[190] Santi kho pana sārīputta eke samaṇabrāhmaṇā
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino yaññena suddhīti. Na kho paneso
sārīputta yañño sulabharūpo yo mayā ayiṭṭhapubbo iminā dīghena
addhunā tañca kho raññā vā satā khattiyena muddhāvasittena
brāhmaṇena vā mahāsālena.

[191] Santi kho pana sārīputta eke samaṇabrāhmaṇā
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino aggipāricariyāya suddhīti. Na kho paneso
sārīputta aggi sulabharūpo yo mayā apariciṇṇapubbo iminā dīghena
addhunā tañca kho raññā vā satā khattiyena muddhāvasittena
brāhmaṇena vā mahāsālena.

[192] Santi kho pana sārīputta eke samaṇabrāhmaṇā
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino yāvadevāyaṁ bhavaṁ puriso daharo hoti
Yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena
vayasā tāvadeva paramena paññāveyyattiyena samannāgato hoti
yato ca kho ayaṁ bhavaṁ puriso jiṇṇo hoti vuḍḍho mahallako
addhagato vayo anuppatto asītiko vā navutiko vā vassasatiko
vā jātiyā atha tamhā paññāveyyattiyā parihāyatīti. Na
kho panetaṁ sārīputta evaṁ daṭṭhabbaṁ. Ahaṁ kho pana sārīputta
etarahi jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayo anuppatto
asītiko me vayo vattati. Idhassu me sārīputta cattāro
sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino paramāya satiyā ca gatiyā
ca dhitiyā ca samannāgatā paramena ca paññāveyyattiyena seyyathāpi
sārīputta daḷhadhammo dhanuggaho sikkhito katahattho katupāsano
lahukena asanena appakasireneva tiriyaṁ tālacchāyaṁ atipāteyya
evaṁ adhimattasatimanto evaṁ adhimattagatimanto evaṁ adhimattadhitimanto
evaṁ paramena paññāveyyattiyena samannāgatā te maṁ catunnaṁ
satipaṭṭhānānaṁ upādāyupādāya pañhaṁ puccheyyuṁ puṭṭho puṭṭho
cāhaṁ tesaṁ byākareyyaṁ byākatañca me byākatato dhāreyyuṁ na
ca maṁ dutiyakaṁ uttariṁ paṭipuccheyyuṁ aññatra asita pīta khāyita sāyitā
aññatra uccārapassāvakammā aññatra niddākilamathapaṭivinodanā
apariyādinnāyevassa sārīputta tathāgatassa dhammadesanā apariyādinnaṁyevassa
tathāgatassa dhammapadabyañjanaṁ apariyādinnaṁyevassa tathāgatassa
Pañhāpaṭibhānaṁ. Atha me te cattāro sāvakā vassasatāyukā
vassasatajīvino vassasatassa accayena kālaṁ kareyyuṁ. Mañcakena
cepi maṁ sārīputta pariharissatha nevatthi tathāgatassa
paññāveyyattiyassa aññathattaṁ. Yaṁ kho taṁ sārīputta sammā
vadamāno vadeyya asammohadhammo satto loke uppanno
bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya
devamanussānanti. Mameva taṁ sammā vadamāno vadeyya
asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya
lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānanti.

[193] Tena kho pana samayena āyasmā nāgasamālo bhagavato
piṭṭhito hoti bhagavantaṁ vījayamāno. Atha kho āyasmā
nāgasamālo bhagavantaṁ etadavoca acchariyaṁ bhante abbhūtaṁ bhante
apica me bhante imaṁ dhammapariyāyaṁ sutvā lomāni haṭṭhāni ko
nāmāyaṁ bhante dhammapariyāyoti. Tasmātiha tvaṁ nāgasamāla imaṁ
dhammapariyāyaṁ lomahaṁsanapariyāyotveva naṁ dhārehīti.
Idamavoca bhagavā attamano āyasmā nāgasamālo bhagavato
bhāsitaṁ abhinandīti.
Mahāsīhanādasuttaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ.
-------------
Mahādukkhakkhandhasuttaṁ

[194] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā bhikkhū
pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya
pāvisiṁsu. Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi atippago kho
tāva sāvatthiyaṁ piṇḍāya carituṁ yannūna mayaṁ yena aññatitthiyānaṁ
paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyāmāti. Atha kho te
bhikkhū yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkamiṁsu
upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ sammodiṁsu
sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
Ekamantaṁ nisinne kho te bhikkhū te aññatitthiyā paribbājakā
etadavocuṁ samaṇo āvuso gotamo kāmānaṁ pariññaṁ paññāpeti
mayampi kāmānaṁ pariññaṁ paññāpema samaṇo āvuso gotamo
rūpānaṁ pariññaṁ paññāpeti mayampi rūpānaṁ pariññaṁ paññāpema
samaṇo āvuso gotamo vedanānaṁ pariññaṁ paññāpeti mayampi
vedanānaṁ pariññaṁ paññāpema idha no āvuso ko viseso ko
adhippāyo kiṁ nānākaraṇaṁ samaṇassa vā gotamassa amhākaṁ vā
yadidaṁ dhammadesanāya vā dhammadesanaṁ anusāsaniyā vā anusāsaninti.
Atha kho te bhikkhū tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ
Neva abhinandiṁsu nappaṭikkosiṁsu anabhinanditvā appaṭikkositvā
uṭṭhāyāsanā pakkamiṁsu bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ
ājānissāmāti.

[195] Atha kho te bhikkhū sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ
piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā
bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā
kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ idha mayaṁ bhante pubbaṇhasamayaṁ
nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pavisimha tesanno
bhante amhākaṁ etadahosi atippago kho tāva sāvatthiyaṁ piṇḍāya
carituṁ yannūna mayaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo
tenupasaṅkameyyāmāti. Atha kho mayaṁ bhante yena aññatitthiyānaṁ
paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkamimha upasaṅkamitvā tehi
aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ sammodimha sammodanīyaṁ kathaṁ
sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdimha. Ekamantaṁ nisinne
kho amhe bhante te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṁ
samaṇo āvuso gotamo kāmānaṁ pariññaṁ paññāpeti mayampi
kāmānaṁ pariññaṁ paññāpema samaṇo āvuso gotamo rūpānaṁ
pariññaṁ paññāpeti mayampi rūpānaṁ pariññaṁ paññāpema samaṇo
āvuso gotamo vedanānaṁ pariññaṁ paññāpeti mayampi vedanānaṁ
pariññaṁ paññāpema idha no āvuso ko viseso ko adhippāyo kiṁ
Nānākaraṇaṁ samaṇassa vā gotamassa amhākaṁ vā yadidaṁ dhammadesanāya vā
dhammadesanaṁ anusāsaniyā vā anusāsaninti. Atha kho mayaṁ bhante tesaṁ
aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandimha nappaṭikkosimha
anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamimha bhagavato
santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmāti.

[196] Evaṁvādino bhikkhave aññatitthiyā paribbājakā
evamassu vacanīyā ko panāvuso kāmānaṁ assādo ko ādīnavo
kiṁ nissaraṇaṁ ko rūpānaṁ assādo ko ādīnavo kiṁ nissaraṇaṁ
ko vedanānaṁ assādo ko ādīnavo kiṁ nissaraṇanti. Evaṁ
puṭṭhā bhikkhave aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti
uttariñca vighātaṁ āpajjissanti taṁ kissa hetu yathātaṁ bhikkhave
avisayasmiṁ. Nāhantaṁ bhikkhave passāmi sadevake loke samārake
sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yo imesaṁ
pañhānaṁ veyyākaraṇena cittaṁ ārādheyya aññatra tathāgatena
vā tathāgatasāvakena vā ito vā pana sutvā.

[197] Ko ca bhikkhave kāmānaṁ assādo. Pañcime bhikkhave
kāmaguṇā katame pañca cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā
manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā sotaviññeyyā saddā ...
Ghānaviññeyyā gandhā ... Jivhāviññeyyā rasā ... Kāyaviññeyyā
phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā
Ime kho bhikkhave pañca kāmaguṇā. Yaṁ kho bhikkhave ime pañca
kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ kāmānaṁ assādo.

[198] Ko ca bhikkhave kāmānaṁ ādīnavo. Idha bhikkhave
kulaputto yena sippuṭṭhānena 1 jīvikaṁ kappeti yadi muddhāya yadi
gaṇanāya yadi saṅkhānena yadi kasiyā yadi vaṇijjāya yadi gorakkhena
yadi issatthena yadi rājaporisena yadi sippaññatarena sītassa
purakkhato uṇhassa purakkhato ḍaṁsamakasavātātapasiriṁsapasamphassehi
rissamāno khuppipāsāya miyyamāno 2 ayampi bhikkhave kāmānaṁ
ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ
kāmānameva hetu. Tassa ce bhikkhave kulaputtassa evaṁ
uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā nābhinipphajjanti so socati
kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati moghaṁ
vata me uṭṭhānaṁ aphalo vata me vāyāmoti ayampi bhikkhave
kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ
kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu. Tassa ce bhikkhave kulaputtassa
evaṁ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā abhinipphajjanti so
tesaṁ bhogānaṁ ārakkhādhikaraṇaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti. Kinti
te 3 bhoge neva rājāno hareyyuṁ na corā hareyyuṁ na aggi
ḍaheyya na udakaṁ vaheyya na appiyā dāyādā hareyyunti.
1 Sī. Ma. sippaṭṭhānena. 2 Sī. Ma. Yu. mīyamāno. 3 Ma. Yu. me.
Tassa evaṁ ārakkhato gopayato te bhoge rājāno vā haranti
corā vā haranti aggi vā ḍahati udakaṁ vā vahati appiyā
dāyādā vā haranti so socati kilamati paridevati urattāḷiṁ
kandati sammohaṁ āpajjati yampi me ahosi tampi no natthīti
ayampi bhikkhave kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu
kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu. Puna caparaṁ
bhikkhave kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu
rājānopi rājūhi vivadanti khattiyāpi khattiyehi vivadanti brāhmaṇāpi
brāhmaṇehi vivadanti gahapatīpi gahapatīhi vivadanti mātāpi puttena
vivadati puttopi mātarā vivadati pitāpi puttena vivadati puttopi
pitarā vivadati bhātāpi bhātarā vivadati bhātāpi bhaginiyā vivadati
bhaginīpi bhātarā vivadati sahāyopi sahāyena vivadati te tattha
kalahaviggahavivādāpannā aññamaññaṁ pāṇīhipi upakkamanti leḍḍūhipi
upakkamanti daṇḍehipi upakkamanti satthehipi upakkamanti te
tattha maraṇampi niggacchanti maraṇamattampi dukkhaṁ ayampi bhikkhave
kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ
kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu. Puna caparaṁ bhikkhave kāmahetu
kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu asicammaṁ gahetvā
dhanukalāpaṁ sannayhitvā ubhatobyuḷhaṁ 1 saṅgāmaṁ pakkhandanti usūsupi
1 Sī. Ma. Yu. ubhatoviyūḷhaṁ.
Khippamānesu sattīsupi khippamānāsu asīsupi vijjotalantesu te tattha
usūhipi vijjhanti sattiyāpi vijjhanti asināpi sīsaṁ chindanti te
tattha maraṇampi niggacchanti maraṇamattampi dukkhaṁ ayampi bhikkhave
kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ
kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu. Puna caparaṁ bhikkhave kāmahetu
kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu asicammaṁ gahetvā
dhanukalāpaṁ sannayhitvā aṭṭāvalepanā 1 upakāriyo pakkhandanti
usūsupi khippamānesu sattīsupi khippamānāsu asīsupi vijjotalantesu
te tattha usūhipi vijjhanti sattiyāpi vijjhanti chakaṇaṭiyāpi 2
osiñcanti abhivaggenapi omaddanti asināpi sīsaṁ chindanti te
tattha maraṇampi niggacchanti maraṇamattampi dukkhaṁ ayampi bhikkhave
kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ
kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu. Puna caparaṁ bhikkhave kāmahetu
kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu sandhimpi chindanti
nillopampi haranti ekāgārikampi karonti paripanthepi tiṭṭhanti
paradārampi gacchanti tamenaṁ rājāno gahetvā vividhāni
kammakaraṇāni 3 kārenti kasāhipi tāḷenti vettehipi tāḷenti
aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷenti hatthampi chindanti pādampi chindanti
1 Sī. Ma. Yu. addāvalepanā. 2 Sī. Yu. pakkaṭṭhiyā. Ma. chakaṇakāyapi.
3 Sī. Yu. vividhā kammakaraṇā. Ma. vividhā kammakāraṇā.
Hatthapādampi chindanti kaṇṇampi chindanti nāsampi chindanti
kaṇṇanāsampi chindanti bilaṅgathālikampi karonti saṅkhamuṇḍakampi
karonti rāhumukhampi karonti jotimālikampi karonti hatthapajjotikampi
karonti erakavattikampi karonti cīrakavāsikampi karonti
eṇeyyakampi karonti balisamaṁsikampi karonti kahāpaṇakampi karonti
khārāpaṭicchakampi karonti palighaparivattikampi karonti palālapīṭhakampi
karonti tattenapi telena osiñcanti sunakhehipi khādāpenti
jīvantampi sūle uttāsenti asināpi sīsaṁ chindanti te tattha
maraṇampi niggacchanti maraṇamattampi dukkhaṁ ayampi bhikkhave
kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ
kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu. Puna caparaṁ bhikkhave kāmahetu
kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu kāyena duccaritaṁ caranti
vācāya duccaritaṁ caranti manasā duccaritaṁ caranti te kāyena
duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā
kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti
ayampi bhikkhave kāmānaṁ ādīnavo samparāyiko dukkhakkhandho
kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.

[199] Kiñca bhikkhave kāmānaṁ nissaraṇaṁ. Yo kho bhikkhave
kāmesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ idaṁ kāmānaṁ nissaraṇaṁ.