[200] Ye hi keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā
Evaṁ kāmānaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato
nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ nappajānanti te vata sāmaṁ
vā kāme parijānissanti paraṁ vā tathattāya samādapessanti
yathāpaṭipanno kāme parijānissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati. Ye ca kho
keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ kāmānaṁ assādañca
assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ
pajānanti te vata sāmaṁ vā kāme parijānissanti paraṁ vā tathattāya
samādapessanti yathāpaṭipanno kāme parijānissatīti ṭhānametaṁ vijjati.

[201] Ko ca bhikkhave rūpānaṁ assādo. Seyyathāpi bhikkhave
khattiyakaññā vā brāhmaṇakaññā vā gahapatikaññā vā
paṇṇarasavassuddesikā vā soḷasavassuddesikā vā nātidīghā nātirassā
nātikisā nātithūlā nātikāḷikā 1 nāccodātā paramā sā bhikkhave
tasmiṁ samaye subhā vaṇṇanibhāti. Evaṁ bhanteti 2 . Yaṁ kho bhikkhave
subhaṁ vaṇṇanibhaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ rūpānaṁ
assādo.

[202] Ko ca bhikkhave rūpānaṁ ādīnavo. Idha bhikkhave tameva
bhaginiṁ passeyya aparena samayena asītikaṁ vā navutikaṁ vā vassasatikaṁ
vā jātiyā jiṇṇaṁ gopāṇasivaṅkaṁ bhoggaṁ daṇḍaparāyanaṁ pavedhamānaṁ
gacchantiṁ āturaṁ gatayobbanaṁ khaṇḍadantiṁ palitakesiṁ vilūnaṁ khallitasiraṁ
valīnaṁ tilakāhatagattaṁ. Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave yā purimā subhā
1 Ma. nātikāḷī. 2 Ma. Yu. itisaddo natthi. ito pāṭhapadaṁpi īdisameva.
Vaṇṇanibhā sā antarahitā ādīnavo pātubhūtoti. Evaṁ bhanteti.
Ayaṁ 1 bhikkhave rūpānaṁ ādīnavo. Puna caparaṁ bhikkhave tameva bhaginiṁ
passeyya ābādhikaṁ dukkhitaṁ bāḷhagilānaṁ sake muttakarīse palipannaṁ
semānaṁ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṁ aññehi sampavesiyamānaṁ 2 . Taṁ
kiṁ maññatha bhikkhave yā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā
ādīnavo pātubhūtoti. Evaṁ bhanteti. Ayampi bhikkhave rūpānaṁ
ādīnavo. Puna caparaṁ bhikkhave tameva bhaginiṁ passeyya sarīraṁ
sīvathikāya chaḍḍitaṁ ekāhamataṁ vā dvīhamataṁ vā tīhamataṁ vā
uddhumātakaṁ vā vinīlakaṁ vipubbakajātaṁ. Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave yā
purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā ādīnavo pātubhūtoti.
Evaṁ bhanteti. Ayampi bhikkhave rūpānaṁ ādīnavo. Puna caparaṁ
bhikkhave tameva bhaginiṁ passeyya sarīraṁ sīvathikāya chaḍḍitaṁ kākehi
vā khajjamānaṁ gijjhehi vā khajjamānaṁ kulalehi vā khajjamānaṁ suvānehi
vā khajjamānaṁ siṅgālehi vā khajjamānaṁ vividhehi vā pāṇakajātikehi
khajjamānaṁ. Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave yā purimā subhā vaṇṇanibhā
sā antarahitā ādīnavo pātubhūtoti. Evaṁ bhanteti. Ayampi
bhikkhave rūpānaṁ ādīnavo. Puna caparaṁ bhikkhave tameva bhaginiṁ
passeyya sarīraṁ sīvathikāya chaḍḍitaṁ aṭṭhikasaṅkhalikaṁ samaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ
.pe. Aṭṭhikasaṅkhalikaṁ nimmaṁsalohitamakkhitaṁ nhārusambandhaṁ
1 Ma. Yu. ayampi. 2 Ma. Yu. saṁvesiyamānanti dissati.
.pe. Aṭṭhikasaṅkhalikaṁ apagatamaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ .pe. Aṭṭhikāni
apagatanhārusambandhāni 1 disāvidisā vikkhittāni aññena hatthaṭṭhikaṁ
aññena pādaṭṭhikaṁ [2]- aññena jaṅghaṭṭhikaṁ aññena ūruṭṭhikaṁ aññena
kaṭiṭṭhikaṁ aññena piṭṭhikaṇṭakaṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena
uraṭṭhikaṁ aññena bāhuṭṭhikaṁ aññena aṁsaṭṭhikaṁ aññena gīvaṭṭhikaṁ
aññena hanuṭṭhikaṁ aññena dantaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ. Taṁ
kiṁ maññatha bhikkhave yā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā
ādīnavo pātubhūtoti. Evaṁ bhanteti. Ayampi bhikkhave rūpānaṁ
ādīnavo. Puna caparaṁ bhikkhave tameva bhaginiṁ passeyya sarīraṁ
sīvathikāya chaḍḍitaṁ aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇūpanibhāni .pe.
Aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni .pe. Aṭṭhikāni pūtīni
cuṇṇakajātāni. Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave yā purimā subhā
vaṇṇanibhā sā antarahitā ādīnavo pātubhūtoti. Evaṁ bhanteti.
Ayampi bhikkhave rūpānaṁ ādīnavo.

[203] Kiñca bhikkhave rūpānaṁ nissaraṇaṁ. Yo bhikkhave rūpesu
chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ idaṁ rūpānaṁ nissaraṇaṁ.

[204] Ye hi keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ
rūpānaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca
nissaraṇato yathābhūtaṁ nappajānanti te vata sāmaṁ vā rūpe
parijānissanti paraṁ vā tathattāya samādapessanti yathāpaṭipanno rūpe
1 Ma. Yu. apagatasambandhāni. 2 Ma. aññena gopphakaṭṭhikaṁ.
Parijānissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati. Ye ca kho keci bhikkhave
samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ rūpānaṁ assādañca assādato
ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ pajānanti
te vata sāmaṁ vā rūpe parijānissanti paraṁ vā tathattāya
samādapessanti yathāpaṭipanno rūpe parijānissatīti ṭhānametaṁ vijjati.

[205] Ko ca bhikkhave vedanānaṁ assādo. Idha bhikkhave
bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ
vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. Yasmiṁ samaye
bhikkhave bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ
savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati neva tasmiṁ
samaye attabyābādhāyapi ceteti na parabyābādhāyapi ceteti na
ubhayabyābādhāyapi ceteti abyāpajjhaṁyeva tasmiṁ samaye vedanaṁ vedeti
abyāpajjhaparamāhaṁ bhikkhave vedanānaṁ assādaṁ vadāmi. Puna caparaṁ
bhikkhave bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso
ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ
upasampajja viharati. Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhu vitakkavicārānaṁ
vūpasamā .pe. Viharati neva tasmiṁ samaye attabyābādhāyapi
ceteti .pe. Vedeti abyāpajjhaparamāhaṁ bhikkhave vedanānaṁ assādaṁ
vadāmi. Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako
ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti yantaṁ
Ariyā ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ
upasampajja viharati. Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhu pītiyā ca
virāgā .pe. Viharati neva tasmiṁ samaye .pe. Vedeti
abyāpajjhaparamāhaṁ bhikkhave vedanānaṁ assādaṁ vadāmi. Puna
caparaṁ bhikkhave bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā
pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ
catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. Yasmiṁ samaye
bhikkhave bhikkhu sukhassa ca .pe. Viharati neva tasmiṁ samaye
attabyābādhāyapi ceteti na parabyābādhāyapi ceteti na ubhayabyābādhāyapi
ceteti abyāpajjhaṁyeva tasmiṁ samaye vedanaṁ vedeti
abyāpajjhaparamāhaṁ bhikkhave vedanānaṁ assādaṁ vadāmi.

[206] Ko ca bhikkhave vedanānaṁ ādīnavo. Yaṁ bhikkhave
vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā ayaṁ vedanānaṁ ādīnavo.

[207] Kiñca bhikkhave vedanānaṁ nissaraṇaṁ. Yo bhikkhave
vedanānaṁ 1 chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ idaṁ vedanānaṁ nissaraṇaṁ.

[208] Ye hi keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā
evaṁ vedanānaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato
nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ nappajānanti te vata sāmaṁ
vā vedanā 2 parijānissanti paraṁ vā tathattāya samādapessanti
yathāpaṭipanno vedanā 3 parijānissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati. Ye ca
1 Ma. Yu. vedanāsu. 2-3 Ma. vedanaṁ.
Kho keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ vedanānaṁ
assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca
nissaraṇato yathābhūtaṁ pajānanti te vata sāmaṁ vā vedanā 1
parijānissanti paraṁ vā tathattāya samādapessanti yathāpaṭipanno
vedanā 2 parijānissatīti ṭhānametaṁ vijjatīti.
Idamavoca bhagavā attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ
abhinandunti.
Mahādukkhakkhandhasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.
1-2 Ma. vedanaṁ.
Cūḷadukkhakkhandhasuttaṁ

[209] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati
kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme. Atha kho mahānāmo sakko yena
bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ
nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṁ
etadavoca dīgharattāhaṁ bhante bhagavatā evaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānāmi
lobho cittassa upakkileso doso cittassa upakkileso moho
cittassa upakkilesoti. Evañcāhaṁ bhante bhagavatā dhammaṁ desitaṁ
ājānāmi lobho cittassa upakkileso doso cittassa upakkileso
moho cittassa upakkilesoti. Atha ca pana me ekadā lobhadhammāpi
cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti dosadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti
mohadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti tassa mayhaṁ bhante evaṁ
hoti kosu nāma me dhammo ajjhattaṁ appahīno yena me
ekadā lobhadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti dosadhammāpi cittaṁ
pariyādāya tiṭṭhanti mohadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhantīti.