[753] Tassa mayhaṁ bhāradvāja etadahosi na kho taṁ sukaraṁ
sukhaṁ adhigantuṁ evaṁ adhimattakasimānaṁ pattakāyena yannūnāhaṁ oḷārikaṁ
āhāraṁ āhareyyaṁ odanaṁ kummāsanti. So kho ahaṁ bhāradvāja
oḷārikaṁ āhāraṁ āhāresiṁ odanaṁ kummāsaṁ. Tena kho pana
maṁ bhāradvāja samayena pañca bhikkhū paccupaṭṭhitā honti yaṁ no
samaṇo gotamo dhammaṁ adhigamissati tanno ārocessatīti.
Yato kho ahaṁ bhāradvāja oḷārikaṁ āhāraṁ āhāresiṁ odanaṁ
kummāsaṁ atha me te pañca bhikkhū nibbijja pakkamiṁsu bāhulliko
samaṇo gotamo padhānavibbhanto āvatto bāhullāyāti.

[754] So kho ahaṁ bhāradvāja oḷārikaṁ āhāraṁ āharitvā 5
1-2-4 Yu. bodhāyāti. 3 Yu. esova. 5 Yu. āhāretvā.
Balaṁ gahetvā vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja
vihāsiṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso
ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja
vihāsiṁ pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihāsi sato ca
sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedesiṁ yantaṁ ariyā ācikkhanti
upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ sukhassa
ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ
atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja
vihāsiṁ.

[755] So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte
anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte
pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ. So anekavihitaṁ
pubbenivāsaṁ anussarāmi seyyathīdaṁ ekampi jātiṁ dvepi
jātiyo .pe. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ
anussarāmi. Ayaṁ kho me bhāradvāja rattiyā paṭhame yāme
paṭhamā vijjā adhigatā avijjā vihatā vijjā uppannā tamo
vihato āloko uppanno yathātaṁ appamattassa ātāpino
pahitattassa viharato.

[756] So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte
anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte
Sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ. So dibbena
cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne
upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate .pe.
Yathākammūpage satte pajānāmi. Ayaṁ kho me bhāradvāja
rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā avijjā vihatā
vijjā uppannā tamo vihato āloko uppanno yathātaṁ
appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

[757] So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte
anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte
āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ. So idaṁ dukkhanti
yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ayaṁ dukkhasamudayoti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ
ayaṁ dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti
yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ime āsavāti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ
ayaṁ āsavasamudayoti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ayaṁ āsavanirodhoti
yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ
abbhaññāsiṁ. Tassa mayhaṁ 1 evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi
cittaṁ vimuccittha bhavāsavāpi cittaṁ vimuccittha avijjāsavāpi
cittaṁ vimuccittha vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti 2
khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti
abbhaññāsiṁ. Ayaṁ kho me bhāradvāja rattiyā pacchime yāme
1 Yu. me. 2 Yu. ahosi.
Tatiyā vijjā adhigatā avijjā vihatā vijjā uppannā tamo
vihato āloko uppanno yathātaṁ appamattassa ātāpino
pahitattassa viharatoti.

[758] Evaṁ vutte sagāravo māṇavo bhagavantaṁ etadavoca
aṭṭhitavata bhoto gotamassa padhānaṁ ahosi sappurisavata bhoto
gotamassa padhānaṁ ahosi yathātaṁ arahato sammāsambuddhassa kiṁ
nu kho bho gotama atthi devāti. Ṭhānaso 1 kho panetaṁ bhāradvāja
viditaṁ yadidaṁ atthi devāti. Kinnu kho bho gotama atthi
devāti puṭṭho samāno ṭhānaso 2 panetaṁ bhāradvāja viditaṁ yadidaṁ
atthi devāti vadesi nanu bho gotama evaṁ sante tucchā musā
hotīti. Atthi devāti bhāradvāja puṭṭho samāno atthi devāti
yo vadeyya ṭhānaso viditā me viditāti yo vadeyya. Atha
khvettha viññūpurisena ekaṁsena niṭṭhaṁ gantuṁ 3 vā yadidaṁ atthi devāti.
Kissa pana me bhavaṁ gotamo ādikeneva na byākāsīti. Uccena 4
sammataṁ kho etaṁ bhāradvāja lokasmiṁ yadidaṁ atthi devāti.

[759] Evaṁ vutte sagāravo māṇavo bhagavantaṁ etadavoca
abhikkantaṁ bho gotama abhikkantaṁ bho gotama seyyathāpi bho
gotama nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā vivareyya mūḷhassa
vā maggaṁ ācikkheyya andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya cakkhumanto
rūpāni dakkhantīti evameva bhotā gotamena anekapariyāyena
1-2 Yu. ṭhānaso me taṁ. 3 Yu. gantabbaṁ. 4 Yu. ucce.
Dhammo pakāsito esāhaṁ bhavantaṁ 1 gotamaṁ saraṇaṁ
gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu
ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṅgatanti.
Sagāravasuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.
Brāhmaṇavaggo pañcamo.
------------
Tassa vaggassa uddānaṁ
brahmāyu selassalāyano ghoṭamukho ca brāhmaṇo
esucaṅkī dhanañjānī vāseṭṭho subhagāravo.
Majjhimapaṇṇāsakaṁ samattaṁ.
-------
Yu. bhagavantaṁ.

Suttantapiṭake majjhimanikāyassa
tatiyo bhāgo
------
uparipaṇṇāsakaṁ
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
Devadahavaggo
------
devadahasuttaṁ

[1] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati
devadahaṁ nāma sakyānaṁ nigamo. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi
bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

[2] Bhagavā etadavoca santi bhikkhave eke samaṇabrāhmaṇā
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino yaṅkiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ
vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā sabbantaṁ pubbe katahetu iti
purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantibhāvā navānaṁ kammānaṁ akaraṇā
āyatiṁ anavassavo āyatiṁ anavassavā kammakkhayo kammakkhayā
dukkhakkhayo dukkhakkhayā vedanākkhayo vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ
nijjiṇṇaṁ bhavissatīti evaṁvādino bhikkhave niganthā.