[390] Bhūtapubbaṁ bhikkhave māgadhako gopālako sappaññajātiko
1 Po. Ma. suvidehānaṁ. ito paraṁ īdisameva. 2 Ma. ye hi keci.
Vassānaṁ pacchime māse sāradasamaye samavekkhitvā gaṅgāya nadiyā
orimatīraṁ samavekkhitvā pārimatīraṁ tittheneva gāvo patāresi
uttarantīraṁ videhānaṁ. So paṭhamaṁ patāresi ye te usabhā gopitaro
goparināyakā te tiriyaṁ gaṅgāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ
agamaṁsu. Athāpare patāresi balavagāve dammagāve te 1 tiriyaṁ
gaṅgāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ agamaṁsu. Athāpare patāresi
vacchatare vacchatariyo tepi tiriyaṁ gaṅgāya sotaṁ chetvā sotthinā
pāraṁ agamaṁsu. Athāpare patāresi vacchake kisabalike tepi tiriyaṁ
gaṅgāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ agamaṁsu. Bhūtapubbaṁ bhikkhave
vacchako taruṇako tāvadeva jātako mātu goravakena vuyhamāno
sopi tiriyaṁ gaṅgāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ agamāsi taṁ
kissa hetu paṇḍitattā tathā hi so bhikkhave māgadhako
gopālako sappaññajātiko vassānaṁ pacchime māse sāradasamaye
samavekkhitvā gaṅgāya nadiyā orimatīraṁ samavekkhitvā pārimatīraṁ
tittheneva gāvo patāresi uttarantīraṁ videhānaṁ evameva kho
bhikkhave yekeci 2 samaṇā vā brāhmaṇā vā kusalā imassa lokassa
kusalā parassa lokassa kusalā māradheyyassa kusalā amāradheyyassa
kusalā maccudheyyassa kusalā amaccudheyyassa tesaṁ ye sotabbaṁ
saddahātabbaṁ maññissanti tesaṁ taṁ bhavissati dīgharattaṁ hitāya
sukhāya.
1 Ma. tepi. 2 Ma. ye hi keci.

[391] Seyyathāpi bhikkhave ye te usabhā gopitaro goparināyakā
tiriyaṁ gaṅgāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ agamaṁsu evameva kho
bhikkhave ye te bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā
ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaññojanā sammadaññāvimuttā
tepi 1 tiriyaṁ mārassa sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ gatā.
Seyyathāpi bhikkhave ye te balavagāvo dammagāvo tiriyaṁ gaṅgāya
sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ agamaṁsu evameva kho bhikkhave ye
te bhikkhū pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saññojanānaṁ parikkhayā
opapātikā tatthaparinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā tepi
tiriyaṁ mārassa sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ gamissanti. Seyyathāpi
bhikkhave vacchatarā vacchatariyo tiriyaṁ gaṅgāya sotaṁ chetvā sotthinā
pāraṁ agamaṁsu evameva kho bhikkhave ye te bhikkhū tiṇṇaṁ
saññojanānaṁ parikkhayā rāgadosamohānaṁ tanuttā sakadāgāmino sakideva
imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karissanti tepi tiriyaṁ mārassa
sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ gamissanti. Seyyathāpi bhikkhave
vacchakā kisabalikā tiriyaṁ gaṅgāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ
agamaṁsu evameva kho bhikkhave ye te bhikkhū tiṇṇaṁ saññojanānaṁ
parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyanā
tepi tiriyaṁ mārassa sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ agamaṁsu 2 .
Seyyathāpi so bhikkhave vacchako taruṇako tāvadeva jātako mātu
1 Ma. pisaddo natthi. 2 Ma. gamissanti.
Goravakena vuyhamāno tiriyaṁ gaṅgāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ
agamāsi evameva kho bhikkhave ye te bhikkhū dhammānusārino
saddhānusārino tepi tiriyaṁ mārassa sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ
gamissanti. Ahaṁ kho pana bhikkhave kusalo imassa lokassa kusalo
parassa lokassa kusalo māradheyyassa kusalo amāradheyyassa kusalo
maccudheyyassa kusalo amaccudheyyassa. Tassa mayhaṁ bhikkhave ye
sotabbaṁ saddahātabbaṁ maññissanti tesaṁ taṁ bhavissati dīgharattaṁ
hitāya sukhāyāti.
Idamavoca bhagavā idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca
satthā
ayaṁ loko paraloko jānatā suppakāsito
yañca mārena sampattaṁ appattaṁ yañca maccunā
sabbaṁ lokaṁ abhiññāya sambuddhena pajānatā
vivaṭaṁ amatadvāraṁ khemaṁ nibbānapattiyā
channaṁ pāpimato sotaṁ viddhastaṁ vinaḷīkataṁ
pāmujjabahulā 1 hotha khemaṁ patthetha bhikkhavoti.
Cūḷagopālasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.
------------
1 Po. Ma. pāmojja...
Cūḷasaccakasuttaṁ

[392] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati
mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ. Tena kho pana samayena saccako
niganthaputto vesāliyaṁ paṭivasati bhassappavādiko paṇḍitavādo
sādhusammato bahujanassa. So vesāliyaṁ parisati evaṁ vācaṁ bhāsati
nāhaṁ taṁ passāmi samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā saṅghiṁ gaṇiṁ gaṇācariyaṁ
apica arahantaṁ sammāsambuddhaṁ paṭijānamānaṁ yo mayā vādena
vādaṁ samāraddho na saṅkampeyya na sampakampeyya na sampavedheyya
yassa na kacchehi sedā muñceyyuṁ thūṇañcepāhaṁ acetanaṁ vādena
vādaṁ samārabheyyaṁ sāpi mayā vādena vādaṁ samāraddhā saṅkampeyya
sampakampeyya sampavedheyya ko pana vādo manussabhūtassāti.

[393] Atha kho āyasmā assaji pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā
pattacīvaramādāya vesāliyaṁ 1 piṇḍāya pāvisi. Addasā kho saccako
niganthaputto vesāliyaṁ jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno
āyasmantaṁ assajiṁ dūratova gacchantaṁ disvāna yenāyasmā assaji
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmatā assajinā saddhiṁ sammodi
sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.
Ekamantaṁ ṭhito kho saccako niganthaputto āyasmantaṁ assajiṁ
etadavoca kathaṁ pana bho assaji samaṇo gotamo sāvake vineti
1 Ma. vesāliṁ.
Kathaṁbhāgā ca pana samaṇassa gotamassa sāvakesu anusāsanī bahulā
pavattatīti. Evaṁ kho aggivessana bhagavā sāvake vineti evaṁbhāgā
ca pana bhagavato sāvakesu anusāsanī bahulā pavattati rūpaṁ bhikkhave
aniccaṁ vedanā aniccā saññā aniccā saṅkhārā aniccā viññāṇaṁ
aniccaṁ rūpaṁ bhikkhave anattā vedanā anattā saññā anattā
saṅkhārā anattā viññāṇaṁ anattā sabbe saṅkhārā anattā 1
sabbe dhammā anattāti evaṁ kho aggivessana bhagavā sāvake
vineti evaṁbhāgā ca pana bhagavato sāvakesu anusāsanī bahulā
pavattatīti. Dussutaṁ vata bho assaji assumha ye mayaṁ evaṁvādiṁ
samaṇaṁ gotamaṁ assumha appevanāma mayaṁ kadāci karahaci tena
bhotā gotamena saddhiṁ samāgamaṁ 2 gaccheyyāma appevanāma siyā
kocideva kathāsallāpo appevanāma tasmā pāpakā diṭṭhigatā
viveceyyāmāti.

[394] Tena kho pana samayena pañcamattāni licchavisatāni
santhāgāre 3 sannipatitāni honti kenacideva karaṇīyena. Atha kho
saccako niganthaputto yena te licchavī tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
te licchavī etadavoca abhikkamantu bhonto licchavī abhikkamantu
bhonto licchavī ajja me samaṇena gotamena saddhiṁ kathāsallāpo
bhavissati sace me samaṇo gotamo tathā patiṭṭhahissati yathā ca
me ñātaññatarena sāvakena assajinā nāma bhikkhunā patiṭṭhitaṁ
1 Po. Ma. sabbattha aniccāti dissati. 2 Ma. samāgaccheyyāma. 3 Ma. sandhāgāre.
Seyyathāpi nāma balavā puriso dīghalomikaṁ eḷakaṁ lomesu gahetvā
ākaḍḍheyya parikaḍḍheyya evamevāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ vādena
vādaṁ ākaḍḍhissāmi parikaḍḍhissāmi samparikaḍḍhissāmi seyyathāpi
nāma balavā soṇḍikākammakāro mahantaṁ soṇḍikākilañjaṁ gambhīre
udakarahade pakkhipitvā kaṇṇe gahetvā ākaḍḍheyya parikaḍḍheyya
samparikaḍḍheyya evamevāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ vādena vādaṁ ākaḍḍhissāmi
parikaḍḍhissāmi samparikaḍḍhissāmi seyyathāpi nāma balavā puriso
soṇḍikādhutto thālaṁ kaṇṇe gahetvā odhuneyya niddhuneyya
nippoṭheyya 1 evamevāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ vādena vādaṁ odhunissāmi
niddhunissāmi nippoṭhissāmi 2 seyyathāpi nāma kuñjaro saṭṭhihāyano
gambhīraṁ pokkharaṇiṁ ogāhetvā sāṇadhovikaṁ nāma kīḷitajātaṁ kīḷati
evamevāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ sāṇadhovikaṁ maññe kīḷitajātaṁ kīḷissāmi
abhikkamantu bhonto licchavī abhikkamantu bhonto licchavī ajja
me samaṇena gotamena saddhiṁ kathāsallāpo bhavissatīti. Tatthekacce
licchavī evamāhaṁsu kiṁ samaṇo gotamo saccakassa niganthaputtassa
vādaṁ āropessati atha kho saccako niganthaputto samaṇassa gotamassa
vādaṁ āropessatīti. Ekacce licchavī evamāhaṁsu kiṁ so bhavamāno
saccako niganthaputto yo bhagavato vādaṁ āropessati atha kho
bhagavā saccakassa niganthaputtassa vādaṁ āropessatīti. Atha kho
1 Po. Ma. nipphoṭeyya. Yu. nicchādeyya. 2 Po. nipphoṭissāmi.
Ma. nipphoṭessāmi. Yu. nicchādessāmīti dissati.
Saccako niganthaputto pañcamattehi licchavisatehi parivuto yena
mahāvanaṁ kūṭāgārasālā tenupasaṅkami.

[395] Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū abbhokāse
caṅkamanti. Atha kho saccako niganthaputto yena te bhikkhū
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca kahannukho bho
etarahi so bhavaṁ gotamo viharati dassanakāmā hi mayaṁ taṁ bhavantaṁ
gotamanti. Esa aggivessana bhagavā mahāvanaṁ ajjhogāhetvā
aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisinnoti. Atha kho saccako
niganthaputto mahatiyā licchaviparisāya saddhiṁ mahāvanaṁ ajjhogāhetvā
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi
sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Tepi
kho licchavī appekacce bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
Appekacce bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ
vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Appekacce yena bhagavā
tenañjalimpaṇāmetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Appekacce bhagavato
santike nāmagottaṁ sāvetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Appekacce
tuṇhībhūtā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

[396] Ekamantaṁ nisinno kho saccako niganthaputto bhagavantaṁ
etadavoca puccheyyāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ kiñcideva desaṁ sace me
bhavaṁ gotamo okāsaṁ karoti pañhassa veyyākaraṇāyāti. Puccha
Aggivessana yadākaṅkhasīti. Kathaṁ pana bhavaṁ gotamo sāvake vineti
kathaṁbhāgā ca pana bhoto gotamassa sāvakesu anusāsanī bahulā
pavattatīti. Evaṁ kho ahaṁ aggivessana sāvake vinemi evaṁbhāgā
ca pana me sāvakesu anusāsanī bahulā pavattati rūpaṁ bhikkhave
aniccaṁ vedanā aniccā saññā aniccā saṅkhārā aniccā viññāṇaṁ
aniccaṁ rūpaṁ bhikkhave anattā vedanā anattā saññā anattā
saṅkhārā anattā viññāṇaṁ anattā sabbe saṅkhārā anattā
sabbe dhammā anattāti evaṁ kho ahaṁ aggivessana sāvake vinemi
evaṁbhāgā ca pana me sāvakesu anusāsanī bahulā pavattatīti.
Upamā maṁ bho gotama paṭibhātīti. Paṭibhātu taṁ aggivessanāti
bhagavā avoca. Seyyathāpi bho gotama yekecime vījagāmabhūtagāmā
vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti sabbe te paṭhaviṁ nissāya
paṭhaviyaṁ patiṭṭhāya evamete vījagāmabhūtagāmā vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ
āpajjanti seyyathāpi vā pana bho gotama yekecime balakaraṇīyā
kammantā karīyanti sabbe te paṭhaviṁ nissāya paṭhaviyaṁ patiṭṭhāya
evamete balakaraṇīyā kammantā karīyanti evameva kho bho gotama
rūpattāyaṁ purisapuggalo rūpe patiṭṭhāya puññaṁ vā apuññaṁ vā
pasavati vedanattāyaṁ purisapuggalo vedanāya patiṭṭhāya puññaṁ vā
apuññaṁ vā pasavati saññattāyaṁ purisapuggalo saññāya patiṭṭhāya
puññaṁ vā apuññaṁ vā pasavati saṅkhārattāyaṁ purisapuggalo
Saṅkhāresu patiṭṭhāya puññaṁ vā apuññaṁ vā pasavati viññāṇattāyaṁ
purisapuggalo viññāṇe patiṭṭhāya puññaṁ vā apuññaṁ vā
pasavatīti. Nanu taṁ 1 aggivessana evaṁ vadesi rūpaṁ me attā
vedanā me attā saññā me attā saṅkhārā me attā
viññāṇaṁ me attāti. Ahaṁ hi bho gotama evaṁ vadāmi rūpaṁ
me attā vedanā me attā saññā me attā saṅkhārā me
attā viññāṇaṁ me attāti ayañca mahatī janatāti. Kiṁ hi
te aggivessana mahatī janatā karissati iṅgha tvaṁ aggivessana
sakaṁyeva vādaṁ nibbedhehīti. Ahaṁ hi bho gotama evaṁ vadāmi
rūpaṁ me attā vedanā me attā saññā me attā saṅkhārā
me attā viññāṇaṁ me attāti.

[397] Tenahi aggivessana taññevettha paṭipucchissāmi yathā
te khameyya tathā naṁ 2 byākareyyāsi taṁ kiṁ maññasi aggivessana
vatteyya rañño khattiyassa muddhāvasittassa sakasmiṁ vijite vaso
ghātetāyaṁ vā ghātetuṁ jāpetāyaṁ vā jāpetuṁ pabbājetāyaṁ vā
pabbājetuṁ seyyathāpi rañño pasenadissa kosalassa seyyathāpi
vā pana rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassāti.
Vatteyya bho gotama rañño khattiyassa muddhāvasittassa sakasmiṁ
vijite vaso ghātetāyaṁ vā ghātetuṁ jāpetāyaṁ vā jāpetuṁ
pabbājetāyaṁ vā pabbājetuṁ seyyathāpi rañño pasenadissa
1 Ma. tvaṁ. 2 Ma. taṁ.
Kosalassa seyyathāpi vā pana rañño māgadhassa ajātasattussa
vedehiputtassa imesampi hi bho gotama saṅghānaṁ gaṇānaṁ seyyathīdaṁ
vajjīnaṁ mallānaṁ vattati sakasmiṁ vijite vaso ghātetāyaṁ vā ghātetuṁ
jāpetāyaṁ vā jāpetuṁ pabbājetāyaṁ vā pabbājetuṁ kiṁ pana
rañño khattiyassa muddhāvasittassa seyyathāpi rañño pasenadissa
kosalassa seyyathāpi vā pana rañño māgadhassa ajātasattussa
vedehiputtassa vatteyya bho gotama vattituñcamarahatīti. Taṁ kiṁ
maññasi aggivessana yaṁ tvaṁ evaṁ vadesi rūpaṁ me attāti
vattati te tasmiṁ rūpe vaso evaṁ me rūpaṁ hotu evaṁ me
rūpaṁ mā ahosīti. Evaṁ vutte saccako niganthaputto tuṇhī
ahosi. Dutiyampi kho bhagavā saccakaṁ niganthaputtaṁ etadavoca
taṁ kiṁ maññasi aggivessana yaṁ tvaṁ evaṁ vadesi rūpaṁ me attāti
vattati te tasmiṁ rūpe vaso evaṁ me rūpaṁ hotu evaṁ me rūpaṁ
mā ahosīti. Evaṁ vutte dutiyampi kho saccako niganthaputto
tuṇhī ahosi. Atha kho bhagavā saccakaṁ niganthaputtaṁ etadavoca
byākarohidāni aggivessana nadāni te tuṇhībhāvassa kālo yo 1
kho aggivessana tathāgatena yāvatatiyaṁ sahadhammikaṁ pañhaṁ puṭṭho na
byākaroti etthevassa sattadhā muddhā phalissatīti 2 . Tena kho pana
samayena vajirapāṇī yakkho ayasaṁ vajiraṁ ādāya ādittaṁ sampajjalitaṁ
saṁjotibhūtaṁ saccakassa niganthaputtassa uparivehāya 3 saṇṭhito hoti
1 Ma. yo koci. 2 Po. Ma. phalati. 3 Ma. uparivehāsaṁ ṭhito hoti.
Sacāyaṁ saccako niganthaputto bhagavatā yāvatatiyaṁ sahadhammikaṁ pañhaṁ
puṭṭho na byākaroti 1 etthevassa sattadhā muddhaṁ phālessāmīti.
Taṁ kho pana vajirapāṇiṁ yakkhaṁ bhagavā ceva passati saccako ca
niganthaputto. Atha kho saccako niganthaputto bhīto saṁviggo
lomahaṭṭhajāto bhagavantaṁyeva tāṇaṁ gavesī bhagavantaṁyeva leṇaṁ gavesī
bhagavantaṁyeva saraṇaṁ gavesī bhagavantaṁ etadavoca pucchatu maṁ bhavaṁ
gotamo byākarissāmīti.

[398] Taṁ kiṁ maññasi aggivessana yaṁ tvaṁ evaṁ vadesi rūpaṁ
me attāti vattati te tasmiṁ rūpe vaso evaṁ me rūpaṁ hotu
evaṁ me rūpaṁ mā ahosīti. No hidaṁ bho gotama. Manasikarohi
aggivessana manasikaritvā kho aggivessana byākarohi na kho
te sandhīyati purimena vā pacchimaṁ pacchimena vā purimaṁ taṁ kiṁ
maññasi aggivessana yaṁ tvaṁ evaṁ vadesi vedanā me attāti
vattati te tāya 2 vedanāya vaso evaṁ me vedanā hotu evaṁ
me vedanā mā ahosīti. No hidaṁ bho gotama. Manasikarohi
aggivessana manasikaritvā kho aggivessana byākarohi na kho
te sandhīyati purimena vā pacchimaṁ pacchimena vā purimaṁ taṁ kiṁ
maññasi aggivessana yaṁ tvaṁ evaṁ vadesi saññā me attāti
vattati te tāya 3 saññāya vaso evaṁ me saññā hotu evaṁ
me saññā mā ahosīti. No hidaṁ bho gotama. Manasikarohi
1 Ma. byākarissati. 2 Ma. tissaṁ vedanāyaṁ. 3 Ma. tissaṁ saññāyaṁ.
Aggivessana manasikaritvā kho aggivessana byākarohi na kho
te sandhīyati purimena vā pacchimaṁ pacchimena vā purimaṁ taṁ kiṁ
maññasi aggivessana yaṁ tvaṁ evaṁ vadesi saṅkhārā me attāti
vattati te tesu saṅkhāresu vaso evaṁ me saṅkhārā hontu
evaṁ me saṅkhārā mā ahesunti. No hidaṁ bho gotama.
Manasikarohi aggivessana manasikaritvā kho aggivessana byākarohi
na kho te sandhīyati purimena vā pacchimaṁ pacchimena vā purimaṁ
taṁ kiṁ maññasi aggivessana yaṁ tvaṁ evaṁ vadesi viññāṇaṁ me
attāti vattati te tasmiṁ viññāṇe vaso evaṁ me viññāṇaṁ
hotu evaṁ me viññāṇaṁ mā ahosīti. No hidaṁ bho gotama.
Manasikarohi aggivessana manasikaritvā kho aggivessana byākarohi
na kho te sandhīyati purimena vā pacchimaṁ pacchimena vā purimaṁ
taṁ kiṁ maññasi aggivessana rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vāti. Aniccaṁ
bho gotama. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vāti. Dukkhaṁ
bho gotama. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ nu taṁ
samanupassituṁ etaṁ mama esohamasmi eso me attāti. No
hetaṁ 1 bho gotama. Taṁ kiṁ maññasi aggivessana vedanā ...
Saññā ... Saṅkhārā ... Viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vāti. Aniccaṁ
bho gotama. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vāti. Dukkhaṁ
bho gotama. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ nu taṁ
1 Po. Ma. hidaṁ.
Samanupassituṁ etaṁ mama esohamasmi eso me attāti. No
hetaṁ bho gotama. Taṁ kiṁ maññasi aggivessana yo nu kho dukkhaṁ
allīno dukkhaṁ upagato dukkhaṁ ajjhosito dukkhaṁ etaṁ mama esohamasmi
eso me attāti samanupassati api nu kho so sāmaṁ vā
dukkhaṁ parijāneyya dukkhaṁ vā parikkhepetvā vihareyyāti. Kiñhi siyā
bho gotama no hidaṁ bho gotamāti. Taṁ kiṁ maññasi aggivessana
nanu tvaṁ evaṁ sante dukkhaṁ allīno dukkhaṁ upagato dukkhaṁ ajjhosito
dukkhaṁ etaṁ mama esohamasmi eso me attāti samanupassasīti.
Kiñhi no siyā bho gotama evametaṁ bho gotamāti.

[399] Seyyathāpi aggivessana puriso sāratthiko sāragavesī
sārapariyesanaṁ caramāno tiṇhaṁ kudhāriṁ 1 ādāya vanaṁ paviseyya so
tattha passeyya mahantaṁ kadalikkhandhaṁ ujuṁ navaṁ akukkuṭajātaṁ 2 tamenaṁ
mūle chindeyya mūle chetvā agge chindeyya agge chetvā
pattavaṭṭiṁ vinibbhujeyya so tattha pattavaṭṭiṁ vinibbhujanto phegguṁpi
nādhigaccheyya kuto sāraṁ evameva kho tvaṁ aggivessana mayā
sakasmiṁ vāde samanuyuñjiyamāno samanubhāsiyamāno samanuggāhiyamāno
ritto tuccho aparaddho bhāsitā kho pana te esā aggivessana
vesāliyaṁ parisati vācā nāhantaṁ passāmi samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā
saṅghiṁ gaṇiṁ gaṇācariyaṁ apica arahantaṁ sammāsambuddhaṁ paṭijānamānaṁ
yo mayā vādena vādaṁ samāraddho na saṅkampeyya na sampakampeyya
1 Ma. kuṭhāriṁ. 2 Ma. akukkukajātaṁ.
Na sampavedheyya yassa na kacchehi sedā muñceyyuṁ thūṇañcepāhaṁ
acetanaṁ vādena vādaṁ samārabheyyaṁ sāpi mayā vādena vādaṁ
samāraddhā saṅkampeyya sampakampeyya sampavedheyya ko pana vādo
manussabhūtassāti tuyhaṁ kho pana aggivessana appekaccāni sedaphusitāni
nalāṭamuttāni uttarāsaṅgaṁ vinibbhinditvā bhūmiyaṁ patiṭṭhitāni
mayhaṁ kho pana aggivessana natthi etarahi kāyasmiṁ sedoti. Iti
bhagavā tasmiṁ parisati suvaṇṇavaṇṇaṁ kāyaṁ vivari. Evaṁ vutte
saccako niganthaputto tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho
pajjhāyanto appaṭibhāṇo nisīdi.