[103] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikañcaramāno
mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena sālā nāma kosalānaṁ
brāhmaṇagāmo tadavasari. Assosuṁ kho sāleyyakā brāhmaṇagahapatikā
samaṇo khalu bho gotamo sakyaputto sakyakulā
pabbajito kosalesu cārikañcaramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ
sālaṁ anuppatto. Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁkalyāṇo
kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho
vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā
devamanussānaṁ buddho bhagavā 1 so imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ
sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā
sacchikatvā pavedeti so dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ
pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ
parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ
dassanaṁ hotīti. Atha kho sāleyyakā brāhmaṇagahapatikā yena
bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdiṁsu appekacce bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu
sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu appekacce
yena bhagavā tenañjalimpaṇāmetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu
1 Ma. bhagavāti.
Appekacce bhagavato santike nāmagottaṁ sāvetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu
appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

[104] Ekamantaṁ nisinne kho sāleyyake brāhmaṇagahapatike
bhagavā etadavoca atthi pana vo gahapatayo koci manāpo satthā
yasmiṁ vo ākāravatī saddhā paṭiladdhāti. Natthi kho no bhante
koci manāpo satthā yasmiṁ no ākāravatī saddhā paṭiladdhāti.
Manāpaṁ vo gahapatayo satthāraṁ alabhantehi ayaṁ apaṇṇako dhammo
samādāya vattitabbo apaṇṇako hi gahapatayo dhammo samatto
samādinno so vo bhavissati dīgharattaṁ hitāya sukhāya. Katamo
ca gahapatayo apaṇṇako dhammo 1 .

[105] Santi gahapatayo eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino
evaṁdiṭṭhino natthi dinnaṁ natthi yiṭṭhaṁ natthi hutaṁ natthi sukaṭadukkaṭānaṁ
kammānaṁ phalaṁ vipāko natthi ayaṁ loko natthi paro
loko natthi mātā natthi pitā natthi sattā opapātikā
natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye
imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentīti
tesaññeva kho gahapatayo samaṇabrāhmaṇānaṁ eke samaṇabrāhmaṇā
ujuvipaccanīkavādā te evamāhaṁsu atthi dinnaṁ atthi yiṭṭhaṁ
atthi hutaṁ atthi sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko atthi
ayaṁ loko atthi paro loko atthi mātā atthi pitā atthi
1 Ma. samādāYu..ḥitāya sukhāya.
Sattā opapātikā atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā
sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā
sacchikatvā pavedentīti. Taṁ kiṁ maññatha gahapatayo nanume
samaṇabrāhmaṇā aññamaññaṁ 1 ujuvipaccanīkavādāti. Evaṁ bhante.

[106] Tatra gahapatayo ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino
evaṁdiṭṭhino natthi dinnaṁ natthi yiṭṭhaṁ natthi hutaṁ .pe. Ye
imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentīti
tesametaṁ pāṭikaṅkhaṁ yamidaṁ 2 kāyasucaritaṁ vacīsucaritaṁ manosucaritaṁ ime
tayo kusale dhamme abhinibbajjetvā yamidaṁ kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ
manoduccaritaṁ ime tayo akusale dhamme samādāya
vattissanti taṁ kissa hetu na hi te bhonto samaṇabrāhmaṇā
passanti akusalānaṁ dhammānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ kusalānaṁ
dhammānaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ vodānapakkhaṁ. Santaṁyeva kho pana
paraṁ lokaṁ natthi paro lokotissa diṭṭhi hoti sāssa hoti
micchādiṭṭhi. Santaṁyeva kho pana paraṁ lokaṁ natthi paro lokoti
saṅkappeti svāssa hoti micchāsaṅkappo. Santaṁyeva kho pana
paraṁ lokaṁ natthi paro lokoti vācaṁ bhāsati sāssa hoti
micchāvācā. Santaṁyeva kho pana paraṁ lokaṁ natthi paro
lokoti āha ye te arahanto paralokaviduno tesamayaṁ paccanīkaṁ
karoti. Santaṁyeva kho pana paraṁ lokaṁ natthi paro lokoti
1 Ma. Yu. aññamaññasusa. 2 Ma. yadidaṁ. sabbatthāpi īdisameva.
Paraṁ saññapeti 1 sāssa hoti asaddhammasaññatti 2 tāya ca pana
asaddhammasaññattiyā 3 attānukkaṁseti paraṁ vambheti. Iti pubbeva
kho panassa susīlyaṁ pahīnaṁ hoti dussīlyaṁ paccupaṭṭhitaṁ ayañca
micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvācā ariyānaṁ paccanīkatā
asaddhammasaññatti attukkaṁsanā paravambhanā. Evaṁsime 4 aneke
pāpakā akusalā dhammā sambhavanti micchādiṭṭhipaccayā.

[107] Tatra gahapatayo viññū puriso iti paṭisañcikkhati
sace kho natthi paro loko evamayaṁ bhavaṁ purisapuggalo kāyassa
bhedā parammaraṇā 5 sotthimattānaṁ karissati sace kho atthi paro
loko evamayaṁ bhavaṁ purisapuggalo kāyassa bhedā parammaraṇā
apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissati. Kāmaṁ kho pana māhu
paro loko hotu nesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ
atha ca panāyaṁ bhavaṁ purisapuggalo diṭṭheva dhamme viññūnaṁ gārayho
dussīlo purisapuggalo micchādiṭṭhī natthikavādoti. Sace kho
attheva paro loko evaṁ imassa bhoto purisapuggalassa ubhayattha
kaliggāho 6 yañca diṭṭheva dhamme viññūnaṁ gārayho yañca
kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissati.
Evamassāyaṁ apaṇṇako dhammo dussamatto samādinno 7
ekaṁsaṁ pharitvā tiṭṭhati riñcati kusalaṭṭhānaṁ. 8
1 Ma. Yu. saññāpeti. sabbatthāpi īdisameva. 2 Po. ...paññatti. 3 Po. ...
paññattiyā. 4 Ma. evamassime. 5 Ma. Yu. parammaraṇāti natthi. 6 Ma. Yu.
kaliggaho. 7 Po. dussamādinno. 8 Ma. Yu. kusalaṁ ṭhānaṁ.

[108] Tatra gahapatayo ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino
evaṁdiṭṭhino atthi dinnaṁ .pe. Ye imañca lokaṁ parañca
lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentīti tesametaṁ pāṭikaṅkhaṁ
yamidaṁ kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ ime tayo akusale
dhamme abhinibbajjetvā yamidaṁ kāyasucaritaṁ vacīsucaritaṁ manosucaritaṁ
ime tayo kusale dhamme samādāya vattissanti taṁ kissa hetu
passanti hi te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalānaṁ dhammānaṁ
ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ
vodānapakkhaṁ. Santaṁyeva kho pana paraṁ lokaṁ atthi paro
lokotissa diṭṭhi hoti sāssa hoti sammādiṭṭhi. Santaṁyeva
kho pana paraṁ lokaṁ atthi paro lokoti saṅkappeti svāssa
hoti sammāsaṅkappo. Santaṁyeva kho pana paraṁ lokaṁ atthi
paro lokoti vācaṁ bhāsati sāssa hoti sammāvācā. Santaṁyeva
kho pana paraṁ lokaṁ atthi paro lokoti āha ye te
arahanto paralokaviduno tesamayaṁ na paccanīkaṁ karoti. Santaṁyeva
kho pana paraṁ lokaṁ atthi paro lokoti paraṁ saññapeti
sāssa hoti saddhammasaññatti tāya ca pana saddhammasaññattiyā
nevattānukkaṁseti na paraṁ vambheti. Iti pubbeva kho panassa
dussīlyaṁ pahīnaṁ hoti susīlyaṁ paccupaṭṭhitaṁ ayañca sammādiṭṭhi
sammāsaṅkappo sammāvācā ariyānaṁ appaccanīkatā saddhammasaññatti
Anattukkaṁsanā 1 aparavambhanā. Evaṁsime 2 aneke kusalā dhammā
sambhavanti sammādiṭṭhipaccayā.

[109] Tatra gahapatayo viññū puriso iti paṭisañcikkhati
sace kho atthi paro loko evamayaṁ bhavaṁ purisapuggalo kāyassa
bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissati. Kāmaṁ kho
pana māhu paro loko hotu nesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ
saccaṁ vacanaṁ atha ca panāyaṁ bhavaṁ purisapuggalo diṭṭheva dhamme
viññūnaṁ pāsaṁso sīlavā purisapuggalo sammādiṭṭhī atthikavādoti.
Sace kho attheva paro loko evaṁ imassa bhoto purisapuggalassa
ubhayattha kaṭaggāho 3 yañca diṭṭheva dhamme viññūnaṁ pāsaṁso
yañca kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissati.
Evamassāyaṁ apaṇṇako dhammo susamatto samādinno ubhayaṁsaṁ
pharitvā tiṭṭhati riñcati akusalaṭṭhānaṁ 4 .

[110] Santi gahapatayo eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino
evaṁdiṭṭhino karato kārayato chindato chedāpayato pacato 5 pacāpayato
socato socāpayato kilamato kilamāpayato 6 phandato phandāpayato
pāṇamatipātāpayato 7 adinnaṁ ādiyato sandhiṁ chindato nillopaṁ
harato ekāgārikaṁ karoto paripanthe tiṭṭhato paradāraṁ gacchato
1 Ma. anattukkaṁsanāparavambhanā. 2 Ma. evamassime. 3 Ma. Yu. kaṭaggaho.
4 Ma. Yu. akusalaṁ ṭhānanti dissati. 5 Yu. Ma. pācayato. 6 Sī. Yu. socayato
kilamayatoti pāṭhā dissanti. 7 Sī. Yu. pāṇamatimāpayato.
Musā bhaṇato karoto na karīyati pāpaṁ khurapariyantena cepi
cakkena yo imissā paṭhaviyā pāṇe ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ
kareyya natthi tatonidānaṁ pāpaṁ natthi pāpassa āgamo dakkhiṇaṁ
cepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento chindanto
chedāpento pacanto pācento natthi tatonidānaṁ pāpaṁ natthi
pāpassa āgamo uttaraṁ cepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya dadanto
dāpento yajanto yajāpento 1 natthi tatonidānaṁ puññaṁ natthi
puññassa āgamo dānena damena saññamena saccavajjena natthi
puññaṁ natthi puññassa āgamoti. Tesaṁyeva kho gahapatayo
samaṇabrāhmaṇānaṁ eke samaṇabrāhmaṇā ujuvipaccanīkavādā te
evamāhaṁsu karato kārayato chindato chedāpayato pacato pacāpayato
socato socāpayato kilamato kilamāpayato phandato phandāpayato
pāṇamatipātāpayato adinnaṁ ādiyato sandhiṁ chindato nillopaṁ
harato ekāgārikaṁ karoto paripanthe tiṭṭhato paradāraṁ gacchato
musā bhaṇato karoto karīyati pāpaṁ khurapariyantena cepi cakkena
yo imissā paṭhaviyā pāṇe ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ kareyya
atthi tatonidānaṁ pāpaṁ atthi pāpassa āgamo dakkhiṇaṁ cepi
gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento
pacanto pācento atthi tatonidānaṁ pāpaṁ atthi pāpassa
āgamo uttaraṁ cepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya dadanto dāpento
1 Yu. yājento.
Yajanto yajāpento atthi tatonidānaṁ puññaṁ atthi puññassa
āgamo dānena damena saññamena saccavajjena 1 atthi puññaṁ
atthi puññassa āgamoti. Taṁ kiṁ maññatha gahapatayo nanume
samaṇabrāhmaṇā aññamaññassa ujuvipaccanīkavādāti. Evaṁ
bhante.

[111] Tatra gahapatayo ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino
evaṁdiṭṭhino karato kārayato chindato chedāpayato pacato pacāpayato
socato socāpayato kilamato kilamāpayato phandato phandāpayato
pāṇamatipātāpayato adinnaṁ ādiyato sandhiṁ chindato nillopaṁ
harato ekāgārikaṁ karoto paripanthe tiṭṭhato paradāraṁ gacchato
musā bhaṇato karoto na karīyati pāpaṁ khurapariyantena cepi cakkena
yo imissā paṭhaviyā pāṇe ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ kareyya
natthi tatonidānaṁ pāpaṁ natthi pāpassa āgamo dakkhiṇaṁ cepi
gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento .pe. Dānena damena
saññamena saccavajjena natthi puññaṁ natthi puññassa āgamoti.
Tesametaṁ pāṭikaṅkhaṁ yamidaṁ kāyasucaritaṁ vacīsucaritaṁ manosucaritaṁ ime
tayo kusale dhamme abhinibbajjetvā 2 yamidaṁ kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ
manoduccaritaṁ ime tayo akusale dhamme samādāya vattissanti
taṁ kissa hetu na hi te bhonto samaṇabrāhmaṇā passanti
akusalānaṁ dhammānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ
1 Ma. saccavācena. 2 Ma. abhinibbijjitvā.
Nekkhamme ānisaṁsaṁ vodānapakkhaṁ. Santaṁyeva kho pana kiriyaṁ
natthi kiriyātissa diṭṭhi hoti sāssa hoti micchādiṭṭhi.
Santaṁyeva kho pana kiriyaṁ natthi kiriyāti saṅkappeti svāssa
hoti micchāsaṅkappo. Santaṁyeva kho pana kiriyaṁ natthi kiriyāti
vācaṁ bhāsati sāssa hoti micchāvācā. Santaṁyeva kho pana
kiriyaṁ natthi kiriyāti āha ye te arahanto kiriyavādā tesamayaṁ
paccanīkaṁ karoti. Santaṁyeva kho pana kiriyaṁ natthi kiriyāti paraṁ
saññapeti sāssa hoti asaddhammasaññatti tāya ca pana asaddhammasaññattiyā
attānukkaṁseti paraṁ vambheti. Iti pubbeva kho
panassa susīlyaṁ pahīnaṁ hoti dussīlyaṁ paccupaṭṭhitaṁ ayañca micchādiṭṭhi
micchāsaṅkappo micchāvācā ariyānaṁ paccanīkatā asaddhammasaññatti
attukkaṁsanā 1 paravambhanā. Evaṁsime 2 aneke pāpakā
akusalā dhammā sambhavanti micchādiṭṭhipaccayā.

[112] Tatra gahapatayo viññū puriso iti paṭisañcikkhati
sace kho natthi kiriyā evamayaṁ bhavaṁ purisapuggalo kāyassa bhedā
parammaraṇā 3 sotthimattānaṁ karissati. Sace kho atthi kiriyā
evamayaṁ bhavaṁ purisapuggalo kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ
vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissati. Kāmaṁ kho pana māhu kiriyā hotu
nesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ atha ca panāyaṁ bhavaṁ
purisapuggalo diṭṭheva dhamme viññūnaṁ gārayho dussīlo purisapuggalo
1 Ma. attukkaṁsanaparavambhanaṁ. 2 Ma. evassime. 3 Ma. Yu. parammaraṇāti natthi.
Puggalo micchādiṭṭhī akiriyavādoti. Sace kho attheva kiriyā
evaṁ imassa bhoto purisapuggalassa ubhayattha kaliggāho yañca
diṭṭheva dhamme viññūnaṁ gārayho yañca kāyassa bhedā parammaraṇā
apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissatīti 1 . Evamassāyaṁ
apaṇṇako dhammo dussamatto samādinno ekaṁsaṁ pharitvā tiṭṭhati
riñcati kusalaṭṭhānaṁ.