[443] Katamañca pana 3 bho raṭṭhapāla byādhipārijuññaṁ. Idha
bho raṭṭhapāla ekacco ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno.
So iti paṭisañcikkhati ahaṁ khomhi etarahi ābādhiko dukkhito
bāḷhagilāno na kho pana mayā sukaraṁ anadhigataṁ vā bhogaṁ 4 adhigantuṁ
adhigataṁ vā bhogaṁ 5 phātiṁ kātuṁ yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā
kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyanti.
1-4 Sī. Yu. anadhigatā vā bhogā. 2-5 Sī. Yu. adhigatā vā bhogā.
3 Yu. panasaddo natthi.
So tena byādhipārijuññena samannāgato kesamassuṁ ohāretvā
kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati
idaṁ vuccati bho raṭṭhapāla byādhipārijuññaṁ. Bhavaṁ kho pana raṭṭhapālo
etarahi appābādho appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā
samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya taṁ bhoto raṭṭhapālassa
byādhipārijuññaṁ natthi. Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā
vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.

[444] Katamañca bho raṭṭhapāla bhogapārijuññaṁ. Idha [1]- raṭṭhapāla
ekacco aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo tassa te
bhogā anupubbena parikkhayaṁ gacchanti. So iti paṭisañcikkhati ahaṁ
kho pubbe aḍḍho ahosiṁ mahaddhano mahābhogo tassa me te
bhogā anupubbena parikkhayaṁ gatā na kho pana mayā sukaraṁ anadhigate
vā bhoge 2 adhigantuṁ adhigate vā bhoge 3 phātiṁ kātuṁ yannūnāhaṁ
kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā
anagāriyaṁ pabbajeyyanti. So tena bhogapārijuññena samannāgato
kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā
anagāriyaṁ pabbajati idaṁ vuccati bho raṭṭhapāla bhogapārijuññaṁ. Bhavaṁ
kho pana raṭṭhapālo imasmiṁyeva thullakoṭṭhite aggakulikassa putto
taṁ bhoto raṭṭhapālassa bhogapārijuññaṁ natthi. Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo
ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito
1 Yu. bho. 2 Yu. idha ceva aññattha ca anadhigatā vā bhogāti dissati.
3 Yu. adhigatā vā bhogā.

[445] Katamañca bho raṭṭhapāla ñātipārijuññaṁ. Idha bho
raṭṭhapāla ekaccassa bahū honti mittāmaccā ñātisālohitā
tassa te ñātakā anupubbena parikkhayaṁ gacchanti. So iti
paṭisañcikkhati mamaṁ kho pubbe bahū ahesuṁ mittāmaccā ñātisālohitā
tassa me te 1 ñātakā anupubbena parikkhayaṁ gatā
na kho pana mayā sukaraṁ anadhigate vā bhoge 2 adhigantuṁ adhigate
vā bhoge 3 phātiṁ kātuṁ yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni
vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyanti. So
tena ñātipārijuññena samannāgato kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni
vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati idaṁ vuccati
bho raṭṭhapāla ñātipārijuññaṁ. Bhoto kho pana raṭṭhapālassa
imasmiṁyeva thullakoṭṭhite bahū mittāmaccā ñātisālohitā bhoto [4]-
raṭṭhapālassa ñātipārijuññaṁ natthi. Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā
vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito. Imāni
kho [5]- raṭṭhapāla cattāri pārijuññāni yehi pārijuññehi samannāgatā
idhekacce kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā
agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti. Tāni bhoto raṭṭhapālassa
natthi. Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā
agārasmā anagāriyaṁ pabbajitoti.

[446] Atthi kho mahārāja tena bhagavatā jānatā passatā
1 Yu. ayaṁ pāṭho natthi. 2 Yu. anadhigatā vā bhogā. 3 Yu. adhigatā vā bhogā.
4 Yu. etthantare tanti atthi. 5 Yu. etthantare bhoti atthi.
Arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammuddesā uddiṭṭhā yamahaṁ
ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
Katame cattāro. Upanīyati loko addhuvoti kho mahārāja
tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamo
dhammuddeso uddiṭṭho yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca
agārasmā anagāriyaṁ pabbajito atāṇo loko anabhissaroti
kho mahārāja tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena
dutiyo dhammuddeso uddiṭṭho yamahaṁ ñatvā ca disvā
ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito assako loko
sabbaṁ pahāya gamanīyanti kho mahārāja tena bhagavatā jānatā
passatā arahatā sammāsambuddhena tatiyo dhammuddeso uddiṭṭho
yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito
ūno loko atitto taṇhādāsoti kho mahārāja tena bhagavatā
jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena catuttho dhammuddeso
uddiṭṭho yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā
anagāriyaṁ pabbajito. Ime kho mahārāja tena bhagavatā jānatā
passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammuddesā uddiṭṭhā
yamahaṁ 1 ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ
pabbajitoti.

[447] Upanīyati loko addhuvoti bhavaṁ raṭṭhapālo āha
1 Yu. ye ahaṁ.
Imassa pana bho raṭṭhapāla bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabboti.
Taṁ kiṁ maññasi mahārāja ahosi tvaṁ vīsativassuddesikopi
paṇṇavīsativassuddesikopi 1 hatthismiṁpi katāvī assasmiṁpi katāvī rathasmiṁpi
katāvī dhanusmiṁpi katāvī tharusmiṁpi katāvī ūrubalī bāhubalī alamatto
saṅgāmāvacaroti. Ahosimahaṁ bho raṭṭhapāla vīsativassuddesikopi
paṇṇavīsativassuddesikopi 2 hatthismiṁpi katāvī assasmiṁpi katāvī
rathasmiṁpi katāvī dhanusmiṁpi katāvī tharusmiṁpi katāvī ūrubalī bāhubalī
alamatto saṅgāmāvacaro appekadāhaṁ bho raṭṭhapāla iddhimā 3
maññe na attano balena samasamaṁ samanupassāmīti. Taṁ kiṁ maññasi
mahārāja evameva tvaṁ etarahipi 4 ūrubalī bāhubalī alamatto
saṅgāmāvacaroti. No hidaṁ bho raṭṭhapāla etarahi jiṇṇo
vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto asītiko me vayo 5
vattati appekadāhaṁ bho raṭṭhapāla idha pādaṁ karissāmīti aññeneva
pādaṁ karomīti. Idaṁ kho taṁ mahārāja tena bhagavatā jānatā
passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ upanīyati
loko addhuvoti yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā
anagāriyaṁ pabbajitoti. Acchariyaṁ bho raṭṭhapāla abbhūtaṁ bho
raṭṭhapāla yāva subhāsitañcidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā
arahatā sammāsambuddhena upanīyati loko addhuvoti upanīyati
1-2 Yu. paṇṇu.... 3 Sī. Yu. iddhimāva maññeti dissati.
4 Yu. pisaddo natthi. 5 Yu. āsītiko vayo. meti natthi.
Hi bho raṭṭhapāla loko addhuvo saṁvijjante kho bho raṭṭhapāla
imasmiṁ rājakule hatthikāyāpi assakāyāpi rathakāyāpi pattikāyāpi
ye amhākaṁ āpadāsu pariyodāya vattissanti.

[448] Atāṇo 1 loko anabhissaroti bhavaṁ raṭṭhapālo āha
imassa pana bho raṭṭhapāla bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabboti.
Taṁ kiṁ maññasi mahārāja atthi te koci anusāyiko ābādhoti.
Atthi me bho raṭṭhapāla anusāyiko ābādho 2 appekadā maṁ bho
raṭṭhapāla mittāmaccā ñātisālohitā parivāretvā ṭhitā honti
idāni rājā korabyo kālaṁ karissati idāni rājā korabyo
kālaṁ karissatīti. Taṁ kiṁ maññasi mahārāja labhasi tvaṁ te mittāmacce
ñātisālohite āyantu me bhonto mittāmaccā ñātisālohitā
sabbeva santā imaṁ vedanaṁ saṁvibhajatha yathāhaṁ lahukatarikaṁ
vedanaṁ vediyeyyanti udāhu tvaṁyeva [3]- vedanaṁ vediyasīti. Nāhaṁ
bho raṭṭhapāla labhāmi te mittāmacce ñātisālohite [4]- sabbeva
santā imaṁ vedanaṁ saṁvibhajatha yathāhaṁ lahukatarikaṁ vedanaṁ vediyeyyanti
atha kho ahameva taṁ vedanaṁ vediyāmīti. Idaṁ kho taṁ mahārāja
tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya
bhāsitaṁ atāṇo loko anabhissaroti yamahaṁ ñatvā ca disvā
ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajitoti. Acchariyaṁ bho
raṭṭhapāla abbhūtaṁ bho raṭṭhapāla yāva subhāsitañcidaṁ tena bhagavatā
1 Yu. attāṇo. 2 vātābādho. 3 Yu. etthantare tanti dissati.
4 Yu. etthantare āyantu me bhonto mittāmaccā ñātisālohitāti dissati.
Jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena atāṇo loko anabhissaroti
atāṇo hi bho raṭṭhapāla loko anabhissaro saṁvijjati
kho bho raṭṭhapāla imasmiṁ rājakule pahutaṁ hirañña suvaṇṇaṁ bhūmigatañca
vehāsagatañca 1 .

[449] Assako loko sabbaṁ pahāya gamanīyanti bhavaṁ raṭṭhapālo
āha imassa pana bho raṭṭhapāla bhāsitassa kathaṁ attho
daṭṭhabboti. Taṁ kiṁ maññasi mahārāja yathā tvaṁ etarahi
pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresi lacchasi
tvaṁ paratthāpi evamevāhaṁ imeheva pañcahi kāmaguṇehi samappito
samaṅgībhūto paricāremīti udāhu aññe imaṁ bhogaṁ paṭipajjissanti
tvaṁ pana yathākammaṁ gamissasīti. Yathāhaṁ bho raṭṭhapāla etarahi
pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremi nāhaṁ
lacchāmi paratthāpi evamevāhaṁ imeheva pañcahi kāmaguṇehi
samappito samaṅgībhūto paricāremīti atha kho aññe imaṁ bhogaṁ
paṭipajjissanti ahaṁ pana yathākammaṁ gamissāmīti. Idaṁ kho taṁ
mahārāja tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena
sandhāya bhāsitaṁ assako loko sabbaṁ pahāya gamanīyanti yamahaṁ
ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajitoti.
Acchariyaṁ bho raṭṭhapāla abbhūtaṁ bho raṭṭhapāla yāva subhāsitañcidaṁ
tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena assako
1 Yu. vehāsaṭṭhañca.
Loko sabbaṁ pahāya gamanīyanti assako hi bho raṭṭhapāla
loko sabbaṁ pahāya gamanīyaṁ.

[450] Ūno loko atitto taṇhādāsoti bhavaṁ raṭṭhapālo
āha imassa pana bho raṭṭhapāla bhāsitassa kathaṁ attho
daṭṭhabboti. Taṁ kiṁ maññasi mahārāja phītaṁ kuruṁ ajjhāvasasīti.
Evaṁ bho raṭṭhapāla phītaṁ kuruṁ ajjhāvasāmīti. Taṁ kiṁ maññasi
mahārāja idha te puriso āgaccheyya puratthimāya disāya saddhāyiko
paccayiko. So taṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya yagghe mahārāja
jāneyyāsi ahaṁ āgacchāmi puratthimāya disāya tatthaddasaṁ mahantaṁ
janapadaṁ iddhañceva phītañca bahujanaṁ ākiṇṇamanussaṁ bahu 1 tattha
hatthikāyā assakāyā rathakāyā pattikāyā bahu tattha dantājinaṁ
bahu tattha hiraññasuvaṇṇaṁ akatañceva katañca bahu tattha itthīpariggaho
sakkāva 2 tāvattakena balatthena abhivijinituṁ abhivijina mahārājāti
kinti naṁ kareyyāsīti. Tampi mayaṁ bho raṭṭhapāla
abhivijjiya ajjhāvaseyyāmāti. Taṁ kiṁ maññasi mahārāja idha
te puriso āgaccheyya pacchimāya disāya ... Uttarāya disāya ...
Dakkhiṇāya disāya ... Parasamuddato saddhāyiko paccayiko. So
taṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya yagghe mahārāja jāneyyāsi ahaṁ
āgacchāmi parasamuddato tatthaddasaṁ mahantaṁ janapadaṁ iddhañceva
phītañca bahujanaṁ ākiṇṇamanussaṁ bahu tattha hatthikāyā assakāyā
1 Yu. bahū. 2 Yu. sakkā ca.
Rathakāyā pattikāyā bahu tattha dantājinaṁ bahu tattha hiraññasuvaṇṇaṁ
akatañceva katañca bahu tattha itthīpariggaho sakkāva tāvattakena
balatthena abhivijinituṁ abhivijina mahārājāti kinti naṁ kareyyāsīti.
Tampi mayaṁ bho raṭṭhapāla abhivijjiya ajjhāvaseyyāmāti. Idaṁ
kho taṁ mahārāja tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena
sandhāya bhāsitaṁ ūno loko atitto taṇhādāsoti
yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ
pabbajitoti. Acchariyaṁ bho raṭṭhapāla abbhūtaṁ bho raṭṭhapāla
yāva subhāsitañcidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena
ūno loko atitto taṇhādāsoti ūno hi bho
raṭṭhapāla loko atitto taṇhādāsoti.

[451] Idamavoca āyasmā raṭṭhapālo idaṁ vatvā athāparaṁ
etadavoca
passāmi loke sadhane manusse
laddhāna vittaṁ na dadanti mohā
luddhā dhanaṁ sannicayaṁ karonti
bhiyyo ca kāme abhipatthayanti
rājā pasayha 1 paṭhaviṁ vijitvā
sasāgarantaṁ mahimāvasanto
oraṁ samuddassa atittarūpo
1 Yu. pasayhā.
Pāraṁ samuddassapi patthayetha
rājā ca aññe ca bahū manussā
avītataṇhā maraṇaṁ upenti
ūnāva hutvāna jahanti dehaṁ haṁ
kāmehi lokamhi nahatthi titti
kandanti naṁ ñāti pakīriya kese
aho vatāno amarāti cāhu
vatthena naṁ pārutaṁ nīharitvā
citaṁ samādāya tato ḍahanti
so ḍayhati sūlehi tujjamāno
ekena vatthena pahāya bhoge
na miyyamānassa bhavanti tāṇā
ñātī ca mittā atha vā sahāyā
dāyādakā tassa dhanaṁ haranti
satto pana gacchati yena kammaṁ
na miyyamānaṁ dhanamanveti kiñci
puttā ca dārā ca dhanañca raṭṭhaṁ
na dīghamāyuṁ labhate dhanena
na cāpi vittena jaraṁ vihanti
appakañcidaṁ jīvitamāhu dhīrā
Assassataṁ vippariṇāmadhammaṁ
aḍḍhā daliddā ca phusanti phassaṁ
bālo ca dhīro ca tatheva phuṭṭho
bālo hi bālyā vadhitova seti
dhīro ca na vedhati phassaphuṭṭho
tasmā hi paññā ca dhanena seyyo
yāya vosānaṁ idhādhigacchati
abyositattā 1 hi bhavābhavesu
pāpāni kammāni karonti mohā
upeti gabbhañca parañca lokaṁ
saṁsāramāpajja paramparāya
tassappapañño abhisaddahanto
upeti gabbhañca parañca lokaṁ
coro yathā sandhimukhe gahito
sakammunā haññati pāpadhammo
evaṁ pajā pecca paramhi loke
sakammunā haññati pāpadhammā 2
kāmā hi citrā madhurā manoramā
virūparūpena mathenti cittaṁ
ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā
1 Yu. asositattā. 2 Yu. pāpadhammo.
Tasmāhaṁ pabbajitomhi rāja
dumapphalāneva 1 patanti māṇavā
daharā ca vuḍḍhā ca sarīrabhedā
etaṁ 2 viditvā pabbajitomhi rāja
apaṇṇakaṁ sāmaññameva seyyoti.
Raṭṭhapālasuttaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ.
-------
1 Yu. nīva. 2 Yu. etaṁpi disvā.
Maghadevasuttaṁ

[452] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā mithilāyaṁ viharati
maghadevambavane 1 . Atha kho bhagavā aññatarasmiṁ padese sitaṁ
pātvākāsi. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi ko
nu kho hetu ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya na
akāraṇena tathāgatā sitaṁ pātukarontīti. Atha kho āyasmā
ānando ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā yena bhagavā tenañjalimpaṇāmetvā
bhagavantaṁ etadavoca ko nu kho bhante hetu ko paccayo bhagavato
sitassa pātukammāya na akāraṇena tathāgatā sitaṁ pātukarontīti.