[273] Tisso kho imā aggivessana vedanā sukhā vedanā
dukkhā vedanā adukkhamasukhā vedanā. Yasmiṁ aggivessana samaye
sukhaṁ vedanaṁ vedeti neva tasmiṁ samaye dukkhaṁ vedanaṁ vedeti na
adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedeti sukhaṁyeva tasmiṁ samaye vedanaṁ vedeti.
Yasmiṁ aggivessana samaye dukkhaṁ vedanaṁ vedeti neva tasmiṁ samaye
sukhaṁ vedanaṁ vedeti na adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedeti dukkhaṁyeva tasmiṁ
samaye vedanaṁ vedeti. Yasmiṁ aggivessana samaye adukkhamasukhaṁ vedanaṁ
vedeti neva tasmiṁ samaye sukhaṁ vedanaṁ vedeti na dukkhaṁ vedanaṁ
vedeti adukkhamasukhaṁyeva tasmiṁ samaye vedanaṁ vedeti. Sukhā 1
aggivessana [2]- aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā
virāgadhammā nirodhadhammā. Dukkhāpi kho aggivessana [3]- aniccā
saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā.
Adukkhamasukhāpi kho aggivessana vedanā aniccā saṅkhatā
paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā.
Evaṁ passaṁ aggivessana sutavā ariyasāvako sukhāyapi vedanāya
nibbindati dukkhāyapi vedanāya nibbindati adukkhamasukhāyapi vedanāya
1 Ma. sukhāpi kho. 2-3 Ma. etthantare vedanāti ayaṁ pāṭho dissati.
Nibbindati nibbindaṁ virajjati virāgā vimuccati vimuttasmiṁ vimuttamiti
ñāṇaṁ hoti khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ
nāparaṁ itthattāyāti pajānāti. Evaṁ vimuttacitto kho
aggivessana bhikkhu na kenaci saṁvadati na kenaci vivadati yañca kho
loke vuttaṁ tena voharati aparāmasanti.

[274] Tena kho pana samayena āyasmā sārīputto bhagavato
piṭṭhito nisinno 1 bhagavantaṁ vījiyamāno. Atha kho āyasmato
sārīputtassa etadahosi tesaṁ tesaṁ kira no bhagavā dhammānaṁ
abhiññā pahānamāha tesaṁ tesaṁ kira no sugato dhammānaṁ
abhiññā paṭinissaggamāhāti. Iti hidaṁ āyasmato sārīputtassa
paṭisañcikkhato anupādāya āsavehi cittaṁ vimucci. Dīghanakhassa
paribbājakassa virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi yaṅkiñci samudayadhammaṁ
sabbantaṁ nirodhadhammanti.

[275] Atha kho dīghanakho paribbājako diṭṭhadhammo pattadhammo
viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṁkatho
vesārajjappatto aparappaccayo satthu sāsane bhagavantaṁ etadavoca
abhikkantaṁ bho gotama abhikkantaṁ bho gotama seyyathāpi bho
gotama nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā vivareyya mūḷhassa
vā maggaṁ ācikkheyya andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya
cakkhumanto rūpāni dakkhantīti evameva bhotā gotamena anekapariyāyena
1 Ma. ṭhito hoti.
Dhammo pakāsito esāhaṁ bhagavantaṁ [1]- saraṇaṁ gacchāmi
dhammañca bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge
pāṇupetaṁ saraṇaṅgatanti.
Dīghanakhasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.
-------
1 Ma. etthantare gotamanti ayaṁ pāṭho dissati.
Māgaṇḍiyasuttaṁ

[276] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā kurūsu viharati
kammāsadhammaṁ nāma kurūnaṁ nigamo bhāradvājagottassa brāhmaṇassa
agyāgāre tiṇasantharake. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā
pattacīvaramādāya kammāsadhammaṁ piṇḍāya pāvisi. Kammāsadhamme 1
piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena aññataro
vanasaṇḍo tenupasaṅkami divāvihārāya taṁ vanasaṇḍaṁ ajjhogāhetvā
aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.

[277] Atha kho māgaṇḍiyo 2 paribbājako jaṅghāvihāraṁ
anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena bhāradvājagottassa brāhmaṇassa
agyāgāraṁ tenupasaṅkami. Addasā kho māgaṇḍiyo paribbājako
bhāradvājagottassa brāhmaṇassa agyāgāre tiṇasantharakaṁ [3]-
disvāna bhāradvājagottaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca kassa 4 navayaṁ
samma bhoto bhāradvājassa agyāgāre tiṇasantharako paññatto
samaṇaseyyānurūpaṁ maññeti. Atthi bho māgaṇḍiya samaṇo gotamo
sakyaputto sakyakulā pabbajito taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ
evaṁkalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā arahaṁ
sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro
1 Ma. kammāsadhammaṁ. 2 Sī. Ma. Yu. māgandiyo. 3 Ma. paññattaṁ.
4 Ma. kissa tvaṁ samma.
Purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti tassesā
bhoto gotamassa seyyā paññattāti. Duddiṭṭhaṁ 1 vata bho
bhāradvāja addasāma ye mayaṁ tassa bhoto gotamassa bhūnahanassa 2
seyyaṁ addasāmāti. Rakkhassetaṁ māgaṇḍiya vācaṁ rakkhassetaṁ
māgaṇḍiya vācaṁ bahū hi tasseva bhoto gotamassa khattiyapaṇḍitāpi
brāhmaṇapaṇḍitāpi gahapatipaṇḍitāpi samaṇapaṇḍitāpi
abhippasannā vinītā ariye ñāye dhamme kusaleti. Sammukhā
cepi mayaṁ bhāradvāja taṁ bhavantaṁ gotamaṁ passeyyāma sammukhāpi
naṁ vadeyyāma bhūnahano 3 samaṇo gotamoti taṁ kissa hetu
evañhi no sutte ocaratīti. Sace taṁ bhoto māgaṇḍiyassa
agaru ārocessāmi 4 tassa 5 samaṇassa gotamassāti. Appossukko
bhavaṁ bhāradvājo vutto ca 6 naṁ vadeyyāti.

[278] Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya
atikkantamānusakāya bhāradvājagottassa brāhmaṇassa māgaṇḍiyena
paribbājakena saddhiṁ imaṁ kathāsallāpaṁ. Atha kho bhagavā sāyaṇhasamayaṁ
paṭisallānā vuṭṭhito yena bhāradvājagottassa brāhmaṇassa agyāgāraṁ
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā nisīdi paññatte tiṇasantharake.
Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ
1 Ma. duddiṭṭhaṁ ... addasāmāti āmeṇḍitāni. 2 Sī. Ma. Yu. bhūnahuno.
3 Sī. Ma. Yu. bhūnahu. 4 Ma. āroceyyāmi. 5 Ma. taṁ. 6 Ma. va.
Vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho bhāradvājagottaṁ
brāhmaṇaṁ bhagavā etadavoca ahu pana te bhāradvāja
māgaṇḍiyena paribbājakena saddhiṁ imaṁyeva tiṇasantharakaṁ ārabbha
kocideva kathāsallāpoti. Evaṁ vutte bhāradvājagotto brāhmaṇo
saṁviggo lomahaṭṭhajāto bhagavantaṁ etadavoca etadeva kho pana
mayaṁ bhoto gotamassa ārocetukāmā atha ca pana bhavaṁ gotamo
anakkhātaṁyeva akkhāsīti 1 . Ayañca hidaṁ 2 bhagavato bhāradvājagottena
brāhmaṇena saddhiṁ antarākathā vippakatā hoti. Atha kho
māgaṇḍiyo paribbājako jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno
yena bhāradvājagottassa brāhmaṇassa agyāgāraṁ yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ
kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.

[279] Ekamantaṁ nisinnaṁ kho māgaṇḍiyaṁ paribbājakaṁ bhagavā
etadavoca cakkhu 3 kho māgaṇḍiya rūpārāmaṁ rūparataṁ rūpasammuditaṁ
taṁ tathāgatassa dantaṁ guttaṁ rakkhitaṁ saṁvutaṁ tassa ca saṁvarāya
dhammaṁ deseti idannu te etaṁ māgaṇḍiya sandhāya bhāsitaṁ
bhūnahano 4 samaṇo gotamoti. Etadeva pana me bho gotama sandhāya
bhāsitaṁ bhūnahano samaṇo gotamoti taṁ kissa hetu evañhi
no sutte ocaratīti. Sotaṁ kho māgaṇḍiya saddārāmaṁ .pe.
1 Sī. Yu. anakkhānaṁyeva akāsīti. 2 Ma. hi. 3 Ma. cakkhuṁ. 4 Ma. Yu. bhūnahu.
Ghānaṁ kho māgaṇḍiya gandhārāmaṁ ... Jivhā kho māgaṇḍiya rasārāmā
rasaratā rasasammuditā sā tathāgatassa dantā guttā rakkhitā
saṁvutā tassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti idannu te etaṁ
kho 1 māgaṇḍiya sandhāya bhāsitaṁ bhūnahano 2 samaṇo gotamoti.
Etadeva kho pana me bho gotama sandhāya bhāsitaṁ bhūnahano
samaṇo gotamoti taṁ kissa hetu evañhi no sutte ocaratīti.
Kāyo kho māgaṇḍiya phoṭṭhabbārāmo .pe. Mano kho māgaṇḍiya
dhammārāmo dhammarato dhammasammudito so tathāgatassa danto
gutto rakkhito saṁvuto tassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti idannu
te etaṁ māgaṇḍiya sandhāya bhāsitaṁ bhūnahano samaṇo gotamoti.
Etadeva kho pana me bho gotama sandhāya bhāsitaṁ bhūnahano
samaṇo gotamoti taṁ kissa hetu evañhi no sutte ocaratīti.

[280] Taṁ kiṁ maññasi māgaṇḍiya idhekacco cakkhuviññeyyehi
rūpehi paricāritapubbo assa iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi
kāmūpasañhitehi rajanīyehi so aparena samayena rūpānaṁyeva samudayañca
aṭṭhaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ
viditvā rūpataṇhaṁ pahāya rūpapariḷāhaṁ paṭivinodetvā vigatapipāso
ajjhattaṁ vūpasantacitto vihareyya imassa pana te māgaṇḍiya
kimassa vacanīyanti. Na kiñci bho gotama. Taṁ kiṁ maññasi
māgaṇḍiya idhekacco sotaviññeyyehi saddehi .pe. Ghānaviññeyyehi
1 Ma. Yu. khoti pāṭhasaddo natthi. 2 Yu. bhūnahu sabbattha evaṁ ñātabbaṁ.
Gandhehi ... Jivhāviññeyyehi rasehi ... Kāyaviññeyyehi
phoṭṭhabbehi paricāritapubbo assa iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi
kāmūpasañhitehi rajanīyehei so aparena samayena phoṭṭhabbānaṁyeva
samudayañca aṭṭhaṅgamañca assādañca ādīnavañca
nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā phoṭṭhabbataṇhaṁ pahāya phoṭṭhabbapariḷāhaṁ
paṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṁ vūpasantacitto
vihareyya imassa pana te māgaṇḍiya kimassa vacanīyanti. Na
kiñci bho gotama.

[281] Ahaṁ kho pana māgaṇḍiya pubbe āgāriyabhūto samāno
pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresiṁ cakkhuviññeyyehi
rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasañhitehi
rajanīyehi sotaviññeyyehi saddehi .pe. Ghānaviññeyyehi
gandhehi ... Jivhāviññeyyehi rasehi ... Kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi
iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasañhitehi rajanīyehi.
Tassa mayhaṁ māgaṇḍiya tayo pāsādā ahesuṁ eko vassiko
eko hemantiko eko gimhiko. So kho ahaṁ māgaṇḍiya
vassike pāsāde cattāro māse nippurisehi turiyehi paricāriyamāno
na heṭṭhāpāsādaṁ orohāmi. So aparena samayena kāmānaṁyeva
samudayañca aṭṭhaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca
yathābhūtaṁ viditvā kāmataṇhaṁ pahāya kāmapariḷāhaṁ paṭivinodetvā
Vigatapipāso ajjhattaṁ vūpasantacitto viharāmi. So aññe
satte passāmi kāmesu avītarāge kāmataṇhāhi khajjamāne kāmapariḷāhena
pariḍayhamāne kāme paṭisevante so tesaṁ na pihemi
na tattha abhiramāmi taṁ kissa hetu yā hayaṁ 1 māgaṇḍiya rati
aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi [2]- tāya ratiyā
ramamāno hīnassa na pihemi na tattha abhiramāmi.

[282] Seyyathāpi māgaṇḍiya gahapati vā gahapatiputto vā
aḍḍho mahaddhano mahābhogo pañcahi kāmaguṇehi samappito
samaṅgībhūto paricāreyya cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi
manāpehi piyarūpehi kāmūpasañhitehi rajanīyehi sotaviññeyyehi
saddehi .pe. Ghānaviññeyyehi gandhehi .pe. Jivhāviññeyyehi
rasehi .pe. Kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi
manāpehi piyarūpehi kāmūpasañhitehi rajanīyehi. So kāyena sucaritaṁ
caritvā vācāya sucaritaṁ caritvā manasā sucaritaṁ caritvā kāyassa
bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya devānaṁ tāvatiṁsānaṁ
sahabyataṁ. So tattha nandane vane accharāsaṅghaparivuto dibbehi
pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreyya. So
passeyya gahapatiṁ vā gahapatiputtaṁ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṁ
samaṅgībhūtaṁ paricāriyamānaṁ. Taṁ kiṁ maññasi māgaṇḍiya api nu
so devaputto nandane vane accharāsaṅghaparivuto dibbehi pañcahi
1 Ma. pāyaṁ. 2 Ma. Yu. etthantare api dibbaṁ sukhaṁ samadhiggayha tiṭṭhatīti
dissanti.
Kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāriyamāno amussa gahapatissa
vā gahapatiputtassa vā piheyya mānusakānaṁ vā pañcannaṁ kāmaguṇānaṁ
mānusakehi vā kāmehi āvaṭṭeyyāti. No hetaṁ 1 bho gotama
taṁ kissa hetu mānusakehi bho gotama kāmehi dibbakāmā 2
abhikkantatarā ca paṇītatarā cāti. Evameva kho ahaṁ māgaṇḍiya
pubbe āgāriyabhūto samāno pañcahi kāmaguṇehi samappito
samaṅgībhūto paricāresiṁ cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi
manāpehi piyarūpehi kāmūpasañhitehi rajanīyehi sotaviññeyyehi
saddehi .pe. Ghānaviññeyyehi gandhehi .pe. Jivhāviññeyyehi
rasehi .pe. Kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi
manāpehi piyarūpehi kāmūpasañhitehi rajanīyehi. So aparena
samayena kāmānaṁyeva samudayañca aṭṭhaṅgamañca assādañca ādīnavañca
nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā kāmataṇhaṁ pahāya kāmapariḷāhaṁ
paṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṁ vūpasantacitto viharāmi.
So ahaṁ 3 aññe satte passāmi kāmesu avītarāge kāmataṇhāhi
khajjamāne kāmapariḷāhena pariḍayhamāne kāme paṭisevante so
tesaṁ na pihemi na tattha abhiramāmi taṁ kissa hetu yā hayaṁ
māgaṇḍiya rati aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi
api dibbaṁ sukhaṁ samadhiggayha tiṭṭhati tāya ratiyā ramamāno
hīnassa na pihemi na tattha abhiramāmi.
1 Ma. Yu. hidaṁ. 2 Yu. dibbā kāmā. 3 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi.