[303] Acchariyaṁ bho ānanda abbhūtaṁ bho ānanda yāvañcidaṁ
tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro
abrahmacariyavāsāva samānā 1 abrahmacariyavāsāti akkhātā yattha
viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya vasanto ca nārādheyya
ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ 2 . Katamāni pana tāni bho ānanda tena
bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāri
anassāsikāni brahmacariyāni akkhātāni yattha viññū puriso
sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya vasanto ca nārādheyya ñāyaṁ
dhammaṁ kusalanti.

[304] Idha sandaka ekacco satthā sabbaññū sabbadassāvī
aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ paṭijānāti carato ca me tiṭṭhato ca
suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitanti.
So suññampi agāraṁ pavisati piṇḍampi na labhati kukkuropi
ḍaṁsati caṇḍenapi hatthinā samāgacchati caṇḍenapi assena
samāgacchati caṇḍenapi goṇena samāgacchati itthiyāpi purisassapi
nāmampi gottampi pucchati gāmassapi nigamassapi nāmampi maggampi
pucchati. So kimidanti puṭṭho samāno suññaṁ me agāraṁ
pavisitabbaṁ ahosi tena pāvisiṁ piṇḍaṁ 3 me aladdhabbaṁ ahosi
1 Ma. samānā abrahmacariyavāsātīti natthi. 2 Ma. kusalanti.
3 Ma. piṇḍaṁpi aladdhabbaṁ.
Tenāladdhaṁ 1 kukkurena ḍaṁsitabbaṁ ahosi tenamhi 2 daṭṭho caṇḍena
hatthinā samāgantabbaṁ ahosi tena samāgamiṁ caṇḍena assena
samāgantabbaṁ ahosi tena samāgamiṁ caṇḍena goṇena samāgantabbaṁ
ahosi tena samāgamiṁ itthiyāpi purisassapi nāmampi gottampi
pucchitabbaṁ ahosi tena pucchiṁ gāmassapi nigamassapi nāmampi
maggampi pucchitabbaṁ ahosi tena pucchinti. Tatra 3 sandaka
viññū puriso iti paṭisañcikkhati ayaṁ kho bhavaṁ satthā sabbaññū
sabbadassāvī aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ paṭijānāti carato ca me
tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ ñāṇadassanaṁ
paccupaṭṭhitanti. So suññampi agāraṁ pavisati piṇḍampi na labhati
kukkuropi ḍaṁsati caṇḍenapi hatthinā samāgacchati caṇḍenapi
assena samāgacchati caṇḍenapi goṇena samāgacchati itthiyāpi
purisassapi nāmampi gottampi pucchati gāmassapi nigamassapi nāmampi
maggampi pucchati. So kimidanti puṭṭho samāno suññaṁ
agāraṁ pavisitabbaṁ ahosi tena pāvisiṁ piṇḍaṁ me aladdhabbaṁ
ahosi tenāladdhaṁ kukkurena ḍaṁsitabbaṁ ahosi tenamhi daṭṭho
caṇḍena hatthinā samāgantabbaṁ ahosi tena samāgamiṁ caṇḍena
assena samāgantabbaṁ ahosi tena samāgamiṁ caṇḍena goṇena
samāgantabbaṁ ahosi tena samāgamiṁ itthiyāpi purisassapi nāmampi
gottampi pucchitabbaṁ ahosi tena pucchiṁ gāmassapi nigamassapi
1 Ma. tena nālattha. Yu. tena nāladdhaṁ. 2 Ma. tena.
3 Ma. tatra sandaka ... pucchintīti natthi.
Nāmampi maggampi pucchitabbaṁ ahosi tena pucchinti. So
anassāsikaṁ idaṁ brahmacariyanti iti viditvā tasmā brahmacariyā
nibbijja pakkamati. Idaṁ kho sandaka tena bhagavatā jānatā
passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamaṁ anassāsikaṁ brahmacariyaṁ
akkhātaṁ yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya
vasanto ca nārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.

[305] Puna caparaṁ sandaka idhekacco satthā anussaviko hoti
anussavasacco. So anussavena itihītihaparamparāya piṭakasampadāya
dhammaṁ deseti. Anussavikassa kho pana sandaka satthuno anussavasaccassa
susutampi hoti dussutampi hoti tathāpi hoti aññathāpi
hoti. Tatra sandaka viññū puriso iti paṭisañcikkhati ayaṁ
kho bhavaṁ satthā anussaviko anussavasacco. So anussavena
itihītihaparamparāya piṭakasampadāya dhammaṁ deseti. Anussavikassa
kho pana sandaka satthuno anussavasaccassa susutampi hoti dussutampi
hoti tathāpi hoti aññathāpi hoti. So anassāsikaṁ idaṁ
brahmacariyanti iti viditvā tasmā brahmacariyā nibbijja pakkamati.
Idaṁ kho sandaka tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena
dutiyaṁ anassāsikaṁ brahmacariyaṁ akkhātaṁ yattha viññū
puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya vasanto ca nārādheyya
ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.

[306] Puna caparaṁ sandaka idhekacco satthā takkī hoti
vīmaṁsī. So takkapariyāhataṁ vīmaṁsānucaritaṁ sayaṁpaṭibhānaṁ dhammaṁ deseti.
Takkissa kho pana sandaka satthuno vīmaṁsissa sutakkitampi hoti
duttakkitampi hoti tathāpi hoti aññathāpi hoti. Tatra sandaka
viññū puriso iti paṭisañcikkhati ayaṁ kho bhavaṁ satthā takkī
vīmaṁsī 1 . So takkapariyāhataṁ vīmaṁsānucaritaṁ sayaṁpaṭibhānaṁ dhammaṁ deseti.
Takkissa kho pana satthuno vīmaṁsissa sutakkitampi hoti duttakkitampi
hoti tathāpi hoti aññathāpi hoti. So anassāsikaṁ idaṁ
brahmacariyanti iti viditvā tasmā brahmacariyā nibbijja pakkamati.
Idaṁ kho sandaka tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena
tatiyaṁ anassāsikaṁ brahmacariyaṁ akkhātaṁ yattha viññū
puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya vasanto ca nārādheyya
ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.

[307] Puna caparaṁ sandaka idhekacco satthā mando [2]- momuho.
So mandattā momuhattā tathā 3 tathā pañhaṁ puṭṭho samāno
vācāvikkhepaṁ āpajjati amarāvikkhepaṁ evantipi me no tathātipi
me no aññathātipi me no notipi me no no notipi
me noti. Tatra sandaka viññū puriso iti paṭisañcikkhati
ayaṁ kho bhavaṁ satthā mando momuho. So mandattā momuhattā
tathā tathā pañhaṁ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṁ āpajjati amarāvikkhepaṁ
1 Ma. vīmaṁsā. 2 Ma. Yu. hoti. 3 Ma. tattha tattha.
Evantipi me no tathātipi me no aññathātipi
me no notipi me no no notipi me noti. So anassāsikaṁ
idaṁ brahmacariyanti iti viditvā tasmā brahmacariyā nibbijja
pakkamati. Idaṁ kho sandaka tena bhagavatā jānatā passatā
arahatā sammāsambuddhena catutthaṁ anassāsikaṁ brahmacariyaṁ akkhātaṁ
yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya vasanto ca
nārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalanti. Imāni kho sandaka tena bhagavatā
jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāri anassāsikāni
brahmacariyāni akkhātāni yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ
na vaseyya vasanto ca nārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalanti.

[308] Acchariyaṁ bho ānanda abbhūtaṁ bho ānanda yāvañcidaṁ
tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāri
anassāsikāneva 1 brahmacariyāni anassāsikāni 2 brahmacariyānīti
akkhātāni yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya vasanto
ca nārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ. So pana bho ānanda
satthā kiṁvādī kimakkhāyī yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ
vaseyya vasanto ca ārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalanti.

[309] Idha sandaka tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho
vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi
satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā .pe. So
1 Ma. anassāsikāni. 2 Ma. anassāsikāni brahmacariyānītīti ime pāṭhā na
dissanti.
Ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe
vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ
vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. Yasmiṁ kho
pana 1 sandaka satthari sāvako evarūpaṁ oḷāravisesaṁ adhigacchati
tattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ vaseyya vasanto ca
ārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ. Puna caparaṁ sandaka bhikkhu
vitakkavicārānaṁ vūpasamā .pe. Dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Yasmiṁ kho pana sandaka satthari sāvako evarūpaṁ oḷāravisesaṁ
adhigacchati tattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ vaseyya vasanto
ca ārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ. Puna caparaṁ sandaka bhikkhu
pītiyā ca virāgā .pe. Tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Yasmiṁ kho pana sandaka satthari sāvako evarūpaṁ oḷāravisesaṁ
adhigacchati tattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ vaseyya vasanto
ca ārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ. Puna caparaṁ sandaka bhikkhu
sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā .pe. Catutthaṁ jhānaṁ
upasampajja viharati. Yasmiṁ kho pana sandaka satthari ariyasāvako
evarūpaṁ oḷāravisesaṁ adhigacchati tattha viññū puriso sasakkaṁ
brahmacariyaṁ vaseyya vasanto ca ārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.

[310] So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte
1 Sī. Yu. sattasu ṭhānesu ayaṁ pāṭho natthi.
Anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte 1
pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti. So anekavihitaṁ
pubbenivāsaṁ anussarati seyyathīdaṁ ekampi jātiṁ dvepi jātiyo
.pe. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
Yasmiṁ kho pana sandaka satthari sāvako evarūpaṁ oḷāravisesaṁ
adhigacchati tattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ vaseyya vasanto
ca ārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ. So evaṁ samāhite citte
parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye
ṭhite āneñjappatte 2 sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte
passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe
sugate duggate .pe. Yathākammūpage satte pajānāti. Yasmiṁ
kho pana sandaka satthari sāvako evarūpaṁ oḷāravisesaṁ adhigacchati
tattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ vaseyya vasanto ca
ārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ. So evaṁ samāhite citte
parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye
ṭhite āneñjappatte 3 āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhinnāmeti.
So idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ dukkhasamudayoti yathābhūtaṁ
pajānāti ayaṁ dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ dukkhanirodhagāminī
paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti .pe. Ayaṁ āsavanirodhagāminī
1-2-3 Yu. ānejjappatte.
Paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti. Tassa evaṁ jānato
evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati
avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti
khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti
pajānāti. Yasmiṁ kho pana sandaka satthari sāvako evarūpaṁ
oḷāravisesaṁ adhigacchati tattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ
vaseyya vasanto ca ārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalanti.

[311] Yo pana so bho ānanda bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo
vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaññojano
sammadaññā vimutto paribhuñjeyya so kāmeti.
Yo so sandaka bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo
ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaññojano sammadaññā
vimutto abhabbo so pañca ṭhānāni ajjhācarituṁ abhabbo
khīṇāsavo bhikkhu sañcicca pāṇe jīvitā voropetuṁ abhabbo
khīṇāsavo bhikkhu adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādātuṁ abhabbo khīṇāsavo
bhikkhu methunaṁ dhammaṁ paṭisevituṁ abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sampajānamusā
bhāsituṁ abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṁ kāme
paribhuñjituṁ seyyathāpi pubbe āgāriyabhūto. Yo so sandaka
bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho
parikkhīṇabhavasaññojano sammadaññā vimutto abhabbo
So imāni pañca ṭhānāni ajjhācaritunti.

[312] Yo pana so bho ānanda bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo
vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikakhīṇabhavasaññojano
sammadaññā vimutto tassa carato ceva tiṭṭhato ca
suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ
khīṇā me āsavāti. Tenahi sandaka upamante karissāmi upamāyapidhekacce
viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti. Seyyathāpi
sandaka purisassa hatthapādā chinnā tassa carato ceva tiṭṭhato
ca suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ chinnāva hatthapādā
apica kho pana 1 paccavekkhamāno jānāti chinnā me hatthapādāti
evameva kho sandaka yo so bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā
katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaññojano
sammadaññā vimutto tassa carato ceva tiṭṭhato ca suttassa
ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ khīṇāva āsavā apica kho pana 2
paccavekkhamāno jānāti khīṇā me āsavāti.