[420] Tassa mayhaṁ aggivessana etadahosi yannūnāhaṁ
appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyanti. So kho ahaṁ aggivessana
mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.
Tassa mayhaṁ aggivessana mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca
1 Ma. muddhani.
Assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā sīse sīsavedanā honti.
Seyyathāpi aggivessana balavā puriso gāḷhena varattakkhandhena
sīse sīsaveṭṭhanaṁ dadeyya evameva kho me aggivessana mukhato ca
nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā
sīse sīsavedanā honti. Āraddhaṁ kho pana me aggivessana
viriyaṁ hoti asallīnaṁ upaṭṭhitā sati appammuṭṭhā sāraddho
ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho teneva dukkhappadhānena
padhānābhitunnassa sato. Evarūpāpi kho me aggivessana uppannā
dukkhā vedanā cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati.

[421] Tassa mayhaṁ aggivessana etadahosi yannūnāhaṁ
appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyanti. So kho ahaṁ aggivessana
mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.
Tassa mayhaṁ aggivessana mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca
assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti.
Seyyathāpi aggivessana dakkho goghātako vā goghātakantevāsī
vā tiṇhena govikantanena kucchiṁ parikanteyya evameva kho me
aggivessana mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu
uparuddhesu adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti. Āraddhaṁ kho pana
me aggivessana viriyaṁ hoti asallīnaṁ upaṭṭhitā sati appammuṭṭhā
sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho teneva
Dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato. Evarūpāpi kho me
aggivessana uppannā dukkhā vedanā cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati.

[422] Tassa mayhaṁ aggivessana etadahosi yannūnāhaṁ
appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyanti. So kho ahaṁ aggivessana
mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.
Tassa mayhaṁ aggivessana mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca
assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṁ ḍāho hoti.
Seyyathāpi aggivessana dve balavanto purisā dubbalataraṁ purisaṁ
nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṁ samparitāpeyyuṁ
evameva [1]- kho aggivessana mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca
assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṁ ḍāho hoti.
Āraddhaṁ kho pana me aggivessana viriyaṁ hoti asallīnaṁ upaṭṭhitā sati
appammuṭṭhā sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho
teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato. Evarūpāpi kho me
aggivessana uppannā dukkhā vedanā cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati.
Apissu maṁ aggivessana devatā disvā evamāhaṁsu kālakato
samaṇo gotamoti. Ekaccā devatā evamāhaṁsu na kālakato
samaṇo gotamo apica kālaṁ karotīti. Ekaccā devatā evamāhaṁsu
na kālakato samaṇo gotamo napi kālaṁ karoti arahaṁ samaṇo
gotamo vihāro tveva so arahato evarūpo hotīti.
1 Ma. me.

[423] Tassa mayhaṁ aggivessana etadahosi yannūnāhaṁ
sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjeyyanti. Atha kho maṁ aggivessana
devatā upasaṅkamitvā etadavocuṁ mā kho tvaṁ mārisa sabbaso
āhārupacchedāya paṭipajji sace kho tvaṁ mārisa sabbaso
āhārupacchedāya paṭipajjissasi tassa te mayaṁ dibbaṁ ojaṁ
lomakūpehi ajjhoharissāma tāya tvaṁ yāpessasīti. Tassa mayhaṁ
aggivessana etadahosi ahañceva kho pana sabbaso jaddhukaṁ 1
paṭijāneyyaṁ imā ca me devatā dibbaṁ ojaṁ lomakūpehi
ajjhohareyyuṁ tāya cāhaṁ yāpeyyaṁ taṁ mama assa musāti. So kho
ahaṁ aggivessana tā devatā paccācikkhāmi alanti vadāmi.

[424] Tassa mayhaṁ aggivessana etadahosi yannūnāhaṁ
thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhāreyyaṁ pasataṁ pasataṁ yadi vā muggayūsaṁ
yadi vā kulatthayūsaṁ yadi vā kaḷāyayūsaṁ yadi vā hareṇukayūsanti.
So kho ahaṁ aggivessana thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhāresiṁ pasataṁ pasataṁ
yadi vā muggayūsaṁ yadi vā kulatthayūsaṁ yadi vā kaḷāyayūsaṁ yadi vā
hareṇukayūsaṁ. Tassa mayhaṁ aggivessana thokaṁ thokaṁ āhāraṁ
āhārayato pasataṁ pasataṁ yadi vā muggayūsaṁ yadi vā kulatthayūsaṁ yadi
vā kaḷāyayūsaṁ yadi vā hareṇukayūsaṁ adhimattakasimānaṁ patto me
kāyo hoti. Seyyathāpi nāma asītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā
1 Ma. ajajjitaṁ. Yu. ajaddhukaṁ.
Evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya.
Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṁ evamevassu me ānisadaṁ hoti
tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma vaṭṭanāvallī evamevassu me
piṭṭhikaṇṭako uṇṇatāvaṇato hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi
nāma jarasālāya gopāṇasiyo oluggaviluggā bhavanti evamevassu
me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya.
Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā
okkhāyikā dissanti evamevassu me akkhikūpe 1 akkhitārakā
gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi
nāma tittikālābu āmakacchinno vātātapena saṁphusito hoti
sammilāto evamevassu me sīse sīsacchavī saṁphusitā hoti sammilātā
tāyevappāhāratāya. So kho ahaṁ aggivessana udaracchaviṁ
parimasissāmīti piṭṭhikaṇṭakaṁyeva pariggaṇhāmi piṭṭhikaṇṭakaṁ
parimasissāmīti udaracchaviṁyeva pariggaṇhāmi yāvassu me aggivessana
udaracchavī piṭṭhikaṇṭakaṁ allīnā hoti tāyevappāhāratāya. So
kho ahaṁ aggivessana vaccaṁ vā muttaṁ vā karissāmīti tattheva
avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya. So kho ahaṁ aggivessana
imameva kāyaṁ assāsento pāṇinā gattāni anumajjāmi tassa
mayhaṁ aggivessana pāṇinā gattāni anomajjato pūtimūlāni lomāni
kāyasmā papatanti tāyevappāhāratāya. Apissu maṁ aggivessana
1 Ma. akkhikūpesu.
Manussā disvā evamāhaṁsu kāḷo samaṇo gotamoti. Ekacce
manussā evamāhaṁsu na kāḷo samaṇo gotamo sāmo samaṇo
gotamoti. Ekacce manussā evamāhaṁsu na kāḷo samaṇo
gotamo napi sāmo maṅguracchavī samaṇo gotamoti. Yāvassu
me aggivessana tāva parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto upahato
hoti tāyevappāhāratāya.

[425] Tassa mayhaṁ aggivessana etadahosi ye kho keci
atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā
tippā kharā kaṭukā vedanā vediyiṁsu etāvaparamaṁ nayito bhiyyo.
Yekeci 1 anāgatamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā
dukkhā tippā kharā kaṭukā vedanā vediyissanti etāvaparamaṁ
nayito bhiyyo. Yekeci 2 etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā
opakkamikā dukkhā tippā kharā kaṭukā vedanā vediyanti etāvaparamaṁ
nayito bhiyyo. Na kho panāhaṁ imāya kaṭukāya dukkarakiriyāya
adhigacchāmi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ. Siyā
nu kho añño maggo bodhāyāti. Tassa mayhaṁ aggivessana
etadahosi abhijānāmi kho panāhaṁ pitu sakkassa kammante sitāya
jambuchāyāya nisinno vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi
savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharitā
siyā nu kho eso maggo bodhāyāti. Tassa mayhaṁ aggivessana
1-2 Ma. yepi hi keci.
Satānusāriviññāṇaṁ ahosi eseva maggo bodhāyāti. Tassa
mayhaṁ aggivessana etadahosi kinnu kho ahaṁ tassa sukhassa bhāyāmi
yantaṁ sukhaṁ aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehīti.
Tassa mayhaṁ aggivessana etadahosi na kho ahaṁ tassa sukhassa
bhāyāmi yantaṁ aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehīti.

[426] Tassa mayhaṁ aggivessana etadahosi na kho taṁ sukaraṁ
sukhaṁ adhigantuṁ [1]- adhimattakasimānaṁ pattakāyena yannūnāhaṁ oḷārikaṁ
āhāraṁ āhāreyyaṁ odanaṁ kummāsanti. So kho ahaṁ aggivessana
oḷārikaṁ āhāraṁ āhāremi 2 odanaṁ kummāsaṁ. Tena kho pana
samayena aggivessana pañca bhikkhū paccupaṭṭhitā honti yanno 3
samaṇo gotamo dhammaṁ adhigamissati tanno ārocessatīti. Yato
kho ahaṁ aggivessana oḷārikaṁ āhāraṁ āhāresiṁ odanaṁ kummāsaṁ
atha me te pañca bhikkhū nibbijja pakkamiṁsu bāhulliko samaṇo
gotamo padhānavibbhanto āvaṭṭo bāhullāyāti.

[427] So kho ahaṁ aggivessana oḷārikaṁ āhāraṁ āhāretvā
balaṁ gāhetvā vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ
savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ. Evarūpāpi
kho me aggivessana uppannā sukhā vedanā cittaṁ na pariyādāya
tiṭṭhati. Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso
ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ ... Tatiyaṁ
1 Ma. evaṁ. 2 Ma. āhāresiṁ. 3 Ma. yaṁ kho.
Jhānaṁ ... Catutthaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ. Evarūpāpi kho me
aggivessana uppannā sukhā vedanā cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati. So
evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese
mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya
cittaṁ abhininnāmesiṁ. So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarāmi
seyyathīdaṁ ekampi jātiṁ dvepi jātiyo .pe. Iti sākāraṁ
sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarāmi. Ayaṁ kho me
aggivessana rattiyā paṭhame yāme paṭhamā vijjā adhigatā avijjā
vihatā vijjā uppannā tamo vihato āloko uppanno yathātaṁ
appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. Evarūpāpi kho me
aggivessana uppannā sukhā vedanā cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati.

[428] So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte
anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte
sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ. So dibbena
cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne
upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate
yathākammūpage satte pajānāmi .pe. Ayaṁ kho me aggivessana
rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā avijjā vihatā
vijjā uppannā tamo vihato āloko uppanno yathātaṁ
appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. Evarūpāpi kho me
Aggivessana uppannā sukhā vedanā cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati.

[429] So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte
anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte
āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ. So idaṁ dukkhanti
yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ayaṁ dukkhasamudayoti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ
ayaṁ dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ayaṁ dukkhanirodhagāminī
paṭipadāti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ime āsavāti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ
ayaṁ āsavasamudayoti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ayaṁ āsavanirodhoti
yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ
abbhaññāsiṁ. Tassa me evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi
cittaṁ vimuccittha bhavāsavāpi cittaṁ vimuccittha avijjāsavāpi cittaṁ
vimuccittha .pe. Nāparaṁ itthattāyāti abbhaññāsiṁ. Ayaṁ kho me
aggivessana rattiyā pacchime yāme tatiyā vijjā adhigatā avijjā
vihatā vijjā uppannā tamo vihato āloko uppanno yathātaṁ
appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. Evarūpāpi kho me
aggivessana uppannā sukhā vedanā cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati.