[166] Yaṁpi bhikkhave tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ
niketaṁ pubbe manussabhūto samāno pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya
vācāya paṭivirato ahosi yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā
pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ
vācaṁ bhāsitā ahosi. So tassa kammassa katattā upacitattā
.pe. So tato cuto itthattaṁ āgato samāno imāni dve
mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati pahūtajivho ca hoti brahmassaro
ca karavikabhāṇī. So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṁ
ajjhāvasati rājā hoti cakkavatti .pe. Rājā samāno kiṁ
labhati ādeyyavāco hoti ādiyantassa 1 vacanaṁ brāhmaṇagahapatikā
negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā
pārisajjā rājāno bhogikā kumārā rājā samāno idaṁ labhati.
.pe. Buddho samāno kiṁ labhati ādeyyavāco hoti ādiyantassa 1
vacanaṁ bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā
asurā nāgā gandhabbā buddho samāno idaṁ labhati. Etamatthaṁ
bhagavā avoca. Tatthetaṁ vuccati

[167] Akkosabhaṇḍanavihesakāriṁ
ubbādhakaraṁ 2 bahujanappamaddanaṁ
abāḷhagiraṁ so nabhaṇi pharusaṁ
madhuraṁ bhaṇi susahitaṁ sakhilaṁ.
1 Ma. Yu. ādiyantissa. 2 Ma. ubbādhikaṁ. Yu. ubbāyikaṁ.
Manaso piyā hadayagāminiyo
vācā so erayati kaṇṇasukhā
vācā suciṇṇaphalamanubhavi
saggesu vedayitha 1 puññaphalaṁ
viditvā so sucaritassa phalaṁ
brahmassarattamidhajjhagamā
jivhāssa hoti vipulā puthulā 2
ādeyyavākyavacano bhavati
gihinopi ijjhati yathā bhaṇato
atha ce 3 pabbajati so manujo
ādiyantassa vacanaṁ janakā 4
bahuno bahuṁ subhaṇitaṁ bhaṇatoti.

[168] Yaṁpi bhikkhave tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ
niketaṁ pubbe manussabhūto samāno samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā
paṭivirato ahosi kālavādī bhūtavādī dhammavādī atthavādī [5]-
vinayavādī nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā [6]- kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ
atthasañhitaṁ. So tassa kammassa katattā upacitattā .pe.
So tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ
paṭilabhati sīhahanu hoti. So tena lakkhaṇena samannāgato sace
agāraṁ ajjhāvasati rājā hoti cakkavatti .pe. Rājā samāno
1 Ma. Yu. vedayatha. 2 Yu. thūlā. 3 Yu. cepi. 4 Ma. Yu. janatā. 5 Ma. Yu.
dhammavādī. 6 Ma. Yu. ahosi.
Kiṁ labhati appadhaṁsiko hoti kenaci manussabhūtena paccatthikena
paccāmittena rājā samāno idaṁ labhati .pe. Buddho samāno kiṁ
labhati appadhaṁsiko hoti abbhantarehi vā bāhirehi vā paccatthikehi
paccāmittehi rāgena vā dosena vā mohena vā samaṇena vā
brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā
lokasmiṁ buddho samāno idaṁ labhati. Etamatthaṁ bhagavā avoca.
Tatthetaṁ vuccati

[169] Na samphappalāpaṁ na vuccaddhatanti 1
avikiṇṇavacanabyapatho ca 2 ahosi
ahitamapi 3 ca apanudi hitamapi ca
bahujanasukhañca abhaṇi.
Taṁ katvāna ito cuto divamupapajji
sukataphalavipākamanobhosi 4
caviya punaridhāgato samāno
dviduggamavaratarahanuttamalattha.
Rājā hoti sudduppadhaṁsiyo manujindo
manujādhipati mahānubhāvo
tidivapuravarasamo bhavati
suravarataroriva indo.
Gandhabbāsurasakkarakkhasebhi 5 surebhi 6
1 Ma. Yu. na muddhataṁ. 2 Ma. casaddo na dissati. Yu. va. 3 Yu. ahitampi ...
hitampi. 4 Ma. Yu. ..ṇubhosi. 5 Ma. ...yakkharakkhasebhi. 6 Yu. ...rakkhasehi
surehi.
Na hi bhavati suppadhaṁsiyo tathatto
yadi bhavati [1]- tathāvidho idha
disā ca pati disā ca vidisā cāti.

[170] Yaṁpi bhikkhave tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ
pubbe manussabhūto samāno micchāājīvaṁ 2 pahāya sammāājīvena jīvikaṁ
kappesi tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭaukkoṭanavañcananikatisāviyogā 3
chedanavadhabandhanaviparāmosāalopasāhasākārā 4 paṭivirato ahosi. So tassa
kammassa katattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā
paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati. So tassa aññe deve
dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena
yasena dibbena sukhena 5 dibbena adhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi
saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So
tato cuto itthattaṁ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni
paṭilabhati samadanto ca hoti susukkadāṭho ca. So tehi lakkhaṇehi
samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati rājā hoti cakkavatti dhammiko
dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadaṭṭhāvariyappatto sattaratanasamannāgato.
Tassimāni satta ratanāni bhavanti seyyathīdaṁ cakkaratanaṁ
hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthīratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva
sattamaṁ. Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā
parasenappamaddanā. So imaṁ paṭhaviṁ sāgarapariyantaṁ akhīlaṁ animittaṁ
1 Yu. gihī. 2 Ma. Yu. micchājīvaṁ. 3 Yu. sāciyogā. 4 Ma. ...sahasākārā.
5 Ma. dibbena sukhena dibbena yasena.
Akaṇṭakaṁ iddhaṁ phītaṁ khemaṁ sivaṁ nirabbudaṁ adaṇḍena asatthena dhammena
samena 1 abhivijiya ajjhāvasati rājā samāno kiṁ labhati suciparivāro hoti
sucissa honti parivārā brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā
gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno
bhogikā kumārā rājā samāno idaṁ labhati. Sace kho pana agārasmā
anāgāriyaṁ pabbajati arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭacchado buddho
samāno kiṁ labhati suciparivāro hoti sucissa honti parivārā bhikkhū
bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā
buddho samāno idaṁ labhati. Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ vuccati

[171] Micchājīvañca avassaji samena
vuttiṁ sucinā so janayittha dhammikena
ahitamapi ca apanudi hitamapi ca
bahujanasukhañca acari 2 .
Sagge vedayati naro suphalāni 3
karitvā nipuṇebhi vidūbhi sabbhi 4
vaṇṇitāni tidivapuravarasamo
abhiramati ratikhiḍḍāsamaṅgī.
Aladdhā na 5 manussakaṁ bhavaṁ tato caviya 6
puna 7 sukataphalavipākasesakena
paṭilabhati lapanajaṁ samamapi
1 Ma. Yu. ayaṁ na dissati. 2 Yu. ācari. 3 Ma. Yu. sukhapphalāni. 4 Yu. samabbhi.
5 Ma. laddhāna. Yu. laddhā. 6 Ma. cavitvāna. 7 Ma. punasaddo na dissati.
Suci ca suvisuddhasusukkaṁ 1 .
Taṁ veyyañjanikā samāgatā bahavo
byākaṁsu nipuṇā sammatā manujā 2
sucijanaparivāragaṇo bhavati
dijasamasukkasucisobhanadanto 3 .
Rañño hoti bahujano suciparivāro
mahatimaṁ mahimanusāsato ca
pasayha na ca janapadatudanaṁ
hitamapi ca bahujanasukhaṁ 4 caranti
atha ce pabbajati bhavati vipāpo
samaṇo samitarajo vivaṭacchado
vigatadarathakilamatho imaṁpi ca
paraṁpi paramaṁpi ca passati lokaṁ.
Tassovādakarā bahugihī ca
pabbajitā ca asuci vigarahitapanudipāpassa 5
hi sucībhi 6 parivuto
bhavati malakhilakalikilesepanudebhīti 7 .
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti 8 .
Lakkhaṇasuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.
------------
1 Ma. sucisusukkaṁ. Yu. suvisuddhaṁ suvisukkaṁ. 2 Yu. manujindā. 3 Yu.
dijā .... 4 Ma. ...sukhañca. 5 Ma. garahitaṁ dhunanti pāpaṁ. Yu. vigarahitaṁ dhunanti
pāpaṁ. 6 Ma. sa hi sucībhi. Yu. sa hi suci. 7 Ma. Yu. ...panudetīti. 8 idamavoca
bhagavā .pe. abhinanduntīti ime pāṭhā na dissanti.
Siṅgālakasuttaṁ

[172] Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati
veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena siṅgālako 1
gahapatiputto kālasseva vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho
allakeso pañjaliko puthuddisā namassati puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ
disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disaṁ.

[173] Athakho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya
rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā siṅgālakaṁ
gahapatiputtaṁ kālasseva vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavatthaṁ
allakesaṁ pañjalikaṁ puthuddisā namassantaṁ puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ
disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disaṁ disvāna 2
siṅgālakaṁ gahapatiputtaṁ etadavoca kinnu 3 tvaṁ gahapatiputta kālasseva
vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko
puthuddisā namassasi puratthimaṁ disaṁ .pe. Uparimaṁ disanti. Pitā
mama 4 bhante kālaṁ karonto evaṁ 5 avaca disā tāta namasseyyāsīti
so kho ahaṁ bhante pitu vacanaṁ sakkaronto garukaronto 6 mānento
pūjento kālasseva vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho
allakeso pañjaliko puthuddisā namassāmi puratthimaṁ disaṁ .pe.
1 sigālakotipi pāṭho. 2 Ma. Yu. disvā. 3 Ma. kiṁ nu kho. 4 Ma. Yu. maṁ.
5 Yu. ayaṁ na dissati. 6 Ma. garuṁ karonto.
Uparimaṁ disanti. Na kho gahapatiputta ariyassa vinaye evaṁ cha
disā namassitabbāti. Yathākathaṁ pana bhante ariyassa vinaye cha
disā namassitabbā sādhu me bhante bhagavā tathā dhammaṁ desetu
yathā ariyassa vinaye cha disā namassitabbāti.

[174] Tenahi gahapatiputta suṇāhi sādhukaṁ manasikarohi
bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti kho siṅgālako gahapatiputto bhagavato
paccassosi. Bhagavā etadavoca yato kho gahapatiputta ariyasāvakassa
cattāro kammakkilesā pahīnā honti catūhi 1 ṭhānehi
pāpakammaṁ na karoti cha ca bhogānaṁ apāyamukhāni na sevati
so evaṁ cuddasapāpakāpagato chadisāpaṭicchādī hoti 2 ubholokavijayāya
paṭipanno hoti tassa ayañceva loko āraddho hoti
paro ca loko. So 3 kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ
lokaṁ upapajjati. Katamassa cattāro kammakkilesā pahīnā honti.
Pāṇātipāto kho gahapatiputta kammakkileso adinnādānaṁ kammakkileso
kāmesu micchācāro kammakkileso musāvādo kammakkileso
imassa cattāro kammakkilesā pahīnā hontīti. Idamavoca bhagavā
idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā

[175] Pāṇātipāto adinnādānaṁ musāvādo pavuccati 4
paradāragamanañceva na pasaṁsanti 5 paṇḍitāti.