[23] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca
pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ
upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. Evampi
bhikkhave saphalo upakkamo hoti saphalaṁ padhānaṁ.

[24] So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte
anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte
pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti. So anekavihitaṁ
pubbenivāsaṁ anussarati seyyathīdaṁ ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi
jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi
jātiyo tiṁsampi jātiyo cattāḷīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo
Jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe
anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe amutrāsiṁ evaṁnāmo
evaṁgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁ sukhadukkhapaṭisaṁvedī
evamāyupariyanto so tato cuto amutra udapādiṁ tatrāpāsiṁ
evaṁnāmo evaṁgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁ
sukhadukkhapaṭisaṁvedī evamāyupariyanto so tato cuto idhūpapannoti.
Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati. Evampi
bhikkhave saphalo upakkamo hoti saphalaṁ padhānaṁ.

[25] So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe
vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ
cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā
visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne
hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage
satte pajānāti ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena
samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā
ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā te
kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā
ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena
samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā
sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā te kāyassa bhedā parammaraṇā
Sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannāti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena
atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne
paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte
pajānāti. Evampi bhikkhave saphalo upakkamo hoti saphalaṁ padhānaṁ.

[26] So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte
anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte
āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti. So idaṁ dukkhanti
yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ dukkhasamudayoti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ
dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti
yathābhūtaṁ pajānāti ime āsavāti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ
āsavasamudayoti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ āsavanirodhoti yathābhūtaṁ
pajānāti ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti.
Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati
bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati vimuttasmiṁ
vimuttamiti ñāṇaṁ hoti khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ
karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti pajānāti. Evaṁ kho bhikkhave
saphalo upakkamo hoti saphalaṁ padhānaṁ.

[27] Evaṁvādī 1 bhikkhave tathāgato evaṁvādiṁ bhikkhave tathāgataṁ
dasa sahadhammikā pāsaṁsaṭṭhānaṁ āgacchanti. Sace bhikkhave sattā
pubbe katahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti addhā bhikkhave tathāgato
1 Ma. evaṁvādī bhikkhave tathāgatā evaṁvādīnaṁ bhikkhave tathāgatānaṁ.
Pubbe sukatakammakārī yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā
vedeti. Sace bhikkhave sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ
paṭisaṁvedenti addhā bhikkhave tathāgato bhaddakena issarena nimmito
yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti. Sace bhikkhave
sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti addhā bhikkhave
tathāgato kalyāṇasaṅgatiko yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā
vedanā vedeti. Sace bhikkhave sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ
paṭisaṁvedenti addhā bhikkhave tathāgato kalyāṇābhijātiko yaṁ
etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti. Sace bhikkhave
sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti addhā bhikkhave
tathāgato kalyāṇadiṭṭhadhammūpakkamo yaṁ etarahi evarūpā anāsavā
sukhā vedanā vedeti. Sace bhikkhave sattā pubbe katahetu
sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti pāsaṁso tathāgato no ce sattā
pubbe katahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti pāsaṁso tathāgato. Sace
bhikkhave sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti pāsaṁso
tathāgato no ce sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti
pāsaṁso tathāgato. Sace bhikkhave sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ
paṭisaṁvedenti pāsaṁso tathāgato no ce sattā saṅgatibhāvahetu
sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti pāsaṁso tathāgato. Sace bhikkhave sattā
abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti pāsaṁso tathāgato no ce
Sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti pāsaṁso tathāgato.
Sace bhikkhave sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti
pāsaṁso tathāgato no ce sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ
paṭisaṁvedenti pāsaṁso tathāgato. Evaṁvādī bhikkhave tathāgato
evaṁvādiṁ bhikkhave tathāgataṁ ime dasa sahadhammikā pāsaṁsaṭṭhānaṁ
āgacchantīti.
Idamavoca bhagavā attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ
abhinandunti.
Devadahasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.
----------
Pañcattayasuttaṁ

[28] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū
āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

[29] Bhagavā etadavoca santi bhikkhave eke samaṇabrāhmaṇā
aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṁ ārabbha anekavihitāni
adhimuttipadāni abhivadanti. Saññī attā hoti arogo parammaraṇāti
ittheke abhivadanti. Asaññī attā hoti arogo parammaraṇāti
ittheke abhivadanti. Nevasaññī nāsaññī attā hoti arogo
parammaraṇāti ittheke abhivadanti. Sato vā pana sattassa
ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññāpenti. Diṭṭhadhammanibbānaṁ vā
paneke abhivadanti. Iti santaṁ vā attānaṁ paññāpenti arogaṁ
parammaraṇā. Sato vā pana sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ
paññāpenti. Diṭṭhadhammanibbānaṁ vā paneke abhivadanti. Iti
imāni pañca hutvā tīṇi honti tīṇi hutvā pañca honti.
Ayamuddeso pañcattayassa.

[30] Tatra bhikkhave ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ
paññāpenti arogaṁ parammaraṇā rūpiṁ vā te bhonto
samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
Arūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ
paññāpenti arogaṁ parammaraṇā rūpiñca arūpiñca vā te bhonto
samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
nevarūpiṁ nārūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ
paññāpenti arogaṁ parammaraṇā ekattasaññiṁ vā te bhonto
samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
nānattasaññiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ
paññāpenti arogaṁ parammaraṇā parittasaññiṁ vā te bhonto
samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
appamāṇasaññiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ
paññāpenti arogaṁ parammaraṇā etaṁ vā panetesaṁ upātivattataṁ
viññāṇakasiṇameke abhivadanti appamāṇaṁ aneñjaṁ 1 . Tayidaṁ bhikkhave
tathāgato pajānāti ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ
attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā rūpiṁ vā te bhonto
samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
arūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ
paññāpenti arogaṁ parammaraṇā rūpiñca arūpiñca vā te bhonto
samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
nevarūpiṁ nārūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ
paññāpenti arogaṁ parammaraṇā ekattasaññiṁ vā te bhonto
1 Ma. Yu. āneñjaṁ. aññattha īdisameva.
Samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
nānattasaññiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ
paññāpenti arogaṁ parammaraṇā parittasaññiṁ vā te bhonto
samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
appamāṇasaññiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ
paññāpenti arogaṁ parammaraṇā yā vā panetāsaṁ saññānaṁ
parisuddhā paramā aggā anuttariyā akkhāyati yadi rūpasaññānaṁ yadi
arūpasaññānaṁ yadi ekattasaññānaṁ yadi nānattasaññānaṁ natthi
kiñcīti ākiñcaññāyatanameke abhivadanti appamāṇaṁ aneñjaṁ tayidaṁ
saṅkhataṁ oḷārikaṁ atthi kho pana saṅkhārānaṁ nirodho atthetanti
iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.

[31] Tatra bhikkhave ye te samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ
paññāpenti arogaṁ parammaraṇā rūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā
asaññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
arūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ
paññāpenti arogaṁ parammaraṇā rūpiñca arūpiñca vā te bhonto
samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
nevarūpiṁ nārūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ
paññāpenti arogaṁ parammaraṇā. Tatra bhikkhave ye te
samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
Tesamete paṭikkosanti taṁ kissa hetu saññā rogo saññā
gaṇḍo saññā sallaṁ etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ asaññanti.
Tayidaṁ bhikkhave tathāgato pajānāti ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā
asaññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
rūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññāpenti
arogaṁ parammaraṇā arūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā
asaññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā rūpiñca
arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ
paññāpenti arogaṁ parammaraṇā nevarūpiṁ nārūpiṁ vā te bhonto
samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
yo hi koci bhikkhave samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁ vadeyya
ahamaññatra rūpā aññatra vedanāya aññatra saññāya aññatra
saṅkhārehi aññatra viññāṇā 1 āgatiṁ vā gatiṁ vā cutiṁ vā
upapattiṁ vā vuddhiṁ vā virūḷhiṁ vā vepullaṁ vā paññāpessāmīti
netaṁ ṭhānaṁ vijjati tayidaṁ saṅkhataṁ oḷārikaṁ atthi kho pana
saṅkhārānaṁ nirodho atthetanti iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī
tathāgato tadupātivatto.

[32] Tatra bhikkhave ye te samaṇabrāhmaṇā nevasaññiṁ
nāsaññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā rūpiṁ vā te
bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññiṁ nāsaññiṁ attānaṁ paññāpenti
1 Ma. Yu. viññāṇassa. Po. viññāṇena.
Arogaṁ parammaraṇā arūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā
nevasaññiṁ nāsaññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññiṁ
nāsaññiṁ attānaṁ paññāpenti 1 arogaṁ parammaraṇā nevarūpiṁ
nārūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññiṁ nāsaññiṁ
attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā. Tatra bhikkhave ye te
samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā
tesamete paṭikkosanti yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā
asaññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā tesamete
paṭikkosanti taṁ kissa hetu saññā rogo saññā gaṇḍo
saññā sallaṁ asaññā sammoho etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ
yadidaṁ nevasaññānāsaññāti. Tayidaṁ bhikkhave tathāgato abhijānāti 2
ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññiṁ nāsaññiṁ attānaṁ
paññāpenti arogaṁ parammaraṇā rūpiṁ vā te bhonto
samaṇabrāhmaṇā nevasaññiṁ nāsaññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ
parammaraṇā arūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññiṁ
nāsaññiṁ attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā rūpiñca
arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññiṁ nāsaññiṁ
attānaṁ paññāpenti arogaṁ parammaraṇā nevarūpiṁ nārūpiṁ vā te
bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññiṁ nāsaññiṁ attānaṁ paññāpenti
1 Po. Ma. paññapenti. sabbattha īdisameva. 2 katthaci pajānātīti dissati.
Arogaṁ parammaraṇā ye hi keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā
diṭṭhasutamutaviññātabbasaṅkhāramattena etassa āyatanassa upasampadaṁ
paññāpenti byasanaṁ hetaṁ bhikkhave akkhāyati etassa āyatanassa
upasampadāya na hetaṁ bhikkhave āyatanaṁ saṅkhārasamāpatti
pattabbamakkhāyati saṅkhārāvasesasamāpattipattabbametaṁ bhikkhave
āyatanamakkhāyati. Tayidaṁ saṅkhataṁ oḷārikaṁ atthi kho pana
saṅkhārānaṁ nirodho atthetanti iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī
tathāgato tadupātivatto.