[53] Seyyathāpi gahapati gāmassa vā nigamassa vā avidūre
tibbo vanasaṇḍo tatrassa rukkho sampannaphalo ca uppannaphalo
ca na cāssu kānici phalāni bhūmiyaṁ patitāni atha puriso
āgaccheyya phalatthiko phalagavesī phalapariyesanaṁ caramāno so taṁ
vanasaṇḍaṁ ajjhogāhetvā taṁ rukkhaṁ passeyya sampannaphalañca
uppannaphalañca tassa evamassa ayaṁ kho rukkho sampannaphalo
ca uppannaphalo ca natthi ca kānici phalāni bhūmiyaṁ patitāni
jānāmi kho panāhaṁ rukkhaṁ abhiruyhituṁ 4 yannūnāhaṁ imaṁ rukkhaṁ
abhiruyhitvā 5 yāvadatthañca khādeyyaṁ ucchaṅgañca pūreyyanti so
taṁ rukkhaṁ abhiruyhitvā yāvadatthañca khādeyya ucchaṅgañca pūreyya
1 Yu. ayaṁ pāṭho natthi. 2 Po. ayaṁ pāṭho natthi. 3 Ma. Yu. evaṁ bhante.
4 Po. Yu. ārohituṁ. 5 Po. abhiruhitvā. Ma. ārohitvā.
Atha dutiyo puriso āgaccheyya phalatthiko phalagavesī phalapariyesanaṁ
caramāno tiṇhaṁ kudhāriṁ 1 ādāya so taṁ vanasaṇḍaṁ ajjhogahetvā 2
taṁ rukkhaṁ passeyya sampannaphalañca uppannaphalañca tassa evamassa
ayaṁ rukkho sampannaphalo ca uppannaphalo ca natthi ca kānici
phalāni bhūmiyaṁ patitāni na kho panāhaṁ jānāmi rukkhaṁ abhiruyhituṁ 3
yannūnāhaṁ imaṁ rukkhaṁ mūlato chetvā yāvadatthañca khādeyyaṁ
ucchaṅgañca pūreyyanti so taṁ rukkhaṁ mūlato chindeyya taṁ kiṁ
maññasi gahapati amuko 4 so 5 puriso paṭhamaṁ rukkhaṁ āruḷho sace
kho so na khippameva oroheyya 6 tassa so rukkho papatanto hatthaṁ
vā bhañjeyya 7 pādaṁ vā bhañjeyya aññataraṁ vā aññataraṁ 8 vā
aṅgapaccaṅgaṁ bhañjeyya so tatonidānaṁ maraṇaṁ vā niggaccheyya
maraṇamattaṁ vā dukkhanti. Evaṁ bhante. Evameva kho gahapati
ariyasāvako iti paṭisañcikkhati rukkhaphalūpamā kāmā vuttā bhagavatā
bahudukkhā bahūpāyāsā ādīnavo ettha bhiyyoti evametaṁ yathābhūtaṁ
sammappaññāya disvā yāyaṁ upekkhā nānattā nānattasitā taṁ
abhinivajjetvā yāyaṁ upekkhā ekattā ekattasitā yattha sabbaso
lokāmisupādānā aparisesā nirujjhanti tameva upekkhaṁ bhāveti.

[54] Sa kho so gahapati ariyasāvako imameva anuttaraṁ
upekkhāsatipārisuddhiṁ āgamma anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati
1 Po. kuddālaṁ. 2 Ma. ajjhogāhetvā. 3 Po. abhiruhituṁ. Ma. ārohituṁ.
4 Sī. Ma. asuko yo. 5 Po. yo. 6 Po. ogāheyya.
7-8 Yu. ekapadameva dissati.
Seyyathīdaṁ ekampi jātiṁ dvepi jātiyo .pe. Iti sākāraṁ
sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati. Sa kho so gahapati
ariyasāvako imameva anuttaraṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ āgamma dibbena
cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne
upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate
.pe. Yathākammūpage satte pajānāti. Sa kho so gahapati
ariyasāvako imaṁyeva anuttaraṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ āgamma āsavānaṁ
khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ
abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

[55] Ettāvatā kho gahapati ariyassa vinaye sabbena sabbaṁ
sabbathā sabbaṁ vohārasamucchedo hoti taṁ kiṁ maññasi gahapati
yathā ariyassa vinaye sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ vohārasamucchedo
hoti api nu tvaṁ evarūpaṁ vohārasamucchedaṁ attani
samanupassīti 1 . Ko cāhaṁ bhante yo 2 ca ariyassa vinaye sabbena
sabbaṁ sabbathā sabbaṁ vohārasamucchedo ārakāhaṁ bhante ariyassa
vinaye sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ vohārasamucchedā mayaṁ hi
bhante pubbe aññatitthiye paribbājake anājānīyeva samāne
ājānīyāti amaññimha 3 anājānīyeva samāne ājānīyabhojanaṁ
bhojimha 4 anājānānīyeva samāne ājānīyaṭṭhāne ṭhapimha bhikkhū
pana mayaṁ bhante ājānīyeva samāne anājānīyāti amaññimha
1 Ma. samanupassasīti. 2 Ma. Yu. ko. poṭṭhakepi īdiso. 3 Ma. amaññima.
4 Ma. bhojima.
Ājānīyeva samāne anājānīyabhojanaṁ bhojimha ājānīyeva samāne
anājānīyaṭṭhāne ṭhapimha idāni pana mayaṁ bhante aññatitthiye
paribbājake anājānīyeva samāne anājānīyāti jānissāma anājānīyeva
samāne anājānīyabhojanaṁ bhojissāma anājānīyeva samāne
anājānīyaṭṭhāne ṭhapessāma bhikkhū pana mayaṁ bhante ājānīyeva
samāne ājānīyāti jānissāma ājānīyeva samāne ājānīyabhojanaṁ
bhojissāma ājānīyeva samāne ājānīyaṭṭhāne ṭhapessāma
ajanesi 1 vata me bhante bhagavā samaṇesu samaṇapemaṁ samaṇesu
samaṇapasādaṁ 2 samaṇesu samaṇagāravaṁ abhikkantaṁ bhante abhikkantaṁ
bhante seyyathāpi bhante nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ
vā vivareyya mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya andhakāre vā
telapajjotaṁ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti 3 evameva 4
bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito esāhaṁ bhante bhagavantaṁ
saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu
ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṅgatanti.
Potaliyasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.
--------
1 Ma. ājānesi. 2 Po. samaṇamānaṁ. 3 sī Yu. dakkhintīti.
4 Ma. evameva kho bhante.
Jīvakasuttaṁ

[56] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati
jīvakassa komārabhaccassa ambavane. Atha kho jīvako komārabhacco
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho jīvako komārabhacco
bhagavantaṁ etadavoca sutametaṁ bhante samaṇaṁ gotamaṁ uddissa
pāṇaṁ ārabhanti taṁ samaṇo gotamo jānaṁ uddissa kataṁ maṁsaṁ
paribhuñjati paṭicca kammanti ye te 1 bhante evamāhaṁsu samaṇaṁ
gotamaṁ uddissa pāṇaṁ ārabhanti taṁ samaṇo gotamo jānaṁ
uddissa kataṁ maṁsaṁ paribhuñjati paṭicca kammanti kacci te bhante
bhagavatā vuttavādino na ca bhagavantaṁ abhūtena abbhācikkhanti
dhammassa cānudhammaṁ byākaronti na ca koci sahadhammiko
vādānuvādo gārayhaṭṭhānaṁ 2 āgacchatīti.

[57] Ye te jīvaka evamāhaṁsu samaṇaṁ gotamaṁ uddissa
pāṇaṁ ārabhanti taṁ samaṇo gotamo jānaṁ uddissa kataṁ maṁsaṁ
paribhuñjati paṭicca kammanti na me te vuttavādino 3 abbhācikkhanti
ca 4 maṁ te asatā abhūtena tīhi kho ahaṁ jīvaka ṭhānehi
maṁsaṁ apparibhoganti vadāmi diṭṭhaṁ sutaṁ parisaṅkitaṁ imehi kho ahaṁ
1 Ma. ye te bhagavantaṁ. 2 yu gārayhaṁ ṭhānanti dissati. 3 Po. vuttavādino
asatā abhūtena abbhācikkhanti tīhi kho .... ca maṁ te-ti tayo pāṭhā na dissanti. 4 Ma. Yu. ca pana mante.
Jīvaka tīhi ṭhānehi maṁsaṁ apparibhoganti vadāmi tīhi kho ahaṁ jīvaka
ṭhānehi maṁsaṁ paribhoganti vadāmi adiṭṭhaṁ asutaṁ aparisaṅkitaṁ
imehi kho ahaṁ jīvaka tīhi ṭhānehi maṁsaṁ paribhoganti vadāmi.

[58] Idha jīvaka bhikkhu aññataraṁ gāmaṁ vā nigamaṁ vā
upanissāya viharati. So mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ
pharitvā viharati tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ iti
uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbatthatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena
cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena
abyāpajjhena pharitvā viharati. Tamenaṁ gahapati vā gahapatiputto vā
upasaṅkamitvā svātanāya bhattena nimanteti ākaṅkhamāno 1 jīvaka
bhikkhu adhivāseti. So tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ
nivāsetvā pattacīvaramādāya yena tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa
vā nivesanaṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā paññatte
āsane nisīdati. Tamenaṁ so gahapati vā gahapatiputto vā
paṇītena piṇḍapātena parivisati. Tassa na evaṁ hoti sādhu
vata māyaṁ gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena piṇḍapātena
parivisati 2 aho vata māyaṁ gahapati vā gahapatiputto vā āyatimpi
evarūpena paṇītena piṇḍapātena pariviseyyāti evampissa na
hoti. So taṁ piṇḍapātaṁ agadhito 3 amucchito anajjhāpanno
ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati. Taṁ kiṁ maññasi
1 Ma. Yu. ākaṅkhamānova. 2 Ma. pariviseyyāti. 3 Yu. agathito.
Jīvaka api nu so bhikkhu tasmiṁ samaye attabyābādhāya vā ceteti
parabyābādhāya vā ceteti ubhayabyābādhāya vā cetetīti. No
hetaṁ bhante. Nanu so jīvaka bhikkhu tasmiṁ samaye anavajjaṁyeva
āhāraṁ āhāretīti. Evaṁ bhante sutaṁ metaṁ bhante brahmā
mettāvihārīti tamme idaṁ bhante bhagavā sakkhi diṭṭho bhagavā
hi bhante mettāvihārīti. Yena kho jīvaka rāgena yena dosena
yena mohena byāpādavā 1 assa so rāgo so doso so moho
tathāgatassa pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅgato 2
āyatiṁ anuppādadhammo sace kho te jīvaka idaṁ sandhāya bhāsitaṁ
anujānāmi te etanti. Etadeva kho pana me bhante sandhāya
bhāsitanti 3 .

[59] Idha jīvaka bhikkhu aññataraṁ gāmaṁ vā nigamaṁ vā upanissāya
viharati. So karuṇāsahagatena cetasā .pe. Muditāsahagatena
cetasā ... Upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati
tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ iti uddhamadho tiriyaṁ
sabbadhi sabbatthatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā
vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā
viharati. Tamenaṁ gahapati vā gahapatiputto vā upasaṅkamitvā
svātanāya bhattena nimanteti ākaṅkhamāno 4 jīvaka bhikkhu adhivāseti.
So tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya
1 Po. byābādhaṁ. Ma. byāpādaṁ vā. 2 Po. anabhāvaṅkato. Yu. anabhāvakato.
3 Yu. itisaddo natthi. 4 Yu. etthantare vāsaddo dissati.
Yena tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nivesanaṁ
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdati. Tamenaṁ
so gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena piṇḍapātena
parivisati. Tassa na evaṁ hoti sādhu vata māyaṁ gahapati vā
gahapatiputto vā paṇītena piṇḍapātena parivisati 1 aho vata
māyaṁ gahapati vā gahapatiputto vā āyatimpi evarūpena paṇītena
piṇḍapātena pariviseyyāti evampissa na hoti. So taṁ
piṇḍapātaṁ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī
nissaraṇapañño paribhuñjati. Taṁ kiṁ maññasi jīvaka api nu so
bhikkhu tasmiṁ samaye attabyābādhāya vā ceteti parabyābādhāya
vā ceteti ubhayabyābādhāya vā cetetīti. No hetaṁ bhante.
Nanu so jīvaka bhikkhu tasmiṁ samaye taṁ 2 anavajjaṁyeva āhāraṁ
āhāretīti. Evaṁ bhante sutaṁ metaṁ bhante brahmā
upekkhāvihārīti. Tamme idaṁ bhante bhagavā sakkhi diṭṭho bhagavā hi
bhante upekkhāvihārīti. Yena kho jīvaka rāgena yena dosena
yena mohena vihesavā 3 assa arativā assa paṭighavā 4 assa so
rāgo so doso so moho tathāgatassa pahīno ucchinnamūlo
tālāvatthukato anabhāvaṅgato āyatiṁ anuppādadhammo sace kho
te jīvaka idaṁ sandhāya bhāsitaṁ anujānāmi te etanti. Etadeva
kho pana me sandhāya bhāsitanti.
1 Ma. pariviseyyāti. 2 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi. 3 Po. vihesā assa arati
vā assa paṭigho vā assa. Ma. Yu. vihesā vā. 4 Ma. paṭigho vā assa.

[60] Yo kho jīvaka tathāgataṁ vā tathāgatasāvakaṁ vā uddissa
pāṇaṁ ārabhati so pañcahi ṭhānehi bahuṁ apuññaṁ pasavati yampi
so gahapati 1 evamāha gacchatha amukaṁ nāma pāṇaṁ ānethāti
iminā paṭhamena ṭhānena bahuṁ apuññaṁ pasavati yampi so pāṇo
galappavedhakena ānīyamāno dukkhadomanassaṁ paṭisaṁvedeti iminā
dutiyena ṭhānena bahuṁ apuññaṁ pasavati yampi so evamāha
gacchatha imaṁ pāṇaṁ ārakathāti iminā tatiyena ṭhānena bahuṁ
apuññaṁ pasavati yampi so pāṇo ārabhiyamāno dukkhadomanassaṁ
paṭisaṁvedeti iminā catutthena ṭhānena bahuṁ apuññaṁ pasavati
yampi so tathāgataṁ vā tathāgatasāvakaṁ vā akappiyena assādeti
iminā pañcamena ṭhānena bahuṁ apuññaṁ pasavati yo kho jīvaka
tathāgataṁ vā tathāgatasāvakaṁ vā uddissa pāṇaṁ ārabhati so
imehi pañcahi ṭhānehi bahuṁ apuññaṁ pasavatīti.

[61] Evaṁ vutte jīvako komārabhacco bhagavantaṁ etadavoca
acchariyaṁ bhante abbhūtaṁ bhante kappiyaṁ vata bhante bhikkhū āhāraṁ
āhārenti anavajjaṁ vata bhante bhikkhū āhāraṁ āhārenti abhikkantaṁ
bhante abhikkantaṁ bhante seyyathāpi bhante nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya
paṭicchannaṁ vā vivareyya mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya andhakāre
vā telapajjotaṁ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti evameva
bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito esāhaṁ bhante bhagavantaṁ
1 Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
Saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ maṁ bhagavā
dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṅgatanti.
Jīvakasuttaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.
--------
Upālivādasuttaṁ 1

[62] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā nāḷandāyaṁ viharati
pāvārikambavane. Tena kho pana samayena nigantho nāṭaputto
nāḷandāyaṁ paṭivasati mahatiyā niganthaparisāya saddhiṁ. Atha kho
dīghatapassī nigantho nāḷandāyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ
piṇḍapātapaṭikkanto yena pāvārikambavanaṁ yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ
vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitaṁ kho dīghatapassiṁ
niganthaṁ bhagavā etadavoca saṁvijjanti kho dīghatapassi āsanāni
sace ākaṅkhasi nisīdāti. Evaṁ vutte dīghatapassī nigantho aññataraṁ
nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.