[383] Evaṁ vutte sakuludāyissa paribbājakassa parisā unnādinī
uccāsaddamahāsaddā ahosi ettha mayaṁ anassāma sācariyakā
ettha mayaṁ anassāma sācariyakā na mayaṁ ito bhiyyo uttaritaraṁ
pajānāmāti. Atha kho sakuludāyi paribbājako te paribbājake
1 Yu. na kho sā.
Appasadde katvā bhagavantaṁ etadavoca kittāvatā panassa bhante
ekantasukho loko sacchikato hotīti.

[384] Idhudāyi bhikkhu sukhassa ca pahānā .pe. Catutthaṁ
jhānaṁ upasampajja viharati yāvatā devatā ekantasukhaṁ lokaṁ
upapannā tāhi devatāhi saddhiṁ santiṭṭhati sallapati sākacchaṁ
samāpajjati ettāvatā khvassa udāyi ekantasukho loko sacchikato
hotīti. Etassa nūna bhante ekantasukhassa lokassa
sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṁ carantīti. Na kho udāyi
etassa ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṁ
caranti atthi kho udāyi aññeva dhammā uttaritarā ca
paṇītatarā ca yesaṁ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṁ carantīti.
Katame pana te bhante dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca yesaṁ
sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṁ carantīti.

[385] Idhudāyi tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho
vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi
satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā .pe. So ime
pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe
vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati ayampi
kho udāyi dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu
bhikkhū mayi brahmacariyaṁ caranti. Puna caparaṁ udāyi [1]- vitakkavicārānaṁ
1 Yu. etthantare bhikkhūti dissati.
Vūpasamā .pe. Dutiyaṁ jhānaṁ ... Tatiyaṁ jhānaṁ ... Catutthaṁ
jhānaṁ upasampajja viharati ayampi kho udāyi dhammo uttaritaro
ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṁ
caranti.

[386] So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe
vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte 1
pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti so anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ
anussarati seyyathīdaṁ ekampi jātiṁ dvepi jātiyo .pe.
Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati ayampi
kho udāyi dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu
bhikkhū mayi brahmacariyaṁ caranti. So evaṁ samāhite
citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte
kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ
abhininnāmeti so dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena
satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe
dubbaṇṇe sugate duggate .pe. Yathākammūpage satte pajānāti
ayampi kho udāyi dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu
bhikkhū mayi brahmacariyaṁ caranti. So evaṁ samāhite
citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte
kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ
1 Yu. sabbattha ānejjappatteti dissati.
Abhininnāmeti so idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ dukkhasamudayoti
.pe. Ayaṁ dukkhanirodhoti .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī
paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti ime āsavāti yathābhūtaṁ
pajānāti ayaṁ āsavasamudayoti .pe. Ayaṁ āsavanirodhoti .pe.
Ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti. Tassa evaṁ
jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati bhavāsavāpi cittaṁ
vimuccati avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati vimuttasmiṁ vimuttamiti
ñāṇaṁ hoti khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ
itthattāyāti pajānāti ayaṁ kho udāyi dhammo uttaritaro ca
paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṁ caranti.
Ime kho udāyi dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca yesaṁ sacchikiriyāhetu
bhikkhū mayi brahmacariyaṁ carantīti.

[387] Evaṁ vutte sakuludāyi paribbājako bhagavantaṁ etadavoca
abhikkantaṁ bhante abhikkantaṁ bhante seyyathāpi bhante nikkujjitaṁ
vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā vivareyya mūḷhassa vā maggaṁ
ācikkheyya andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya cakkhumanto
rūpāni dakkhantīti 1 evameva bhagavatā anekapariyāyena dhammo
pakāsito esāhaṁ bhante bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca
bhikkhusaṅghañca labheyyāhaṁ bhante bhagavato santike pabbajjaṁ
labheyyaṁ upasampadanti.
1 Yu. dakkhintīti.

[388] Evaṁ vutte sakuludāyissa paribbājakassa parisā sakuludāyiṁ
paribbājakaṁ etadavoca mā bhavaṁ udāyi samaṇe gotame brahmacariyaṁ
cari mā bhavaṁ udāyi ācariyo hutvā antevāsīvāsaṁ vasi
seyyathāpi nāma udakamaṇiko hutvā uddekaniko assa evaṁ
sampadamidaṁ bhoto udāyissa bhavissati mā bhavaṁ udāyi samaṇe
gotame brahmacariyaṁ cari mā bhavaṁ udāyi ācariyo hutvā
antevāsīvāsaṁ vasīti.
Iti hidaṁ sakuludāyissa paribbājakassa parisā sakuludāyiṁ
paribbājakaṁ antarāyamakāsi bhagavati brahmacariyeti.
Cūḷasakuludāyisuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.
-----------
Vekhaṇasasuttaṁ 1

[389] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho vekhaṇaso 2 paribbājako
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi
sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.

[390] Ekamantaṁ ṭhito kho vekhaṇaso paribbājako bhagavato
santike udānaṁ udānesi ayaṁ paramo vaṇṇo ayaṁ paramo
vaṇṇoti. Kiṁ pana tvaṁ kaccāna evaṁ vadesi ayaṁ paramo
vaṇṇo ayaṁ paramo vaṇṇoti katamo [3]- paramo vaṇṇoti.
Yasmā bho gotama vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā
paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇoti. Katamo so
kaccāna vaṇṇo yasmā vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro
vā paṇītataro vā natthīti. Yasmā bho gotama vaṇṇā añño
vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇoti.

[391] Dīghāpi kho te esā kaccāna phareyya yasmā bho
gotama vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā
natthi so paramo vaṇṇoti vadesi tañca vaṇṇaṁ na paññāpesi.
Seyyathāpi kaccāna puriso evaṁ vadeyya ahaṁ yā imasmiṁ
1 Yu. vekhanassasuttanti dissati. Ma. vekhanasasuttanti dissati.
2 Yu. vekhanasso. 3 Yu. etthantare soti dissati.
Janapade janapadakalyāṇī taṁ icchāmi taṁ kāmemīti. Tamenaṁ
evaṁ vadeyyuṁ ambho purisa yaṁ tvaṁ janapadakalyāṇiṁ icchasi
kāmesi jānāsi taṁ janapadakalyāṇiṁ 1 khattiyiṁ vā brāhmaṇiṁ vā
vessiṁ vā suddiṁ vāti. Iti puṭṭho noti vadeyya. Tamenaṁ
evaṁ vadeyyuṁ ambho purisa yaṁ tvaṁ janapadakalyāṇiṁ icchasi
kāmesi jānāsi taṁ janapadakalyāṇiṁ evaṁvaṇṇā evaṁgottā
iti vāti .pe. Dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā
sāmā vā maṅguracchavī vāti amukasmiṁ nāma gāme vā nigame
vā nagare vāti. Iti puṭṭho noti vadeyya. Tamenaṁ evaṁ
vadeyyuṁ ambho purisa yaṁ tvaṁ na jānāsi na passasi taṁ tvaṁ
icchasi kāmesīti. Iti puṭṭho āmāti vadeyya. Taṁ kiṁ
maññasi kaccāna nanu evaṁ sante tassa purisassa appāṭihirīkataṁ
bhāsitaṁ sampajjatīti. Addhā kho bho gotama evaṁ sante tassa
purisassa appāṭihirīkataṁ bhāsitaṁ sampajjatīti. Evameva kho tvaṁ
kaccāna yasmā bho gotama vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro
vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇoti vadesi tañca vaṇṇaṁ
na paññāpesīti. Seyyathāpi bho gotama maṇi veḷuriyo subho jotimā 2
aṭṭhaṁso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsateva 3 tapateva
virocateva evaṁvaṇṇo attā hoti arogo parammaraṇāti.

[392] Taṁ kiṁ maññasi kaccāna yo vā maṇi veḷuriyo
1 Yu. janapadakalyāṇī vā khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vāti.
2 Yu. sabbattha jātimāti dissati. 3 Yu. bhāsati ca tapati ca virocati cāti dissati.
Subho jotimā aṭṭhaṁso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto
bhāsateva tapateva virocateva yo vā rattandhakāratimisāya kimi
khajjopanako imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ katamo vaṇṇo abhikkantataro
ca paṇītataro cāti yvāyaṁ bho gotama rattandhakāratimisāya
kimi khajjopanako ayaṁ imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ abhikkantataro
ca paṇītataro cāti.