[453] Bhūtapubbaṁ ānanda imissāyeva mithilāyaṁ rājā ahosi
maghadevo 2 nāma dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā dhammaṁ
carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca uposathañca
upavasati cātuddasiṁ pañcadasiṁ aṭṭhamiṁ ca pakkhassa. Atha kho
ānanda rājā maghadevo bahūnaṁ vassānaṁ bahūnaṁ 3 vassasatānaṁ bahūnaṁ
vassasahassānaṁ accayena kappakaṁ āmantesi yadā me samma
kappaka passeyyāsi sirasmiṁ palitāni 4 jātāni atha me āroceyyāsīti.
Evaṁ devāti kho ānanda kappako rañño maghadevassa
paccassosi. Addasā kho ānanda kappako bahūnaṁ
1 Sī. Yu. makhādevambavane. 2 Sī. Yu. makhādevo. 3 Yu. bahunnaṁ.
4 Yu. sabbattha phalitānīti dissati.
Vassānaṁ bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ vassasahassānaṁ accayena rañño
maghadevassa sirasmiṁ palitāni jātāni disvāna rājānaṁ maghadevaṁ
etadavoca pātubhūtā kho devassa devadūtā dissanti sirasmiṁ
palitāni jātānīti. Tenahi samma kappaka tāni palitāni sādhukaṁ
saṇḍāsena uddharitvā mama añjalismiṁ patiṭṭhāpehīti. Evaṁ
devāti kho ānanda kappako rañño maghadevassa paṭissutvā
tāni palitāni sādhukaṁ saṇḍāsena uddharitvā rañño maghadevassa
añjalismiṁ patiṭṭhāpesi. Atha kho ānanda rājā maghadevo
kappakassa gāmavaraṁ datvā jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ āmantāpetvā
etadavoca pātubhūtā kho me tāta kumāra devadūtā dissanti
sirasmiṁ palitāni jātāni bhuttā kho pana me mānusakā kāmā
samayo dibbe kāme pariyesituṁ ehi tvaṁ tāta kumāra imaṁ rajjaṁ
paṭipajja ahaṁ pana kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni
acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmi tenahi tāta
kumāra yadā tvaṁ passeyyāsi sirasmiṁ palitāni jātāni atha
kappakassa gāmavaraṁ datvā jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ sādhukaṁ rajje samanusāsitvā
kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā
agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyāsi yena me idaṁ kalyāṇaṁ vattaṁ
nihitaṁ anuppavatteyyāsi mā kho me tvaṁ antimapuriso ahosi
yasmiṁ kho tāta kumāra purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa
Vattassa samucchedo hoti so tesaṁ antimapuriso hoti. Tantāhaṁ
tāta kumāra evaṁ vadāmi yena me idaṁ kalyāṇaṁ vattaṁ nihitaṁ
anuppavatteyyāsi mā kho me tvaṁ antimapuriso ahosīti.

[454] Atha kho ānanda rājā maghadevo kappakassa gāmavaraṁ
datvā jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ sādhukaṁ rajje samanusāsitvā imasmiṁyeva
maghadevambavane kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā
agārasmā anagāriyaṁ pabbaji. So mettāsahagatena
cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā vihāsi. Tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ
tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbatthatāya 1 sabbāvantaṁ
lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena
averena abyāpajjhena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā
.pe. Muditāsahagatena cetasā .pe. Upekkhāsahagatena cetasā
ekaṁ disaṁ pharitvā vihāsi. Tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā
catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbatthatāya sabbāvantaṁ
lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena
averena abyāpajjhena pharitvā vihāsi. Rājā kho panānanda
maghadevo caturāsītivassasahassāni kumārakīḷikaṁ kīḷi caturāsītivassasahassāni
uparajjaṁ 2 kāresi caturāsītivassasahassāni rajjaṁ kāresi
caturāsītivassasahassāni imasmiṁyeva maghadevambavane agārasmā anagāriyaṁ
pabbajito brahmacariyaṁ cari. So cattāro brahmavihāre
1 Yu. sabbattha sabbattatāyāti dissati. 2 Yu. oparajjaṁ.
Bhāvetvā kāyassa bhedā parammaraṇā brahmalokūpago ahosi.

[455] Atha kho ānanda rañño maghadevassa putto bahūnaṁ
vassānaṁ bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ vassasahassānaṁ accayena kappakaṁ
āmantesi yadā me samma kappaka passeyyāsi sirasmiṁ palitāni
jātāni atha me āroceyyāsīti. Evaṁ devāti kho ānanda
kappako rañño maghadevassa puttassa paccassosi. Addasā
kho ānanda kappako bahūnaṁ vassānaṁ bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ
vassasahassānaṁ accayena rañño maghadevassa puttassa sirasmiṁ
palitāni jātāni disvāna rañño maghadevassa puttaṁ etadavoca
pātubhūtā kho devassa devadūtā dissanti sirasmiṁ palitāni jātānīti.
Tenahi samma kappaka tāni palitāni sādhukaṁ saṇḍāsena uddharitvā
mama añjalismiṁ patiṭṭhāpehīti. Evaṁ devāti kho ānanda
kappako rañño maghadevassa puttassa paṭissutvā tāni palitāni
sādhukaṁ saṇḍāsena uddharitvā rañño maghadevassa puttassa
añjalismiṁ patiṭṭhāpesi. Atha kho ānanda rañño maghadevassa
putto kappakassa gāmavaraṁ datvā jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ āmantāpetvā
etadavoca pātubhūtā kho me tāta kumāra devadūtā
dissanti sirasmiṁ palitāni jātāni bhuttā kho pana me mānusakā
kāmā samayo dibbe kāme pariyesituṁ ehi tvaṁ tāta kumāra
imaṁ rajjaṁ paṭipajja ahaṁ pana kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni
Vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmi tenahi
tāta kumāra yadā tvampi passeyyāsi sirasmiṁ palitāni jātāni
atha kappakassa gāmavaraṁ datvā jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ sādhukaṁ rajje
samanusāsitvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā
agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyāsi yena me idaṁ kalyāṇaṁ
vattaṁ nihitaṁ anuppavatteyyāsi mā kho me tvaṁ antimapuriso
ahosi yasmiṁ kho tāta kumāra purisayuge vattamāne evarūpassa
kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṁ antimapuriso
hoti. Tantāhaṁ tāta kumāra evaṁ vadāmi yena me idaṁ
kalyāṇaṁ vattaṁ nihitaṁ anuppavatteyyāsi mā kho me tvaṁ
antimapuriso ahosīti.

[456] Atha kho ānanda rañño maghadevassa putto kappakassa
gāmavaraṁ datvā jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ sādhukaṁ rajje samanusāsitvā
imasmiṁyeva maghadevambavane kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni
acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbaji. So mettāsahagatena
cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā vihāsi. Tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ
tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbatthatāya sabbāvantaṁ
lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena
averena abyāpajjhena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā
.pe. Muditāsahagatena cetasā .pe. Upekkhāsahagatena cetasā
Ekaṁ disaṁ pharitvā vihāsi. Tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā
catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbatthatāya sabbāvantaṁ
lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena
averena abyāpajjhena pharitvā vihāsi. Rañño kho panānanda
maghadevassa putto caturāsītivassasahassāni kumārakīḷikaṁ kīḷi caturāsītivassasahassāni
uparajjaṁ kāresi caturāsītivassasahassāni rajjaṁ
kāresi caturāsītivassasahassāni imasmiṁyeva maghadevambavane agārasmā
anagāriyaṁ pabbajito brahmacariyaṁ cari. So cattāro brahmavihāre
bhāvetvā kāyassa bhedā parammaraṇā brahmalokūpago ahosi.

[457] Rañño kho panānanda maghadevassa puttapaputtakā tassa
paraṁparā caturāsītisahassāni 1 imasmiṁyeva maghadevambavane kesamassuṁ
ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ
pabbajiṁsu. Te mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā
vihariṁsu. Tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho
tiriyaṁ sabbadhi sabbatthatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena
cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena
pharitvā vihariṁsu. Karuṇāsahagatena cetasā ... Muditāsahagatena
cetasā ... Upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā vihariṁsu.
Tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ
sabbadhi sabbatthatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā
1 Yu. caturāsīti khattiyasahassāni.
Vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā
vihariṁsu. [1]- Caturāsītivassasahassāni kumārakīḷikaṁ kīḷiṁsu caturāsītivassasahassāni
uparajjaṁ kāresuṁ caturāsītivassasahassāni rajjaṁ kāresuṁ
caturāsītivassasahassāni imasmiṁyeva maghadevambavane agārasmā anagāriyaṁ
pabbajitā brahmacariyaṁ cariṁsu. Te cattāro brahmavihāre
bhāvetvā kāyassa bhedā parammaraṇā brahmalokūpagā
ahesuṁ. Nimi tesaṁ rājā pacchimako ahosi dhammiko dhammarājā
dhamme ṭhito mahārājā dhammaṁ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu
ceva jānapadesu ca uposathañca upavasati cātuddasiṁ pañcadasiṁ
aṭṭhamiṁ ca pakkhassa.

[458] Bhūtapubbaṁ ānanda devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sudhammāyaṁ
sabhāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi lābhā
vata bho videhānaṁ suladdhaṁ vata bho videhānaṁ yesaṁ nimi rājā
dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā dhammaṁ carati brāhmaṇagahapatikesu
negamesu ceva jānapadesu ca uposathañca upavasati
cātuddasiṁ pañcadasiṁ aṭṭhamiṁ ca pakkhassāti.

[459] Atha kho ānanda sakko devānamindo deve tāvatiṁse
āmantesi iccheyyātha no tumhe mārisā nimirājānaṁ daṭṭhunti
icchāma mayaṁ mārisā nimirājānaṁ daṭṭhunti. Tena kho panānanda
samayena nimi rājā tadahuposathe paṇṇarase sīsanhāto uposathiko
1 Yu. etthantare teti dissati.
Upari pāsādavaragato nisinno hoti. Atha kho ānanda sakko
devānamindo seyyathāpi nāma balavā puriso sammiñjitaṁ vā bāhaṁ
pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ sammiñjeyya evameva devesu
tāvatiṁsesu antarahito nimissa rañño sammukhe pāturahosi.
Atha kho ānanda sakko devānamindo nimiṁ rājānaṁ etadavoca
lābhā te mahārāja suladdhaṁ te mahārāja devā mahārāja
tāvatiṁsā sudhammāyaṁ sabhāyaṁ kittayamānarūpā sannisinnā lābhā
vata bho videhānaṁ suladdhaṁ vata bho videhānaṁ yesaṁ nimi rājā
dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā dhammaṁ carati brāhmaṇagahapatikesu
negamesu ceva jānapadesu ca uposathañca upavasati
cātuddasiṁ pañcadasiṁ aṭṭhamiṁ ca pakkhassāti devā te mahārāja
tāvatiṁsā dassanakāmā tassa te ahaṁ mahārāja sahassayuttaṁ
ājaññarathaṁ pahiṇissāmi abhiruheyyāsi 1 mahārāja dibbaṁ yānaṁ
avikampamānoti. Adhivāsesi kho ānanda nimi rājā tuṇhībhāvena.
Atha kho ānanda sakko devānamindo nimissa rañño adhivāsanaṁ
viditvā seyyathāpi nāma balavā puriso sammiñjitaṁ vā bāhaṁ
pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ sammiñjeyya evameva nimissa rañño
sammukhe antarahito devesu tāvatiṁsesu pāturahosi.

[460] Atha kho ānanda sakko devānamindo mātaliṁ saṅgāhakaṁ
āmantesi ehi tvaṁ samma mātali sahassayuttaṁ ājaññarathaṁ
1 Yu. abhirūheyyāsi.
Yojetvā nimiṁ rājānaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadehi ayante mahārāja
sahassayutto ājaññaratho sakkena devānamindena pesito abhirūheyyāsi
mahārāja dibbaṁ yānaṁ avikampamānoti. Evaṁ 1 bhadantavāti
kho ānanda mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā
sahassayuttaṁ ājaññarathaṁ yojetvā nimiṁ rājānaṁ upasaṅkamitvā
etadavoca ayaṁ te mahārāja sahassayutto ājaññaratho sakkena
devānamindena pesito abhirūha mahārāja dibbaṁ yānaṁ avikampamāno
apica mahārāja katamena taṁ nemi yena vā pāpakammā pāpakānaṁ
kammānaṁ vipākaṁ paṭisaṁvedenti yena vā kalyāṇakammā kalyāṇakammānaṁ
vipākaṁ paṭisaṁvedentīti. Ubhayeneva maṁ mātali nehīti.
Saṁpavesi 2 kho ānanda mātali saṅgāhako nimiṁ rājānaṁ sudhammāyaṁ
sabhāyaṁ 3 . Addasā kho ānanda sakko devānamindo nimiṁ rājānaṁ
dūratova āgacchantaṁ disvā nimiṁ rājānaṁ etadavoca ehi kho
mahārāja svāgataṁ mahārāja devā te mahārāja tāvatiṁsā
sudhammāyaṁ sabhāyaṁ kittayamānarūpā sannisinnā lābhā vata bho
videhānaṁ suladdhaṁ vata bho videhānaṁ yesaṁ nimi rājā dhammiko
dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā dhammaṁ carati brāhmaṇagahapatikesu
negamesu ceva jānapadesu ca uposathañca upavasati cātuddasiṁ
pañcadasiṁ aṭṭhamiṁ ca pakkhassāti devā te mahārāja tāvatiṁsā
1 Yu. evaṁ hotu bhaddantavāti. 2 Sī. Yu. sampāpesi. 3 Sī. Yu. sudhammaṁ sabhaṁ.
Dassanakāmā abhirama mahārāja devesu devānubhāvenāti. Alaṁ
mārisa tattheva maṁ mithilaṁ paṭinetu tathāhaṁ dhammaṁ carissāmi
brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca uposathañca
upavasissāmi cātuddasiṁ pañcadasiṁ aṭṭhamiṁ ca pakkhassāti. Atha
kho ānanda sakko devānamindo mātaliṁ saṅgāhakaṁ āmantesi
ehi tvaṁ samma mātali sahassayuttaṁ ājaññarathaṁ yojetvā nimiṁ
rājānaṁ tattheva mithilaṁ paṭinehīti. Evaṁ bhadantavāti 1 kho ānanda
mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṁ
ājaññarathaṁ yojetvā nimiṁ rājānaṁ tattheva mithilaṁ paṭinesi.

[461] Tatra sudaṁ ānanda mahārājā 2 dhammaṁ carati brāhmaṇagahapatikesu
negamesu ceva jānapadesu ca uposathañca upavasati
cātuddasiṁ pañcadasiṁ aṭṭhamiṁ ca pakkhassāti 3 . Atha kho ānanda
nimi rājā bahūnaṁ vassānaṁ bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ vassasahassānaṁ
accayena kappakaṁ āmantesi yadā me samma kappaka passeyyāsi
sirasmiṁ palitāni jātāni atha me āroceyyāsīti. Evaṁ devāti kho
ānanda kappako nimissa rañño paccassosi. Addasā kho ānanda
kappako bahūnaṁ vassānaṁ bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ vassasahassānaṁ
accayena nimissa rañño sirasmiṁ palitāni jātāni disvāna
nimiṁ rājānaṁ etadavoca pātubhūtā kho devassa devadūtā dissanti
sirasmiṁ palitāni jātānīti. Tenahi samma kappaka tāni palitāni
1 Yu. bhaddantavāti. 2 Yu. nimirājā. 3 Yu. pakkhassa.
Sādhukaṁ saṇḍāsena uddharitvā mama añjalismiṁ patiṭṭhāpehīti. Evaṁ
devāti kho ānanda kappako nimissa rañño paṭissutvā tāni
palitāni sādhukaṁ saṇḍāsena uddharitvā nimissa rañño añjalismiṁ
patiṭṭhāpesi. Atha kho ānanda rājā 1 kappakassa gāmavaraṁ datvā
jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ āmantāpetvā etadavoca pātubhūtā kho me
tāta kumāra devadūtā dissanti sirasmiṁ palitāni jātāni bhuttā
kho pana me mānusakā kāmā samayo dibbe kāme pariyesituṁ
ehi tvaṁ tāta kumāra imaṁ rajjaṁ paṭipajja ahaṁ pana kesamassuṁ
ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ
pabbajissāmi tenahi 2 kumāra yadā tvampi passeyyāsi sirasmiṁ
palitāni jātāni atha kappakassa gāmavaraṁ datvā jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ
sādhukaṁ rajje samanusāsitvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni
vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyāsi yena
me idaṁ kalyāṇaṁ vattaṁ nihitaṁ anuppavatteyyāsi mā kho me
tvaṁ antimapuriso ahosi yasmiṁ kho tāta kumāra purisayuge
vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so
tesaṁ antimapuriso hoti. Tantāhaṁ tāta kumāra evaṁ vadāmi
yena me idaṁ kalyāṇaṁ vattaṁ nihitaṁ anuppavatteyyāsi mā kho
me tvaṁ antimapuriso ahosīti.

[462] Atha kho ānanda nimi rājā kappakassa gāmavaraṁ
1 Yu. nimirājā. 2 Yu. tāta kumāra.
Datvā jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ sādhukaṁ rajje samanusāsitvā imasmiṁyeva
maghadevambavane kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā
agārasmā anagāriyaṁ pabbaji. So mettāsahagatena
cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā vihāsi. Tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ
tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbatthatāya
sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena
appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena
cetasā ... Muditāsahagatena cetasā ... Upekkhāsahagatena
cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā vihāsi. Tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ
tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbatthatāya
sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena
appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā vihāsi. Nimi kho
panānanda rājā caturāsītivassasahassāni kumārakīḷikaṁ kīḷi
caturāsītivassasahassāni uparajjaṁ kāresi caturāsītivassasahassāni rajjaṁ
kāresi caturāsītivassasahassāni imasmiṁyeva maghadevambavane agārasmā
anagāriyaṁ pabbajito brahmacariyaṁ cari. So cattāro brahmavihāre
bhāvetvā kāyassa bhedā parammaraṇā brahmalokūpago ahosi.