[92] Athakho āyasmā upaseno vaṅgantaputto sapariso
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi. Āciṇṇaṁ kho panetaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ
āgantukehi bhikkhūhi saddhiṁ paṭisammodituṁ. Athakho bhagavā āyasmantaṁ
upasenaṁ vaṅgantaputtaṁ etadavoca 2 kacci vo upasena khamanīyaṁ
kacci yāpanīyaṁ kaccittha appakilamathena addhānaṁ āgatāti.
1 Ma. Yu. so. 2 Yu. Rā. ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ upasenaṁ
vaṅgantaputtaṁ bhagavā etadavoca.
Khamanīyaṁ bhagavā yāpanīyaṁ bhagavā appakilamathena ca mayaṁ bhante
addhānaṁ āgatāti. Tena kho pana samayena āyasmato upasenassa
vaṅgantaputtassa saddhivihāriko bhikkhu bhagavato avidūre nisinno
hoti. Athakho bhagavā taṁ bhikkhuṁ etadavoca manāpāni te bhikkhu
paṁsukūlānīti. Na kho me bhante manāpāni paṁsukūlānīti. Kissa
pana tvaṁ bhikkhu paṁsukūlikoti. Upajjhāyo me bhante paṁsukūliko
evaṁ ahaṁpi paṁsukūlikoti. Athakho bhagavā āyasmantaṁ upasenaṁ
vaṅgantaputtaṁ etadavoca pāsādikā kho tyāyaṁ upasena parisā
kathaṁ tvaṁ upasena parisaṁ vinesīti. Yo maṁ bhante upasampadaṁ
yācati tamahaṁ 1 evaṁ vadāmi ahaṁ kho āvuso āraññako
piṇḍapātiko paṁsukūliko sace tvaṁpi āraññako bhavissasi piṇḍapātiko
paṁsukūliko evāhaṁ taṁ upasampādessāmīti sace me
paṭissuṇāti upasampādemi no ce me paṭissuṇāti na
upasampādemi yo maṁ nissayaṁ yācati tamahaṁ 2 evaṁ vadāmi
ahaṁ kho āvuso āraññako piṇḍapātiko paṁsukūliko sace
tvaṁpi āraññako bhavissasi piṇḍapātiko paṁsukūliko evāhaṁ te
nissayaṁ dassāmīti sace me paṭissuṇāti nissayaṁ demi no
ce me paṭissuṇāti na [3]- demi evaṁ kho ahaṁ bhante parisaṁ
vinemīti. Sādhu sādhu upasena sādhu kho tvaṁ upasena parisaṁ
1-2 Yu. tāhaṁ. 3 Ma. Yu. nissayaṁ.
Vinesi jānāsi pana tvaṁ upasena sāvatthiyaṁ 1 saṅghassa katikanti.
Na kho ahaṁ bhante jānāmi sāvatthiyaṁ saṅghassa katikanti. Sāvatthiyaṁ
kho upasena saṅghena katikā katā icchatāvuso bhagavā temāsaṁ
paṭisalliyituṁ na bhagavā kenaci upasaṅkamitabbo aññatra ekena
piṇḍapātanīhārakena yo bhagavantaṁ upasaṅkamati [2]- pācittiyaṁ
desāpetabboti. Paññāyissati bhante sāvatthiyaṁ saṅgho sakāya katikāya
na mayaṁ appaññattaṁ paññāpessāma paññattaṁ vā na samucchindissāma
yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattissāmāti.
Sādhu sādhu upasena na appaññattaṁ paññāpetabbaṁ paññattaṁ
vā na samucchinditabbaṁ yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya
vattitabbaṁ anujānāmi upasena ye te bhikkhū āraññakā
piṇḍapātikā paṁsukūlikā yathāsukhaṁ maṁ dassanāya upasaṅkamantūti.
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bahidvārakoṭṭhake ṭhitā
honti mayaṁ āyasmantaṁ upasenaṁ vaṅgantaputtaṁ pācittiyaṁ
desāpessāmāti. Athakho āyasmā upaseno vaṅgantaputto sapariso
uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
Athakho te bhikkhū āyasmantaṁ upasenaṁ vaṅgantaputtaṁ etadavocuṁ
jānāsi tvaṁ āvuso upasena sāvatthiyaṁ saṅghassa katikanti. Bhagavāpi
maṁ āvuso evamāha jānāsi pana tvaṁ upasena sāvatthiyaṁ
1 Ma. Yu. sāvatthiyā. evamuparipi. 2 Ma. Yu. so.
Saṅghassa katikanti na kho ahaṁ bhante jānāmi sāvatthiyaṁ saṅghassa
katikanti sāvatthiyaṁ kho upasena saṅghena katikā katā icchatāvuso
bhagavā temāsaṁ paṭisalliyituṁ na bhagavā kenaci upasaṅkamitabbo
aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena yo bhagavantaṁ upasaṅkamati
[1]- Pācittiyaṁ desāpetabboti paññāyissati bhante sāvatthiyaṁ saṅgho
sakāya katikāya na mayaṁ appaññattaṁ paññāpessāma paññattaṁ
vā na samucchindissāma yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya
vattissāmāti anuññātāvuso bhagavatā ye te bhikkhū āraññakā 2
piṇḍapātikā paṁsukūlikā yathāsukhaṁ maṁ dassanāya upasaṅkamantūti.
Athakho te bhikkhū saccaṁ kho āyasmā upaseno vaṅgantaputto āha
na appaññattaṁ paññāpetabbaṁ paññattaṁ vā na samucchinditabbaṁ
yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattitabbanti.

[93] Assosuṁ kho bhikkhū anuññātā kira bhagavatā ye
te bhikkhū āraññakā piṇḍapātikā paṁsukūlikā yathāsukhaṁ maṁ
dassanāya upasaṅkamantūti. Te bhagavantaṁ dassanāya 3 pihayantā 4
santhatāni ujjhitvā āraññakaṅgaṁ piṇḍapātikaṅgaṁ paṁsukūlikaṅgaṁ
samādiyiṁsu. Athakho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṁ senāsanacārikaṁ
āhiṇḍanto addasa santhatāni tahiṁ tahiṁ 5 ujjhitāni passitvāna 6
1 Ma. Yu. so. 2 Ma. āraññikā. evamuparipi. 3 Ma. Yu. dassanaṁ.
4 Ma. pihentā. Yu. pihantā. 5 Ma. Yu. tahaṁ tahaṁ. evamuparipi.
6 Ma. Yu. passitvā.
Bhikkhū āmantesi kassimāni bhikkhave santhatāni tahiṁ tahiṁ ujjhitānīti.
Athakho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Athakho
bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū
āmantesi tenahi bhikkhave bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññāpessāmi
dasa atthavase paṭicca saṅghasuṭṭhutāya saṅghaphāsutāya dummaṅkūnaṁ
puggalānaṁ niggahāya pesalānaṁ bhikkhūnaṁ phāsuvihārāya diṭṭhadhammikānaṁ
āsavānaṁ saṁvarāya samparāyikānaṁ āsavānaṁ paṭighātāya appasannānaṁ
pasādāya pasannānaṁ bhiyyobhāvāya saddhammaṭṭhitiyā vinayānuggahāya
evañca pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha nisīdanasanthataṁ
pana bhikkhunā kārayamānena purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthi
ādātabbā dubbaṇṇakaraṇāya. Anādā ce bhikkhu purāṇasanthatassa
sāmantā sugatavidatthiṁ navaṁ nisīdanasanthataṁ kārāpeyya nissaggiyaṁ
pācittiyanti.

[94] Nisīdanaṁ nāma sadasaṁ vuccati. Santhataṁ nāma santharitvā
kataṁ hoti avāyimaṁ. Kārayamānenāti karonto vā kārāpento
vā. Purāṇasanthataṁ nāma sakiṁ nivatthaṁpi sakiṁ pārutaṁpi. Sāmantā
sugatavidatthi ādātabbā dubbaṇṇakaraṇāyāti thirabhāvāya vaṭṭaṁ
vā caturassaṁ vā chinditvā ekadese vā santharitabbaṁ vijaṭetvā
vā santharitabbaṁ. Anādā ce bhikkhu purāṇasanthatassa sāmantā
sugatavidatthinti anādiyitvā purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṁ
Navaṁ nisīdanasanthataṁ karoti vā kārāpeti vā payoge dukkaṭaṁ
paṭilābhena nissaggiyaṁ hoti nissajjitabbaṁ saṅghassa vā gaṇassa
vā puggalassa vā. Evañca pana bhikkhave nissajjitabbaṁ .pe.
Idaṁ me bhante nisīdanasanthataṁ anādiyitvā purāṇasanthatassa sāmantā
sugatavidatthiṁ kārāpitaṁ nissaggiyaṁ imāhaṁ saṅghassa nissajjāmīti
.pe. Dadeyyāti .pe. Dadeyyunti .pe. Āyasmato dammīti.

[95] Attanā vippakataṁ attanā pariyosāpeti nissaggiyaṁ
pācittiyaṁ. Attanā vippakataṁ parehi pariyosāpeti nissaggiyaṁ
pācittiyaṁ. Parehi vippakataṁ attanā pariyosāpeti nissaggiyaṁ
pācittiyaṁ. Parehi vippakataṁ parehi pariyosāpeti nissaggiyaṁ
pācittiyaṁ. Aññassatthāya karoti vā kārāpeti vā āpatti
dukkaṭassa.

[96] Anāpatti purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṁ ādiyitvā
karoti alabhanto thokataraṁ ādiyitvā karoti alabhanto
anādiyitvā karoti aññena kataṁ paṭilabhitvā paribhuñjati vitānaṁ
vā bhummattharaṇaṁ vā sāṇipākāraṁ vā bhisiṁ vā bimbohanaṁ vā
karoti ummattakassa ādikammikassāti.
Pañcamasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ.
-------
Chaṭṭhasikkhāpadaṁ

[97] Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane
anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarassa
bhikkhuno kosalesu janapadesu 1 sāvatthiṁ gacchantassa antarāmagge
eḷakalomāni uppajjiṁsu. Athakho so bhikkhu tāni eḷakalomāni
uttarāsaṅgena bhaṇḍikaṁ bandhitvā agamāsi. Manussā taṁ bhikkhuṁ
passitvā upphaṇḍesuṁ kittakena te bhante kītāni kittako
udayo bhavissatīti. So bhikkhu tehi manussehi upphaṇḍiyamāno
maṅku ahosi. Athakho so bhikkhu sāvatthiṁ gantvā tāni eḷakalomāni
ṭhitako va āsumbhi. Bhikkhū taṁ bhikkhuṁ evamāhaṁsu 2 kissa tvaṁ
āvuso imāni eḷakalomāni ṭhitako va āsumbhasīti. Tathā hi panāhaṁ
āvuso imesaṁ eḷakalomānaṁ kāraṇā manussehi upphaṇḍitoti.
Kīvadūrato pana tvaṁ āvuso imāni eḷakalomāni āharasīti 3 .
Atirekatiyojanaṁ āvusoti. Ye te bhikkhū appicchā .pe. Te
ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṁ hi nāma bhikkhu atirekatiyojanaṁ
eḷakalomāni āharissatīti. Athakho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ
ārocesuṁ. Saccaṁ kira tvaṁ bhikkhu atirekatiyojanaṁ eḷakalomāni
āharasīti. Saccaṁ bhagavāti. Vigarahi buddho bhagavā kathaṁ hi
1 Ma. janapade. 2 Ma. Yu. etadavocuṁ. 3 Ma. āharīti.
Nāma tvaṁ moghapurisa atirekatiyojanaṁ eḷakalomāni āharissasi netaṁ
moghapurisa appasnānaṁ vā pasādāya pasannānaṁ vā bhiyyobhāvāya
.pe. Evañca pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyayātha
bhikkhuno paneva addhānamaggapaṭipannassa eḷakalomāni uppajjeyyuṁ
ākaṅkhamānena bhikkhunā paṭiggahetabbāni paṭiggahetvā tiyojanaparamaṁ
sahatthā hāretabbāni 1 asante hārake tato ce uttariṁ
hareyya asantepi hārake nissaggiyaṁ pācittiyanti.

[98] Bhikkhuno paneva addhānamaggapaṭipannassāti pathaṁ gacchantassa.
Eḷakalomāni uppajjeyyunti uppajjeyyuṁ saṅghato vā gaṇato vā
ñātito vā mittato vā paṁsukūlato 3 vā attano vā dhanena.
Ākaṅkhamānenāti icchamānena paṭiggahetabbāni. Paṭiggahetvā
tiyojanaparamaṁ sahatthā hāretabbānīti tiyojanaparamatā sahatthā
hāretabbāni. Asante hāraketi na añño koci hārako hoti
itthī vā puriso vā gahaṭṭho vā pabbajito vā. Tato ce
uttariṁ hareyya asantepi hāraketi paṭhamaṁ pādaṁ tiyojanaṁ atikkāmeti
āpatti dukkaṭassa dutiyaṁ pādaṁ atikkāmeti nissaggiyāni honti 4
antotiyojane ṭhito bahitiyojanaṁ pāteti nissaggiyāni honti 5
aññassa yāne vā bhaṇḍe vā ājānantassa pakkhipitvā tiyojanaṁ
atikkāmeti nissaggiyāni honti nissajjitabbāni saṅghassa vā
1 Ma. haritabbāni. evamuparipi. 2 Ma. Yu. panthaṁ.
3 Ma. Yu. paṁsukūlaṁ. evamuparipi. 4-5 Ma. Yu. nissaggiyaṁ pācittiyaṁ.
Gaṇassa vā puggalassa vā. Evañca pana bhikkhave nissajjitabbāni
.pe. Imāni me bhante eḷakalomāni tiyojanaṁ atikkāmitāni
nissaggiyāni imānāhaṁ saṅghassa nissajjāmīti .pe. Dadeyyāti
.pe. Dadeyyunti .pe. Āyasmato dammīti.

[99] Atirekatiyojane atirekasaññī tiyojanaṁ 1 atikkāmeti
nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Atirekatiyojane vematiko tiyojanaṁ 2 atikkāmeti
nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Atirekatiyojane ūnakasaññī tiyojanaṁ 3
atikkāmeti nissaggiyaṁ pācittiyaṁ. Ūnakatiyojane atirekasaññī
āpatti dukkaṭassa. Ūnakatiyojane vematiko āpatti dukkaṭassa.
Ūnakatiyojane ūnakasaññī anāpatti.

[100] Anāpatti tiyojanaṁ harati ūnakatiyojanaṁ harati tiyojanaṁ
haratipi paccāharatipi tiyojanaṁ vāsādhippāyo gantvā tato paraṁ
harati acchinnaṁ paṭilabhitvā harati nissaṭṭhaṁ paṭilabhitvā harati aññaṁ
harāpeti katabhaṇḍaṁ harati ummattakassa ādikammikassāti.
Chaṭṭhasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ.
-------
1-2-3 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
Sattamasikkhāpadaṁ

[101] Tena samayena buddho bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ
nigrodhārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū bhikkhunīhi
eḷakalomāni dhovāpentipi rajāpentipi vijaṭāpentipi. Bhikkhuniyo
eḷakalomāni dhovantiyo rajantiyo vijaṭentiyo riñcanti uddesaṁ
paripucchaṁ adhisīlaṁ adhicittaṁ adhipaññaṁ. Athakho mahāpajāpatī gotamī
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitaṁ kho mahāpajāpatiṁ gotamiṁ
bhagavā etadavoca kacci gotami bhikkhuniyo appamattā ātāpiniyo
pahitattā viharantīti. Kuto bhante bhikkhunīnaṁ appamādo ayyā
chabbaggiyā [1]- bhikkhunīhi eḷakalomāni dhovāpentipi rajāpentipi
vijaṭāpentipi bhikkhuniyo eḷakalomāni dhovantiyo rajantiyo vijaṭentiyo
riñcanti uddesaṁ paripucchaṁ adhisīlaṁ adhicitataṁ adhipaññanti. Athakho
bhagavā mahāpajāpatiṁ gotamiṁ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi
samuttejesi sampahaṁsesi. Athakho mahāpajāpatī gotamī bhagavatā
dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā
bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi. Athakho bhagavā
1 ito paraṁ sabbattha bhikkhūti pāṭho dissati. so atirekoti daṭṭhabbo.
Etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā
chabbaggiye bhikkhū paṭipucchi saccaṁ kira tumhe bhikkhave bhikkhunīhi
eḷakalomāni dhovāpethapi rajāpethapi vijaṭāpethapīti. Saccaṁ bhagavāti.
Ñātikāyo tumhākaṁ bhikkhave aññātikāyoti. Aññātikāyo
bhagavāti. Aññātakā 1 moghapurisā aññātikānaṁ na jānanti
paṭirūpaṁ vā appaṭirūpaṁ vā pāsādikaṁ vā apāsādikaṁ vā tattha
nāma tumhe moghapurisā aññātikāhi bhīkkhunīhi eḷakalomāni
dhovāpessathapi rajāpessathapi vijaṭāpessathapi netaṁ moghapurisā
appasannānaṁ vā pasādāya pasannānaṁ vā bhiyyobhāvāya .pe.
Evañca pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha yo pana bhikkhu
aññātikāya bhikkhuniyā eḷakalomāni dhovāpeyya vā rajāpeyya vā
vijaṭāpeyya vā nissaggiyaṁ pācittiyanti.