṁ
sacchikareyyāti. Sammā byākaramāno bhikkhave bhikkhu evaṁ byākareyya
etaṁ kho āvuso dhammaṁ appahāya na nibbānaṁ sacchikareyyāti.
Athāparesaṁ ekatopakkhikānaṁ bhikkhūnaṁ yaṁ bhikkhuṁ suvacataraṁ maññeyyātha
so upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo yanno āvuso amhākaṁ
samaggānaṁ sammodamānānaṁ avivadamānānaṁ sikkhataṁ aññamaññassa
vacīsaṅkhāro uppanno diṭṭhipaḷāso cetaso āghāto appaccayo
anabhiraddhi taṁ jānamāno samaṇo garaheyyāti. Sammā byākaramāno
bhikkhave bhikkhu evaṁ byākareyya yanno āvuso amhākaṁ
samaggānaṁ sammodamānānaṁ avivadamānānaṁ sikkhataṁ aññamaññassa
vacīsaṅkhāro uppanno diṭṭhipaḷāso cetaso āghāto appaccayo
anabhiraddhi taṁ jānamāno samaṇo garaheyyāti. Etampanāvuso
dhammaṁ appahāya [1]- nibbānaṁ sacchikareyyāti sammā byākaramāno
bhikkhave bhikkhu evaṁ byākareyya etaṁ kho āvuso dhammaṁ appahāya
na nibbānaṁ sacchikareyyāti. Tañce bhikkhave bhikkhuṁ pare evaṁ
puccheyyuṁ āyasmatā no ete bhikkhū akusalā vuṭṭhāpetvā
kusale patiṭṭhāpitāti. Sammā byākaramāno bhikkhave bhikkhu evaṁ
1 Po. Yu. itoparaṁ nasaddo dissati.
Byākareyya idhāhaṁ āvuso yena bhagavā tenupasaṅkamiṁ tassa me
bhagavā dhammaṁ deseti 1 tassāhaṁ 2 dhammaṁ sutvā tesaṁ bhikkhūnaṁ abhāsiṁ
taṁ te bhikkhū dhammaṁ sutvā akusalā vuṭṭhahiṁsu kusale patiṭṭhahiṁsūti.
Evaṁ byākaramāno kho bhikkhave bhikkhu na cevattānukkaṁseti na paraṁ
vambheti dhammassa cānudhammaṁ byākaroti na ca koci sahadhammiko
vādānuvādo gārayhaṭṭhānaṁ āgacchatīti.
Idamavoca bhagavā attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ
abhinandunti.
Kintisuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.
---------
1 Ma. Yu. desesi. 2 Ma. Yu. tāhaṁ.
Sāmagāmasuttaṁ

[51] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati
sāmagāme. Tena kho pana samayena nigantho nāṭaputto pāvāyaṁ
adhunā kālakato hoti. Tassa kālakiriyāya bhinnā niganthā
dveḷhakajātā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṁ
mukhasattīhi vitudantā viharanti na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi
ahaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāmi kiṁ tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānissasi
micchāpaṭipanno tvamasi ahamasmi sammāpaṭipanno sahitamme
asahitante pure vacanīyaṁ pacchā avaca pacchā vacanīyaṁ pure avaca
adhiciṇṇaṁ te viparāvattaṁ āropito te vādo niggahitopi cara
vādappamokkhāya nibbedhehi vā sace pahosīti. Te 1 aññamaññaṁ
kalahaṁ kariṁsu. Vadhoyeveko maññe niganthesu nāṭaputtiyesu vattati.
Yepi niganthassa nāṭaputtassa sāvakā gihī odātavasanā. Tepi
niganthesu nāṭaputtiyesu nibbindarūpā virattarūpā paṭivānarūpā
yathātaṁ durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṁvattanike
asammāsambuddhappavedite bhinnathūpe appaṭisaraṇe.

[52] Atha kho cundo samaṇuddeso pāvāyaṁ vassaṁ vuttho
yena sāmagāmo yenāyasmā ānando tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
1 yebhuyyena potthakesu te ... kariṁsūti natthi.
Nisinno kho cundo samaṇuddeso āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca
nigantho bhante nāṭaputto pāvāyaṁ adhunā kālakato tassa
kālakiriyāya bhinnā niganthā dveḷhakajātā .pe. Bhinnathūpe
appaṭisaraṇeti. Evaṁ vutte āyasmā ānando cundaṁ samaṇuddesaṁ
etadavoca atthi kho idaṁ āvuso cunda kathāpābhaṭaṁ bhagavantaṁ
dassanāya āyāmāvuso cunda yena bhagavā tenupasaṅkamissāma
upasaṅkamitvā etamatthaṁ bhagavato ārocessāmāti. Evaṁ bhanteti
kho cundo samaṇuddeso āyasmato ānandassa paccassosi.