[623] Taṁ kiṁ maññasi assalāyana idha khattiyakumāro
brāhmaṇakaññāya saddhiṁ saṁvāsaṁ kappeyya tesaṁ saṁvāsamanvāya
putto jāyetha yo so khattiyakumārena brāhmaṇakaññāya putto
uppanno siyā so mātupi sadiso pitupi sadiso khattiyotipi
vattabbo brāhmaṇotipi vattabboti. Yo so bho gotama
khattiyakumārena brāhmaṇakaññāya putto uppanno siyā so
mātupi sadiso pitupi sadiso khattiyotipi vattabbo brāhmaṇotipi
vattabboti.

[624] Taṁ kiṁ maññasi assalāyana idha brāhmaṇakumāro
khattiyakaññāya saddhiṁ saṁvāsaṁ kappeyya tesaṁ saṁvāsamanvāya putto
jāyetha yo so brāhmaṇakumārena khattiyakaññāya putto
uppanno siyā so mātupi sadiso pitupi sadiso khattiyotipi
vattabbo brāhmaṇotipi vattabboti. Yo so bho gotama
brāhmaṇakumārena khattiyakaññāya putto uppanno siyā so
mātupi sadiso pitupi sadiso khattiyotipi vattabbo brāhmaṇotipi
vattabboti.

[625] Taṁ kiṁ maññasi assalāyana idha valavaṁ gadrabhena
sampayojeyyuṁ tesaṁ saṁpayogamanvāya kissaro 1 jāyetha yo sopi
valavāya gadrabhena kissaro 2 uppanno siyā so mātupi sadiso
pitupi sadiso assotipi vattabbo gadrabhotipi vattabbo. So
1-2 Yu. kisoro.
Kumāraṇḍupi 1 so bho gotama assataro hoti idaṁ hissa bho
gotama nānākaraṇaṁ passāmi amutra ca pana sānaṁ na kiñci
nānākaraṇaṁ passāmīti.

[626] Taṁ kiṁ maññasi assalāyana idhāssu dve māṇavakā
bhātaro sodariyā 2 eko ajjhāyako upanīto eko anajjhāyako
anupanīto kamettha brāhmaṇā paṭhamaṁ bhojeyyuṁ saddhe vā
thālipāke vā yaññe vā pāhune vāti. Yo so bho gotama
māṇavako ajjhāyako upanīto tamettha brāhmaṇā paṭhamaṁ bhojeyyuṁ
saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā kiṁ hi bho
gotama anajjhāyake anupanīte dinnaṁ mahapphalaṁ bhavissatīti.

[627] Taṁ kiṁ maññasi assalāyana idhāssu dve māṇavakā
bhātaro sodariyā eko ajjhāyako upanīto dussīlo pāpadhammo
eko anajjhāyako anupanīto sīlavā kalyāṇadhammo kamettha
brāhmaṇā paṭhamaṁ bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe
vā pāhune vāti. Yo so bho gotama māṇavako anajjhāyako
anupanīto sīlavā kalyāṇadhammo tamettha brāhmaṇā paṭhamaṁ bhojeyyuṁ
saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā kiṁ hi bho
gotama dussīle pāpadhamme dinnaṁ mahapphalaṁ bhavissatīti. Pubbe kho
tvaṁ assalāyana jātiṁ agamāsi jātiṁ gantvā mante agamāsi mante
1 Yu. vekurañjāyāti dissati. Ma. kuṇḍanti dissati. 2 Yu. saudariyā.
Gantvā tameva 1 ṭhapetvā 2 cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paccāgato yamahaṁ
paññapemīti. Evaṁ vutte assalāyano māṇavo tuṇhībhūto maṅkubhūto
pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāṇo nisīdi.

[628] Atha kho bhagavā assalāyanaṁ māṇavaṁ tuṇhībhūtaṁ maṅkubhūtaṁ
pattakkhandhaṁ adhomukhaṁ pajjhāyantaṁ appaṭibhāṇaṁ viditvā assalāyanaṁ
māṇavaṁ etadavoca bhūtapubbaṁ assalāyana sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ
araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammantānaṁ evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ
uppannaṁ hoti brāhmaṇāva seṭṭho vaṇṇo hīno añño
vaṇṇo .pe. Brahmadāyādāti. Assosi kho assalāyana asito
devalo isi sattannaṁ kira brāhmaṇisīnaṁ araññāyatane paṇṇakuṭīsu
sammantānaṁ evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ [3]- brāhmaṇāva seṭṭho
vaṇṇo .pe. Brahmadāyādāti. Atha kho assalāyana asito
devalo isi kesamassuṁ kappetvā mañjeṭṭhavaṇṇāni dussāni nivāsetvā
agaliyo 4 upāhanā ārohitvā jātarūpamayaṁ daṇḍaṁ gahetvā
sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ patthiṇḍile 5 pāturahosi. Atha kho assalāyana
asito devalo isi sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ patthiṇḍile caṅkamamāno
evamāha handa ko nu kho ime bhavanto brāhmaṇisayo
gantā 6 handa ko nu kho ime bhavanto brāhmaṇisayo gantāti.
Atha kho assalāyana satta 7 brāhmaṇisayo asitaṁ devalaṁ isiṁ etadavocuṁ
1 Yu. tametaṁ tvaṁ. 2 Yu. ṭhapetvāti natthi.
3 Yu. etthantare hotīti dissati. 4 Yu. aṭliyo. 5 Yu. patthaṇḍile.
6 Sī. Yu. gatā. 7 Yu. sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ etadahosi.
Ko nāyaṁ gāmaṇḍalarūpo viya sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ patthiṇḍile
caṅkamamāno evamāha handa ko nu kho ime bhavanto brāhmaṇisayo
gantā handa ko nu kho ime bhavanto brāhmaṇisayo gantāti
handa naṁ abhisapissāmāti 1 . Atha kho assalāyana satta brāhmaṇisayo
asitaṁ devalaṁ isiṁ abhisapiṁsu bhasmā capalī 2 hohi bhasmā capalī hohi
bhasmā capalī hohīti. Yathā yathā kho assalāyana satta brāhmaṇisayo
asitaṁ devalaṁ isiṁ abhisapiṁsu tathā tathā asito devalo isi abhirūpataro
ceva hoti dassanīyataro ca pāsādikataro ca. Atha kho assalāyana
sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ etadahosi moghaṁ vata no tapo apphalaṁ
brahmacariyaṁ mayaṁ hi pubbe yaṁ abhisapāma bhasmā capalī 3 hohīti
bhasmā [4]- bhavati ekacco imaṁ pana mayaṁ yathā yathā abhisapāma tathā
tathā abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro ca pāsādikataro cāti.
Na bhavantānaṁ moghaṁ tapo na panāpphalaṁ brahmacariyaṁ iṅgha bhavanto
yo mayi manopadoso taṁ pajahathāti. Yo bhavati manopadoso taṁ
pajahāma ko nu bhavaṁ hotīti. Suto no bhavataṁ asito devalo
isīti. Evaṁ bhoti. So khvāhaṁ bho homīti. Atha kho
assalāyana satta brāhmaṇisayo asitaṁ devalaṁ isiṁ abhivādetuṁ
upakkamiṁsu. 5 Atha kho assalāyana asito devalo isi satta
brāhmaṇisayo etadavoca sutametaṁ bho sattannaṁ kira brāhmaṇisīnaṁ
araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammantānaṁ evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ
1 Yu. abhisapāmāti. 2-3 Yu. bhasmā vasalī hotīti. 4 Yu. vasaddo dissati.
5 Yu. upasaṅkamiṁsu.
Uppannaṁ brāhmaṇāva seṭṭho vaṇṇo hīno añño vaṇṇo
brāhmaṇāva sukko vaṇṇo kaṇho añño vaṇṇo brāhmaṇāva
sujjhanti no abrāhmaṇā brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā
mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādāti. Evaṁ
bhoti. Jānanti pana bhonto yā janimātā 1 brāhmaṇaṁyeva
agamāsi no abrāhmaṇanti. No hidaṁ bho. Jānanti pana
bhonto yā janimātu mātā yāva sattamā mātu mātāmahayugā
brāhmaṇaṁyeva agamāsi no abrāhmaṇanti. No hidaṁ bho.
Jānanti pana bhonto yo janipitā brāhmaṇiṁyeva agamāsi no
abrāhmaṇinti. No hidaṁ bho. Jānanti pana bhonto yo
janipitu pitā yāva sattamā pitu pitāmahayugā brāhmaṇiṁyeva
agamāsi no abrāhmaṇinti. No hidaṁ bho. Jānanti pana
bhonto yathā gabbhassa avakkanti hotīti. Jānāma mayaṁ bho
yathā gabbhassa avakkanti hoti idha mātāpitaro ca 2 sannipatitā
honti mātā ca utunī hoti gandhabbo ca paccupaṭṭhito hoti
evaṁ tiṇṇaṁ sannipātā gabbhassa avakkanti hotīti. Jānanti pana
bhonto yagghe so gandhabbo khattiyo vā brāhmaṇo vā
vesso vā suddo vāti. Na mayaṁ bho jānāma yagghe so
gandhabbo khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vāti.
Evaṁ sante bhonto 3 jānātha ke tumhe hothāti. Evaṁ sante
1 Yu. janīmātā. 2 Yu. va. 3 Yu. bho.
Bho na mayaṁ jānāma keci mayaṁ homāti. Te hi nāma assalāyana
satta brāhmaṇisayo asitena devalena isinā sake jātivāde
samanuyuñjiyamānā samanuggāhiyamānā 1 samanubhāsiyamānā na sampāyissanti
kiṁ pana tvaṁ etarahi mayā sakasmiṁ jātivāde samanuyuñjiyamāno
samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno sampāyissasi yesaṁ tvaṁ
sācariyako na puṇṇo dabbigāhoti.

[629] Evaṁ vutte assalāyano māṇavo bhagavantaṁ etadavoca
abhikkantaṁ bho gotama .pe. Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu
ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṅgatanti.
Assalāyanasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.
---------------
1 Yu. samanubhāsiyamānā samanuggāhiyamānā.
Ghoṭamukhasuttaṁ

[630] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ āyasmā udeno bārāṇasiyaṁ
viharati khemiyambavane. Tena kho pana samayena ghoṭamukho brāhmaṇo
bārāṇasiṁ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena. Atha kho
ghoṭamukho brāhmaṇo jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno
yena khemiyambavanaṁ tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena āyasmā
udeno abbhokāse caṅkamati. Atha kho [1]- ghoṭamukho brāhmaṇo
yena āyasmā udeno tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmatā
udenena saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā
āyasmantaṁ udenaṁ caṅkamantaṁ anucaṅkamamāno evamāha ambho
samaṇa natthi dhammiko paribbajo 2 evaṁ me ettha hoti tañca
kho bhavantarūpānaṁ vā adassanā yo vā panettha dhammoti.

[631] Evaṁ vutte āyasmā udeno caṅkamā orohitvā
vihāraṁ pavisitvā paññatte āsane nisīdi. Ghoṭamukhopi kho
brāhmaṇo caṅkamā orohitvā vihāraṁ pavisitvā ekamantaṁ
aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitaṁ kho ghoṭamukhaṁ brāhmaṇaṁ āyasmā
udeno etadavoca saṁvijjante kho brāhmaṇa āsanāni sace
ākaṅkhasi nisīdāti. Etadeva kho pana mayaṁ bhoto udenassa
āgamayamānā na nisīdāma kathaṁ hi nāma mādiso pubbe animantito
1 Yu. so. 2 Yu. paribbājako.
Āsane nisīditabbaṁ maññeyyāti. Atha kho ghoṭamukho brāhmaṇo
aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nisinno kho ghoṭamukho brāhmaṇo āyasmantaṁ udenaṁ etadavoca
ambho samaṇa natthi dhammiko paribbajo evaṁ me ettha hoti
tañca kho bhavantarūpānaṁ vā adassanā yo vā panettha dhammoti.
Sace kho pana me tvaṁ brāhmaṇa anumaññeyyaṁ anujāneyyāsi
paṭikkosetabbañca paṭikkoseyyāsi yassa ca pana me bhāsitassa
atthaṁ na jāneyyāsi mamaṁyeva tattha uttariṁ paṭipuccheyyāsi idaṁ
bho udena kathaṁ imassa kvatthoti evaṁ katvā siyā no ettha
kathāsallāpoti. Anumaññeyyaṁ khvāhaṁ bhoto udenassa
anujānissāmi paṭikkositabbañca paṭikkosissāmi yassa ca panāhaṁ
bhoto udenassa bhāsitassa atthaṁ na jānissāmi bhavantaṁyeva tattha
udenaṁ uttariṁ paṭipucchissāmi idaṁ bho udena kathaṁ imassa kvatthoti
evaṁ katvā hotu no ettha kathāsallāpoti.

[632] Cattārome brāhmaṇa puggalā santo saṁvijjamānā
lokasmiṁ katame cattāro idha brāhmaṇa ekacco puggalo
attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto idha pana brāhmaṇa
ekacco puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto idha
pana brāhmaṇa ekacco puggalo attantapo ca [1]- attaparitāpanānu-
yogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto idha pana
1 Yu. etthantare hotīti dissati.
Brāhmaṇa ekacco puggalo nevattantapo hoti nāttaparitāpanānu-
yogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto so
anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītibhūto
sukhapaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati imesaṁ brāhmaṇa catunnaṁ
puggalānaṁ katamo te puggalo cittaṁ ārādhetīti. Yvāyaṁ bho udena
puggalo attantapo attaparitāpanānuyogamanuyutto ayaṁ me puggalo
cittaṁ nārādheti yopāyaṁ bho udena puggalo parantapo paraparitāpanānu-
yogamanuyutto ayampi me puggalo cittaṁ nārādheti yopāyaṁ
bho udena puggalo attantapo ca attaparitāpanānuyogamanuyutto
parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto ayampi me puggalo
cittaṁ nārādheti yo ca kho ayaṁ bho udena puggalo nevattantapo
nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānu-
yogamanuyutto so anattantapo ca aparantapo ca diṭṭheva dhamme
nicchāto nibbuto sītibhūto sukhapaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā
viharati ayaṁ me puggalo cittaṁ ārādhetīti. Kasmā pana te
brāhmaṇa ime tayo puggalā cittaṁ nārādhentīti. Yvāyaṁ bho
udena puggalo attantapo attaparitāpanānuyogamanuyutto so
attānaṁ sukhakāmaṁ dukkhapaṭikkūlaṁ ātāpeti paritāpeti iminā me
ayaṁ puggalo cittaṁ nārādheti yopāyaṁ bho udena puggalo
parantapo paraparitāpanānuyogamanuyutto so paraṁ sukhakāmaṁ dukkhapaṭikkūlaṁ
Ātāpeti paritāpeti iminā me ayaṁ puggalo cittaṁ
nārādheti yopāyaṁ bho udena puggalo attantapo ca attaparitāpanānu-
yogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto so
attānañca parañca sukhakāme dukkhapaṭikkūle ātāpeti paritāpeti
iminā me ayaṁ puggalo cittaṁ nārādheti yo ca kho ayaṁ bho udena
puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo
na paraparitāpanānuyogamanuyutto so anattantapo aparantapo
diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītibhūto sukhapaṭisaṁvedī brahmabhūtena
attanā viharati so attānañca parañca sukhakāme dukkhapaṭikkūle
neva ātāpeti na paritāpeti iminā me ayaṁ puggalo
cittaṁ ārādhetīti.