[156] Yaṁpi bhikkhave tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ
niketaṁ pubbe manussabhūto samāno sattānaṁ avihesakajātiko 2 ahosi
pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā. So tassa
kammassa katattā upacitattā .pe. So tato cuto itthattaṁ
āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati rasaggasaggī hoti
uddhaggassa rasaharaṇiyo gīvāyaṁ jātā honti samavāharasaharaṇiyo 3 .
So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati rājā
hoti cakkavatti .pe. Rājā samāno kiṁ labhati appābādho
hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya
nāccuṇhāya rājā samāno idaṁ labhati .pe. Buddho samāno kiṁ labhati
appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato
nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya buddho samāno
idaṁ labhati. Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ vuccati
1 Ma. Yu. sambodhiṁ asahānadhammatanti. 2 Ma. Yu. aviheṭhakajātiko.
3 Ma. samābhivāhiniyo. Yu. samabhivāhiniyo.

[157] Na pāṇinā na ca pana daṇḍaleḍḍunā 1
satthena vā maraṇavadhena vā pana 2
ubbādhanāya paritajjanāya vā
na viheṭhayī janatamaheṭhako 3 ahu.
Teneva so sugatisu pecca 4 modati
sukhapphalaṁ kiriya 5 sukhāni vindati
pāmuñjasā 6 rasaharaṇī susaṇṭhitā
idhāgato labhati rasaggisaggitaṁ 7 .
Tenāhu naṁ abhinipuṇā 8 vicakkhaṇā
ayaṁ naro sukhabahulo bhavissati
gihissa vā pabbajitassa vā pana 2
taṁ lakkhaṇaṁ bhavati tadatthajotakanti.

[158] Yaṁpi bhikkhave tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ
niketaṁ pubbe manussabhūto samāno na ca 9 visaṭaṁ na ca visāvi 10 na
ca 11 pana vidheyyapekkhitā 12 uju 13 tathā pasaṭamujumano 14 hutvā
ujupekkhitā ahosi 15 piyacakkhunā bahujanaṁ udakkhitā 16 ahosi. So tassa
kammassa katattā upacittatā .pe. So tato cuto itthattaṁ āgato
samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati abhinīlanetto
1 Ma. na pāṇidaṇḍehi panātha leḍḍunā. 2 Yu. puna. 3 Yu. na heṭhayī janatumaheṭhako.
4 Ma. Yu. sugatimupecca. 5 Ma. Yu. kariya. 6 Ma. samojasā. Yu. sampajjasā.
7 Ma. Yu. rasaggasaggitaṁ. 8 Ma. atinipuṇā. 9-11 Yu. casaddo na dissati. 10 Ma.
visāci. Yu. visācitaṁ. 12 Ma. Yu. viceyyapekkhitā. 13 Ma. ujuṁ. 14 Yu. ...
mudumano. 15 Ma. Yu. hutvā ujupekkhitā ahosīti pāṭhattayaṁ natthi. 16 Ma. Yu.
udikkhitā.
Ca hoti gopakhumo ca. So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace
agāraṁ ajjhāvasati rājā hoti cakkavatti .pe. Rājā samāno
kiṁ labhati piyadassano hoti bahuno janassa piyo hoti manāpo
brāhmaṇagahapatikānaṁ negamajānapadānaṁ gaṇakamahāmattānaṁ anīkaṭṭhānaṁ
dovārikānaṁ amaccānaṁ pārisajjānaṁ rājūnaṁ bhogikānaṁ 1 kumārānaṁ rājā
samāno idaṁ labhati .pe. Buddho samāno kiṁ labhati piyadassano
hoti bahuno janassa piyo hoti manāpo ca 2 bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ
upāsakānaṁ upāsikānaṁ devānaṁ manussānaṁ asurānaṁ nāgānaṁ gandhabbānaṁ
buddho samāno idaṁ labhati. Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ vuccati

[159] Na ca visaṭaṁ na ca visāvi
na ca pana vidheyyapekkhitā
uju tathā pasaṭamujumano 3
piyacakkhunā bahujanaṁ udakkhitā.
Sugatisu so phalavipākaṁ
anubhavati tattha modati
idha ca 4 bhavati gopakhumo
abhinīlanettanayano sudassano.
Abhiyogino ca nipuṇā
bahupadanimittakovidā
gopakhumanayanakusalā 5 manujā
1 Ma. Yu. bhogiyānaṁ. 2 Ma. Yu. casaddo na dissati. 3 Yu. ..ṃudumano.
4 Ma. Yu. ca pana. 5 Ma. Yu. sukhumanayanakusalā.
Piyadassanoti abhinandasanti 1 naṁ.
Piyadassano gihī santo ca
bhavati bahujanapiyāyako 2
yadi pana 3 bhavati gihi samaṇo 4
hoti piyo bahūnaṁ sokanāsanoti.

[160] Yaṁpi bhikkhave tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ
niketaṁ pubbe manussabhūto samāno bahujanapubbaṅgamo ahosi kusalesu
dhammesu bahujanapāmokkho kāyasucaritena vacīsucaritena manosucaritena 5
dānasaṁvibhāge sīlasamādāne uposathūpavāse matteyyatāya 6 petteyyatāya
sāmaññatāya brahmaññatāya kulejeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu
ca 7 adhikusalesu dhammesu. So tassa kammassa katattā .pe.
So tato cuto itthattaṁ āgato samāno idaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ
paṭilabhati uṇhīsasīso hoti. So tena lakkhaṇena samannāgato
sace agāraṁ ajjhāvasati rājā hoti cakkavatti .pe. Rājā
samāno kiṁ labhati mahāssa jano anvāyiko hoti brāhmaṇagahapatikā
negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā
pārisajjā rājāno bhogikā kumārā rājā samāno idaṁ
labhati .pe. Buddho samāno kiṁ labhati mahāssa jano
anvāyiko hoti bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā
manussā asurā nāgā gandhabbā buddho samāno idaṁ labhati.
1 Ma. Yu. abhiniddisanti. 2 Ma. bahujanapiyāyito. Yu. bahūnnaṁ piyāyito.
3 Ma. Yu. yadica na. 4 gihī samaṇo hoti. 5 Ma. Yu. kāyasucarite vacīsucarite
manosucarite. 6 Yu. metteyyatāya. 7 Yu. casaddo na dissati.
Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ vuccati

[161] Pubbaṅgamo sucaritesu ahu
dhammesu dhammacariyābhirato
anvāyiko bahujanassa ahu
saggesu vedayitha 1 puññaphalaṁ.
Vedayitvā 2 so sucaritassa phalaṁ
uṇhīsasīsattamidhajjhagamā
byākaṁsu byañjananimittadharā
pubbaṅgamo bahujanaṁ hessati 3 .
Paṭibhogiyāni 4 manujesu idha
pubbepi tassa abhiharanti tadā
yadi khattiyo bhavati bhūmipati
paṭihārakaṁ bahujane labhati.
Atha ceva pabbajati so manujo
dhammesu hoti paguṇo visavī
tassānusāsanaguṇābhirato 5
anvāyiko bahujano bhavatīti.

[162] Yaṁpi bhikkhave tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ
niketaṁ pubbe manussabhūto samāno musāvādaṁ pahāya musāvādā
paṭivirato ahosi saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako
1 Ma. Yu. vedayittha. 2 Yu. veditvā. 3 Yu. bahunnaṁ hessatāyaṁ.
4 Ma. paṭibhogiyā. 5 Ma. tassānusāsaniguṇābhirato. Yu. tassānusāsanī guṇābhirato.
Lokassa. So tassa kammassa katattā .pe. So tato cuto
itthattaṁ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati
ekekalomo ca hoti uṇṇā ca bhamukantare jātā hoti
odātā mudu tūlasannibhā. So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace
agāraṁ ajjhāvasati rājā hoti cakkavatti .pe. Rājā samāno kiṁ
labhati mahāssa jano upavattati brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā
gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno
bhogikā kumārā rājā samāno idaṁ labhati .pe. Buddho samāno kiṁ
labhati mahāssa jano upavattati bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo
devā manussā asurā nāgā gandhabbā buddho samāno idaṁ labhati.
Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ vuccati

[163] Saccappaṭiñño purimāsu jātisu
advejjhavāco alikaṁ vivajjayi
na so visaṁvādayitāpi kassaci
bhūtena tacchena tathena bhāsayi 1 .
Setā susukkā sumudu 2 tūlasannibhā
uṇṇā sujātā bhamukantare ahu
na lomakūpesu duve ajāyisuṁ
ekekalomūpacitaṅgavā ahu.
Taṁ lakkhaṇaññū bahavo samāgatā
1 Yu. tosayi. 2 Ma. Yu. mudu.
Byākaṁsu uppāṭanimittakovidā 1
uṇṇā ca lomā ca yathā susaṇṭhitā
upavattati 2 īdisakaṁ bahujano 3 .
Gihīpi 4 santaṁ upavattati jano
bahu puratthā pakatena kammunā
akiñcanaṁ pabbajitaṁ anuttaraṁ
buddhaṁpi santaṁ upavattati janoti.

[164] Yaṁpi bhikkhave tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ
niketaṁ pubbe manussabhūto samāno pisuṇaṁ vācaṁ 5 pahāya pisuṇāya
vācāya paṭivirato ahosi ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ
bhedāya amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya iti
bhinnānaṁ vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā samaggārāmo
samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā ahosi. So
tassa kammassa katattā .pe. So tato cuto itthattaṁ āgato
samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati cattāḷīsadanto
ca 6 hoti aviraḷadanto ca. So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace
agāraṁ ajjhāvasati rājā hoti cakkavatti .pe. Rājā samāno
kiṁ labhati abhejjapariso hoti abhejjassa 7 honti parisā brāhmaṇagahapatikā
negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā
amaccā pārisajjā rājāno bhogikā kumārā rājā samāno idaṁ
1 Ma. Yu. uppāda.... 2 Ma. upavattatī. 3 Yu. edisakaṁ bahujjano. 4 Ma. Yu.
gihimpi. 5 Yu. pisuṇāvācaṁ. 6 Yu. casaddo na dissati. 7 Ma. Yu.
abhejjāssa.
Labhati .pe. Buddho samāno kiṁ labhati abhejjapariso hoti
abhesajjassa honti parisā bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo
devā manussā asurā nāgā gandhabbā buddho samāno idaṁ
labhati. Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ vuccati

[165] Savebhutiyaṁ 1 sahitabhedakāriṁ
bhedappavaḍḍhanavivādakāriṁ
kalahappavaḍḍhanākiccakāriṁ
sahitānaṁ bhedajananiṁ nabhaṇi.
Avivādavaḍḍhanakariṁ sugiraṁ 2
bhinnāna sandhijananiṁ 3 abhaṇi
kalahaṁ janassa panudi 4 samaṅgī
sattehi 5 nandati pamodati ca
sugatisu so phalavipākaṁ
anubhavati tattha modati
dantā idha honti aviraḷā 6 sahitā
caturo dasassa mukhajā susaṇṭhitā.
Yadi khattiyo bhavati bhūmipati
avibhedayassa 7 parisā bhavati 8
samaṇo ca hoti virajo vimalo
parisāssa hoti anugatā acalāti.
1 Ma. Yu. vebhūtiyaṁ. 2 Yu. giraṁ. 3 Ma. Yu. bhinnānusandhijananiṁ. 4 Ma. panudī.
5 Ma. Yu. sahitehi. 6 Yu. avirā. 7 Ma. avibhediyāya. Yu. avīheṭhiyāssa.
8 Yu. bhavanti.