[83] Kadā saññūḷhā pana te gahapati ime samaṇassa
gotamassa vaṇṇāti. Seyyathāpi bhante nānāpupphānaṁ mahāpuppharāsi
tamenaṁ dakkho mālākāro vā mālākārantevāsī vā vicitramālaṁ 3
gantheyya evameva kho bhante so bhagavā anekavaṇṇo anekasatavaṇṇo
ko hi bhante vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ na karissatīti.
Atha kho niganthassa nāṭaputtassa bhagavato sakkāraṁ asahamānassa
tattheva uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggañchīti.
Upālivādasuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.
----------
1 Yu. appahīnassa. 2 Ma. taṇhacchindissa.
3 Ma. vicittaṁ mālaṁ. Yu. vicitraṁ.
Kukkurovādasuttaṁ

[84] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā koliyesu viharati
haliddavasanaṁ nāma koliyānaṁ nigamo. Atha kho puṇṇo ca
koliyaputto govattiko acelo ca seniyo kukkuravattiko yena
bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā puṇṇo koliyaputto
govattiko bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Acelo pana
seniyo kukkuravattiko bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ
sārāṇīyaṁ vītisāretvā kukkurova palikuṇṭhitvā 1 ekamantaṁ nisīdi.
Ekamanataṁ nisinno kho puṇṇo koliyaputto govattiko bhagavantaṁ
etadavoca ayaṁ bhante acelo seniyo kukkuravattiko dukkarakārako
chamāyaṁ 2 nikkhittaṁ bhojanaṁ 3 bhuñjati tassa taṁ kukkuravattaṁ dīgharattaṁ
samattaṁ samādinnaṁ tassa kā gati ko abhisamparāyoti. Alaṁ
puṇṇa tiṭṭhatetaṁ mā maṁ etaṁ pucchīti. Dutiyampikho puṇṇo
koliyaputto govattiko bhagavantaṁ etadavoca ayaṁ bhante acelo
seniyo kukkuravattiko dukkarakārako chamāyaṁ nikkhittaṁ bhojanaṁ bhuñjati
tassa taṁ kukkuravattaṁ dīgharattaṁ samattaṁ samādinnaṁ tassa kā gati ko
abhisamparāyoti. Alaṁ puṇṇa tiṭṭhatetaṁ mā maṁ etaṁ pucchīti
tatiyampi kho puṇṇo koliyaputto govattiko bhagavantaṁ etadavoca
1 Sī. Yu. palikujjitvā. 2 Ma. chamānikkhittaṁ. 3 Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
Ayaṁ bhante acelo seniyo kukkuravattiko dukkarakārako chamāyaṁ
nikkhittaṁ bhojanaṁ bhuñjati tassa taṁ kukkuravattaṁ dīgharattaṁ samattaṁ
samādinnaṁ tassa kā gati ko abhisamparāyoti.

[85] Addhā kho te ahaṁ puṇṇa na labhāmi alaṁ puṇṇa
tiṭṭhatetaṁ mā maṁ etaṁ pucchīti apica te ahaṁ byākarissāmi
idha puṇṇa ekacco kukkuravattaṁ bhāveti paripuṇṇaṁ abbokiṇṇaṁ
kukkurasīlaṁ bhāveti paripuṇṇaṁ abbokiṇṇaṁ kukkuracittaṁ
bhāveti paripuṇṇaṁ abbokiṇṇaṁ kukkurākappaṁ bhāveti paripuṇṇaṁ
abbokiṇṇaṁ so kukkuravattaṁ bhāvetvā paripuṇṇaṁ abbokiṇṇaṁ
kukkurasīlaṁ bhāvetvā paripuṇṇaṁ abbokiṇṇaṁ kukkuracittaṁ bhāvetvā
paripuṇṇaṁ abbokiṇṇaṁ kukkurākappaṁ bhāvetvā paripuṇṇaṁ abbokiṇṇaṁ
kāyassa bhedā parammaraṇā kukkurānaṁ sahabyataṁ upapajjati
sace kho panassa evaṁ diṭṭhi hoti imināhaṁ sīlena vā vattena
vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro
vāti sāssa 1 hoti micchādiṭṭhi micchādiṭṭhissa kho ahaṁ puṇṇa
dvinnaṁ gatīnaṁ aññataraṁ gatiṁ vadāmi nirayaṁ vā tiracchānayoniṁ vā
iti kho puṇṇa sampajjamānaṁ kukkuravattaṁ kukkurānaṁ sahabyataṁ
upaneti vipajjamānaṁ nirayanti. Evaṁ vutte acelo seniyo
kukkuravattiko parodi assūni pavattesi.

[86] Atha kho bhagavā puṇṇaṁ koliyaputtaṁ govattikaṁ etadavoca
1 Ma. sāyaṁ.
Etaṁ kho te ahaṁ puṇṇa nālatthaṁ alaṁ puṇṇa tiṭṭhatetaṁ
mā maṁ etaṁ pucchīti 1 . Nāhaṁ bhante etaṁ rodāmi yaṁ maṁ
bhagavā evamāha apica me idaṁ bhante kukkuravattaṁ dīgharattaṁ
samattaṁ samādinnaṁ ayaṁ bhante puṇṇo koliyaputto govattiko
tassa taṁ govattaṁ dīgharattaṁ samattaṁ samādinnaṁ tassa kā gati
ko abhisamparāyoti. Alaṁ seniya tiṭṭhatetaṁ mā maṁ etaṁ pucchīti.
Dutiyampi kho acelo seniyo .pe. Tatiyampi kho acelo seniyo
kukkuravattiko bhagavantaṁ etadavoca ayaṁ bhante puṇṇo koliyaputto
govattiko tassa taṁ govattaṁ dīgharattaṁ samattaṁ samādinnaṁ
tassa kā gati ko abhisamparāyoti. Addhā kho te ahaṁ seniya
na labhāmi alaṁ seniya tiṭṭhatetaṁ mā maṁ etaṁ pucchīti apica
te ahaṁ byākarissāmi idha seniya ekacco govattaṁ bhāveti
paripuṇṇaṁ abbokiṇṇaṁ gosīlaṁ bhāveti paripuṇṇaṁ abbokiṇṇaṁ
gocittaṁ bhāveti paripuṇṇaṁ abbokiṇṇaṁ gavākappaṁ bhāveti
paripuṇṇaṁ abbokiṇṇaṁ so govattaṁ bhāvetvā paripuṇṇaṁ
abbokiṇṇaṁ gosīlaṁ bhāvetvā paripuṇṇaṁ abbokiṇṇaṁ gocittaṁ
bhāvetvā paripuṇṇaṁ abbokiṇṇaṁ gavākappaṁ bhāvetvā paripuṇṇaṁ
abbokiṇṇaṁ kāyassa bhedā parammaraṇā gunnaṁ sahabyataṁ upapajjati
sace kho panassa evaṁ diṭṭhi hoti imināhaṁ sīlena vā vattena
vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro
1 Ma. pucchāti.
Vāti sāssa hoti micchādiṭṭhi micchādiṭṭhissa kho ahaṁ seniya
dvinnaṁ gatīnaṁ aññataraṁ gatiṁ vadāmi nirayaṁ vā tiracchānayoniṁ
vā iti kho seniya sampajjamānaṁ govattaṁ gunnaṁ sahabyataṁ
upaneti vipajjamānaṁ nirayanti. Evaṁ vutte puṇṇo koliyaputto
govattiko parodi assūni pavattesi.

[87] Atha kho bhagavā acelaṁ seniyaṁ kukkuravattikaṁ etadavoca
etaṁ kho te ahaṁ seniya nālatthaṁ alaṁ seniya tiṭṭhatetaṁ mā
maṁ etaṁ pucchīti. Nāhaṁ bhante etaṁ rodāmi yaṁ maṁ bhagavā
evamāha apica me idaṁ bhante govattaṁ dīgharattaṁ samattaṁ
samādinnaṁ evaṁ pasanno ahaṁ bhante bhagavati pahoti bhagavā
tathā dhammaṁ desetuṁ yathā ahañcevimaṁ govattaṁ pajaheyyaṁ ayañca
acelo seniyo kukkuravattiko taṁ kukkuravattaṁ pajaheyyāti. Tenahi
puṇṇa suṇāhi sādhukaṁ manasikarohi bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti
kho puṇṇo koliyaputto govattiko bhagavato paccassosi.

[88] Bhagavā etadavoca cattārīmāni puṇṇa kammāni mayā
sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditāni katamāni cattāri atthi
puṇṇa kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ atthi puṇṇa kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ
atthi puṇṇa kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ atthi
puṇṇa kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇha asukkavipākaṁ 1 kammakkhayāya
1 Sī. Yu. etthanutare kammanti pāṭho dissati.
Saṁvattatīti 1 . Katamañca puṇṇa kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ idha
puṇṇa ekacco sabyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti sabyāpajjhaṁ
vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti sabyāpajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti
so sabyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyāpajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ
abhisaṅkharitvā sabyāpajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyāpajjhaṁ
lokaṁ upapajjati tamenaṁ sabyāpajjhaṁ lokaṁ upapannaṁ samānaṁ
sabyāpajjhā phassā phusanti so sabyāpajjhehi phassehi phuṭṭho
samāno sabyāpajjhaṁ vedanaṁ vedeti ekantadukkhaṁ seyyathāpi
sattā nerayikāti 1 iti kho puṇṇa bhūtā bhūtassa upapatti
hoti yaṁ karoti tena upapajjati upapannametaṁ phassā phusanti
evampāhaṁ puṇṇa kammadāyādā sattāti vadāmi idaṁ vuccati
puṇṇa kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ. Katamañca puṇṇa kammaṁ
sukkaṁ sukkavipākaṁ idha puṇṇa ekacco abyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ
abhisaṅkharoti abyāpajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti abyāpajjhaṁ
manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti so abyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ
abhisaṅkharitvā abyāpajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā abyāpajjhaṁ
manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā abyāpajjhaṁ lokaṁ upapajjati tamenaṁ
abyāpajjhaṁ lokaṁ upapannaṁ samānaṁ abyāpajjhā phassā phusanti
so abyāpajjhehi phassehi phuṭṭho samāno abyāpajjhaṁ vedanaṁ
vedeti ekantasukhaṁ seyyathāpi devā subhakiṇhā iti kho
1 Ma. Yu. itisaddo natthi.
Puṇṇa bhūtā bhūtassa upapatti hoti yaṁ karoti tena upapajjati
upapannametaṁ phassā phusanti evampāhaṁ puṇṇa kammadāyādā
sattāti vadāmi idaṁ vuccati 1 kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ.
Katamañca puṇṇa kammaṁ kaṇha sukkaṁ kaṇha sukkavipākaṁ idha puṇṇa
ekacco sabyāpajjhampi abyāpajjhampi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti
sabyāpajjhampi abyāpajjhampi vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti sabyāpajjhampi
abyāpajjhampi manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti so sabyāpajjhampi
abyāpajjhampi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyāpajjhampi
abyāpajjhampi vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyāpajjhampi abyāpajjhampi
manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyāpajjhampi abyāpajjhampi
lokaṁ upapajjati tamenaṁ sabyāpajjhampi abyāpajjhampi lokaṁ
upapannaṁ samānaṁ sabyāpajjhāpi abyāpajjhāpi phassā phusanti
so sabyāpajjhehipi abyāpajjhehipi phassehi phuṭṭho samāno
sabyāpajjhampi abyāpajjhampi vedanaṁ vedeti vokiṇṇaṁ sukhadukkhaṁ
seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā
iti kho puṇṇa bhūtā bhūtassa upapatti hoti yaṁ karoti tena
upapajjati upapannametaṁ 2 phassā phusanti evampāhaṁ puṇṇa kammadāyādā
sattāti vadāmi idaṁ vuccati puṇṇa kammaṁ kaṇhasukkaṁ
kaṇhasukkavipākaṁ. Katamañca puṇṇa kammaṁ akaṇhaṁ
asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ [3]- kammakkhayāya saṁvattati tatra puṇṇa
1 Ma. Yu. puṇṇa. 2 Ma. uppannametaṁ. Yu. upapannamenaṁ. 3 Sī. Yu. kammaṁ.
Yamidaṁ kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ tassa pahānāya yā cetanā
yamidaṁ kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ tassa pahānāya yā cetanā
yamidaṁ kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ tassa pahānāya yā
cetanā idaṁ vuccati puṇṇa kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ
kammakkhayāya saṁvattati 1 . Imāni kho puṇṇa cattāri
kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditānīti.

[89] Evaṁ vutte puṇṇo koliyaputto govattiko bhagavantaṁ
etadavoca abhikkantaṁ bhante abhikkantaṁ bhante seyyathāpi bhante
nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā vivareyya mūḷhassa vā
maggaṁ ācikkheyya andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya cakkhumanto
rūpāni dakkhantīti evameva bhotā gotamena anekapariyāyena
dhammo pakāsito esāhaṁ bhante bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca
bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ
saraṇaṅgatanti. Acelo 2 seniyo kukkuravattiko bhagavantaṁ etadavoca
abhikkantaṁ bhante abhikkantaṁ bhante seyyathāpi bhante nikkujjitaṁ vā
ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā vivareyya mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya
andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti
evameva bhotā gotamena 3 anekapariyāyena dhammo pakāsito esāhaṁ
bhante bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca labheyyāhaṁ
bhante bhagavato santike pabbajjaṁ labheyyaṁ upasampadanti. Yo kho
1 Ma. saṁvattatīti. 2 Ma. Yu. acelo pana. 3 Yu. evamevaṁ bhagavatā.
Seniya aññatitthiyapubbo imasmiṁ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṁ
ākaṅkhati upasampadaṁ so cattāro māse parivasati catunnaṁ
māsānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti
bhikkhubhāvāya apica mettha puggalavemattatā viditāti.

[90] Sace kho 1 bhante aññatitthiyapubbā imasmiṁ dhammavinaye
ākaṅkhantā pabbajjaṁ ākaṅkhantā upasampadaṁ 2 cattāro māse
parivasanti catunnaṁ māsānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti
upasampādenti bhikkhubhāvāya ahaṁ cattāri vassāni parivasissāmi
catunnaṁ 3 vassānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti 4
upasampādenti 5 bhikkhubhāvāyāti. Alattha kho acelo
seniyo kukkuravattiko bhagavato santike pabbajjaṁ alattha upasampadaṁ.
Acirūpasampanno kho panāyasmā seniyo eko vūpakaṭṭho
appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya
kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ
brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā
upasampajja vihāsi khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ
nāparaṁ itthattāyāti abbhaññāsi. Aññataro ca 6 kho panāyasmā
seniyo arahataṁ ahosīti.
Kukkurovādasuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.
-----------
1 Ma. Yu. khoti natthi. 2 Ma. te. 3 Yu. maṁ. 4-5 Ma. Yu. ..ṭu.
6 Yu. casaddo natthi.
Abhayarājakumārasuttaṁ

[91] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati
veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho abhayo rājakumāro yena
nigantho nāṭaputto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā niganthaṁ nāṭaputtaṁ
abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

[92] Ekamantaṁ nisinnaṁ kho abhayaṁ rājakumāraṁ nigantho nāṭaputto
etadavoca ehi tvaṁ rājakumāra samaṇassa gotamassa
vādaṁ āropehi evaṁ te kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchissati 1
abhayena rājakumārena samaṇassa gotamassa evaṁ mahiddhikassa evaṁ
mahānubhāvassa vādo āropitoti. Yathākathaṁ panāhaṁ bhante
samaṇassa gotamassa evaṁ mahiddhikassa evaṁ mahānubhāvassa vādaṁ
āropessāmīti. Ehi tvaṁ rājakumāra yena samaṇo gotamo
tenupasaṅkama upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ evaṁ vadehi bhāseyya
nu kho bhante tathāgato taṁ vācaṁ yā sā vācā paresaṁ appiyā
amanāpāti sace pana 2 te samaṇo gotamo evaṁ puṭṭho evaṁ
byākaroti bhāseyya rājakumāra tathāgato taṁ vācaṁ yā sā
vācā paresaṁ appiyā amanāpāti tamenaṁ tvaṁ evaṁ vadeyyāsi
atha kiñcarahi te bhante puthujjanena nānākaraṇaṁ puthujjanopi
hi taṁ vācaṁ bhāseyya yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpāti
1 Yu. abbhuggañchiti. Ma. ubbhuggacchati. 2 Yu. panasaddo natthi.
Sace pana te samaṇo gotamo evaṁ puṭṭho evaṁ byākaroti
na rājakumāra tathāgato taṁ vācaṁ bhāseyya yā sā vācā paresaṁ
appiyā amanāpāti tamenaṁ tvaṁ evaṁ vadeyyāsi atha kiñcarahi
te bhante devadatto byākato āpāyiko devadatto nerayiko
devadatto kappaṭṭho devadatto atekiccho devadattoti tāya
ca pana te vācāya devadatto kupito ahosi anattamanoti.
Imaṁ kho te rājakumāra samaṇo gotamo ubhatokoṭikaṁ pañhaṁ
puṭṭho samāno neva sakkhiti 1 uggilituṁ neva sakkhiti oggilituṁ
seyyathāpi nāma purisassa ayasiṅghāṭakaṁ 2 kaṇṭhe vilaggaṁ so neva
sakkuṇeyya uggilituṁ neva 3 sakkuṇeyya oggilituṁ evameva kho
te rājakumāra samaṇo gotamo imaṁ ubhatokoṭikaṁ pañhaṁ puṭṭho
samāno neva sakkhiti uggilituṁ neva sakkhiti oggilitunti. Evaṁ
bhanteti kho abhayo rājakumāro niganthassa nāṭaputtassa paṭissutvā
uṭṭhāyāsanā niganthaṁ nāṭaputtaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnassa kho abhayassa rājakumārassa
suriyaṁ oloketvā etadahosi akālo kho ajja bhagavato vādaṁ
āropetuṁ svedānāhaṁ sake nivesane bhagavato vādaṁ āropessāmīti.
Bhagavantaṁ etadavoca adhivāsetu me bhante bhagavā svātanāya
attacatuttho bhattanti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
1 Ma. sakkhati. Yu. sakkhīti. ito paraṁ īdisapāṭhā evameva pākaṭā.
2 Yu. ayo.... 3 Ma. na..
Atha kho abhayo rājakumāro bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā
bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi 1 . Atha kho
bhagavā tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya
yena abhayassa rājakumārassa nivesanaṁ tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho abhayo rājakumāro
bhagavantaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi
sampavāresi. Atha kho abhayo rājakumāro bhagavantaṁ bhuttāviṁ
onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.