[206] Evaṁ vutte siṅgālako gahapatiputto bhagavantaṁ etadavoca
abhikkantaṁ bhante abhikkantaṁ bhante seyyathāpi bhante nikkujjitaṁ
vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā vivareyya mūḷhassa vā maggaṁ
ācikkheyya andhakāre vā telappajjotaṁ dhāreyya cakkhumanto
rūpāni dakkhantīti evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito
esāhaṁ bhante bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca
upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṅgatanti.
Siṅgālakasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.
-----------------
1 Yu. samavekkhanti.
Āṭānāṭiyasuttaṁ

[207] Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati
gijjhakūṭe pabbate. Athakho cattāro mahārājā mahatiyā ca
yakkhasenāya mahatiyā ca gandhabbasenāya mahatiyā ca kumbhaṇḍasenāya
mahatiyā ca nāgasenāya catuddisaṁ rakkhaṁ ṭhapetvā catuddisaṁ gumbaṁ
ṭhapetvā catuddisaṁ ovaraṇaṁ ṭhapetvā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā
kevalakappaṁ gijjhakūṭaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
Tepi kho yakkhā appekacce bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu
appekacce bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ 1 vītisāretvā
ekamantaṁ nisīdiṁsu appekacce yena bhagavā tenañjalimpaṇāmetvā
ekamantaṁ nisīdiṁsu appekacce nāmagottaṁ sāvetvā
ekamantaṁ nisīdiṁsu appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

[208] Ekamantaṁ nisinno kho vessavaṇo mahārājā bhagavantaṁ
etadavoca santi hi bhante uḷārā yakkhā bhagavato appasannā
santi hi bhante uḷārā yakkhā bhagavato pasannā santi hi bhante
majjhimā yakkhā bhagavato appasannā santi hi bhante majjhimā
yakkhā bhagavato pasannā santi hi bhante nīcā yakkhā bhagavato
appasannā santi hi bhante nīcā yakkhā bhagavato pasannā.
1 Yu. sārāṇīyaṁ.
Yebhuyyena kho pana bhante yakkhā appasannāyeva bhagavato taṁ
kissa hetu bhagavā hi bhante pāṇātipātā veramaṇiyā dhammaṁ
deseti adinnādānā veramaṇiyā dhammaṁ deseti kāmesu
micchācārā veramaṇiyā dhammaṁ deseti musāvādā veramaṇiyā dhammaṁ
deseti surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā dhammaṁ deseti.
Yebhuyyena kho pana bhante yakkhā appaṭiviratāyeva pāṇātipātā
appaṭiviratā adinnādānā appaṭiviratā kāmesu micchācārā appaṭiviratā
musāvādā appaṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā tesantaṁ
hoti appiyaṁ amanāpaṁ. Santi hi bhante bhagavato sāvakā araññe
vanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni
appanigghosāni vijanavātāni manussarāhaseyyakāni paṭisallānasāruppāni
tattha santi uḷārā yakkhā nivāsino ye imasmiṁ bhagavato pāvacane
appasannā tesaṁ pasādāya uggaṇhātu bhante bhagavā āṭānāṭiyaṁ
rakkhaṁ bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ guttiyā rakkhāya
avihiṁsāya phāsuvihārāyāti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
Athakho vessavaṇo mahārājā bhagavato adhivāsanaṁ viditvā tāyaṁ
velāyaṁ imaṁ āṭānāṭiyaṁ rakkhaṁ abhāsi

[209] Vipassissa 1 namatthu cakkhumantassa sirīmato
sikhissapi 2 namatthu sabbabhūtānukampino.
Vessabhussa 3 namatthu nhātakassa tapassino
1 Yu. vipassissa ca. 2 Ma. sikhissapi ca. 3 Ma. vessabhussa ca.
Namatthu kakusandhassa mārasenappamaddino.
Konāgamanassa namatthu brāhmaṇassa vusīmato
kassapassa 1 namatthu vippamuttassa sabbadhi.
Aṅgīrasassa namatthu sakyaputtassa sirīmato
yo imaṁ dhammamadesesi 2 sabbadukkhā panūdanaṁ.
Ye cāpi nibbutā loke yathābhūtaṁ vipassisuṁ
te janā apisuṇā mahantā vītasāradā.
Hitaṁ devamanussānaṁ yaṁ namassanti gotamaṁ
vijjācaraṇasampannaṁ mahantaṁ vītasāradaṁ.
Yato uggacchati suriyo 3 ādicco maṇḍalīmahā
yassa cuggacchamānassa saṁvarīpi nirujjhati.
Yassa cuggate suriye divasoti pavuccati
rahadopi tattha gambhīro samuddo saritodako
evantaṁ tattha jānanti samuddo saritodako.

[210] Ito sā purimā disā iti naṁ ācikkhatī jano
yaṁ disaṁ abhipāleti mahārājā yasassi so
gandhabbānaṁ ādhipati 4 dhataraṭṭho iti 5 nāmaso
ramatī naccagītehi gandhabbehi purakkhato.
Puttāpi tassa bahavo ekanāmāti me sutaṁ
asīti dasa eko ca indanāmā mahabbalā
1 Ma. kassapassa ca. 2 Ma. dhammaṁ desesi. 3 Ma. sūriyo.
4 Ma. adhipati. ito paraṁ īdisameva. 5 Ma. dhataraṭṭhoti.
Te cāpi buddhaṁ disvāna buddhaṁ ādiccabandhunaṁ
dūrato va namassanti mahantaṁ vītasāradaṁ.
Namo te purisājañña namo te purisuttama
kusalena samekkhasi amanussāpi taṁ vandanti.
Sutaṁ netaṁ abhiṇhaso tasmā evaṁ vademhase 1
jinaṁ vandatha gotamaṁ jinaṁ vandāma gotamaṁ
vijjācaraṇasampannaṁ buddhaṁ vandāma gotamaṁ.
Yena petā pavuccanti pisuṇā piṭṭhimaṁsikā
pāṇātipātino luddā 2 corā nekatikā janā.

[211] Ito sā dakkhiṇā disā iti naṁ ācikkhatī jano
yaṁ disaṁ abhipāleti mahārājā yasassi so
kumbhaṇḍānaṁ ādhipati viruḷho iti nāmaso
ramatī naccagītehi kumbhaṇḍehi purakkhato.
Puttāpi tassa bahavo ekanāmāti me sutaṁ
asīti dasa eko ca indanāmā mahabbalā
te cāpi buddhaṁ disvāna buddhaṁ ādiccabandhunaṁ
dūrato va namassanti mahantaṁ vītasāradaṁ.
Namo te purisājañña namo te purisuttama
kusalena samekkhasi amanussāpi taṁ vandanti.
Sutaṁ netaṁ abhiṇhaso tasmā evaṁ vademhase
1 Ma. Yu. vademase. ito paraṁ īdisameva. 2 Yu. luddhā.
Jinaṁ vandatha gotamaṁ jinaṁ vandāma gotamaṁ
vijjācaraṇasampannaṁ buddhaṁ vandāma gotamaṁ.
Yattha coggacchati suriyo ādicco maṇḍalīmahā
yassa coggacchamānassa divasopi nirujjhati
yassa coggate suriye saṁvarīti pavuccati.
Rahadopi tattha gambhīro samuddo saritodako
evantaṁ tattha jānanti samuddo saritodako.

[212] Ito sā pacchimā disā iti naṁ ācikkhatī jano
yaṁ disaṁ abhipāleti mahārājā yasassi so
nāgānaṁ ādhipati virūpakkho iti 1 nāmaso
ramatī naccagītehi nāgehi 2 purakkhato.
Puttāpi tassa bahavo ekanāmāti me sutaṁ
asīti dasa eko ca indanāmā mahabbalā
te cāpi buddhaṁ disvāna buddhaṁ ādiccabandhunaṁ
dūrato va namassanti mahantaṁ vītasāradaṁ.
Namo te purisājañña namo te purisuttama
kusalena samekkhasi amanussāpi taṁ vandanti.
Sutaṁ netaṁ abhiṇhaso tasmā evaṁ vademhase
jinaṁ vandatha gotamaṁ jinaṁ vandāma gotamaṁ
vijjācaraṇasampannaṁ buddhaṁ vandāma gotamaṁ.
1 nāgānañca adhipati virūpakkhoti. 2 Ma. nāgeheva.
Yena uttarakurū rammā 1 mahāneru sudassano
manussā tattha jāyanti amamā apariggahā.
Na te bījaṁ pavappanti 2 napi nīyanti naṅgalā
akaṭṭhapākimaṁ sāliṁ paribhuñjanti mānusā.
Akaṇaṁ athusaṁ suddhaṁ sugandhaṁ taṇḍulapphalaṁ
tuṇḍikire 3 pacitvāna tato bhuñjanti bhojanaṁ.
Gāviṁ ekakhuraṁ katvā anuyanti diso disaṁ
pasuṁ ekakhuraṁ katvā anuyanti diso disaṁ.
Itthiṁ vāhanaṁ 4 katvā anuyanti diso disaṁ
purisaṁ vāhanaṁ katvā anuyanti diso disaṁ.
Kumāriṁ vāhanaṁ katvā anuyanti diso disaṁ
kumāraṁ vāhanaṁ katvā anuyanti diso disaṁ.
Te yāne abhirūhitvā sabbā disā anupariyanti 5
pacārā tassa rājino.
Hatthiyānaṁ assayānaṁ dibbaṁ yānaṁ upaṭṭhitaṁ
pāsādā sivikā ceva mahārājassa yasassino.
Tassa ca nagarā ahu antalikkhe sumāpitā
āṭānāṭā kusināṭā parakusināṭā nāṭapariyā 6 parakusitanāṭā.
Uttarena kapīvanto 7 janoghamaparena ca
navanavatiyo 8 ambarāmbaravatiyo āḷakamandā nāma rājadhānī
1 Ma. uttarakurūvho. 2 Ma. Yu. pavapanti. 3 Ma. Yu. tuṇḍikīre.
4 Ma. itthiṁ vā vāhanaṁ. Yu. itthīvāhanaṁ. ito paraṁ īdisameva.
5 Ma. anupariyāyanti. 6 Ma. nāṭasūriyā Yu. nāṭapuriyā. 7 Ma. kasivanto.
8 Ma. navanavutiyo.
Kuverassa kho pana mārisa mahārājassa visāṇā nāma rājadhānī
tasmā kuvero mahārājā vessavaṇoti pavuccati.
Paccesanto pakāsenti tatolā tattalā tatotalā
ojasī tejasī tatojasī
suro 1 rājā ariṭṭho nemī.
Rahadopi tattha dharaṇī nāma
yato meghā pavassanti
vassā yato patāyanti
sabhāpi tattha bhagalavatī 2 nāma
yattha yakkhā payirupāsanti.
Tattha niccaphalā rukkhā nānādijagaṇāyutā
mayūrakoñcābhirudā kokilābhihi 3 vaggubhi.
Jīvañjīvakasaddettha atho oṭṭhavacittakā
kukkuṭakā kuḷīrakā vane pokkharasātakā.
Sukasālikasaddettha daṇḍamāṇavakāni ca
sobhati sabbakālaṁ sā kuveranaḷinī sadā.

[213] Ito sā uttarā disā iti naṁ ācikkhatī jano
yaṁ disaṁ abhipāleti mahārājā yasassi so.
Yakkhānaṁ ādhipati 4 kuvero iti nāmaso
ramatī naccagītehi yakkhehi 5 purakkhato.
1 Ma. Yu. sūro. 2 Ma. sālavatī. 3 Ma. kokilādīhi.
4 Ma. yakkhānañca adhipati. 5 Ma. yakkheheva.
Puttāpi tassa bahavo ekanāmāti me sutaṁ
asīti dasa eko ca indanāmā mahabbalā.
Te cāpi buddhaṁ disvāna buddhaṁ ādiccabandhunaṁ
dūrato va namassanti mahantaṁ vītasāradaṁ.
Namo te purisājañña namo te purisuttama
kusalena samekkhasi amanussāpi taṁ vandanti.
Sutaṁ netaṁ abhiṇhaso tasmā evaṁ vademhase
jinaṁ vandatha gotamaṁ jinaṁ vandāma gotamaṁ
vijjācaraṇasampannaṁ buddhaṁ vandāma gotamanti.

[214] Ayaṁ kho sā mārisa āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ
upāsakānaṁ upāsikānaṁ guttiyā rakkhāya avihiṁsāya phāsuvihārāyāti.
Yassa kassaci mārisa bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā upāsakassa vā
upāsikāya vā ayaṁ āṭānāṭiyā rakkhā sugahitā bhavissati samattā
pariyāputā tañce amanusso yakkho vā yakkhinī vā yakkhapotako vā
yakkhapotikā vā yakkhamahāmatto vā yakkhapārisajjo vā yakkhapacāro
vā gandhabbo vā gandhabbī vā gandhabbapotako vā gandhabbapotikā
vā gandhabbamahāmatto vā gandhabbapārisajjo vā gandhabbapacāro
vā kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā kumbhaṇḍapotako vā kumbhaṇḍapotikā
vā kumbhaṇḍamahāmatto vā kumbhaṇḍapārisajjo vā
kumbhaṇḍapacāro vā nāgo vā nāginī vā nāgapotako vā
Nāgapotikā vā nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro
vā paduṭṭhacitto bhikkhuṁ vā bhikkhuniṁ vā upāsakaṁ vā upāsikaṁ
vā gacchantaṁ vā anugaccheyya ṭhitaṁ vā upatiṭṭheyya nisinnaṁ vā
upanisīdeyya nipannaṁ vā upanipajjeyya. Na me so mārisa amanusso
labheyya gāmesu vā nigamesu vā sakkāraṁ vā garukāraṁ vā. Na
me so mārisa amanusso labheyya āḷakamandāya nāma rājadhāniyā
vatthuṁ vā vāsaṁ vā. Na me so mārisa amanusso labheyya
yakkhānaṁ samitiṁ gantuṁ. Apissu naṁ mārisa amanussā anavayhampi 1
kareyyuṁ avivayhaṁ. Apissu naṁ mārisa amanussā attāhi 2 paripuṇṇāhi
paribhāsāhi paribhāseyyuṁ. Apissu naṁ mārisa amanussā rittampi 3
pattaṁ sīse nikkujjeyyuṁ. Apissu naṁ mārisa amanussā sattadhāpissa
muddhaṁ phāleyyuṁ santi hi mārisa amanussā caṇḍā ruddhā 4 rabhasā
te neva mahārājānaṁ ādiyanti na mahārājānaṁ purisakānaṁ ādiyanti
na mahārājānaṁ purisakānaṁ purisakānaṁ ādiyanti. Te kho te mārisa
amanussā mahārājānaṁ avaruddhā nāma vuccanti. Seyyathāpi mārisa
rañño māgadhassa vijite corā 5 te neva rañño māgadhassa
ādiyanti na rañño māgadhassa purisakānaṁ ādiyanti na rañño
māgadhassa purisakānaṁ purisakānaṁ ādiyanti te kho te mārisa
mahācorā rañño māgadhassa avaruddhā nāma vuccanti evameva
kho mārisa santi hi 6 amanussā caṇḍā ruddhā 4 rabhasā te neva
1 Ma. anāvayhaṁpi naṁ. Yu. anāvayhampi naṁ. 2 Ma. Yu. attāhipi.
3 Ma. rittaṁ pissa. 4 Yu. ruddā. 5 Ma. Yu. mahācorā. 6 Ma. Yu. hisaddo natthi.
Mahārājānaṁ ādiyanti na mahārājānaṁ purisakānaṁ ādiyanti na
mahārājānaṁ purisakānaṁ purisakānaṁ ādiyanti te kho te mārisa
amanussā mahārājānaṁ avaruddhā nāma vuccanti. Yo hi koci
mārisa amanusso yakkho vā yakkhinī vā yakkhapotako vā yakkhapotikā
vā yakkhamahāmatto vā yakkhapārisajjo vā yakkhapacāro vā
gandhabbo vā gandhabbī vā gandhabbapotako vā gandhabbapotikā
vā gandhabbamahāmatto vā gandhabbapārisajjo vā gandhabbapacāro vā
kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā kumbhaṇḍapotako vā kumbhaṇḍapotikā
vā kumbhaṇḍamahāmatto vā kumbhaṇḍapārisajjo vā kumbhaṇḍapacāro
vā nāgo vā nāginī 1 vā nāgapotako vā nāgapotikā
vā nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā paduṭṭhacitto
bhikkhuṁ vā bhikkhuniṁ vā upāsakaṁ vā upāsikaṁ vā gacchantaṁ vā
anugaccheyya ṭhitaṁ vā upatiṭṭheyya nisinnaṁ vā upanisīdeyya nipannaṁ vā
upanipajjeyya. Imesaṁ yakkhānaṁ mahāyakkhānaṁ senāpatīnaṁ mahāsenāpatīnaṁ
ujjhāpetabbaṁ vikkanditabbaṁ viravitabbaṁ ayaṁ yakkho gaṇhāti
ayaṁ yakkho āvisati 2 ayaṁ yakkho heṭheti ayaṁ yakkho viheṭheti ayaṁ
yakkho hiṁsati ayaṁ yakkho vihiṁsati ayaṁ yakkho na muñcatīti.

[215] Katamesaṁ yakkhānaṁ mahāyakkhānaṁ senāpatīnaṁ mahāsenāpatīnaṁ.
Indo somo varuṇo ca bhāradvājo pajāpati
candano kāmaseṭṭho ca kinnughaṇḍu nighaṇḍu ca.
1 Ma. nāgī. 2 Yu. avisati.
Panādo opamañño ca devasūto ca mātali
cittaseno ca gandhabbo naḷorājā janosabho 1
sātāgiro hemavato puṇṇako karatiyo gulo 2
sivako muccalindo ca vessāmitto yugandharo.
Gopālo suppagedho 3 ca hiri netti ca mandiyo
pañcālacando ālavako 4 pajuṇṇo sumukho dadhimukho 5
maṇi mānicaro 6 dīgho atho serīsako saha 7 .