[163] Taggha tvaṁ bhaddāli accayo accagamā yathābālaṁ
1 aparipūrikārītipi pāṭho. 2 Ma. karaṇīyaṁ. 3 Ma. itisaddo natthi.
4 Ma. dosakaṁ. Yu. desakaṁ. 5 Ma. pavedemi.
Yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ yaṁ tvaṁ mayā sikkhāpade paññāpiyamāne
bhikkhusaṅghe sikkhaṁ samādiyamāne anussāhaṁ pavedesi [1]-. Samayopi
kho te bhaddāli appaṭividdho ahosi bhagavā kho sāvatthiyaṁ
viharati bhagavāpi maṁ jānissati bhaddāli nāma bhikkhu satthu sāsane
sikkhāya aparipūrakārīti ayampi kho te bhaddāli samayo appaṭividdho
ahosi. Samayopi kho te bhaddāli appaṭividdho ahosi sambahulā
kho bhikkhū sāvatthiyaṁ vassaṁ upagatā tepi maṁ jānissanti bhaddāli
nāma bhikkhu satthu sāsane sikkhāya aparipūrakārīti ayampi kho
te bhaddāli samayo appaṭividdho ahosi. Samayopi kho te
bhaddāli appaṭividdho ahosi sambahulā kho bhikkhuniyo sāvatthiyaṁ
vassaṁ upagatā tāpi maṁ jānissanti bhaddāli nāma bhikkhu
satthu sāsane sikkhāya aparipūrakārīti ayampi kho te bhaddāli
samayo appaṭividdho ahosi. Samayopi kho te bhaddāli appaṭividdho
ahosi sambahulā kho upāsakā sāvatthiyaṁ paṭivasanti tepi
maṁ jānissanti bhaddāli nāma bhikkhu satthu sāsane sikkhāya
aparipūrakārīti ayampi kho te bhaddāli samayo appaṭividdho
ahosi. Samayopi kho te bhaddāli appaṭividdho ahosi sambahulā
kho upāsikā sāvatthiyaṁ paṭivasanti tāpi maṁ jānissanti bhaddāli
nāma bhikkhu satthu sāsane sikkhāya aparipūrakārīti ayampi kho
te bhaddāli samayo appaṭividdho ahosi. Samayopi kho te
1 Po. yato ca kho tvaṁ bhaddāli accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikarosi tante
mayaṁ paṭiggaṇhāma vuddhihesā bhaddāli ariyassa vinaye yo accayaṁ accayato disvā
yathādhammaṁ paṭikaroti āyatiṁ saṁvaraṁ āpajjatīti dissati.
Bhaddāli appaṭividdho ahosi sambahulā kho [1]- nānātitthiyā
samaṇabrāhmaṇā sāvatthiyaṁ vassaṁ upagatā tepi maṁ jānissanti
bhaddāli nāma bhikkhu samaṇassa gotamassa sāvako theraññataro [2]-
satthu sāsane sikkhāya aparipūrakārīti ayampi kho te bhaddāli
samayo appaṭividdho ahosīti. Accayo maṁ bhante accagamā
yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ yohaṁ bhagavatā sikakhāpade paññāpiyamāne
bhikkhusaṅghe sikkhaṁ samādiyamāne anussāhaṁ pavedesiṁ 3 .
Tassa me bhante bhagavā accayaṁ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṁ
saṁvarāyāti.

[164] Taggha tvaṁ bhaddāli accayo accagamā yathābālaṁ
yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ yaṁ tvaṁ mayā sikkhāpade paññāpiyamāne
bhikkhusaṅghe sikkhaṁ samādiyamāne anussāhaṁ pavedesi. Taṁ kiṁ maññasi
bhaddāli idhassa bhikkhu ubhatobhāgavimutto tamahaṁ evaṁ vadeyyaṁ
ehi me tvaṁ bhikkhu paṅke saṅkamo hotīti 4 api nu kho so
saṅkameyya vā aññena vā kāyaṁ sannāmeyya noti vā vadeyyāti.
No hetaṁ bhante. Taṁ kiṁ maññasi bhaddāli idhassa bhikkhu
paññāvimutto kāyasakkhī diṭṭhippatto saddhāvimutto dhammānusārī
saddhānusārī tamahaṁ evaṁ vadeyyaṁ ehi me tvaṁ bhikkhu paṅke
saṅkamo hotīti api nu kho so saṅkameyya vā aññena vā
kāyaṁ sannāmeyya noti vā vadeyyāti. No hetaṁ bhante. Taṁ
1 Ma. etthantare teti dissati. 2 Ma. bhikkhu. 3 Ma. pavedemi.
4 Ma. Yu. hohīti.
Kiṁ maññasi bhaddāli api nu tvaṁ bhaddāli 1 tasmiṁ samaye
ubhatobhāgavimutto vā hohi paññāvimutto vā kāyasakkhī vā
diṭṭhippatto vā saddhāvimutto vā dhammānusārī vā saddhānusārī
vāti. No hetaṁ bhante. Nanu tvaṁ bhaddāli tasmiṁ samaye ritto
tuccho aparaddhoti. Evaṁ bhante accayo maṁ bhante accagamā
yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ yohaṁ bhagavatā sikkhāpade paññāpiyamāne
bhikkhusaṅghe sikkhaṁ samādiyamāne anussāhaṁ pavedesiṁ tassa
me bhante bhagavā accayaṁ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṁ saṁvarāyāti.

[165] Taggha tvaṁ bhaddāli accayo accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ
yathāakusalaṁ yaṁ tvaṁ mayā sikkhāpade paññāpiyamāne bhikkhusaṅghe
sikkhaṁ samādiyamāne anussāhaṁ pavedesi yato ca kho tvaṁ
bhaddāli accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikarosi tante mayaṁ
paṭiggaṇhāma vuddhi hesā bhaddāli ariyassa vinaye yo accayaṁ
accayato disvā yathādhammaṁ paṭikaroti āyatiṁ saṁvaraṁ āpajjati.

[166] Idha bhaddāli ekacco bhikkhu satthu sāsane sikkhāya
aparipūrakārī hoti tassa evaṁ hoti yannūnāhaṁ vivittaṁ senāsanaṁ
bhajeyyaṁ araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ
abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ appevanāmāhaṁ uttariṁ manussadhammā
alamariyañāṇadassanavisesaṁ sacchikareyyanti. So vivittaṁ senāsanaṁ
bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ
1 Ma. bhaddālīti ālapanapadaṁ natthi.
Abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ tassa tathā vūpakaṭṭhassa viharato satthāpi
upavadati anuvicca viññū sabrahmacārī upavadanti devatāpi upavadanti
attāpi 1 attānaṁ upavadati so satthārāpi upavadito anuvicca
viññūhi sabrahmacārīhi upavadito devatāhipi upavadito attanāpi
attā 2 upavadito na 3 uttariṁ manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ
sacchikaroti taṁ kissa hetu evañhetaṁ 4 bhaddāli hoti yathātaṁ
satthu sāsane sikkhāya aparipūrakārissa.

[167] Idha pana bhaddāli ekacco bhikkhu satthu sāsane sikkhāya
paripūrakārī hoti tassa evaṁ hoti yannūnāhaṁ vivittaṁ senāsanaṁ
bhajeyyaṁ araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ
abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ appevanāmāhaṁ uttariṁ manussadhammā
alamariyañāṇadassanavisesaṁ sacchikareyyanti. So vivittaṁ senāsanaṁ
bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ
abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ tassa tathā vūpakaṭṭhassa viharato satthāpi
na upavadati anuvicca viññū sabrahmacārī na upavadanti devatāpi
na upavadanti attāpi attānaṁ na upavadati so satthārāpi
anupavadito anuvicca viññūhi sabrahmacārīhi anupavadito devatāhipi
anupavadito attanāpi attā anupavadito uttariṁ manussadhammā
alamariyañāṇadassanavisesaṁ sacchikaroti. So vivicceva kāmehi
1 Ma. attanā. 2 Ma. Yu. attānanti sabbattha dissati. 3 Ma. nakāro natthi.
4 Ma. evañhidaṁ.
Vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ
jhānaṁ upasampajja viharati taṁ kissa hetu evañhetaṁ bhaddāli
hoti yathātaṁ satthu sāsane sikkhāya paripūrakārissa. Puna caparaṁ
bhaddāli bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso
ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja
viharati taṁ kissa hetu evañhetaṁ bhaddāli hoti yathātaṁ
satthu sāsane sikkhāya paripūrakārissa. Puna caparaṁ bhaddāli bhikkhu
pītiyā ca virāgā .pe. Tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati taṁ
kissa hetu evañhetaṁ bhaddāli hoti yathātaṁ satthu sāsane
sikkhāya paripūrakārissa. Puna caparaṁ bhaddāli bhikkhu sukhassa ca
pahānā .pe. Catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati taṁ kissa
hetu evañhetaṁ bhaddāli hoti yathātaṁ satthu sāsane sikkhāya
paripūrakārissa.

[168] So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte
anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte
pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti. So anekavihitaṁ
pubbenivāsaṁ anussarati seyyathīdaṁ ekampi jātiṁ .pe. Iti
sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati taṁ kissa
hetu evañhetaṁ bhaddāli hoti yathātaṁ satthu sāsane sikkhāya
paripūrakārissa. So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte
Anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte
sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti. So dibbena
cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne
upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate
yathākammūpage satte pajānāti ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena
samannāgatā .pe. Vinipātaṁ nirayaṁ upapannā ime
vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā .pe. Sugatiṁ
saggaṁ lokaṁ upapannāti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena
.pe. Yathākammūpage satte pajānāti taṁ kissa
hetu evañhetaṁ bhaddāli hoti yathātaṁ satthu sāsane sikkhāya
paripūrakārissa. So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte
anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte
āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti. So idaṁ dukkhanti
yathābhūtaṁ pajānāti .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ
pajānāti ime āsavāti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ āsavasamudayoti
yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ āsavanirodhoti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ
āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti. Tassa evaṁ
jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati diṭṭhāsavāpi
cittaṁ vimuccati bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati avijjāsavāpi cittaṁ
vimuccati vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti khīṇā jāti
Vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti pajānāti
taṁ kissa hetu evañhetaṁ bhaddāli hoti yathātaṁ satthu sāsane
sikkhāya paripūrakārissāti. Evaṁ vutte āyasmā bhaddāli bhagavantaṁ
etadavoca ko nu kho bhante hetu ko paccayo yenamidhekaccaṁ
bhikkhuṁ pavayha 1 pavayha kāraṇaṁ karonti ko pana bhante hetu
ko paccayo yenamidhekaccaṁ bhikkhuṁ no tathā 2 pavayha pavayha
kāraṇaṁ karontīti.

[169] Idha bhaddāli ekacco bhikkhu abhiṇhāpattiko hoti
āpattibahulo so bhikkhūhi vuccamāno aññenaññaṁ paṭicarati
bahiddhā kathaṁ apanāmeti kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti
na sammā vattati na lomaṁ pāteti na nitthāraṁ vattati
yena saṅgho attamano hoti taṁ karomīti nāha 3 . Tatra bhaddāli
bhikkhūnaṁ evaṁ hoti ayaṁ kho āvuso bhikkhu abhiṇhāpattiko
āpattibahulo so bhikkhūhi vuccamāno aññenaññaṁ paṭicarati
bahiddhā kathaṁ apanāmeti kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti
na sammā vattati na lomaṁ pāteti na nitthāraṁ vattati yena
saṅgho attamano hoti taṁ karomīti nāha sādhu vatāyasmanto
imassa bhikkhuno tathā tathā upaparikkhatha yathayidaṁ 4 adhikaraṇaṁ na 5
khippameva vūpasammeyyāti. Tassa kho evaṁ bhaddāli bhikkhuno
1 Ma. pasayha pasayha. aparaṁpi īdisameva. 2 Ma. tathā tathā. 3 Po. āhāti
sabbattha dissati. 4 Sī. Yu. yathāssidaṁ. 5 Ma. nakāro natthi.
Bhikkhū tathā tathā upaparikkhanti yathayidaṁ adhikaraṇaṁ na khippameva
vūpasammati. Idha pana bhaddāli ekacco bhikkhu abhiṇhāpattiko
hoti āpattibahulo so bhikkhūhi vuccamāno nāññenaññaṁ paṭicarati
bahiddhā kathaṁ na apanāmeti na kopañca dosañca appaccayañca
pātukaroti sammā vattati lomaṁ pāteti nitthāraṁ vattati
yena saṅgho attamano hoti taṁ karomīti āha. Tatra bhaddāli
bhikkhūnaṁ evaṁ hoti ayaṁ kho āvuso bhikkhu abhiṇhāpattiko
āpattibahulo so bhikkhūhi vuccamāno nāññenaññaṁ paṭicarati
bahiddhā kathaṁ na apanāmeti na kopañca dosañca appaccayañca
pātukaroti sammā vattati lomaṁ pāteti nitthāraṁ vattati yena
saṅgho attamano hoti taṁ karomīti āha sādhu vatāyasmanto
imassa bhikkhuno tathā tathā upaparikkhatha yathayidaṁ adhikaraṇaṁ khippameva
vūpasammeyyāti. Tassa kho evaṁ bhaddāli bhikkhuno bhikkhū tathā
tathā upaparikkhanti yathayidaṁ adhikaraṇaṁ khippameva vūpasammati.

[170] Idha bhaddāli ekacco bhikkhu adhiccāpattiko hoti
anāpattibahulo so bhikkhūhi vuccamāno aññenaññaṁ paṭicarati
bahiddhā kathaṁ apanāmeti kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti
na sammā vattati na lomaṁ pāteti na nitthāraṁ vattati yena saṅgho
attamano hoti taṁ karomīti nāha. Tatra bhaddāli bhikkhūnaṁ
evaṁ hoti ayaṁ kho āvuso bhikkhu adhiccāpattiko anāpattibahulo
So bhikkhūhi vuccamāno aññenaññaṁ paṭicarati bahiddhā
kathaṁ apanāmeti kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti na
sammā vattati na lomaṁ pāteti na nitthāraṁ vattati yena saṅgho
attamano hoti taṁ karomīti nāha sādhu vatāyasmanto imassa
bhikkhuno tathā tathā upaparikkhatha yathayidaṁ adhikaraṇaṁ na 1 khippameva
vūpasammeyyāti. Tassa kho evaṁ bhaddāli bhikkhuno bhikkhū tathā
tathā upaparikkhanti yathayidaṁ adhikaraṇaṁ na khippameva vūpasammati.
Idha pana bhaddāli ekacco bhikkhu adhiccāpattiko hoti anāpattibahulo
so bhikkhūhi vuccamāno nāññenaññaṁ paṭicarati na
bahiddhā kathaṁ apanāmeti na kopañca dosañca appaccayañca
pātukaroti sammā vattati lomaṁ pāteti nitthāraṁ vattati yena
saṅgho attamano hoti taṁ karomīti āha. Tatra bhaddāli
bhikkhūnaṁ evaṁ hoti ayaṁ kho āvuso bhikkhu adhiccāpattiko
anāpattibahulo so bhikkhūhi vuccamāno nāññenaññaṁ paṭicarati
na bahiddhā kathaṁ apanāmeti na kopañca dosañca appaccayañca
pātukaroti sammā vattati lomaṁ pāteti nitthāraṁ vattati yena
saṅgho attamano hoti taṁ karomīti āha sādhu vatāyasmanto
imassa bhikkhuno tathā tathā upaparikkhatha yathayidaṁ adhikaraṇaṁ khippameva
vūpasammeyyāti. Tassa kho evaṁ bhaddāli bhikkhuno bhikkhū tathā
tathā upaparikkhanti yathayidaṁ adhikaraṇaṁ khippameva vūpasammati.
1 Ma. nakāro natthi.

[171] Idha bhaddāli ekacco bhikkhu saddhāmattakena vahati
pemamattakena. Tatra bhaddāli bhikkhūnaṁ evaṁ hoti ayaṁ kho
āvuso bhikkhu saddhāmattakena vahati pemamattakena sace mayaṁ imaṁ
bhikkhuṁ pavayha pavayha kāraṇaṁ kāressāma 1 mā yampissa taṁ
saddhāmattakaṁ pemamattakaṁ tamhāpi parihāyīti. Seyyathāpi bhaddāli
purisassa ekaṁ cakkhuṁ 2 tassa mittāmaccā ñātisālohitā taṁ ekaṁ
cakkhuṁ rakkheyyuṁ mā yampissa taṁ ekaṁ cakkhuṁ tamhāpi parihāyīti
evameva 3 kho 4 bhaddāli idhekacco bhikkhu saddhāmattakena vahati
pemamattakena. Tatra bhaddāli bhikkhūnaṁ evaṁ hoti ayaṁ kho
āvuso bhikkhu saddhāmattakena vahati pemamattakena sace 5 mayaṁ
imaṁ bhikkhuṁ pavayha pavayha kāraṇaṁ kāressāma 6 mā yampissa taṁ
saddhāmattakaṁ pemamattakaṁ tamhāpi parihāyīti. Ayaṁ kho 7 bhaddāli
hetu ayaṁ paccayo yenamidhekaccaṁ 8 bhikkhuṁ pavayha pavayha kāraṇaṁ
kārenti ayaṁ pana bhaddāli hetu ayaṁ paccayo yenamidhekaccaṁ bhikkhuṁ
na tathā pavayha pavayha kāraṇaṁ kārentīti 9 . Ko nu kho bhante
hetu ko paccayo yena pubbe appatarāni ceva sikkhāpadāni
ahesuṁ bahutarā ca bhikkhū aññāya saṇṭhahiṁsu ko pana bhante
hetu ko paccayo yenetarahi bahutarāni ceva sikkhāpadāni ahesuṁ
appatarā ca bhikkhū aññāya saṇṭhahantīti.

[172] Evañhetaṁ bhaddāli hoti sattesu hāyamānesu
1-6 Po. Ma. Yu. karissāma. 2 Po. ekacakkhu. 3 Ma. evamevaṁ.
4-7 Ma. khoti saddo natthi. 5 Po. sabbe. 8 Ma. yenamidhekacce bhikkhū tathā tathā pasayha pasuyha kāraṇaṁ
karontīti. 9 Po. yenapi idhekacce bhikkhū tathā pavayha kāraṇaṁ kārentīti.
Saddhamme antaradhāyamāne bahutarāni ceva sikkhāpadāni honti
appatarā ca bhikkhū aññāya saṇṭhahanti. Na tāva bhaddāli
satthā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññāpeti yāva na idhekacce
āsavaṭṭhānīyā dhammā saṅghe pātubhavanti. Yato ca kho bhaddāli
idhekacce āsavaṭṭhānīyā dhammā saṅghe pātubhavanti atha satthā
sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññāpeti tesaṁyeva āsavaṭṭhānīyānaṁ dhammānaṁ
paṭighātāya. Na tāva bhaddāli idhekacce āsavaṭṭhānīyā dhammā
saṅghe pātubhavanti yāva na saṅgho mahattaṁ patto hoti.
Yato ca kho bhaddāli saṅgho mahattaṁ patto 1 hoti atha idhekacce
āsavaṭṭhānīyā dhammā saṅghe pātubhavanti atha satthā sāvakānaṁ
sikkhāpadaṁ paññāpeti tesaṁyeva āsavaṭṭhānīyānaṁ dhammānaṁ paṭighātāya.
Na tāva bhaddāli idhekacce āsavaṭṭhānīyā dhammā
saṅghe pātubhavanti yāva na saṅgho lābhaggaṁ patto hoti ... Yasaggaṁ
patto hoti ... Bāhusaccaṁ patto hoti ... Rattaññutaṁ patto hoti.
Yato ca kho bhaddāli saṅgho rattaññutaṁ patto hoti atha
idhekacce āsavaṭṭhānīyā dhammā saṅghe pātubhavanti atha satthā
sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññāpeti tesaṁyeva āsavaṭṭhānīyānaṁ dhammānaṁ
paṭighātāya.