[430] Abhijānāmi kho panāhaṁ aggivessana anekasatāya parisāya
dhammaṁ desetā. Apissu maṁ ekameko evaṁ maññati mamevārabbha
samaṇo gotamo dhammaṁ desetīti. Na kho panetaṁ aggivessana
evaṁ daṭṭhabbaṁ yāvadeva viññāpanatthāya tathāgato sammadeva tesaṁ 1
1 Ma. paresaṁ.
Dhammaṁ desetīti. So kho ahaṁ aggivessana tassāyeva gāthāya
pariyosāne tasmiṁyeva purimasmiṁ samādhinimitte ajjhattameva cittaṁ
saṇṭhapemi sannisīdāmi samādahāmi ekodiṁ karomi yena sudaṁ
niccakappaṁ viharāmīti. Okappaniyametaṁ bhoto gotamassa yathātaṁ
arahato sammāsambuddhassa abhijānāti kho pana bhavaṁ gotamo
divā supitāti. Abhijānāmahaṁ aggivessana gimhānaṁ pacchime māse
pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto catuguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññāpetvā
dakkhiṇena passena sato sampajāno niddaṁ okkamitāti. Etaṁ kho
bho gotama eke samaṇabrāhmaṇā sammohavihārasmiṁ vadantīti.
Na kho aggivessana ettāvatā sammūḷho vā hoti asammūḷho
vā apica aggivessana yathā sammūḷho vā hoti asammūḷho
vā taṁ suṇāhi sādhukaṁ manasikarohi bhāsissāmīti. Evaṁ bhoti
kho saccako niganthaputto bhagavato paccassosi.

[431] Bhagavā etadavoca kathañca aggivessana sammūḷho hoti
yassakassaci aggivessana ye āsavā saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā
dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇīyā appahīnā tamahaṁ sammūḷhoti
vadāmi āsavānaṁ hi aggivessana appahānā sammūḷho hoti.
Yassa kassaci aggivessana ye āsavā saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā
dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇīyā pahīnā tamahaṁ asammūḷhoti
vadāmi āsavānaṁ hi aggivessana pahānā asammūḷho hoti.
Tathāgatassa kho aggivessana ye āsavā saṅkilesikā ponobbhavikā
sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇīyā pahīnā ucchinnamūlā
tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṁ anuppādadhammā. Seyyathāpi
nāma aggivessana tālo matthakacchinno abhabbo puna virūḷhiyā
evameva kho aggivessana tathāgatassa ye āsavā saṅkilesikā
ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇīyā pahīnā
ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṁ anuppādadhammāti.

[432] Evaṁ vutte saccako niganthaputto bhagavantaṁ etadavoca
acchariyaṁ bho gotama abbhūtaṁ bho gotama yāvañcīdaṁ bhoto
gotamassa evaṁ āsajja āsajja vuccamānassa upanītehi vacanapathehi
samudācariyamānassa chavivaṇṇo ceva pariyodāyati mukhavaṇṇo ca
vippasīdati yathātaṁ arahato sammāsambuddhassa abhijānāmahaṁ bho
gotama pūraṇaṁ kassapaṁ vādena vādaṁ samārabhitā sopi mayā vādena
vādaṁ samāraddho aññenaññaṁ paṭicari bahiddhā kathaṁ apanāmesi
kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi bhoto pana gotamassa
evaṁ āsajja āsajja vuccamānassa upanītehi vacanapathehi samudācariyamānassa
chavivaṇṇo ceva pariyodāyati mukhavaṇṇo ca vippasīdati
yathātaṁ arahato sammāsambuddhassa abhijānāmahaṁ bho gotama
makkhaliṁ gosālaṁ ... Ajitaṁ kesakambalaṁ ... Pakudhaṁ kaccāyanaṁ ... Sañjayaṁ
velaṭṭhaputtaṁ ... Niganthaṁ nāṭaputtaṁ vādena vādaṁ samārabhitā sopi
Mayā vādena vādaṁ samāraddho aññenaññaṁ paṭicari bahiddhā kathaṁ
apanāmesi kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi bhoto
pana gotamassa evaṁ āsajja āsajja vuccamānassa upanītehi
vacanapathehi samudācariyamānassa chavivaṇṇo ceva pariyodāyati
mukhavaṇṇo ca vippasīdati yathātaṁ arahato sammāsambuddhassa handa
cadāni mayaṁ bho gotama gacchāma bahukiccā [1]- bahukaraṇīyāti.
Yassadāni tvaṁ aggivessana kālaṁ maññasīti.
Atha kho saccako niganthaputto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā
anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.
Mahāsaccakasuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.
---------
1 Ma. mayaṁ.
Cūḷataṇhāsaṅkhayasuttaṁ

[433] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
pubbārāme migāramātu pāsāde. Atha kho sakko devānamindo
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho sakko devānamindo
bhagavantaṁ etadavoca kittāvatā nu kho bhante bhikkhu saṅkhittena
taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī accantabrahmacārī
accantapariyosāno seṭṭho devamanussānanti.

[434] Idha devānaminda bhikkhuno sutaṁ hoti sabbe dhammā
nālaṁ abhinivesāyāti evañce taṁ devānaminda bhikkhuno sutaṁ hoti
sabbe dhammā nālaṁ abhinivesāyāti so sabbaṁ dhammaṁ abhijānāti
sabbaṁ dhammaṁ abhiññāya sabbaṁ dhammaṁ parijānāti sabbaṁ dhammaṁ
pariññāya yaṅkiñci vedanaṁ vedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ
vā so tāsu vedanāsu aniccānupassī viharati virāgānupassī
viharati nirodhānupassī viharati paṭinissaggānupassī viharati so tāsu
vedanāsu aniccānupassī viharanto virāgānupassī viharanto
nirodhānupassī viharanto paṭinissaggānupassī viharanto na kiñci loke
upādiyati anupādiyaṁ na paritassati aparitassaṁ paccattaññeva
parinibbāyati khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ
Itthattāyāti pajānāti ettāvatā kho devānaminda bhikkhu
saṅkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī
accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānanti.
Atha kho sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ
abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā
tatthevantaradhāyi.

[435] Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno
bhagavato avidūre nisinno hoti. Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa
etadahosi kinnu kho so yakkho bhagavato bhāsitaṁ
abhisamecca anumodati udāhu no yannūnāhaṁ taṁ yakkhaṁ jāneyyaṁ
yadi vā so yakkho bhagavato bhāsitaṁ abhisamecca anumodati yadi
vā noti. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno seyyathāpi
nāma balavā puriso sammiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā
bāhaṁ sammiñjeyya evameva pubbārāme migāramātu pāsāde
antarahito devesu tāvatiṁsesu pāturahosi. Tena kho pana samayena
sakko devānamindo ekapuṇḍarīke uyyāne dibbehi pañcahi turiyasatehi
samappito samaṅgībhūto paricāreti. Addasā kho sakko devānamindo
āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ dūratova āgacchantaṁ disvāna
tāni dibbāni pañca turiyasatāni paṭipaṇāmetvā yenāyasmā
mahāmoggallāno tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantaṁ
Mahāmoggallānaṁ etadavoca ehi kho mārisa moggallāna svāgataṁ
mārisa moggallāna cirassaṁ kho mārisa moggallāna imaṁ
pariyāyamakāsi yadidaṁ idhāgamanāya nisīda mārisa moggallāna idamāsanaṁ
paññattanti. Nisīdi kho āyasmā mahāmoggallāno paññatte
āsane. Sakkopi kho devānamindo aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā
ekamantaṁ nisīdi.

[436] Ekamantaṁ nisinnaṁ kho sakkaṁ devānamindaṁ āyasmā
mahāmoggallāno etadavoca yathākathaṁ pana [1]- te kosiya bhagavā
saṅkhittena taṇhāsaṅkhayavimuttiṁ abhāsi sādhu mayampi etissā
kathāya bhāgino assāma savanāyāti. Mayaṁ kho mārisa moggallāna
bahukiccā bahukaraṇīyā appevanāma sakena karaṇīyena apica
devānaṁyeva tāvatiṁsānaṁ karaṇīyena apica mārisa moggallāna sussutaṁyeva
hoti sugahitaṁ sumanasikataṁ supadhāritaṁ yanno kho khippameva
antaradhāyati bhūtapubbaṁ mārisa moggallāna devāsurasaṅgāmo samūpabyuḷho 2
ahosi tasmiṁ kho pana mārisa moggallāna saṅgāme
devā jiniṁsu asurā parājiniṁsu so kho ahaṁ mārisa moggallāna
devāsurasaṅgāmaṁ 3 abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tato paṭinivattitvā
vejayantaṁ nāma pāsādaṁ māpesiṁ vejayantassa kho pana mārisa
moggallāna pāsādassa ekasataṁ niyyūhaṁ ekamekasmiṁ niyyūhe
satta satta kūṭāgārasatāni ekamekasmiṁ kūṭāgāre satta satta
1 Ma. kho. 2 Ma. samupabyūḷho. 3 Ma. taṁ saṅgāmaṁ.
Accharāyo ekamekissā accharāya satta satta paricārikāyo
iccheyyāsi no tvaṁ mārisa moggallāna vejayantassa pāsādassa
rāmaṇeyyakaṁ daṭṭhunti. Adhivāsesi kho āyasmā mahāmoggallāno
tuṇhībhāvena.

[437] Atha kho sakko ca devānamindo vessavaṇṇo ca
mahārājā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ purakkhatvā yena vejayanto
pāsādo tenupasaṅkamiṁsu. Addasāsuṁ kho sakkassa devānamindassa
paricārikāyo āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ dūratova āgacchantaṁ
disvāna ottappamānā hiriyamānā sakaṁ sakaṁ ovarakaṁ pavisiṁsu.
Seyyathāpi nāma suṇisā sassuraṁ disvā ottappati hiriyati evameva
sakkassa devānamindassa paricārikāyo āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ
disvā ottappamānā hiriyamānā sakaṁ sakaṁ ovarakaṁ pavisiṁsu. Atha
kho sakko ca devānamindo vessavaṇṇo ca mahārājā āyasmantaṁ
mahāmoggallānaṁ vejayante pāsāde anucaṅkamāpenti anucarāpenti
idampi mārisa moggallāna passa vejayantassa pāsādassa
rāmaṇeyyakaṁ idampi mārisa moggallāna passa vejayantassa pāsādassa
rāmaṇeyyakanti. Sobhatidaṁ āyasmato kosiyassa yathātaṁ pubbe
katapuññassa manussāpi kiñcideva rāmaṇeyyakaṁ disvā evamāhaṁsu
sobhati vata bho yathā devānaṁ tāvatiṁsānanti tayidaṁ āyasmato kosiyassa
sobhati yathātaṁ pubbe katapuññassāti. Atha kho āyasmato
Mahāmoggallānassa etadahosi atibāḷhaṁ kho ayaṁ yakkho
pamatto viharati yannūnāhaṁ imaṁ yakkhaṁ saṁvejeyyanti. Atha kho
āyasmā mahāmoggallāno tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāreti 1
yathā vejayantaṁ pāsādaṁ pādaṅguṭṭhakena saṅkampesi sampakampesi
sampavedhesi. Atha kho sakko ca devānamindo vessavaṇṇo ca
mahārājā devā ca tāvatiṁsā acchariyabbhūtacittajātā ahesuṁ acchariyaṁ
vata bho abbhūtaṁ vata bho samaṇassa mahiddhikatā mahānubhāvatā yatra
hi nāma dibbabhavanaṁ pādaṅguṭṭhakena saṅkampessati sampakampessati
sampavedhessatīti.

[438] Atha kho āyasmā mahāmoggallāno sakkaṁ devānamindaṁ
saṁviggaṁ lomahaṭṭhajātaṁ viditvā sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca
yathākathaṁ pana kosiya bhagavā saṅkhittena taṇhāsaṅkhayavimuttiṁ abhāsi
sādhu mayampi etissā kathāya bhāgino assāma savanāyāti. Idhāhaṁ
mārisa moggallāna yena bhagavā tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā
bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsiṁ ekamantaṁ ṭhito kho
ahaṁ mārisa moggallāna bhagavantaṁ etadavocaṁ kittāvatā nu kho
bhante bhikkhu saṅkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho
accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho
devamanussānanti evaṁ vutte mārisa moggallāna bhagavā maṁ
etadavoca idha devānaminda bhikkhuno sutaṁ hoti sabbe dhammā
1 Ma. abhisaṅkhāsi.
Nālaṁ abhinivesāyāti evañce taṁ devānaminda bhikkhuno sutaṁ hoti
sabbe dhammā nālaṁ abhinivesāyāti so sabbaṁ dhammaṁ abhijānāti
sabbaṁ dhammaṁ abhiññāya sabbaṁ dhammaṁ parijānāti sabbaṁ dhammaṁ
pariññāya yaṅkiñci vedanaṁ vedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ
vā so tāsu vedanāsu aniccānupassī viharati virāgānupassī
viharati nirodhānupassī viharati paṭinissaggānupassī viharati so tāsu
vedanāsu aniccānupassī viharanto virāgānupassī viharanto
nirodhānupassī viharanto paṭinissaggānupassī viharanto na kiñci loke
upādiyati anupādiyaṁ na paritassati aparitassaṁ paccattaññeva
parinibbāyati khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ
itthattāyāti pajānāti ettāvatā kho devānaminda bhikkhu
saṅkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī
accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānanti
evaṁ kho me mārisa moggallāna bhagavā saṅkhittena
taṇhāsaṅkhayavimuttiṁ abhāsīti. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno
sakkassa devānamindassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā seyyathāpi
nāma balavā puriso sammiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ
sammiñjeyya evameva devesu tāvatiṁsesu antarahito pubbārāme
migāramātu pāsāde pāturahosi. Atha kho sakkassa devānamindassa
paricārikāyo acirapakkante āyasmante mahāmoggallāne sakkaṁ
Devānamindaṁ etadavocuṁ eso nu kho te mārisa so bhagavā
satthāti. Na kho me mārisā so bhagavā satthā sabrahmacārī
me eso āyasmā mahāmogallānoti. Lābhā [1]- te mārisa
suladdhaṁ te mārisa yassa te sabrahmacārī evaṁ mahiddhiko evaṁ
mahānubhāvo aho nūna te so bhagavā satthāti.

[439] Atha kho āyasmā mahāmoggallāno yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṁ
etadavoca abhijānāti no bhante bhagavā āhunaññeva aññatarassa
mahesakkhassa yakkhassa saṅkhittena taṇhāsaṅkhayavimuttiṁ bhāsitāti.
Abhijānāmahaṁ moggallāna idha sakko devānamindo yenāhaṁ
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi
ekamantaṁ ṭhito kho moggallāna sakko devānamindo maṁ etadavoca
kittāvatā nu kho bhante bhikkhu saṅkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto
hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno
seṭṭho devamanussānanti evaṁ vutte ahaṁ moggallāna
sakkaṁ devānamindaṁ etadavocaṁ idha devānaminda bhikkhuno sutaṁ hoti
sabbe dhammā nālaṁ abhinivesāyāti evañce taṁ devānaminda
bhikkhuno sutaṁ hoti sabbe dhammā nālaṁ abhinivesāyāti so
sabbaṁ dhammaṁ abhijānāti sabbaṁ dhammaṁ abhiññāya sabbaṁ dhammaṁ
1 Po. vata.
Parijānāti sabbaṁ dhammaṁ pariññāya yaṅkiñci vedanaṁ vedeti sukhaṁ
vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā so tāsu vedanāsu aniccānupassī
viharati virāgānupassī viharati nirodhānupassī viharati paṭinissaggānupassī
viharati so tāsu vedanāsu aniccānupassī viharanto virāgānupassī
viharanto nirodhānupassī viharanto paṭinissaggānupassī viharanto
na kiñci loke upādiyati anupādiyaṁ na paritassati aparitassaṁ
paccattaññeva parinibbāyati khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ
karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti pajānāti ettāvatā kho devānaminda
bhikkhu saṅkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho
accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho
devamanussānanti evaṁ kho ahaṁ moggallāna abhijānāmi sakkassa
devānamindassa saṅkhittena taṇhāsaṅkhayavimuttiṁ bhāsitāti.
Idamavoca bhagavā attamano āyasmā mahāmoggallāno
bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.
Cūḷataṇhāsaṅkhayasuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.
-------------
Mahātaṇhāsaṅkhayasuttaṁ