[613] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena nānāverajjakānaṁ
brāhmaṇānaṁ pañcamattāni brāhmaṇasatāni sāvatthiyaṁ
paṭivasanti kenacideva karaṇīyena. Atha kho tesaṁ brāhmaṇānaṁ
etadahosi ayaṁ kho samaṇo gotamo cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paññāpeti
ko nu kho pahoti samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetunti.
Tena kho pana samayena assalāyano nāma māṇavo
sāvatthiyaṁ paṭivasati daharo vuttasiro soḷasavassuddesiko jātiyā
tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ
padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu
anavayo. Atha kho tesaṁ brāhmaṇānaṁ etadahosi ayaṁ kho assalāyano
māṇavo sāvatthiyaṁ paṭivasati daharo .pe. Anavayo so
kho pahoti samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetunti.

[614] Atha kho te brāhmaṇā yena assalāyano māṇavo
tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā assalāyanaṁ māṇavaṁ etadavocuṁ ayaṁ
bho assalāyana samaṇo gotamo cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paññāpeti
etu bhavaṁ assalāyana 1 samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetūti.
Evaṁ vutte assalāyano māṇavo te brāhmaṇe
1 Yu. assalāyano. 2 Yu. paṭimantetunti.
Etadavoca samaṇo khalu bho gotamo dhammavādī dhammavādino ca
pana duppaṭimantiyā bhavanti nāhaṁ sakkomi samaṇena gotamena
saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetunti. Dutiyampi kho te brāhmaṇā
assalāyanaṁ māṇavaṁ etadavocuṁ ayaṁ bho assalāyana samaṇo
gotamo cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paññāpeti etu bhavaṁ assalāyana
samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetūti [1]-. Dutiyampi
kho assalāyano māṇavo te brāhmaṇe etadavoca samaṇo
khalu bho gotamo dhammavādī dhammavādino ca pana duppaṭimantiyā
bhavanti nāhaṁ sakkomi samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane
paṭimantetunti. Tatiyampi kho te brāhmaṇā assalāyanaṁ māṇavaṁ
etadavocuṁ ayaṁ bho assalāyana samaṇo gotamo cātuvaṇṇiṁ
suddhiṁ paññāpeti etu bhavaṁ assalāyana samaṇena gotamena
saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetu caritaṁ kho pana bhotā assalāyanena
paribbājakaṁ mā bhavaṁ assalāyano ayuddhaparājitaṁ parājayīti.
Evaṁ vutte assalāyano māṇavo te brāhmaṇe etadavoca
addhā kho ahaṁ bhante na labhāmi samaṇo khalu bho gotamo
dhammavādī dhammavādino ca pana duppaṭimantiyā bhavanti nāhaṁ
sakkomi samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetuṁ apicāhaṁ
bhavataṁ 2 vacanena gamissāmīti.

[615] Atha kho assalāyano māṇavo mahatā brāhmaṇagaṇena
1 Yu. etthantare caritaṁ kho pana bhotā assalāyanena paribbājakanti dissanti.
2 Yu. bhagavantānaṁ.
Saddhiṁ yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ
sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.
Ekamantaṁ nisinno kho assalāyano māṇavo bhagavantaṁ etadavoca
brāhmaṇā bho gotama evamāhaṁsu brāhmaṇāva seṭṭho vaṇṇo
hīno añño vaṇṇo brāhmaṇāva sukko vaṇṇo kaṇho
añño vaṇṇo brāhmaṇāva sujjhanti no abrāhmaṇā
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā
brahmanimmitā brahmadāyādāti idha bhavaṁ gotamo kimāhāti.

[616] Dissante kho pana assalāyana brāhmaṇānaṁ brāhmaṇiyo
utuniyopi gabbhiniyopi vijāyamānāpi pāyamānāpi te ca brāhmaṇā
yonijāva samānā evamāhaṁsu brāhmaṇāva seṭṭho vaṇṇo hīno
añño vaṇṇo brāhmaṇāva sukko vaṇṇo kaṇho añño
vaṇṇo brāhmaṇāva sujjhanti no abrāhmaṇā brāhmaṇāva
brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā
brahmadāyādāti. Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha atha khvettha
brāhmaṇā evametaṁ maññanti brāhmaṇāva seṭṭho vaṇṇo
.pe. Brahmadāyādāti.

[617] Taṁ kiṁ maññasi assalāyana sutante yonakakambojesu 1
aññesu ca paccantimesu janapadesu dveva vaṇṇā ayyo ceva
dāso ca ayyo hutvā dāso hoti dāso hutvā ayyo
1 Yu. yonakambojesu.
Hotīti. Evaṁ bho sutaṁ me yonakakambojesu aññesu ca
paccantimesu janapadesu dveva vaṇṇā ayyo ceva dāso ca
ayyo hutvā dāso hoti dāso hutvā ayyo hotīti.
Ettha assalāyana brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ ko assāso yadettha
brāhmaṇā evamāhaṁsu brāhmaṇāva seṭṭho vaṇṇo hīno
añño vaṇṇo .pe. Brahmadāyādāti. Kiñcāpi bhavaṁ
gotamo evamāha atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti
brāhmaṇāva seṭṭho vaṇṇo hīno añño vaṇṇo .pe.
Brahmadāyādāti.

[618] Taṁ kiṁ maññasi assalāyana khattiyova nu kho pāṇātipātī
adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco
samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhī kāyassa
bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya
no brāhmaṇo vessova 1 nu kho ... Suddova nu kho pāṇātipātī
adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco
samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhī kāyassa
bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya
no brāhmaṇoti. No hidaṁ bho gotama khattiyopi hi
bho gotama pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī
pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto
1 Yu. ca..
Micchādiṭṭhī kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ
nirayaṁ upapajjeyya brāhmaṇopi hi bho gotama ... Vessopi hi
bho gotama ... Suddopi hi bho gotama ... Sabbepi hi bho gotama
cattāro vaṇṇā pāṇātipātino adinnādāyino kāmesumicchācārino
musāvādino pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpino abhijjhālū
byāpannacittā micchādiṭṭhī kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ
duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyyunti. Ettha assalāyana
brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu
brāhmaṇāva seṭṭho vaṇṇo hīno añño vaṇṇo .pe.
Brahmadāyādāti. Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha atha khvettha
brāhmaṇā evametaṁ maññanti brāhmaṇāva seṭṭho vaṇṇo
hīno añño vaṇṇo .pe. Brahmadāyādāti.

[619] Taṁ kiṁ maññasi assalāyana brāhmaṇova nu kho
pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato kāmesumicchācārā 1
paṭivirato musāvādā paṭivirato pisuṇāya 2 vācāya paṭivirato pharusāya 3
vācāya paṭivirato samphappalāpā paṭivirato anabhijjhālu abyāpannacitto
sammādiṭṭhī kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ
upapajjeyya no khattiyo no vesso no suddoti. No
hidaṁ bho gotama khattiyopi hi bho gotama pāṇātipātā
paṭivirato adinnādānā paṭivirato kāmesumicchācārā paṭivirato
1 Yu. kāmesumicchācārā .pe. musāvādā paṭiviratoti natthi 2 Yu. pisuṇāvācā.
3 Yu. pharusāvācā.
Musāvādā paṭivirato pisuṇāya vācāya paṭivirato pharusāya vācāya
paṭivirato samphappalāpā paṭivirato anabhijjhālu abyāpannacitto
sammādiṭṭhī kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya
brāhmaṇopi hi bho gotama ... Vessopi hi bho
gotama ... Suddopi hi bho gotama ... Sabbepi hi bho gotama
cattāro vaṇṇā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā
kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya
paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū
abyāpannacittā sammādiṭṭhī kāyassa bhedā parammaraṇā
sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyyunti. Ettha assalāyana brāhmaṇānaṁ
kiṁ balaṁ ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu brāhmaṇāva
seṭṭho vaṇṇo hīno añño vaṇṇo .pe. Brahmadāyādāti.
Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ
maññanti brāhmaṇāva seṭṭho vaṇṇo hīno añño vaṇṇo
.pe. Brahmadāyādāti.

[620] Taṁ kiṁ maññasi assalāyana brāhmaṇova nu kho
pahoti asmiṁ padese averaṁ abyāpajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetuṁ no
khattiyo no vesso no suddoti. No hidaṁ bho gotama
khattiyopi hi bho gotama pahoti asmiṁ padese averaṁ abyāpajjhaṁ
mettacittaṁ bhāvetuṁ brāhmaṇopi hi bho gotama ... Vessopi
Hi bho gotama ... Suddopi hi bho gotama ... Sabbepi hi bho
gotama cattāro vaṇṇā pahonti asmiṁ padese averaṁ abyāpajjhaṁ
mettacittaṁ bhāvetunti. Ettha assalāyana brāhmaṇānaṁ kiṁ
balaṁ ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu brāhmaṇāva
seṭṭho vaṇṇo hīno añño vaṇṇo .pe. Brahmadāyādāti.
Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ
maññanti brāhmaṇāva seṭṭho vaṇṇo hīno añño vaṇṇo
.pe. Brahmadāyādāti.

[621] Taṁ kiṁ maññasi assalāyana brāhmaṇova nu kho
pahoti sottiṁ 1 sinānaṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetuṁ
no khattiyo no vesso no suddoti. No hidaṁ bho
gotama khattiyopi hi bho gotama pahoti sottiṁ 2 sinānaṁ ādāya
nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetuṁ brāhmaṇopi hi bho gotama ...
Vessopi hi bho gotama ... Suddopi hi bho gotama ... Sabbepi
hi bho gotama cattāro vaṇṇā pahonti sottiṁ 3 sinānaṁ ādāya
nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetunti. Ettha assalāyana brāhmaṇānaṁ
kiṁ balaṁ ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu brāhmaṇāva
seṭṭho vaṇṇo hīno añño vaṇṇo .pe. Brahmadāyādāti.
Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ
maññanti brāhmaṇāva seṭṭho vaṇṇo hīno añño vaṇṇo
1-2-3 Yu. sotthiṁ sināniṁ.
.pe. Brahmadāyādāti.

[622] Taṁ kiṁ maññasi assalāyana idha rājā khattiyo
muddhāvasitto nānājaccānaṁ purisānaṁ purisasataṁ sannipāteyya āyantu
bhonto ye tattha khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā
uppannā sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā
padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggiṁ abhinibbattentu tejo
pātukarontu āyantu pana bhonto ye ca 1 tattha caṇḍālakulā
nesādakulā veṇukulā 2 rathakārakulā pukkusakulā uppannā sāpānadoṇiyā
vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā elaṇḍakaṭṭhassa
vā uttarāraṇiṁ ādāya aggiṁ abhinibbattentu tejo pātukarontūti
taṁ kiṁ maññasi assalāyana yo ca 3 nu kho khattiyakulā brāhmaṇakulā
rājaññakulā uppannehi sākassa vā sālassa vā salaḷassa
vā candanassa vā padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto
tejo pātukato so eva nu khvassa aggi accimā ceva
vaṇṇimā ca pabhassaro ca tena ca sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ
kātuṁ yo pana so caṇḍālakulā nesādakulā veṇukulā rathakārakulā
pukkusakulā uppannehi sāpānadoṇiyā vā sūkaradoṇiyā
vā rajakadoṇiyā vā elaṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ ādāya
aggi abhinibbatto tejo pātukato svāssa aggi na ceva
accimā na ca vaṇṇimā na ca pabhassaro na ca tena sakkā
1 Yu. casaddo natthi. 2 Yu. veṇakulā. 3 Yu. yo evaṁ nu kho so.
Agginā aggikaraṇīyaṁ kātunti. No hidaṁ bho gotama yopi 1
so bho gotama khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannehi
sākassa 2 vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā padumakassa
vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto tejo pātukato
svāssa aggi accimā ca vaṇṇimā ca pabhassaro ca tena
ca sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ yopi so caṇḍālakulā
nesādakulā veṇukulā rathakārakulā pukkusakulā uppannehi sāpānadoṇiyā
vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā elaṇḍakaṭṭhassa
vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto tejo pātukato
sopassa 3 aggi accimā ca vaṇṇimā ca pabhassaro ca tenapi ca
sakkā [4]- aggikaraṇīyaṁ kātuṁ sabbopi hi bho gotama aggi accimā
ca vaṇṇimā ca pabhassaro ca sabbenapi ca sakkā agginā
aggikaraṇīyaṁ kātunti. Ettha assalāyana brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ ko
assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu brāhmaṇāva seṭṭho
vaṇṇo hīno añño vaṇṇo brāhmaṇāva sukko vaṇṇo
kaṇho añño vaṇṇo brāhmaṇāva sujjhanti no abrāhmaṇā
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā
brahmanimmitā brahmadāyādāti. Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha
atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti brāhmaṇāva seṭṭho
vaṇṇo hīno añño vaṇṇo .pe. Brahmadāyādāti.
1 Yu. pisaddo natthi. 2 Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
3 Yu. socassa. 4 Yu. agginā.