[173] Appakā kho tumhe bhaddāli tena samayena ahuvattha
yadā vo ahaṁ ājānīyasusūpamaṁ dhammapariyāyaṁ desesiṁ taṁ sarasi
1 Ma. pattoti dissati. hotīti na dissati.
Tvaṁ 1 bhaddālīti. No hetaṁ bhante. Tatra bhaddāli kiṁ 2 hetuṁ
paccesīti. So hi nūnāhaṁ bhante dīgharattaṁ satthu sāsane
sikkhāya aparipūrakārī ahosinti. Na kho bhaddāli eseva hetu
esa paccayo apica me tvaṁ bhaddāli dīgharattaṁ cetasā ceto
paricca vidito navāyaṁ 3 moghapuriso mayā dhamme desiyamāne aṭṭhikatvā
manasikatvā sabbacetaso samannāharitvā ohitasoto dhammaṁ
suṇātīti apica te ahaṁ bhaddāli ājānīyasusūpamaṁ dhammapariyāyaṁ
desissāmi taṁ suṇāhi sādhukaṁ manasikarohi bhāsissāmīti. Evaṁ
bhanteti kho āyasmā bhaddāli bhagavato paccassosi.

[174] Bhagavā etadavoca seyyathāpi bhaddāli dakkho assadamako
bhadraṁ assājānīyaṁ labhitvā paṭhameneva mukhādhāne kāraṇaṁ
kāreti. Tassa mukhādhāne kāraṇaṁ kāriyamānassa hontiyeva
visūkāyitāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici yathātaṁ akāritapubbaṁ
kāraṇaṁ kāriyamānassa. So abhiṇhakāraṇā anupubbakāraṇā
tasmiṁ ṭhāne parinibbāyati. Yato kho bhaddāli bhadro
assājānīyo abhiṇhakāraṇā anupubbakāraṇā tasmiṁ ṭhāne parinibbuto
hoti tamenaṁ assadamako uttariṁ kāraṇaṁ kāreti
yugādhāne. Tassa yugādhāne kāraṇaṁ kāriyamānassa hontiyeva
visūkāyitāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici yathātaṁ akāritapubbaṁ
kāraṇaṁ kāriyamānassa. So abhiṇhakāraṇā anupubbakāraṇā
1 Ma. ayaṁ pāṭho natthi. 2 Ma. Yu. kaṁ. 3 Ma. na cāyaṁ.
Tasmiṁ ṭhāne parinibbāyati. Yato kho bhaddāli bhadro assājānīyo
abhiṇhakāraṇā anupubbakāraṇā tasmiṁ ṭhāne parinibbuto hoti
tamenaṁ assadamako uttariṁ kāraṇaṁ kāreti anukkame maṇḍale
khurakāse 1 dhāve varatthe rājaguṇe rājavaṁse uttame jave uttame
haye uttame sākhalye. Tassa uttame jave uttame haye
uttame sākhalye kāraṇaṁ kāriyamānassa hontiyeva visūkāyitāni
visevitāni vipphanditāni kānici kānici yathātaṁ akāritapubbaṁ kāraṇaṁ
kāriyamānassa. So abhiṇhakāraṇā anupubbakāraṇā tasmiṁ ṭhāne
parinibbāyati. Yato [2]- kho bhaddāli bhadro assājānīyo abhiṇhakāraṇā
anupubbakāraṇā tasmiṁ ṭhāne parinibbuto hoti tamenaṁ
assadamako uttariṁ vaṇṇiyaṁ ca baliyaṁ 3 ca anuppavecchati. Imehi
kho bhaddāli dasahaṅgehi samannāgato bhadro assājānīyo rājāraho
hoti rājabhoggo rañño aṅgantveva 4 saṅkhyaṁ gacchati evameva
kho bhaddāli dasahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti
pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ
lokassāti 5 katamehi dasahi idha bhaddāli bhikkhu asekhāya
sammādiṭṭhiyā samannāgato hoti asekhena sammāsaṅkappena
samannāgato hoti asekhāya sammāvācāya samannāgato hoti
asekhena sammākammantena samannāgato hoti asekhena sammāājīvena
samannāgato hoti asekhena sammāvāyāmena samannāgato
1 Yu. khurakāye. 2 Yu. etthantare casaddo atthi. 3 Ma. pāniyañca.
4 Yu. aṅganteva. 5 Ma. Yu. itisaddo natthi.
Hoti asekhāya sammāsatiyā samannāgato hoti asekhena sammāsamādhinā
samannāgato hoti asekhena sammāñāṇena samannāgato
hoti asekhāya sammāvimuttiyā samannāgato hoti imehi kho
bhaddāli dasahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti
pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ
lokassāti.
Idamavoca bhagavā attamano āyasmā bhaddāli bhagavato
bhāsitaṁ abhinandīti.
Bhaddālisuttaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.
---------
Laḍukikopamasuttaṁ 1

[175] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā aṅguttarāpesu
viharati āpaṇaṁ nāma aṅguttarāpānaṁ nigamo. Atha kho bhagavā
pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya āpaṇaṁ piṇḍāya
pāvisi. Āpaṇe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto
yenaññataro vanasaṇḍo tenupasaṅkami divāvihārāya taṁ
vanasaṇḍaṁ ajjhogahetvā 2 aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
Āyasmāpi kho udāyī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya
āpaṇaṁ piṇḍāya pāvisi. Āpaṇe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ
piṇḍapātapaṭikkanto yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami
divāvihārāya taṁ vanasaṇḍaṁ ajjhogahetvā 3 aññatarasmiṁ rukkhamūle
divāvihāraṁ nisīdi. Atha kho āyasmato udāyissa rahogatassa paṭisallīnassa
evaṁ cetaso parivitakko udapādi bahunnaṁ vata no bhagavā
dukkhadhammānaṁ apahattā 4 bahunnaṁ vata no bhagavā sukhadhammānaṁ upahattā
bahunnaṁ vata no bhagavā akusalānaṁ dhammānaṁ apahattā bahunnaṁ vata
no bhagavā kusalānaṁ dhammānaṁ upahattāti. Atha kho āyasmā
udāyī sāyaṇhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

[176] Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā udāyī bhagavantaṁ
1 Ma. laṭukikopamasuttaṁ. 2-3 Po. Ma. ajjhogāhetvā. Yu. ajjhogāhitvā.
4 Po. upahantā.
Etadavoca idha mayhaṁ bhante rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ
cetaso parivitakko udapādi bahunnaṁ vata no bhagavā dukkhadhammānaṁ
apahattā bahunnaṁ vata no bhagavā sukhadhammānaṁ upahattā bahunnaṁ
vata no bhagavā akusalānaṁ dhammānaṁ apahattā bahunnaṁ vata no
bhagavā kusalānaṁ dhammānaṁ upahattāti. Mayañhi bhante pubbe
sāyañceva bhuñjāma pāto ca divā ca vikāle. Ahu kho so 1
bhante samayo yaṁ bhagavā bhikkhū āmantesi iṅgha tumhe bhikkhave
etaṁ divā vikālabhojanaṁ pajahathāti. Tassa mayhaṁ bhante ahudeva
aññathattaṁ ahudeva 2 domanassaṁ yampi no saddhā gahapatikā
divā vikāle paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ denti tassapi no bhagavā
pahānamāha tassapi no sugato paṭinissaggamāhāti te mayaṁ bhante
bhagavati pemañca gāravañca hiriñca ottappañca sampassamānā
evantaṁ divā vikālabhojanaṁ pajahimhā te mayaṁ bhante sāyañceva
bhuñjāma pāto ca ahu kho so bhante samayo yaṁ bhagavā
bhikkhū āmantesi iṅgha tumhe bhikkhave etaṁ rattiṁ vikālabhojanaṁ
pajahathāti tassa mayhaṁ bhante ahudeva aññathattaṁ ahudeva
domanassaṁ yampi no imesaṁ dvinnaṁ bhattānaṁ paṇītasaṅkhātataraṁ 3
tassapi no bhagavā pahānamāha tassapi no sugato paṭinissaggamāhāti.
Bhūtapubbaṁ bhante aññataro puriso divā sūpeyyaṁ 4
labhitvā pajāpatiṁ 5 evamāha handa 6 imaṁ nikkhipatha sāyaṁ sabbeva
1 Po. ahu so kho. aparaṁpi īdisameva. 2 Yu. ahu. 3 Ma. paṇītasaṅkhātaṁ.
Yu. paṇītasaṅkhātataraṁ. 4 Ma. sukhapeyyaṁ. 5 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
6 Ma. Yu. handa ca imaṁ.
Samaggā bhuñjissāmāti yākāci bhante saṅkhatiyo sabbā tā
rattiṁ appā divā te mayaṁ bhante bhagavati pemañca gāravañca
hiriñca ottappañca sampassamānā evantaṁ rattiṁ vikālabhojanaṁ
pajahimhā. Bhūtapubbaṁ bhante bhikkhū rattandhakāratimisāyaṁ piṇḍāya
carantā candanikampi pavisanti oḷigallepi papatanti kaṇṭakarājimpi 1
ārohanti suttampi gāviṁ ārohanti māṇavehipi samāgacchanti
katakammehipi akatakammehipi mātugāmopi te asaddhammena
nimanteti. Bhūtapubbāhaṁ bhante rattandhakāratimisāyaṁ piṇḍāya
carāmi addasā kho maṁ bhante aññatarā itthī vijjantarikāya
bhājanaṁ dhovantī disvā maṁ bhītā vissaramakāsi abbhumme 2 pisāco
vata manti. Evaṁ vutte ahaṁ bhante taṁ itthiṁ etadavocaṁ na 3
bhagini pisāco bhikkhu piṇḍāya ṭhitoti. Bhikkhussa ātu māri 4
bhikkhussa mātu māri varante bhikkhu tiṇhena govikantanena 5 kucchi 6
parikanto 7 na tveva 8 yaṁ rattandhakāratimisāyaṁ kucchihetu piṇḍāya
carasīti 9 . Tassa mayhaṁ bhante tadanussarato evaṁ hoti bahunnaṁ
vata no bhagavā dukkhadhammānaṁ apahattā bahunnaṁ vata no bhagavā
sukhadhammānaṁ upahattā bahunnaṁ vata no bhagavā akusalānaṁ dhammānaṁ
apahattā bahunnaṁ vata no bhagavā kusalānaṁ dhammānaṁ upahattāti.

[177] Evameva panudāyi idhekacce moghapurisā idaṁ pajahathāti
1 Sī. Yu. kaṇṭakavaṭṭampi. Ma. kaṇṭakāvāṭaṁpi. 2 Ma. abbhū me.
3 Ma. nāhaṁ. 4 Ma. mārī. 5 Yu. govikattanena. 6 Ma. koṭṭhake kucchiṁ.
7 Yu. parikatto. 8 Ma. natveva varaṁ. Yu. na tvevayā. 9 Yu. carasā.
Mayā vuccamānā te evamāhaṁsu kiṁ panimassa appamattakassa
oramattakassa adhisallikhatevāyaṁ 1 samaṇoti te tañceva nappajahanti
mayi ca appaccayaṁ upaṭṭhapenti 2 ye ca bhikkhū sikkhākāmā
tesantaṁ udāyi hoti balavaṁ bandhanaṁ daḷhaṁ bandhanaṁ thiraṁ bandhanaṁ
apūtikaṁ bandhanaṁ thūlo kaḷiṅgaro. Seyyathāpi udāyi laḍukikā
sakuṇikā pūtilatāya bandhanena bandhā 3 tattheva vadhaṁ vā bandhaṁ vā
maraṇaṁ vā āgameti yo nu kho udāyi evaṁ vadeyya yena
sā laḍukikā sakuṇikā pūtilatāya bandhanena bandhā tattheva vadhaṁ
vā bandhaṁ vā maraṇaṁ vā āgameti tañhi tassā abalaṁ bandhanaṁ
dubbalaṁ bandhanaṁ pūtikaṁ bandhanaṁ asārakaṁ bandhananti sammā 4 nu kho so
udāyi vadamāno vadeyyāti. No hetaṁ bhante yena sā bhante
laḍukikā sakuṇikā pūtilatāya bandhanena bandhā tattheva vadhaṁ vā bandhaṁ
vā maraṇaṁ vā āgameti tañhi tassā balavaṁ bandhanaṁ daḷhaṁ bandhanaṁ
thiraṁ bandhanaṁ apūtikaṁ bandhanaṁ thūlo kaḷiṅgaroti evameva kho udāyi
idhekacce moghapurisā idaṁ pajahathāti mayā vuccamānā te evamāhaṁsu
kiṁ panimassa appamattakassa oramattakassa adhisallikhatevāyaṁ 5
samaṇoti te tañceva nappajahanti mayi ca appaccayaṁ upaṭṭhapenti
ye ca bhikkhū sikkhākāmā tesantaṁ udāyi hoti balavaṁ bandhanaṁ
daḷhaṁ bandhanaṁ thiraṁ bandhanaṁ apūtikaṁ bandhanaṁ thūlo kaḷiṅgaro.
1-5 Ma. adhisallekhatevāyaṁ. 2 Ma. Yu. upaṭṭhāpenti. 3 Sī. Yu. baddhā.
4 Yu. sammannu.

[178] Idha panudāyi ekacce kulaputtā idaṁ pajahathāti
mayā vuccamānā te evamāhaṁsu kiṁ panimassa appamattakassa
oramattakassa pahātabbassa yassa no bhagavā pahānamāha yassa
no sugato paṭinissaggamāhāti te tañceva pajahanti mayi ca na
appaccayaṁ upaṭṭhapenti ye ca bhikkhū sikkhākāmā te taṁ pahāya
appossukkā pannalomā paradavuttā 1 migabhūtena cetasā viharanti
tesantaṁ udāyi hoti abalaṁ bandhanaṁ dubbalaṁ bandhanaṁ pūtikaṁ bandhanaṁ
asārakaṁ bandhanaṁ. Seyyathāpi udāyi rañño nāgo īsādanto
uruḷhavābhijāto 2 saṅgāmāvacaro daḷhehi varattehi 3 bandhanehi
bandho īsakaṁyeva kāyaṁ sannāmetvā tāni bandhanāni sañchinditvā
sampadāletvā yenakāmaṁ pakkamati yo nu kho udāyi evaṁ vadeyya
yehi so rañño nāgo īsādanto uruḷhavābhijāto saṅgāmāvacaro
daḷhehi varattehi bandhanehi bandho īsakaṁyeva tāyaṁ 4 sannāmetvā
tāni bandhanāni sañchinditvā sampadāletvā yenakāmaṁ
pakkamati tañhi tassa balavaṁ bandhanaṁ daḷhaṁ bandhanaṁ thiraṁ bandhanaṁ
apūtikaṁ bandhanaṁ thūlo kaḷiṅgaroti sammā nu kho so udāyi
vadamāno vadeyyāti. No hetaṁ bhante yehi bhante so rañño
nāgo īsādanto uruḷhavābhijāto saṅgāmāvacaro daḷhehi varattehi
bandhanehi bandho īsakaṁyeva kāyaṁ sannāmetvā tāni bandhanāni
1 Ma. paradattavuttā. 2 Yu. ubbuḷhavābhijāto. aparaṁpi īdisameva.
3 Yu. vārattehi. 4 Yu. kāyaṁ.
Sañchinditvā sampadāletvā yenakāmaṁ pakkamati tañhi tassa
abalaṁ bandhanaṁ .pe. Asārakaṁ bandhananti. Evameva kho udāyi
idhekacce kulaputtā idaṁ pajahathāti mayā vuccamānā te evamāhaṁsu
kiṁ panimassa appamattakassa oramattakassa pahātabbassa
yassa no bhagavā pahānamāha yassa no sugato paṭinissaggamāhāti
te tañceva pajahanti mayi ca na appaccayaṁ upaṭṭhapenti ye ca
bhikkhū sikkhākāmā te taṁ pahāya appossukkā pannalomā
paradavuttā migabhūtena cetasā viharanti tesantaṁ udāyi hoti
abalaṁ bandhanaṁ pūtikaṁ bandhanaṁ asārakaṁ bandhanaṁ.

[179] Seyyathāpi udāyi puriso daḷiddo assako anāḷiyo 1
tassassa ekaṁ agārakaṁ oluggaviluggaṁ kākātidāyiṁ 2 na paramarūpaṁ
ekā kaḷopikā 3 oluggaviluggā na paramarūpā ekissā kumbhiyā
dhaññasamavāpakaṁ na paramarūpaṁ ekā jāyikā na paramarūpā so
ārāmagataṁ bhikkhuṁ passeyya sudhotahatthapādaṁ manuññaṁ bhojanaṁ bhuttāviṁ
sītāya chāyāya nisinnaṁ adhicitte yuttaṁ. Tassa evamassa sukhaṁ
vata bho sāmaññaṁ ārogyaṁ vata bho sāmaññaṁ so vatassaṁ 4
yohaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā
agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyanti. So na sakkuṇeyya ekaṁ
agārakaṁ oluggaviluggaṁ kākātidāyiṁ na paramarūpaṁ pahāya ekaṁ
1 Sī. Yu. anāḷhiyo. 2 Po. kākātisāyaṁ. ito paraṁ īdisameva.
3 Yu. khaṭopikā. 4 Ma. vatassa.
Kaḷopikaṁ oluggaviluggaṁ na paramarūpaṁ pahāya ekissā kumbhiyā
dhaññasamavāpakaṁ na paramarūpaṁ pahāya ekaṁ jāyikaṁ na paramarūpaṁ
pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā
agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ. Yo nu kho udāyi evaṁ vadeyya
yehi so puriso bandhanehi bandho na sakkoti ekaṁ agārakaṁ
oluggaviluggaṁ kākātidāyiṁ na paramarūpaṁ pahāya ekaṁ kaḷopikaṁ
oluggaviluggaṁ na paramarūpaṁ pahāya ekissā kumbhiyā dhaññasamavāpakaṁ
na paramarūpaṁ pahāya ekaṁ jāyikaṁ na paramarūpaṁ pahāya kesamassuṁ
ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ
pabbajituṁ tañhi tassa abalaṁ bandhanaṁ dubbalaṁ bandhanaṁ pūtikaṁ bandhanaṁ
asārakaṁ bandhananti sammā nu kho so udāyi vadamāno vadeyyāti.
No hetaṁ bhante yehi 1 bhante so puriso bandhanehi bandho na
sakkoti ekaṁ agārakaṁ oluggaviluggaṁ kākātidāyiṁ na paramarūpaṁ
pahāya ekaṁ kaḷopikaṁ oluggaviluggaṁ na paramarūpaṁ pahāya ekissā
kumbhiyā dhaññasamavāpakaṁ na paramarūpaṁ pahāya ekaṁ jāyikaṁ na paramarūpaṁ
pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā
agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ tañhi tassa balavaṁ bandhanaṁ
daḷhaṁ bandhanaṁ thiraṁ bandhanaṁ apūtikaṁ bandhanaṁ thūlo kaḷiṅgaroti.
Evameva kho udāyi idhekacce moghapurisā idaṁ pajahathāti mayā
vuccamānā te evamāhaṁsu kiṁ panimassa appamattakassa oramattakassa
1 Ma. Yu. yehi so bhante.
Adhisallikhatevāyaṁ samaṇoti te tañceva nappajahanti
mayi ca appaccayaṁ upaṭṭhapenti ye ca bhikkhū sikkhākāmā
tesantaṁ udāyi hoti balavaṁ bandhanaṁ daḷhaṁ bandhanaṁ thiraṁ bandhanaṁ
apūtikaṁ bandhanaṁ thūlo kaḷiṅgaroti.

[180] Seyyathāpi udāyi gahapati vā gahapatiputto vā
addho mahaddhano mahābhogo nekānaṁ nikkhagaṇānaṁ cayo nekānaṁ
dhaññagaṇānaṁ cayo nekānaṁ khettagaṇānaṁ cayo nekānaṁ vatthugaṇānaṁ
cayo nekānaṁ bhariyagaṇānaṁ cayo nekānaṁ dāsagaṇānaṁ cayo nekānaṁ
dāsigaṇānaṁ cayo so ārāmagataṁ bhikkhuṁ passeyya sudhotahatthapādaṁ
manuññaṁ bhojanaṁ bhuttāviṁ sītāya chāyāya nisinnaṁ adhicitte 1 yuttaṁ.
Tassa evamassa sukhaṁ vata bho sāmaññaṁ ārogyaṁ vata bho
sāmaññaṁ so vatassaṁ yohaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni
vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyanti. So
sakkuṇeyya nekāni nikkhagaṇāni pahāya nekāni dhaññagaṇāni pahāya
nekāni khettagaṇāni pahāya nekāni vatthugaṇāni pahāya nekāni
bhariyagaṇāni pahāya nekāni dāsagaṇāni pahāya nekāni dāsigaṇāni
pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā
agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ. Yo nu kho udāyi evaṁ vadeyya
yehi so gahapati vā gahapatiputto vā bandhanehi bandho sakkoti
nekāni nikkhagaṇāni pahāya nekāni dhaññagaṇāni pahāya nekāni
1 Po. vivitate.
Khettagaṇāni pahāya nekāni vatthugaṇāni pahāya nekāni bhariyagaṇāni
pahāya nekāni dāsagaṇāni pahāya nekāni dāsigaṇāni pahāya
kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā
anagāriyaṁ pabbajituṁ tañhi tassa balavaṁ bandhanaṁ daḷhaṁ bandhanaṁ thiraṁ
bandhanaṁ apūtikaṁ bandhanaṁ thūlo kaḷiṅgaroti sammā nu kho so udāyi
vadamāno vadeyyāti. No hetaṁ bhante yehi bhante so gahapati
vā gahapatiputto vā bandhanehi bandho sakkoti nekāni nikkhagaṇāni
pahāya nekāni dhaññagaṇāni pahāya nekāni khettagaṇāni
pahāya nekāni vatthugaṇāni pahāya nekāni bhariyagaṇāni pahāya
nekāni dāsagaṇāni pahāya nekāni dāsigaṇāni pahāya kesamassuṁ
ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ
pabbajituṁ tañhi tassa abalaṁ bandhanaṁ dubbalaṁ bandhanaṁ pūtikaṁ bandhanaṁ
asārakaṁ bandhananti. Evameva kho udāyi idhekacce kulaputtā idaṁ
pajahathāti mayā vuccamānā te evamāhaṁsu kiṁ panimassa appamattakassa
oramattakassa pahātabbassa yassa no bhagavā pahānamāha yassa no
sugato paṭinissaggamāhāti te tañceva pajahanti mayi ca na appaccayaṁ
upaṭṭhapenti ye ca bhikkhū sikkhākāmā te taṁ pahāya appossukkā
pannalomā paradavuttā migabhūtena cetasā viharanti tesantaṁ udāyi
hoti abalaṁ bandhanaṁ dubbalaṁ bandhanaṁ pūtikaṁ bandhanaṁ asārakaṁ bandhanaṁ.

[181] Cattārome udāyi puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ
Katame cattāro idhudāyi ekacco puggalo upadhipahānāya paṭipanno
hoti upadhipaṭinissaggāya tamenaṁ upadhipahānāya paṭipannaṁ upadhipaṭinissaggāya
upadhipaṭisaṁyuttā sarasaṅkappā samudācaranti so te
adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti 1 na anabhāvaṅgameti
imaṁ kho ahaṁ udāyi puggalaṁ saṁyuttoti vadāmi no visaṁyutto
taṁ kissa hetu indriyavemattatā hi me udāyi imasmiṁ puggale
viditā. Idha panudāyi ekacco puggalo upadhipahānāya paṭipanno
hoti upadhipaṭinissaggāya tamenaṁ upadhipahānāya paṭipannaṁ upadhipaṭinissaggāya
upadhipaṭisaṁyuttā sarasaṅkappā samudācaranti so te
nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṅgameti imampi
kho ahaṁ udāyi puggalaṁ saṁyuttoti vadāmi no visaṁyutto taṁ
kissa hetu indriyavemattatā hi me udāyi imasmiṁ puggale
viditā. Idha panudāyi ekacco puggalo upadhipahānāya paṭipanno
hoti upadhipaṭinissaggāya tamenaṁ upadhipahānāya paṭipannaṁ upadhipaṭinissaggāya
kadāci karahaci satisammosā upadhipaṭisaṁyuttā sarasaṅkappā
samudācaranti dandho udāyi satuppādo atha kho naṁ khippameva
pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṅgameti. Seyyathāpi udāyi
puriso divasasantatte 2 ayokaṭāhe dve vā tīṇi vā udakaphusitāni
nipāteyya dandho udāyi udakaphusitānaṁ nipāto atha kho naṁ
khippameva parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyya evameva kho udāyi
1 Ma. byantiṁ karoti. Yu. bayantikaroti. 2 Ma. divasaṁ.
Idhekacco puggalo upadhipahānāya paṭipanno hoti upadhipaṭinissaggāya
tamenaṁ upadhipahānāya paṭipannaṁ upadhipaṭinissaggāya kadāci karahaci
satisammosā upadhipaṭisaṁyuttā sarasaṅkappā samudācaranti dandho
udāyi satuppādo atha kho naṁ khippameva pajahati vinodeti
byantīkaroti anabhāvaṅgameti imampi kho ahaṁ udāyi puggalaṁ
saṁyuttoti vadāmi no visaṁyutto taṁ kissa hetu indriyavemattatā
hi me udāyi imasmiṁ puggale viditā. Idha panudāyi ekacco
puggalo upadhi dukkhassa mūlanti iti viditvā nirupadhī 1 hoti
upadhisaṅkhaye vimutto imaṁ kho ahaṁ udāyi puggalaṁ visaṁyuttoti
vadāmi no saṁyutto taṁ kissa hetu indriyavemattatā hi me
udāyi imasmiṁ puggale viditā. Ime 2 kho udāyi cattāro
puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

[182] Pañca kho ime udāyi kāmaguṇā katame pañca
cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā
rajanīyā sotaviññeyyā saddā ... Ghānaviññeyyā gandhā ...
Jivhāviññeyyā rasā ... Kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā
manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā. Ime kho udāyi
pañca kāmaguṇā. Yaṁ kho udāyi ime pañca kāmaguṇe paṭicca
uppajjati sukhaṁ somanassaṁ idaṁ vuccati kāmasukhaṁ miḷhasukhaṁ puthujjanasukhaṁ
anariyasukhaṁ na āsevitabbaṁ 3 na bhāvetabbaṁ na bahulīkātabbaṁ
1 Yu. nirupadhi. 2 Ma. Yu. ime kho ... lokasminti ime pāṭhā na dissanti.
3 Ma. sevitabbaṁ.
Bhāyitabbaṁ etassa sukhassāti vadāmi.