[76] Aparaṁ pana bhante etadānuttariyaṁ yathā bhagavā dhammaṁ
deseti āyatanappaṇṇattīsu 1 . Chayimāni bhante ajjhattikabāhirāni
āyatanāni cakkhuñceva rūpā ca sotañca saddā ca ghānañca
gandhā ca jivhā ca rasā ca kāyo ca phoṭṭhabbā ca mano ca
dhammā ca. Etadānuttariyaṁ bhante āyatanappaṇṇattīsu taṁ bhagavā
asesamabhijānāti taṁ bhagavato asesamabhijānato uttariabhiññeyyaṁ
natthi yadabhijānaṁ añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā
bhiyyobhiññataro assa yadidaṁ āyatanappaṇṇattīsu.

[77] Aparaṁ pana bhante etadānuttariyaṁ yathā bhagavā dhammaṁ
deseti gabbhāvakkantīsu. Catasso imā bhante gabbhāvakkantiyo.
1 Yu. āyatanapaññattīsu.
Idha pana 1 bhante ekacco asampajāno 2 mātu kucchiṁ okkamati
asampajāno mātu kucchismiṁ ṭhāti asampajāno mātu kucchimhā
nikkhamati ayaṁ paṭhamā gabbhāvakkanti. Puna caparaṁ bhante
idhekacco sampajāno hi 3 kho mātu kucchiṁ okkamati asampajāno
mātu kucchismiṁ ṭhāti asampajāno mātu kucchimhā nikkhamati ayaṁ
dutiyā gabbhāvakkanti. Puna caparaṁ bhante idhekacco sampajāno
mātu kucchiṁ okkamati sampajāno mātu kucchismiṁ ṭhāti
asampajāno mātu kucchimhā nikkhamati ayaṁ tatiyā gabbhāvakkanti.
Puna caparaṁ bhante idhekacco sampajāno mātu kucchiṁ okkamati
sampajāno mātu kucchismiṁ ṭhāti sampajāno mātu kucchimhā
nikkhamati ayaṁ catutthā gabbhāvakkanti. Etadānuttariyaṁ bhante
gabbhāvakkantīsu.

[78] Aparaṁ pana bhante etadānuttariyaṁ yathā bhagavā dhammaṁ
deseti ādesanavidhāsu. Catasso imā bhante ādesanavidhā.
Idha bhante ekacco nimittena ādisati evaṁpi te mano itthampi
te mano itipi te cittanti. So bahuṁ cepi ādisati tatheva
taṁ hoti no aññathāti 4 . Ayaṁ paṭhamā ādesanvidhā. Puna caparaṁ
bhante idhekacco na heva kho nimittena ādisati apica kho
manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati
evaṁpi te mano itthampi te mano itipi te cittanti.
1 Ma. Yu. panasaddo na dissati. 2 Yu. asampajāno ceva. 3 Ma. hisaddo na
dissati. Yu. pi. 4 Ma. Yu. itisaddo na dissati. evamupari.
So bahuñcepi ādisati tatheva taṁ hoti no aññathāti.
Ayaṁ dutiyā ādesanavidhā. Puna caparaṁ bhante idhekacco na heva
kho nimittena ādisati nāpi manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ
vā saddaṁ sutvā ādisati apica kho vitakkayato vicārayato
vitakkavipphārasaddaṁ sutvā ādisati evaṁpi te mano itthampi
te mano itipi te cittanti. So bahuñcepi ādisati tatheva
taṁ hoti no aññathāti. Ayaṁ tatiyā ādesanavidhā. Puna
caparaṁ bhante idhekacco na heva kho nimittena ādisati nāpi
manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati
napi vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṁ sutvā ādisati
athakho 1 vitakkavicārasamādhiṁ 2 samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti
yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā tathā imassa cittassa
anantarā imaṁ 3 nāma vitakkaṁ vitakkessatīti. So bahuñcepi ādisati
tatheva taṁ hoti no aññathāti. Ayaṁ bhante 4 catutthā ādesanavidhā.
Etadānuttariyaṁ bhante ādesanavidhāsu.

[79] Aparaṁ pana bhante etadānuttariyaṁ yathā bhagavā dhammaṁ deseti
dassanasamāpattīsu. Catasso imā bhante dassanasamāpattiyo.
Idha bhante ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya
padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya
tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati yathāsamāhite citte imameva kāyaṁ uddhaṁ
1 Ma. Yu. apica kho. 2 Yu. avitakkaṁ avicāraṁ samādhiṁ. 3 Yu. amuṁ.
4 Ma. Yu. ayaṁ na dissati.
Pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūrannānappakārassa asucino
paccavekkhati atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco
maṁsaṁ nahārū aṭṭhī aṭṭhimiñjaṁ 1 vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ
papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ pittaṁ semhaṁ pubbo
lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghānikā lasikā muttanti
ayaṁ paṭhamā dassanasamāpatti. Puna caparaṁ bhante idhekacco samaṇo
vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya .pe. Tathārūpaṁ cetosamādhiṁ
phusati yathāsamāhite citte imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho
kesamatthakā tacapariyantaṁ pūrannānappakārassa asucino paccavekkhati
atthi imasmiṁ kāye kesā lomā .pe. Lasikā muttaṁ 2 atikkamma
ca purisassa chavimaṁsalohitaṁ aṭṭhiṁ paccavekkhati ayaṁ dutiyā dassanasamāpatti.
Puna caparaṁ bhante idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo
vā ātappamanvāya .pe. Tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati yathāsamāhite
citte imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā
tacapariyantaṁ pūrannānappakārassa asucino paccavekkhati atthi imasmiṁ
kāye kesā lomā .pe. Lasikā muttaṁ 2 atikkamma ca purisassa
chavimaṁsalohitaṁ aṭṭhiṁ paccavekkhati purisassa ca viññāṇasotaṁ pajānāti
ubhayato abbocchinnaṁ idhaloke patiṭṭhitañca paraloke patiṭṭhitañca
ayaṁ tatiyā dassanasamāpatti. Puna caparaṁ bhante idhekacco samaṇo vā
brāhmaṇo vā ātappamanvāya .pe. Lasikā muttaṁ 2 atikkamma ca
1 Yu. aṭṭhimiñjā. 2 Ma. muttanti.
Purisassa chavimaṁsalohitaṁ aṭṭhiṁ paccavekkhati purisassa ca viññāṇasotaṁ
pajānāti ubhayato abbocchinnaṁ idhaloke appatiṭṭhitañca
paraloke appatiṭṭhitañca ayaṁ catutthā dassanasamāpatti.
Etadānuttariyaṁ bhante dassanasamāpattīsu.

[80] Aparaṁ pana bhante etadānuttariyaṁ yathā bhagavā dhammaṁ deseti
puggalapaṇṇattīsu. Sattime bhante puggalā ubhatobhāgavimutto
paññāvimutto kāyasakkhi 1 diṭṭhippatto saddhāvimutto dhammānusārī
saddhānusārī. Etadānuttariyaṁ bhante puggalapaṇṇattīsu.

[81] Aparaṁ pana bhante etadānuttariyaṁ yathā bhagavā dhammaṁ
deseti padhānesu. Sattime bhante bojjhaṅgā 2 satisambojjhaṅgo
dhammavicayasambojjhaṅgo viriyasambojjhaṅgo pītisambojjhaṅgo passaddhisambojjhaṅgo
samādhisambojjhaṅgo upekkhāsambojjhaṅgo.
Etadānuttariyaṁ bhante padhānesu.

[82] Aparaṁ pana bhante etadānuttariyaṁ yathā bhagavā dhammaṁ
deseti paṭipadāsu. Catasso imā bhante paṭipadā dukkhāpaṭipadā
dandhābhiññā dukkhāpaṭipadā khippābhiññā sukhāpaṭipadā dandhābhiññā
sukhāpaṭipadā khippābhiññāti 3 tatra bhante yāyaṁ paṭipadā
dukkhā dandhābhiññā ayaṁ pana bhante paṭipadā ubhayeneva hīnā
akkhāyati dukkhattā ca dandhattā ca. Tatra bhante yāyaṁ paṭipadā
dukkhā khippābhiññā ayaṁ pana bhante paṭipadā dukkhattā hīnā
1 Ma. kāyasakkhī. 2 Ma. sambojjhaṅgā. 3 Yu. itisaddo na dissati.
Akkhāyati. Tatra bhante yāyaṁ paṭipadā sukhā dandhābhiññā ayaṁ
pana bhante paṭipadā dandhattā hīnā akkhāyati. Tatra bhante
yāyaṁ paṭipadā sukhā khippābhiññā ayaṁ pana bhante paṭipadā
ubhayeneva paṇītā akkhāyati sukhattā ca khippattā ca.
Etadānuttariyaṁ bhante paṭipadāsu.

[83] Aparaṁ pana bhante etadānuttariyaṁ yathā bhagavā dhammaṁ
deseti bhassasamācāre. Idha bhante ekacco na ceva
musāvādupasañhitaṁ vācaṁ bhāsati na ca vebhūtiyaṁ pesuṇiyaṁ na ca sārambhajaṁ
jayāpekkho mantāmantā ca vācaṁ bhāsati nidhānavatiṁ kālena.
Etadānuttariyaṁ bhante bhassasamācāre.

[84] Aparaṁ pana bhante etadānuttariyaṁ yathā bhagavā dhammaṁ
deseti purisasīlasamācāre. Idha bhante ekacco sacco cassa
saddho ca na ca kuhako na ca lapako na ca nemittiko na ca
nipphesiko 1 na ca lābhena lābhaṁ nijigiṁsanako 2 indriyesu guttadvāro
bhojanesu 3 mattaññū samakārī jāgariyānuyogamanuyutto atandito
āraddhaviriyo jhāyī satimā kalyāṇapaṭibhāṇo gatimā dhitimā matimā 4
na ca kāmesu giddho sato ca nipako care 5 . Etadānuttariyaṁ
bhante purisasīlasamācāre.

[85] Aparaṁ pana bhante etadānuttariyaṁ yathā bhagavā dhammaṁ
deseti anusāsanavidhāsu catasso imā bhante anusāsanavidhā.
1 Ma. Yu. nippesiko. 2 Ma. nijigīsanako. Yu. nijigiṁsitā. 3 Ma. Yu. bhojane.
4 Yu. mutimā. 5 Ma. Yu. ca.
Jānāti bhante bhagavā paraṁ puggalaṁ paccattaṁ yonisomanasikārā
ayaṁ puggalo yathānusiṭṭhaṁ tathāpaṭipajjamāno tiṇṇaṁ saññojanānaṁ
parikkhayā sotāpanno bhavissati avinipātadhammo niyato sambodhiparāyanoti.
Jānāti bhante bhagavā paraṁ puggalaṁ paccattaṁ yonisomanasikārā
ayaṁ puggalo yathānusiṭṭhaṁ tathāpaṭipajjamāno tiṇṇaṁ
saññojanānaṁ parikkhayā rāgadosamohānaṁ tanuttā sakadāgāmī bhavissati
sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karissatīti. Jānāti
bhante bhagavā paraṁ puggalaṁ paccattaṁ yonisomanasikārā ayaṁ
puggalo yathānusiṭṭhaṁ tathāpaṭipajjamāno pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ
saññojanānaṁ parikkhayā opapātiko bhavissati tattha parinibbāyī
anāvattidhammo tasmā lokāti. Jānāti bhante bhagavā paraṁ
puggalaṁ paccattaṁ yonisomanasikārā ayaṁ puggalo yathānusiṭṭhaṁ
tathāpaṭipajjamāno āsavānaṁ parikkhayā anāsavañcetovimuttiṁ
paññāvimuttiṁ diṭṭhe va dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja
viharissatīti. Etadānuttariyaṁ bhante anusāsanavidhāsu 1 .