[603] Paṇḍito bhikkhave brahmāyu brāhmaṇo paccapādi
dhammaṁ sānudhammaṁ 3 neva maṁ 4 dhammādhikaraṇaṁ vihesesi brahmāyu [5]-
brāhmaṇo pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saññojanānaṁ parikkhayā
opapātiko hoti tatthaparinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokāti.
1-2 Yu. khosaddo natthi. 3 Yu. paccapānidhammassānudhammaṁ. 4 Ma. na ca manti
dissati. Yu. nava. maṁ. 5 etthantare bhikkhaveti dissati.
Idamavoca bhagavā attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ
abhinandunti.
Brahmāyusuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.
--------------
Selasuttaṁ

[604] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā aṅguttarāpesu
cārikañcaramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhaterasehi bhikkhusatehi
yena āpaṇaṁ nāma aṅguttarāpānaṁ nigamo tadavasari.
Assosi kho keṇiyo jaṭilo samaṇo khalu bho gotamo sakyaputto
sakyakulā pabbajito aṅguttarāpesu cārikañcaramāno mahatā
bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhaterasehi bhikkhusatehi āpaṇaṁ anuppatto
taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁkalyāṇo kittisaddo abbhuggato
itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato
lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho
bhagavā so imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ
pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti
so dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ
sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti
sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotīti.

[605] Atha kho keṇiyo jaṭilo yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ
vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho keṇiyaṁ
jaṭilaṁ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi
Sampahaṁsesi. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavatā dhammiyā kathāya
sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito bhagavantaṁ etadavoca
adhivāsetu me bhavaṁ gotamo svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti.
Evaṁ vutte bhagavā keṇiyaṁ jaṭilaṁ etadavoca mahā kho keṇiya
bhikkhusaṅgho aḍḍhaterasāni bhikkhusatāni tvañca brāhmaṇesu abhippasannoti.
Dutiyampi kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṁ etadavoca
kiñcāpi bho gotama mahābhikkhusaṅgho aḍḍhaterasāni bhikkhusatāni
ahañca brāhmaṇesu abhippasanno adhivāsetu me bhavaṁ gotamo
svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti. Dutiyampi kho bhagavā
keṇiyaṁ jaṭilaṁ etadavoca mahā kho keṇiya bhikkhusaṅgho aḍḍhaterasāni
bhikkhusatāni tvañca 1 brāhmaṇesu abhippasannoti. Tatiyampi
kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṁ etadavoca kiñcāpi bho gotama
mahābhikkhusaṅgho aḍḍhaterasāni bhikkhusatāni ahañca 2 brāhmaṇesu
abhippasanno adhivāsetveva me bhavaṁ gotamo svātanāya bhattaṁ
saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti. Adhivāseti 3 bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho
keṇiyo jaṭilo bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā yena
sako assamo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā mittāmacce ñātisālohite
āmantesi suṇantu me bhonto mittāmaccā ñātisālohitā
samaṇo 4 gotamo nimantito svātanāya bhattaṁ saddhiṁ
bhikkhusaṅghena yena me kāyaveyyāvattikaṁ kareyyāthāti. Evaṁ bhoti
1 Yu. tavañca kho. 2 Yu. ahañca kho. 3 Yu. adhivāsesi.
4 Yu. samaṇo me gotamo.
Kho keṇiyassa jaṭilassa mittāmaccā ñātisālohitā keṇiyassa
jaṭilassa paṭissutvā appekacce uddhanāni khananti appekacce
kaṭṭhāni phālenti appekacce bhājanāni dhovanti appekacce
udakamaṇikaṁ patiṭṭhāpenti appekacce āsanāni paññāpenti.
Keṇiyopi 1 jaṭilo sāmaññeva maṇḍalamāḷaṁ paṭiyādeti.

[606] Tena kho pana samayena selo brāhmaṇo āpaṇe
paṭivasati tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ
itihāsapañcamānaṁ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu
anavayo tīṇi māṇavakasatāni mante vāceti. Tena kho pana
samayena keṇiyo jaṭilo sele brāhmaṇe abhippasanno hoti.
Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi parivuto jaṅghāvihāraṁ
anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena keṇiyassa jaṭilassa
assamo tenupasaṅkami. Addasā kho selo brāhmaṇo keṇiyasmiṁ 2
jaṭile appekacce uddhanāni khanante appekacce kaṭṭhāni phālente
appekacce bhājanāni dhovante appekacce udakamaṇikaṁ patiṭṭhāpente
appekacce āsanāni paññāpente keṇiyaṁ 3 jaṭilaṁ sāmaññeva
maṇḍalamāḷaṁ paṭiyādentaṁ disvāna keṇiyaṁ jaṭilaṁ etadavoca kiṁ
nu bhoto keṇiyassa āvāho vā bhavissati vivāho vā bhavissati
mahāyañño vā paccupaṭṭhito rājā 4 māgadho seniyo bimbisāro
nimantito svātanāya saddhiṁ balakāyenāti. Na me bho sela
1 Yu. keṇiyo pana. 2 Yu. keṇiyassamiye. 3 Yu. keṇiyaṁ pana.
4 Yu. rājā vā.
Āvāho vā bhavissati napi vivāho vā bhavissati napi rājā
māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṁ balakāyena
apica kho me mahāyañño paccupaṭṭhito atthi samaṇo gotamo
sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅguttarāpesu cārikañcaramāno
mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhaterasehi bhikkhusatehi āpaṇaṁ
anuppatto taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁkalyāṇo kittisaddo
abbhuggato itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno
sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā
devamanussānaṁ buddho bhagavāti so me nimantito svātanāya
saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti. Buddhoti bho keṇiya vadesīti. Buddhoti
bho sela vadāmīti. Buddhoti bho keṇiya vadesīti. Buddhoti
bho sela vadāmīti. Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi
ghosopi kho eso dullabho lokasmiṁ yadidaṁ buddhoti āgatāni kho
panamhākaṁ mantesu dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni yehi samannāgatassa
mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā sace agāraṁ ajjhāvasati
rājā hoti cakkavatti dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī
janapadatthā 1 viriyappatto sattaratanasamannāgato tassimāni satta
ratanāni bhavanti seyyathīdaṁ cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ
itthīratanaṁ gahapatiratanaṁ parināyakaratanameva sattamaṁ parosahassaṁ
kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā
1 Yu. janapadatthāvariyappatto.
So imaṁ paṭhaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya
ajjhāvasati sace 1 pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati arahaṁ
hoti sammāsambuddho loke vivaṭacchado kahaṁ pana bho keṇiya
etarahi so bhavaṁ gotamo viharati arahaṁ sammāsambuddhoti.

[607] Evaṁ vutte keṇiyo jaṭilo dakkhiṇaṁ bāhaṁ paggahetvā
selaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca yenesā bho sela nīlavanarājīti.
Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi saddhiṁ yena bhagavā
tenupasaṅkami. Atha kho selo brāhmaṇo te māṇavake āmantesi
appasaddā bhonto āgacchantu pade padaṁ nikkhipantā durā 2 sadā
hi te bhavanto 3 sīhāva ekacarā yadā cāhaṁ bhotā samaṇena
gotamena saddhiṁ manteyyaṁ mā me bhonto antarantarā kathaṁ
opātetha kathāpariyosānaṁ ca me bhavanto āgamentūti. Atha
kho selo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho selo brāhmaṇo
bhagavato kāye dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni sammannesi. Addasā
kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni
yebhuyyena ṭhapetvā dve dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati
nādhimuccati na saṁpasīdati kosohite ca vatthaguyhe pahutajivhatāya
ca.
1 Yu. sace kho. 2 Yu. durāsadā. 3 Yu. bhagavanto.

[608] Atha kho bhagavato etadahosi passati kho me ayaṁ
selo brāhmaṇo dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā
dve dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na
saṁpasīdati kosohite ca vatthaguyhe pahutajivhatāya cāti. Atha kho
bhagavā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāresi yathā addasa selo
brāhmaṇo bhagavato kosohitaṁ vatthaguyhaṁ. Atha kho bhagavā jivhaṁ
ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi ubhopi nāsikasotāni
anumasi paṭimasi kevalakappaṁ 1 nalāṭamaṇḍalaṁ jivhāya chādesi.

[609] Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi samannāgato
kho samaṇo gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi no
apparipuṇṇehi no ca kho naṁ jānāmi buddho vā no vā
sutaṁ 2 pana metaṁ brāhmaṇānaṁ vuḍḍhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ
bhāsamānānaṁ ye te bhavanti arahanto sammāsambuddhā te sake
vaṇṇe bhaññamāne attānaṁ pātukarontīti yannūnāhaṁ samaṇaṁ
gotamaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyyanti. Atha kho
selo brāhmaṇo bhagavantaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi
paripuṇṇakāyo surucī sujāto cārudassano
suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā susukkadāṭho saviriyavā
narassa hi sujātassa ye bhavanti vissuñjanā 3
sabbe te tava kāyasmiṁ mahāpurisalakkhaṇā
1 Yu. kevalampi. 2 Yu. sutaṁ kho pana. 3 Yu. viyañjanā.
Pasannanetto sumukho brahmā uju patāpavā
majjhe samaṇasaṅghassa ādiccova virocasi
kalyāṇadassano bhikkhu kañcanasannibhattaco
kiṁ te samaṇabhāvena evaṁ uttamavaṇṇino
rājā arahasi bhavituṁ cakkavatti rathesabho
cāturanto vijitāvī jambusaṇḍassa issaro
khattiyā bhojarājāno anuyuttā bhavantu 1 te
rājābhirājā manujindo rajjaṁ kārehi gotama
rājāhamasmi selāti [bhagavā] dhammarājā anuttaro
dhammena cakkaṁ vattemi cakkaṁ appaṭivattiyaṁ
sambuddho paṭijānāsi [iti selo brāhmaṇo] dhammarājā anuttaro
dhammena cakkaṁ vattemi iti bhāsasi gotama
ko nu senāpati bhoto sāvako satthu danvayo
ko 2 nomaṁ anuvatteti dhammacakkaṁ pavattitaṁ
mayā pavattitaṁ cakkaṁ [selāti bhagavā] dhammacakkaṁ anuttaraṁ
sārīputto anuvatteti anujāto tathāgataṁ
abhiññeyyaṁ abhiññātaṁ bhāvetabbañca bhāvitaṁ
pahātabbaṁ pahīnaṁ me tasmā buddhosmi brāhmaṇa
vinayassu mayi kaṅkhaṁ adhimuccassu brāhmaṇa
dullabhaṁ dassanaṁ hoti sambuddhānaṁ abhiṇhaso
1 Yu. bhavanti. 2 Yu. ko te imaṁ.
Yesaṁ ve 1 dullabho loke pātubhāvo abhiṇhaso
sohaṁ brāhmaṇa sambuddho sallakatto anuttaro
brahmabhūto atitulo mārasenappamaddano
sabbāmitte vasīkatvā modāmi akutobhayo
imaṁ bhonto nisāmetha yathā bhāsati cakkhumā
sallakatto mahāvīro sīhova nadatī vane
brahmabhūtaṁ atitulaṁ mārasenappamaddanaṁ
ko disvā nappasīdeyya api kaṇhābhijātiko
yo maṁ icchati anvetu yo ca 2 nicchati acchatu 3
idhāhaṁ pabbajissāmi varapaññassa santike
evañce 4 ruccati bhoto sammāsambuddhasāsanaṁ
mayaṁpi pabbajissāma varapaññassa santike
brāhmaṇāti 5 sattā ime yācantipañjalikatā 6
brahmacariyaṁ carissāma bhagavā tava santike
svākkhātaṁ brahmacariyaṁ [selāti bhagavā] sandiṭṭhikamakālikaṁ
yattha amoghā pabbajjā appamattassa sikkhatoti.
Alattha kho selo brāhmaṇo sapariso bhagavato santike pabbajjaṁ
alattha upasampadaṁ.

[610] Atha kho keṇiyo jaṭilo tassā rattiyā accayena
sake assame paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā bhagavato
1 Yu. vo. 2 Yu. vā. 3 Yu. gacchatu. 4 Yu. etañce.
5 Yu. brahmakā tisatā ime. 6 Yu. yācanti pañjalīkatā.
Kālaṁ ārocāpesi kālo bho gotama niṭṭhitaṁ bhattanti. Atha kho
bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena keṇiyassa
jaṭilassa assamo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā paññatte āsane
nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena. Atha kho keṇiyo jaṭilo buddhappamukhaṁ
bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi
sampavāresi. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ
aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.

[611] Ekamantaṁ nisinnaṁ kho keṇiyaṁ jaṭilaṁ bhagavā imāhi
gāthāhi anumodi
aggihuttaṁmukhā 1 yaññā sā vitti chandaso mukhaṁ
rājā mukhaṁ manussānaṁ nadīnaṁ sāgaro mukhaṁ
nakkhattānaṁ mukhaṁ cando ādicco tapataṁ mukhaṁ
puññamākaṅkhamānānaṁ saṅgho ve yajataṁ mukhanti.
Atha kho bhagavā keṇiyaṁ jaṭilaṁ imāhi gāthāhi anumoditvā
uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho āyasmā selo sapariso 2 vūpakaṭṭho
appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya
kulaputtā sammadeva agārasmā anāgāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ
brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā
upasampajja vihāsi khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ
nāparaṁ ithattāyāti abbhaññāsi. Aññataro 3 kho panāyasmā
1 Yu. aggihuttamukhā. 2 Yu. etthantare ekoti dissati.
3 Yu. aññataro ca kho.
Selo sapariso arahataṁ ahosi.

[612] Atha kho āyasmā selo sapariso yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā yena bhagavā tenañjalimpaṇāmetvā
bhagavantaṁ gāthāhi ajjhabhāsi
yantaṁ saraṇamāgamha ito aṭṭhami cakkhuma
sattarattena bhagavā dantamhā tava sāsane
tuvaṁ buddho tuvaṁ satthā tuvaṁ mārābhibhū muni
tuvaṁ anusaye cheko 1 tiṇṇo tāresimaṁ pajaṁ
upadhī te samatikkantā āsavā te padālitā
sīhova anupādāno pahīnabhayabheravo
bhikkhavoti 2 sattā ime tiṭṭhantipañjalikatā
pāde vīra pasārehi nāgā vandantu satthunoti.
Selasuttaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ.
--------
1 Yu. chetvā. 2 Yu. bhikkhavo tisatā ime tiṭṭhanti pañjalīkatā.
Assalāyanasuttaṁ