[300] Evaṁ vutte āyasmā puṇṇo mantāṇiputto āyasmantaṁ
sārīputtaṁ etadavoca ko nāmo āyasmā kathañca panāyasmantaṁ
sabrahmacārī jānantīti. Upatissoti kho me āvuso nāmaṁ sārīputtoti
ca pana maṁ sabrahmacārī jānantīti. Satthukappena vata
kira bho sāvakena saddhiṁ mantayamānā na jānimha āyasmā
sārīputtoti sace hi mayaṁ jāneyyāma āyasmā sārīputtoti
ettakampi no nappaṭibhāseyya acchariyaṁ āvuso abbhūtaṁ āvuso
yathātaṁ sutavatā sāvakena sammadeva satthu sāsanaṁ ājānantena
evamevaṁ āyasmatā sārīputtena gambhīrā gambhīrā paññā anumāssa
anumāssa pucchitā lābhā sabrahmacārīnaṁ suladdhaṁ sabrahmacārīnaṁ
ye āyasmantaṁ sārīputtaṁ labhanti dassanāya labhanti payirupāsanāya
velaṇḍukena cepi sabrahmacārī āyasmantaṁ sārīputtaṁ muddhanā
1 Sī. Yu. celaṇḍukena.
Pariharantā labheyyuṁ dassanāya labheyyuṁ payirupāsanāya tesampi lābhā
tesampi suladdhaṁ amhākampi lābhā amhākampi suladdhaṁ ye mayaṁ
āyasmantaṁ sārīputtaṁ labhāma dassanāya labhāma payirupāsanāyāti.
Itiha te ubhopi mahānāgā aññamaññassa subhāsitaṁ
samanumodiṁsūti.
Rathavinītasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.
-----------
Nivāpasuttaṁ

[301] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū
āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
Bhagavā etadavoca na bhikkhave nevāpiko nivāpaṁ nivapati migajātānaṁ
imaṁ me nivāpaṁ nivuttaṁ migajātā paribhuñjantā dīghāyukā vaṇṇavanto
ciraṁ dīghamaddhānaṁ yāpentūti. Evañca kho bhikkhave nevāpiko
nivāpaṁ nivapati migajātānaṁ imaṁ me nivāpaṁ nivuttaṁ migajātā
anūpakhajja mucchitā bhojanāni bhuñjissanti anūpakhajja mucchitā
bhojanāni bhuñjamānā madaṁ āpajjissanti mattā samānā pamādaṁ
āpajjissanti pamattā samānā yathākāmakaraṇīyā bhavissanti imasmiṁ
nivāpeti.

[302] Tatra bhikkhave paṭhamā migajātā amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ
nevāpikassa anūpakhajja mucchitā bhojanāni bhuñjiṁsu te tattha
anūpakhajja mucchitā bhuñjamānā madaṁ āpajjiṁsu mattā samānā
pamādaṁ āpajjiṁsu pamattā samānā yathākāmakaraṇīyā ahesuṁ
nevāpikassa amusmiṁ nivāpe evañhi te bhikkhave paṭhamā migajātā
na parimucciṁsu nevāpikassa iddhānubhāvā.

[303] Tatra bhikkhave dutiyā migajātā evaṁ samacintesuṁ ye
Kho te paṭhamā migajātā amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ nevāpikassa anūpakhajja
mucchitā bhojanāni bhuñjiṁsu te tattha anūpakhajja mucchitā bhojanāni
bhuñjamānā madaṁ āpajjiṁsu mattā samānā pamādaṁ āpajjiṁsu pamattā
samānā yathākāmakaraṇīyā ahesuṁ nevāpikassa amusmiṁ nivāpe
evañhi te paṭhamā migajātā na parimucciṁsu nevāpikassa
iddhānubhāvā yannūna mayaṁ sabbaso nivāpabhojanā paṭivirameyyāma
bhayabhogā paṭiviratā araññāyatanāni ajjhogāhetvā vihareyyāmāti
te sabbaso nivāpabhojanā paṭiviramiṁsu bhayabhogā paṭiviratā
araññāyatanāni ajjhogāhetvā vihariṁsu. Tesaṁ gimhānaṁ pacchime māse
tiṇodakasaṅkhaye adhimattakasimānaṁ patto kāyo hoti tesaṁ adhimattakasimānaṁ
pattakāyānaṁ balaviriyaṁ parihāyi balaviriye parihīne tameva
nivāpaṁ nivuttaṁ nevāpikassa paccāgamiṁsu te tattha anūpakhajja mucchitā
bhojanāni bhuñjiṁsu te tattha anūpakhajja mucchitā bhojanāni bhuñjamānā
madaṁ āpajjiṁsu mattā samānā pamādaṁ āpajjiṁsu pamattā samānā
yathākāmakaraṇīyā ahesuṁ nevāpikassa amusmiṁ nivāpe evañhi te
bhikkhave dutiyāpi migajātā na parimucciṁsu nevāpikassa iddhānubhāvā.

[304] Tatra bhikkhave tatiyā migajātā evaṁ samacintesuṁ ye
kho te paṭhamā migajātā amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ nevāpikassa .pe.
Evañhi te paṭhamā migajātā na parimucciṁsu nevāpikassa iddhānubhāvā
yepi te dutiyā migajātā evaṁ samacintesuṁ ye kho te paṭhamā
Migajātā amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ nevāpikassa .pe. Evañhi te paṭhamā
migajātā na parimucciṁsu nevāpikassa iddhānubhāvā yannūna mayaṁ sabbaso
nivāpabhojanā paṭivirameyyāma bhayabhogā paṭiviratā araññāyatanāni
ajjhogāhetvā vihareyyāmāti te sabbaso nivāpabhojanā
paṭiviramiṁsu bhayabhogā paṭiviratā araññāyatanāni ajjhogāhetvā
vihariṁsu tesaṁ gimhānaṁ pacchime māse tiṇodakasaṅkhaye adhimattakasimānaṁ
patto kāyo hoti tesaṁ adhimattakasimānaṁ pattakāyānaṁ
balaviriyaṁ parihāyi balaviriye parihīne tameva nivāpaṁ nivuttaṁ nevāpikassa
paccāgamiṁsu te tatra anūpakhajja mucchitā bhojanāni bhuñjiṁsu te
tatra anūpakhajja mucchitā bhojanāni bhuñjamānā madaṁ āpajjiṁsu
mattā samānā pamādaṁ āpajjiṁsu pamattā samānā yathākāmakaraṇīyā
ahesuṁ nevāpikassa amusmiṁ nivāpe evañhi te dutiyāpi migajātā
na parimucciṁsu nevāpikassa iddhānubhāvā yannūna mayaṁ amuṁ nivāpaṁ
nivuttaṁ nevāpikassa upanissāya āsayaṁ kappeyyāma tatrāsayaṁ
kappetvā amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ nevāpikassa ananūpakhajja amucchitā 1
bhojanāni bhuñjissāma ananūpakhajja amucchitā bhojanāni bhuñjamānā
na madaṁ āpajjissāma amattā samānā nappamādaṁ āpajjissāma
appamattā samānā na yathākāmakaraṇīyā bhavissāma nevāpikassa
amusmiṁ nivāpeti. Te amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ nevāpikassa upanissāya
āsayaṁ kappayiṁsu tatrāsayaṁ kappetvā amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ nevāpikassa
1 Po. mucchitā. ito paraṁ evaṁ ñātabbaṁ.
Ananūpakhajja amucchitā bhojanāni bhuñjiṁsu te tatra ananūpakhajja
amucchitā bhojanāni bhuñjamānā na madaṁ āpajjiṁsu amattā samānā
nappamādaṁ āpajjiṁsu appamattā samānā na yathākāmakaraṇīyā
ahesuṁ nevāpikassa amusmiṁ nivāpeti 1 tatra bhikkhave nevāpikassa
ca nevāpikaparisāya ca etadahosi apissu 2 nāmime tatiyā migajātā
keṭubhino iddhimantassu 3 nāmime tatiyā migajātā parajanā imañca
nāma nivāpaṁ nivuttaṁ paribhuñjanti na ca nesaṁ jānāma āgatiṁ vā
gatiṁ vā yannūna mayaṁ imaṁ nivāpaṁ nivuttaṁ mahatīhi daṇḍavāgurāhi 4
samantā sappadesaṁ anuparivāreyyāma appevanāma tatiyānaṁ migajātānaṁ
āsayaṁ passeyyāma yattha te gāhaṁ gaccheyyunti. Te amuṁ nivāpaṁ
nivuttaṁ mahatīhi daṇḍavāgurāhi samantā sappadesaṁ anuparivāresuṁ.
Addasāsuṁ kho bhikkhave nevāpiko ca nevāpikaparisā ca tatiyānaṁ
migajātānaṁ āsayaṁ yattha te gāhaṁ agamaṁsu. Evañhi te bhikkhave
tatiyāpi migajātā na parimucciṁsu nevāpikassa iddhānubhāvā.

[305] Tatra bhikkhave catutthā migajātā evaṁ samacintesuṁ
ye kho te paṭhamā migajātā .pe. Evañhi te paṭhamā migajātā
na parimucciṁsu nevāpikassa iddhānubhāvā yepi te dutiyā migajātā
evaṁ samacintesuṁ ye kho te paṭhamā migajātā .pe. Evañhi
te paṭhamā migajātā na parimucciṁsu nevāpikassa iddhānubhāvā yannūna
1 Ma. Yu. itisaddo natthi. 2 Sī. Yu. saṭhassu. Ma. saṭhāssu. sabūbatth īdisameva.
3 Po. Ma. iddhimantāssu. sabbattha īdisameva. 4 Sī. Ma. Yu. daṇdavākarāhi.
Mayaṁ .pe. Evañhi te dutiyā migajātā na parimucciṁsu nevāpikassa
iddhānubhāvā yepi te tatiyā migajātā evaṁ samacintesuṁ ye
kho te paṭhamā migajātā .pe. Evañhi te paṭhamā migajātā
na parimucciṁsu nevāpikassa iddhānubhāvā yepi te dutiyā migajātā
evaṁ samacintesuṁ ye kho te paṭhamā migajātā .pe. Evañhi
te paṭhamā migajātā na parimucciṁsu nevāpikassa iddhānubhāvā
yannūna mayaṁ .pe. Evañhi te dutiyā migajātā na parimucciṁsu
nevāpikassa iddhānubhāvā yannūna mayaṁ amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ
nevāpikassa upanissāya āsayaṁ kappeyyāma tatrāsayaṁ kappetvā
amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ nevāpikassa ananūpakhajja amucchitā bhojanāni
bhuñjissāma ananūpakhajja amucchitā bhojanāni bhuñjamānā na madaṁ
āpajjissāma amattā samānā nappamādaṁ āpajjissāma appamattā
samānā na yathākāmakaraṇīyā bhavissāma nevāpikassa amusmiṁ nivāpeti
te amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ nevāpikassa upanissāya āsayaṁ kappayiṁsu
tatrāsayaṁ kappetvā amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ nevāpikassa ananūpakhajja
amucchitā bhojanāni bhuñjiṁsu te tattha ananūpakhajja amucchitā bhojanāni
bhuñjamānā na madaṁ āpajjiṁsu amattā samānā nappamādaṁ āpajjiṁsu
appamattā samānā na yathākāmakaraṇīyā ahesuṁ nevāpikassa amusmiṁ
nivāpe. Tatra nevāpikassa ca nevāpikaparisāya ca etadahosi
apissu nāmime tatiyā migajātā keṭubhino iddhimantassu nāmime
Tatiyā migajātā parajanā .pe. Addasāsuṁ kho nevāpiko ca
nevāpikaparisā ca tatiyānaṁ migajātānaṁ āsayaṁ yattha te gāhaṁ agamaṁsu
evañhi te tatiyāpi migajātā na parimucciṁsu nevāpikassa iddhānu
bhāvā yannūna mayampi yattha agati nevāpikassa ca nevāpikaparisāya
ca tatrāsayaṁ kappeyyāma tatrāsayaṁ kappetvā amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ
nevāpikassa ananūpakhajja amucchitā bhojanāni bhuñjamānā na madaṁ
āpajjissāma amattā samānā nappamādaṁ āpajjissāma appamattā
samānā na yathākāmakaraṇīyā bhavissāma nevāpikassa amusmiṁ
nivāpeti. Te yattha agati nevāpikassa ca nevāpikaparisāya ca
tatrāsayaṁ kappayiṁsu tatrāsayaṁ kappetvā amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ
nevāpikassa ananūpakhajja amucchitā bhojanāni bhuñjiṁsu te tattha
ananūpakhajja amucchitā bhojanāni bhuñjamānā na madaṁ āpajjiṁsu
amattā samānā nappamādaṁ āpajjiṁsu appamattā samānā na
yathākāmakaraṇīyā ahesuṁ nevāpikassa amusmiṁ nivāpe. Tatra bhikkhave
nevāpikassa ca nevāpikaparisāya ca etadahosi apissu nāmime
catutthā migajātā keṭubhino iddhimantassu nāmime catutthā migajātā
parajanā imañca nāma nivāpaṁ nivuttaṁ paribhuñjanti na ca nesaṁ
jānāma āgatiṁ vā gatiṁ vā yannūna mayaṁ imaṁ nivāpaṁ nivuttaṁ mahatīhi
daṇḍavāgurāhi samantā sappadesaṁ anuparivāreyyāma appevanāma
catutthānaṁ migajātānaṁ āsayaṁ passeyyāma yattha te gāhaṁ gaccheyyunti
Te amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ mahatīhi daṇḍavāgurāhi samantā sappadesaṁ
anuparivāresuṁ. Neva kho bhikkhave addasāsuṁ nevāpiko ca nevāpikaparisā
ca catutthānaṁ migajātānaṁ āsayaṁ yattha te gāhaṁ gaccheyyuṁ.
Tatra bhikkhave nevāpikassa ca nevāpikaparisāya ca etadahosi sace
kho mayaṁ catutthe migajāte ghaṭṭessāma te ghaṭṭitā aññe
ghaṭṭessanti evaṁ imaṁ nivāpaṁ nivuttaṁ sabbaso migajātā riñcissanti 1
yannūna mayaṁ catutthe migajāte ajjhupekkheyyāmāti. Ajjhupekkhiṁsu
kho bhikkhave nevāpiko ca nevāpikaparisā ca catutthe migajāte
evañhi te bhikkhave catutthāpi migajātā parimucciṁsu nevāpikassa
iddhānubhāvā.

[306] Upamā kho me ayaṁ bhikkhave katā atthassa
viññāpanāya. Ayañcevettha attho. Nivāpoti kho bhikkhave pañcannetaṁ
kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ. Nevāpikoti kho bhikkhave mārassetaṁ pāpimato
adhivacanaṁ. Nevāpikaparisāti kho bhikkhave māraparisāyetaṁ adhivacanaṁ.
Migajātāti kho bhikkhave samaṇabrāhmaṇānametaṁ adhivacanaṁ.

[307] Tatra bhikkhave paṭhamā samaṇabrāhmaṇā amuṁ nivāpaṁ
nivuttaṁ mārassa amūni ca lokāmisāni anūpakhajja mucchitā bhojanāni
bhuñjiṁsu te tattha anūpakhajja mucchitā bhojanāni bhuñjamānā madaṁ
āpajjiṁsu mattā samānā pamādaṁ āpajjiṁsu pamattā samānā
yathākāmakaraṇīyā ahesuṁ mārassa amusmiṁ nivāpe amusmiṁ ca
1 Ma. parimuccissanti.
Lokāmise evañhi te bhikkhave paṭhamā samaṇabrāhmaṇā na
parimucciṁsu mārassa iddhānubhāvā. Seyyathāpi te bhikkhave paṭhamā
migajātā tathūpame ahaṁ ime paṭhame samaṇabrāhmaṇe vadāmi.

[308] Tatra bhikkhave dutiyā samaṇabrāhmaṇā evaṁ samacintesuṁ
ye kho te paṭhamā samaṇabrāhmaṇā amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ mārassa
amūni ca lokāmisāni anūpakhajja mucchitā bhojanāni bhuñjiṁsu te
tattha anūpakhajja mucchitā bhojanāni bhuñjamānā madaṁ āpajjiṁsu
mattā samānā pamādaṁ āpajjiṁsu pamattā samānā yathākāmakaraṇīyā
ahesuṁ mārassa amusmiṁ nivāpe amusmiṁ ca lokāmise evañhi
te paṭhamā samaṇabrāhmaṇā na parimucciṁsu mārassa iddhānubhāvā
yannūna mayaṁ sabbaso nivāpabhojanā lokāmisā paṭivirameyyāma
bhayabhogā paṭiviratā araññāyatanāni ajjhogāhetvā vihareyyāmāti
te sabbaso nivāpabhojanā lokāmisā paṭiviramiṁsu te sabbaso nivāpabhojanā
lokāmisā paṭiviratā bhayabhogā paṭiviratā araññāyatanāni
ajjhogāhetvā vihariṁsu te tattha sākabhakkhāpi ahesuṁ
sāmākabhakkhāpi ahesuṁ nīvārabhakkhāpi ahesuṁ daddulabhakkhāpi ahesuṁ
haṭabhakkhāpi ahesuṁ kaṇabhakkhāpi ahesuṁ ācāmabhakkhāpi ahesuṁ
piññākabhakkhāpi ahesuṁ tiṇabhakkhāpi ahesuṁ gomayabhakkhāpi ahesuṁ
vanamūlaphalāhārā yāpesuṁ pavattaphalabhojī tesaṁ gimhānaṁ pacchime
māse tiṇodakasaṅkhaye adhimattakasimānaṁ patto kāyo hoti tesaṁ
Adhimattakasimānaṁ pattakāyānaṁ balaviriyaṁ parihāyi balaviriye parihīne
cetovimutti parihāyi cetovimuttiyā parihīnāya tameva nivāpaṁ nivuttaṁ
mārassa paccāgamiṁsu tāni ca lokāmisāni te tattha anūpakhajja
mucchitā bhojanāni bhuñjiṁsu te tattha anūpakhajja mucchitā bhojanāni
bhuñjamānā madaṁ āpajjiṁsu mattā samānā pamādaṁ āpajjiṁsu pamattā
samānā yathākāmakaraṇīyā ahesuṁ mārassa amusmiṁ nivāpe amusmiṁ
ca lokāmise evañhi te bhikkhave dutiyāpi samaṇabrāhmaṇā na
parimucciṁsu mārassa iddhānubhāvā. Seyyathāpi te bhikkhave dutiyā
migajātā tathūpame ahaṁ ime dutiye samaṇabrāhmaṇe vadāmi.

[309] Tatra bhikkhave tatiyā samaṇabrāhmaṇā evaṁ samacintesuṁ
ye kho te paṭhamā samaṇabrāhmaṇā .pe. Evañhi te paṭhamā
samaṇabrāhmaṇā na parimucciṁsu mārassa iddhānubhāvā yepi te
dutiyā samaṇabrāhmaṇā evaṁ samacintesuṁ ye kho te paṭhamā
samaṇabrāhmaṇā .pe. Evañhi te paṭhamā samaṇabrāhmaṇā
na parimucciṁsu mārassa iddhānubhāvā yannūna mayaṁ sabbaso nivāpabhojanā
lokāmisā paṭivirameyyāma bhayabhogā paṭiviratā araññāyatanāni
ajjhogāhetvā vihareyyāmāti te sabbaso nivāpabhojanā
lokāmisā paṭiviramiṁsu bhayabhogā paṭiviratā araññāyatanāni ajjhogāhetvā
vihariṁsu te tattha sākabhakkhāpi ahesuṁ .pe. Pavattaphalabhojī
tesaṁ gimhānaṁ pacchime māse tiṇodakasaṅkhaye adhimattakasimānaṁ
Patto kāyo hoti tesaṁ adhimattakasimānaṁ pattakāyānaṁ
balaviriyaṁ parihāyi balaviriye parihīne cetovimutti parihāyi cetovimuttiyā
parihīnāya tameva nivāpaṁ nivuttaṁ mārassa paccāgamiṁsu
tāni lokāmisāni te tattha anūpakhajja mucchitā bhojanāni bhuñjiṁsu
te tattha anūpakhajja mucchitā bhojanāni bhuñjamānā madaṁ āpajjiṁsu
mattā samānā pamādaṁ āpajjiṁsu pamattā samānā yathākāmakaraṇīyā
ahesuṁ mārassa amusmiṁ nivāpe amusmiṁ ca lokāmise evañhi
te dutiyāpi samaṇabrāhmaṇā na parimucciṁsu mārassa iddhānubhāvā
yannūna mayaṁ amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ mārassa amūni ca lokāmisāni
upanissāya āsayaṁ kappeyyāma tatrāsayaṁ kappetvā amuṁ nivāpaṁ
nivuttaṁ mārassa amūni ca lokāmisāni ananūpakhajja amucchitā
bhojanāni bhuñjissāma ananūpakhajja amucchitā bhojanāni bhuñjamānā
na madaṁ āpajjissāma amattā samānā nappamādaṁ āpajjissāma
appamattā samānā na yathākāmakaraṇīyā bhavissāma mārassa amusmiṁ
nivāpe amusmiṁ ca lokāmiseti te amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ mārassa
amūni ca lokāmisāni upanissāya āsayaṁ kappayiṁsu. Tatrāsayaṁ
kappetvā amuṁ nivāpaṁ nivuttaṁ mārassa amūni ca lokāmisāni
ananūpakhajja amucchitā bhojanāni bhuñjamānā na madaṁ āpajjiṁsu
amattā samānā nappamādaṁ āpajjiṁsu appamattā samānā na
yathākāmakaraṇīyā ahesuṁ mārassa amusmiṁ nivāpe amusmiṁ ca
Lokāmise. Apica kho evaṁ diṭṭhikā ahesuṁ sassato loko
itipi asassato loko itipi antavā loko itipi anantavā
loko itipi taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ itipi aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ
itipi hoti tathāgato parammaraṇā itipi na hoti tathāgato
parammaraṇā itipi hoti ca na ca hoti tathāgato parammaraṇā
itipi neva hoti na na hoti tathāgato parammaraṇā itipi evañhi
te bhikkhave tatiyāpi samaṇabrāhmaṇā na parimucciṁsu mārassa
iddhānubhāvā. Seyyathāpi te bhikkhave tatiyā migajātā tathūpame
ahaṁ ime tatiye samaṇabrāhmaṇe vadāmi.