[146] Yaṁpi bhikkhave tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ
niketaṁ pubbe manussabhūto samāno samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā
upasaṅkamitvā paripucchitā ahosi kiṁ bhante kusalaṁ kiṁ akusalaṁ
kiṁ sāvajjaṁ kiṁ anavajjaṁ kiṁ sevitabbaṁ kiṁ na sevitabbaṁ kiṁ
me kariyamānaṁ dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya assa kiṁ vā pana me
kariyamānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya assāti. So tassa kammassa
katattā upacitattā ussannattā .pe. So tato cuto itthattaṁ
āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati sukhumacchavi hoti
sukhumattā chaviyā rajojallaṁ kāye na upalippati. So tena
lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati rājā hoti
cakkavatti .pe. Rājā samāno kiṁ labhati mahāpañño [4]- nāssa
hoti koci paññāya sadiso vā seṭṭho 5 vā kāmabhogīnaṁ rājā
samāno idaṁ labhati .pe. Buddho samāno kiṁ labhati mahāpañño
hoti puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño
nāssa hoti koci paññāya sadiso vā seṭṭho 5 vā sabbasattānaṁ
buddho samāno idaṁ labhati. Etamatthaṁ bhagavā avoca.
1 Ma. Yu. ca. 2 Ma. Yu. ..ḷomikaṁ. 3 Ma. ...vikkamoti. 4 Ma. Yu. hoti.
5 Yu. visiṭṭho.
Tatthetaṁ vuccati

[147] Pure puratthā purimāsu jātisu
aññātukāmo paripucchitā ahu
sussusitā pabbajitaṁ upāsitā
atthantaro atthakathaṁ nisāmayi.
Paññāpaṭilābhagatena 1 kammunā
manussabhūto sukhumacchavī ahu
byākaṁsu uppāṭanimittakovidā 2
sukhumāni atthāni avecca dakkhati 3 .
Sace na pabbajjamupeti tādiso
vatteti cakkaṁ paṭhaviṁ pasāsati
atthānusiṭṭhīsu pariggahesu ca
na tena seyyo sadiso na 4 vijjati.
Sace va 5 pabbajjamupeti tādiso
nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo
paññāvisiṭṭhaṁ labhate anuttaraṁ
pappoti bodhiṁ varabhūrimedhasoti.

[148] Yaṁpi bhikkhave tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ
niketaṁ pubbe manussabhūto samāno akkodhano ahosi anupāyāsabahulo
bahunnaṁpi 6 vutto samāno nābhisajji na kuppi na byāpajji
1 Yu. ...katena. 2 Ma. Yu. uppāda.... 3 Ma. dakkhiti. 4 Ma. ca. Yu. va.
5 Ma. ca. Yu. vasaddo na dissati. 6 Ma. Yu. bahumpi.
Na patiṭṭhayi na kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi
dātā ca ahosi sukhumānaṁ mudukānaṁ attharaṇānaṁ pāpuraṇānaṁ 1
khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ. So
tassa kammassa katattā upacitattā .pe. So tato cuto
itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati
suvaṇṇavaṇṇo hoti kāñcanasannibhataco. So tena lakkhaṇena
samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati rājā hoti cakkavatti .pe.
Rājā samāno kiṁ labhati lābhī hoti sukhumānaṁ mudukānaṁ attharaṇānaṁ
pāpuraṇānaṁ khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ
kambalasukhumānaṁ rājā samāno idaṁ labhati .pe. Buddho samāno kiṁ
labhati lābhī hoti sukhumānaṁ mudukānaṁ attharaṇānaṁ pāpuraṇānaṁ
khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ buddho
samāno idaṁ labhati. Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ vuccati

[149] Akkodhañca adhiṭṭhahi adāsi 2
dānañca vatthāni sukhumāni succhavīni
purimatarabhave ṭhito abhivisajji
mahimiva suro abhivassaṁ 3 .
Taṁ katvāna ito cuto dibbamupapajji
sukataṁ phalavipākamanubhutvā kanakatanupaṭiko 4
idhābhibhavati 5 suravarataroriva indo.
1 Ma. pāvuraṇānaṁ. 2 Yu. adāsi ca. 3 Yu. ābhivassaṁ. 4 ... tanusannibho.
5 Yu. idha bhavati.
Gehañcāvasati 1 naro apabbajjamicchaṁ
mahatiṁ 2 mahiṁ pasāsati 3
pasayha sahidha sattaratanaṁ 4 paṭilabhati
vipulasukhumacchavisuciñca 5 .
Lābhī acchādanavatthamokkhapāpuraṇānaṁ
bhavati yadi anagāriyatamupeti
suhitapurimakataphalaṁ anubhavati
na bhavati katassa panāsoti.

[150] Yaṁpi bhikkhave tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ
niketaṁ pubbe manussabhūto samāno cirappanaṭṭhe sucirappavāsine 6
ñātimitte suhajje sakhino samānetā ahosi mātaraṁpi puttena
samānetā ahosi puttaṁpi mātarā samānetā ahosi pitaraṁpi
puttena samānetā ahosi puttaṁpi pitarā samānetā ahosi
pitaraṁpi 7 bhātarā samānetā ahosi bhātaraṁpi bhaginiyā samānetā
ahosi bhaginiṁpi bhātarā samānetā ahosi samaggiṁ katvā ca
abbhanumoditā ahosi. So tassa kammassa katattā .pe. So
tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati
kosohitavatthaguyho hoti. So tena lakkhaṇena samannāgato sace
agāraṁ ajjhāvasati rājā hoti cakkavatti .pe. Rājā samāno
kiṁ labhati pahūtaputto ahosi 8 parosahassaṁ kho panassa puttā
1 Yu. gehamāvasati. 2 Ma. Yu. mahati. 3 Ma. Yu. anusāsati. 4 Yu. pasayha
abhivasanavarataraṁ. 5 Yu. vipulaṁ sukhumañca succhaviñca. 6 Ma. Yu. sucirappavāsino.
7 Ma. Yu. bhātarampi. 8 Ma. Yu. hoti.
Bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā rājā samāno idaṁ labhati
.pe. Buddho samāno kiṁ labhati pahūtaputto ahosi anekasahassaṁ
kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā buddho
samāno idaṁ labhati. Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ vuccati

[151] Pure puratthā purimāsu jātisu
cirappanaṭṭhe sucirappavāsino
ñātīsuhajje sakhino samānayi
samaggi katvā ca 1 anumoditā ahu.
So tena kammena tidivaṁ apakkami 2
sukhañca khiḍḍā ratiyo ca annubhi 3
tato cavitvā punarāgato idha
kosohitaṁ vindati vatthachādiyaṁ.
Pahūtaputto bhavati 4 tathāvidho
parosahassañca 5 bhavanti atrajā 6
sūrā ca vīrā ca amittatāpanā
gihissa pītījananā 7 piyaṁ vadā.
Pahutarā 8 pabbajitassa iriyato
puttā bhavanti vacanānusārino 9
gihissa vā pabbajitassa vā pana 10
taṁ lakkhaṇaṁ bhavati 11 tadatthajotakanti.
1 Ma. casaddo na dissati. 2 Ma. Yu. divaṁ samakkami. 3 Ma. anvabhi. Yu. ānubhi.
4 Ma. bhavatī. 5 Yu. paro sahassassa. 6 Yu. atujā. 7 Ma. pīti jananā.
8 Ma. Yu. bahutarā. 9 Yu. vacanānucārino. 10 Ma. Yu. puna. 11 Ma. jāyati.

[152] Yaṁpi bhikkhave tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ
niketaṁ pubbe manussabhūto samāno mahājanasaṅgāhakaṁ samekkhamāno
samaṁ jānāti 1 sāmaṁ jānāti purisaṁ jānāti purisavisesaṁ jānāti
ayamidamarahati ayamidamarahatīti tattha tattha visesatthakaro pure 2
ahosi. So tassa kammassa katattā .pe. So tato cuto
itthattaṁ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati
nigrodhaparimaṇḍalo ca hoti ṭhitoyeva anonamanto ubhohi pāṇitalehi
jannukāni parimasati parimajjati. So tehi lakkhaṇehi samannāgato
sace agāraṁ ajjhāvasati rājā hoti cakkavatti .pe. Rājā
samāno kiṁ labhati aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo
pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakoṭṭhāgāro 3
rājā samāno idaṁ labhati .pe. Buddho samāno
kiṁ labhati aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo tassimāni dhanāni
honti seyyathīdaṁ saddhādhanaṁ sīladhanaṁ hiridhanaṁ ottappadhanaṁ
sutadhanaṁ cāgadhanaṁ paññādhanaṁ buddho samāno idaṁ labhati.
Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ vuccati

[153] Tuliya 4 pavicaya 5 cintayitvā
mahājanasaṅgāhakaṁ 6 samekkhamāno
ayamidamarahatīti 7 tattha tattha
purisavisesaṅkaro pure ahosi.
1 Yu. saṁjānāti. 2 Yu. purisavisesakaro. 3 Ma. Yu. paripuṇṇako sakoṭṭhāgāro.
4 Yu. tulaya. 5 Ma. paṭivicaya. Yu. paviceyya. 6 Ma. ... saṅgahanaṁ.
Yu. ...saṅgahataṁ. 7 Ma. itisaddo na dissati.
Samā ca panaṭṭhito 1 anonamanto
phusati karehi ubhohi jannukāni
mahiruhapparimaṇḍalo ahosi
sucaritakammavipākasesakena.
Bahuvividhanimittalakkhaṇaññū
abhinipuṇā manujā byākariṁsu
bahuvividhagihīnaṁ arahāni 2
paṭilabhati daharo susū kumāro
idha ca 3 mahipatissa kāmabhogā
gihīpatirūpakā bahū bhavanti
yadi 4 pajahati sabbakāmabhogaṁ
labhati anuttaraṁ uttamaṁ dhanagganti.

[154] Yaṁpi bhikkhave tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ
niketaṁ pubbe manussabhūto samāno bahujanassa atthakāmo ahosi
hitakāmo phāsukāmo yogakkhemakāmo kintīme saddhāya vaḍḍheyyuṁ
sīlena vaḍḍheyyuṁ sutena vaḍḍheyyuṁ buddhiyā vaḍḍheyyuṁ 5 cāgena
vaḍḍheyyuṁ dhammena vaḍḍheyyuṁ paññāya vaḍḍheyyuṁ dhanadhaññena
vaḍḍheyyuṁ khettavatthunā vaḍḍheyyuṁ dvipadacatuppadehi vaḍḍheyyuṁ
puttadārehi vaḍḍheyyuṁ dāsakammakaraporisehi vaḍḍheyyuṁ ñātīhi
vaḍḍheyyuṁ mittehi vaḍḍheyyuṁ bandhavehi vaḍḍheyyunti. So tassa
1 Ma. mahiṁ ca pana ṭhito. Yu. sa hi ca pana ṭhito. 2 Yu. ārahāni. 3 Yu. casaddo
na dissati. 4 Ma. Yu. yadica. 5 Ma. Yu. buddhiyā vaḍḍheyyunti na dissati.
Kammassa katattā upacitattā .pe. So tato cuto itthattaṁ
āgato samāno imāni tīṇi mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati
sīhapubbaddhakāyo ca hoti pittantaraṁso 1 ca samavaṭṭakkhandho ca. So
tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati rājā hoti
cakkavatti .pe. Rājā samāno kiṁ labhati aparihānadhammo hoti
na parihāyati dhanadhaññena khettavatthunā dvipadacatuppadehi puttadārehi
dāsakammakaraporisehi ñātīhi mittehi bandhavehi na parihāyati
sabbasampattiyā rājā samāno idaṁ labhati .pe. Buddho samāno
kiṁ labhati aparihānadhammo hoti na parihāyati saddhāya sīlena
sutena cāgena paññāya na parihāyati sabbasampattiyā buddho
samāno idaṁ labhati. Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ vuccati

[155] Saddhāya sīlena sutena buddhiyā
cāgena dhammena bahūhi sādhubhi
dhanena dhaññena ca khettavatthunā
puttehi dārehi catuppadehi ca
ñātīhi mittehi ca bandhavehi
balena vaṇṇena sukhena cūbhayaṁ
kathaṁ na hāyeyyunti 2 parehi 3 icchati
addhaṁ samiddhañca 4 panābhikaṅkhati.
Sasīhapubbaddhasusaṇṭhito ahu
1 Ma. Yu. citantaraṁso. 2 Ma. Yu. itisaddo na dissati. 3 Ma. Yu. pareti.
4 Ma. Yu. atthassa middhī ca.
Samavaṭṭakkhandho ca pittantaraṁso
pubbe suciṇṇena katena kammunā
ahāniyaṁ pubbanimittamassataṁ.
Gihīpi dhaññena dhanena vaḍḍhati
puttehi dārehi catuppadehi ca
akiñcano pabbajito anuttaraṁ
pappoti sambodhimahānadhammatanti 1 .