[13] Seyyathāpi bhikkhave puriso itthiyā sāratto paṭibaddhacitto
tibbacchando tibbāpekkho. So taṁ itthiṁ passeyya aññena
purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ. Taṁ
kiṁ maññatha bhikkhave api nu tassa purisassa amuṁ itthiṁ disvā
aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ
uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti. Evaṁ bhante.
Taṁ kissa hetu. Amu hi bhante puriso amussā itthiyā sāratto
paṭibaddhacitto tibbacchando tibbāpekkho tasmā taṁ itthiṁ disvā
aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ
uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti. Atha kho bhikkhave
tassa purisassa evamassa ahaṁ kho amussā itthiyā sāratto
paṭibaddhacitto tibbacchando tibbāpekkho tassa me amuṁ itthiṁ
disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ
Saṁhasantiṁ uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā yannūnāhaṁ
yo me amussā itthiyā chandarāgo taṁ pajaheyyanti. So yo
amussā itthiyā chandarāgo taṁ pajaheyya. So taṁ itthiṁ passeyya
aparena samayena aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ
sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ. Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave api nu tassa
purisassa amuṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ
sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkha-
domanassupāyāsāti. No hetaṁ bhante. Taṁ kissa hetu. Amu
hi bhante puriso amussā itthiyā vītarāgo tasmā taṁ itthiṁ
disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ
saṁhasantiṁ na uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti.

[14] Evameva kho bhikkhave bhikkhu na heva anaddhabhūtaṁ attānaṁ
dukkhena addhabhāveti dhammikañca sukhaṁ na pariccajati tasmiṁ ca sukhe
anadhimucchito hoti. So evaṁ pajānāti imassa kho me
dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti
imassa pana me dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato
virāgo hotīti. So yassa hi khvassa dukkhanidānassa saṅkhāraṁ
padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti saṅkhāraṁ tattha padahati
yassa panassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo
hoti upekkhaṁ tattha bhāveti tassa tassa dukkhanidānassa saṅkhāraṁ
Padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti evampissa taṁ dukkhaṁ
nijjiṇṇaṁ hoti tassa tassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ
bhāvayato virāgo hoti evampissa taṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ hoti.
Evampi bhikkhave saphalo upakkamo hoti saphalaṁ padhānaṁ.

[15] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu iti paṭisañcikkhati yathāsukhaṁ
kho me viharato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā
parihāyanti dukkhāya pana me attānaṁ padahato akusalā dhammā
parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti yannūnāhaṁ dukkhāya attānaṁ
padaheyyanti. So dukkhāya attānaṁ padahati tassa dukkhāya
attānaṁ padahato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā
abhivaḍḍhanti. So na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahati
taṁ kissa hetu yassa hi so bhikkhave bhikkhu atthāya dukkhāya
attānaṁ padaheyya svāssa attho abhinipphanno hoti tasmā
na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahati. Seyyathāpi bhikkhave
usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeti paritāpeti ujuṁ karoti
kammaniyaṁ. Yato kho bhikkhave usukārassa tejanaṁ dvīsu alātesu
ātāpitaṁ hoti paritāpitaṁ ujukataṁ kammaniyaṁ na so taṁ aparena
samayena usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeti paritāpeti
ujuṁ karoti kammaniyaṁ taṁ kissa hetu yassa hi so bhikkhave
atthāya usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeyya paritāpeyya
Ujuṁ kareyya kammaniyaṁ svāssa attho abhinipphanno hoti tasmā
na aparena samayena usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeti
paritāpeti ujuṁ karoti kammaniyaṁ evameva kho bhikkhave bhikkhu
iti paṭisañcikkhati yathāsukhaṁ kho me viharato akusalā dhammā
abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti dukkhāya pana me attānaṁ
padahato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti
yannūnāhaṁ dukkhāya attānaṁ padaheyyanti. So dukkhāya attānaṁ
padahati tassa dukkhāya attānaṁ padahato akusalā dhammā parihāyanti
kusalā dhammā abhivaḍḍhanti. So na aparena samayena dukkhāya
attānaṁ padahati taṁ kissa hetu yassa hi so bhikkhave bhikkhu
atthāya dukkhāya attānaṁ padaheyya svāssa attho abhinipphanno
hoti tasmā na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahatīti.
Evampi bhikkhave saphalo upakkamo hoti saphalaṁ padhānaṁ.

[16] Puna caparaṁ bhikkhave idha tathāgato loke uppajjati arahaṁ
sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro
purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā so imaṁ lokaṁ
sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ
sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti so dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ
majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ
parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti. Taṁ dhammaṁ suṇāti gahapati vā
Gahapatiputto vā aññatarasmiṁ vā kule pacchā jāto so taṁ
dhammaṁ sutvā tathāgate saddhaṁ paṭilabhati so tena saddhāpaṭilābhena
samannāgato iti paṭisañcikkhati sambādho gharāvāso rajāpatho
abbhokāso pabbajjā nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ
ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ yannūnāhaṁ
kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā
anagāriyaṁ pabbajeyyanti. So aparena samayena appaṁ vā bhogakkhandhaṁ
pahāya mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya
mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni
vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati. So evaṁ
pabbajito samāno bhikkhūnaṁ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṁ
pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho
lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati adinnādānaṁ
pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī
athenena sucibhūtena attanā viharati abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārī
hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā musāvādaṁ pahāya
musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko
avisaṁvādako lokassa pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya
paṭivirato hoti ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ bhedāya
amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya iti
Bhinnānaṁ vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā samaggārāmo
samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti pharusaṁ
vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti yā sā vācā nelā
kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā
tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā
paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī
nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasañhitaṁ.
So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti ekabhattiko hoti
rattūparato paṭivirato vikālabhojanā naccagītavāditavisūkadassanā
paṭivirato hoti mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā
paṭivirato hoti uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti jātarūparajatapaṭiggahaṇā
paṭivirato hoti āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato
hoti āmakamaṁsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti itthīkumārikāpaṭiggahaṇā
paṭivirato hoti dāsīdāsapaṭiggahaṇā paṭivirato
hoti ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā
paṭivirato hoti hatthigavāssavalavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti
khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti dūteyyapahīṇagamanānuyogā
paṭivirato hoti kayavikkayā paṭivirato hoti tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭā
paṭivirato hoti ukkoṭanavañcananikatisāviyogā paṭivirato
hoti chedanavadhabandhanaviparāmosāalopasahasākārā paṭivirato hoti.
So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena
piṇḍapātena yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati. Seyyathāpi
nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti evameva
bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena
piṇḍapātena yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.

[17] So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṁ
anavajjasukhaṁ paṭisaṁvedeti. So cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī
hoti nānubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ
viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ
tassa saṁvarāya paṭipajjati rakkhati cakkhundriyaṁ cakkhundriye saṁvaraṁ
āpajjati. Sotena saddaṁ sutvā ... Ghānena gandhaṁ ghāyitvā ...
Jivhāya rasaṁ sāyitvā ... Kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā ... Manasā dhammaṁ
viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṁ
manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā
dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati rakkhati manindriyaṁ
manindriye saṁvaraṁ āpajjati.

[18] So iminā ariyena indriyasaṁvarena samannāgato ajjhattaṁ
abyāsekasukhaṁ paṭisaṁvedeti. So abhikkante paṭikkante sampajānakārī
hoti ālokite vilokite sampajānakārī hoti sammiñjite
pasārite sampajānakārī hoti saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī
Hoti asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti
uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti gate ṭhite nisinne
sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.

[19] So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato
iminā ca ariyena indriyasaṁvarena samannāgato iminā ca ariyena
satisampajaññena samannāgato so vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ
rukkhamūlaṁ pabbataṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ.
So pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā
ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṁ
loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati abhijjhāya cittaṁ
parisodheti byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati
sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādapadosā cittaṁ parisodheti thīnamiddhaṁ
pahāya vigatathīnamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno
thīnamiddhā cittaṁ parisodheti uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato
viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti
vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṁkathī kusalesu dhammesu
vicikicchāya cittaṁ parisodheti.

[20] So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese
paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi
savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Evampi bhikkhave saphalo upakkamo hoti saphalaṁ padhānaṁ.

[21] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ
sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ
dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. Evampi bhikkhave saphalo upakkamo
hoti saphalaṁ padhānaṁ.

[22] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca
viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti yantaṁ
ariyā ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ
upasampajja viharati. Evampi bhikkhave saphalo upakkamo hoti
saphalaṁ padhānaṁ.