[6] Ekamidāhaṁ bhaggava samayaṁ tattheva 1 vesāliyaṁ viharāmi mahāvane
kūṭāgārasālāyaṁ. Tena kho pana samayena acelo pāṭikaputto
vesāliyaṁ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme.
So vesāliyaṁ parisati evaṁ vācaṁ bhāsati samaṇopi gotamo ñāṇavādo
ahaṁpi ñāṇavādo ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena
arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ dassetuṁ samaṇo gotamo
upaḍḍhapathaṁ āgaccheyya ahaṁpi upaḍḍhapathaṁ gaccheyya te tattha
ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ kareyyāma ekañce
samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati dvāhaṁ
karissāmi dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni
1 Po. ayaṁ pāṭho natthi.
Karissati cattārāhaṁ karissāmi cattāri ce samaṇo
gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati aṭṭhāhaṁ
karissāmi. Iti yāvatakaṁ yāvatakaṁ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā
iddhipāṭihāriyaṁ karissati taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmīti. Iti 1
kho bhaggava sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno
kho bhaggava sunakkhatto licchaviputto maṁ etadavoca acelo bhante
pāṭikaputto vesāliyaṁ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca
vajjigāme so vesāliyaṁ parisati evaṁ vācaṁ bhāsati samaṇopi gotamo
ñāṇavādo ahaṁpi ñāṇavādo ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena
arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ dassetuṁ samaṇo gotamo
upaḍḍhapathaṁ āgaccheyya ahaṁpi upaḍḍhapathaṁ gaccheyyaṁ te tattha ubhopi
uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ kareyyāma ekañce samaṇo
gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati dvāhaṁ karissāmi.
Saṅkhittaṁ. Taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmīti. Evaṁ vutte ahaṁ
bhaggava sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ abhabbo kho sunakkhatta
acelo pāṭikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ
diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ sacepissa
evamassa ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ
appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti
1 Po. Ma. Yu. atha.
Muddhāpi tassa vipateyyāti. Rakkhatetaṁ bhante bhagavā vācaṁ
rakkhatetaṁ sugato vācanti. Kiṁ pana maṁ tvaṁ sunakkhatta evaṁ
vadesi rakkhatetaṁ bhante bhagavā vācaṁ rakkhatetaṁ sugato vācanti.
Bhagavatāpassa bhante esā vā ekaṁsena odhāritā 1 abhabbo
acelo pāṭikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ
diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ sacepissa
evamassa ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ
appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti
muddhāpi tassa vipateyyāti acelo ca bhante pāṭikaputto
virūparūpena bhagavato sammukhībhāvaṁ āgaccheyya tadassa bhagavato
musāti. Api nu sunakkhatta tathāgato taṁ vācaṁ bhāseyya yā
sā vācā dvayagāminīti. Kiṁ pana bhante bhagavatā acelo
pāṭikaputto cetasā ceto paricca vidito abhabbo acelo
pāṭikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ
appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ sacepissa evamassa
ahantaṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā
samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti muddhāpi
tassa vipateyyāti udāhu devatā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ
abhabbo bhante acelo pāṭikaputto taṁ vācaṁ appahāya .pe.
Muddhāpi tassa vipateyyāti. Cetasā ceto paricca vidito ceva me
1 Yu. ovāditā.
Sunakkhatta acelo pāṭikaputto abhabbo acelo pāṭikaputto
taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya .pe. Muddhāpi tassa
vipateyyāti devatāpi mama etamatthaṁ ārocesuṁ abhabbo bhante
acelo pāṭikaputto taṁ vācaṁ appahāya .pe. Muddhāpi tassa
vipateyyāti. Ajitopi nāma licchavīnaṁ senāpati adhunā kālakato
tāvatiṁsakāyaṁ upapanno sopi maṁ upasaṅkamitvā evamārocesi
alajjī bhante acelo pāṭikaputto musāvādī bhante acelo
pāṭikaputto maṁpi bhante acelo pāṭikaputto byākāsi vajjigāme
ajito licchavīnaṁ senāpati mahānirayaṁ upapannoti na kho panāhaṁ
bhante mahānirayaṁ upapanno tāvatiṁsakāyaṁ 1 upapanno alajjī bhante
acelo pāṭikaputto mūsāvādī bhante acelo pāṭikaputto
abhabbo ca 2 bhante acelo pāṭikaputto taṁ vācaṁ appahāya .pe.
Muddhāpi tassa vipateyyāti. Iti kho sunakkhatta cetasā ceto
paricca vidito ceva me acelo pāṭikaputto abhabbo acelo
pāṭikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ
appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ sacepissa evamassa
ahantaṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā
samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti muddhāpi
tassa vipateyyāti devatāpi me etamatthaṁ ārocesuṁ abhabbo
1 Yu. tāvatiṁsamhi. 2 Sī. Yu. cakāro na dissati.
Bhante acelo pāṭikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya
taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṁ āgantuṁ sacepissa
evamassa ahantaṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ
appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti
muddhāpi tassa vipateyyāti. Eso kho panāhaṁ sunakkhatta vesāliyaṁ
piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena acelassa
pāṭikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṁ 1 divā vihārāya yassadāni
tvaṁ sunakkhatta icchasi tassa ārocehīti.

[7] Athakho svāhaṁ bhaggava pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaraṁ
ādāya vesāliyaṁ 2 piṇḍāya pāvisiṁ vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā
pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena acelassa pāṭikaputtassa
ārāmo tenupasaṅkamiṁ divā vihārāya. Athakho bhaggava sunakkhatto
licchaviputto taramānarūpo vesāliṁ pavisitvā yena abhiññātā
abhiññātā licchavī tenupasaṅkami upasaṅkamitvā abhiññāte
abhiññāte licchavī etadavoca esāvuso bhagavā vesāliyaṁ piṇḍāya
vicaritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena acelassa pāṭikaputtassa
ārāmo tenupasaṅkami divā vihārāya abhikkamathāyasmanto
abhikkamathāyasmanto sādhurūpānaṁ samaṇānaṁ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ
bhavissatīti. Athakho bhaggava abhiññātānaṁ abhiññātānaṁ
licchavīnaṁ etadahosi sādhurūpānaṁ kira bho samaṇānaṁ uttarimanussadhammā
1 Po. Ma. tenupasaṅkamissāmi. 2 Ma. vesāliṁ.
Iddhipāṭihāriyaṁ bhavissati handa vata bho gacchāmāti.
Yena ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā
nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
abhiññāte abhiññāte nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇe etadavoca
esāvuso bhagavā vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto
yena acelassa pāṭikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami
divāvihārāya abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto sādhurūpānaṁ
samaṇānaṁ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ bhavissatīti. Athakho
bhaggava abhiññātānaṁ abhiññātānaṁ nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇānaṁ
etadahosi sādhurūpānaṁ kira bho samaṇānaṁ uttarimanussadhammā
iddhipāṭihāriyaṁ bhavissati handa vata bho gacchāmāti. Athakho
bhaggava abhiññātā abhiññātā licchavī abhiññātā abhiññātā ca
brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇā
yena acelassa pāṭikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṁsu. Sā
esā bhaggava parisā hoti anekasatā anekasahassā. Assosi
kho bhaggava acelo pāṭikaputto abhikkantā kira abhiññātā
abhiññātā licchavī abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca
brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇā
samaṇopi gotamo mayhaṁ ārāme divāvihāraṁ nisinnoti. Sutvānassa
bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁso udapādi. Athakho bhaggava acelo
Pāṭikaputto bhīto saṁviggo lomahaṭṭhajāto 1 yena tiṇḍukakhānu-
paribbājakārāmo tenupasaṅkami. Assosi kho bhaggava sā parisā
acelo kira pāṭikaputto bhīto saṁviggo lomahaṭṭhajāto yena
tiṇḍukakhānuparibbājakārāmo tenupasaṅkantoti 2 . Athakho bhaggava sā
parisā aññataraṁ purisaṁ āmantesi ehi tvaṁ bho purisa yena tiṇḍukakhānu-
paribbājakārāmo yena acelo pāṭikaputto tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā acelaṁ pāṭikaputtaṁ evaṁ vadehi abhikkamāvuso
pāṭikaputta abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī abhikkantā
abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā
nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇā samaṇopi gotamo āyasmato ārāme
divāvihāraṁ nisinno bhāsitā kho pana te esāvuso pāṭikaputta
vesāliyaṁ parisati vācā samaṇopi gotamo ñāṇavādo ahaṁpi
ñāṇavādo ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā
iddhipāṭihāriyaṁ dassetuṁ samaṇo [3]- gotamo upaḍḍhapathaṁ
āgaccheyya ahaṁpi upaḍḍhapathaṁ gaccheyyaṁ te tattha ubhopi
uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ kareyyāma ekañce samaṇo
gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati dvāhaṁ
karissāmi dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā
iddhipāṭihāriyāni karissati cattārāhaṁ karissāmi cattāri ce samaṇo
1 Po. lomahaṁsajāto. 2 Sī. Yu. tenupasaṅkamanto. 3 Ma. cesaddo atthi.
Gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati aṭṭhāhaṁ
karissāmi iti yāvatakaṁ yāvatakaṁ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā
iddhipāṭihāriyāni karissati taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmīti
abhikkamayeva 1 kho āvuso pāṭikaputta upaḍḍhapathaṁ sabbapaṭhamaṁyeva
āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinnoti.
Evaṁ bhoti kho bhaggava so puriso tassā parisāya paṭissutvā yena
tiṇḍukakhānuparibbājakārāmo yena acelo pāṭikaputto tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā acelaṁ pāṭikaputtaṁ etadavoca abhikkamāvuso
pāṭikaputta abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī
abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā .pe.
Abhikkamayeva āvuso pāṭikaputta upaḍḍhapathaṁ sabbapaṭhamaṁyeva
āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ
nisinnoti. Evaṁ vutte bhaggava acelo pāṭikaputto āyāmi
āvuso āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṁsappati na sakkoti
āsanāpi vuṭṭhātuṁ. Athakho so bhaggava puriso acelaṁ pāṭikaputtaṁ
etadavoca kiṁsu nāma te āvuso pāṭikaputta pāvaḷāsu nāma
te pīṭhakasmiṁ allīnā pīṭhakaṁsu nāma te pāvaḷāsu allīnaṁ āyāmi
āvuso āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṁsappasi na sakkosi
āsanāpi vuṭṭhātunti. Evaṁpi kho bhaggava vuccamāno acelo
pāṭikaputto āyāmi āvuso āyāmi āvusoti vatvā tattheva
1 Ma. abhikkamasseva.
Saṁsappati na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṁ. Yadā kho so bhaggava
puriso aññāsi parābhūtarūpo ayaṁ acelo pāṭikaputto āyāmi
āvuso āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṁsappati na sakkoti
āsanāpi vuṭṭhātunti atha taṁ parisaṁ āgantvā evamārocesi
parābhūtarūpo bho ayaṁ 1 acelo pāṭikaputto āyāmi āvuso
āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṁsappati na sakkoti āsanāpi
vuṭṭhātunti. Evaṁ vutte ahaṁ bhaggava taṁ purisaṁ etadavocaṁ abhabbo
kho āvuso acelo pāṭikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ
appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ
sacepissa evamassa ahantaṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ
diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti
muddhāpi tassa vipateyyāti.
Paṭhamabhāṇavāraṁ niṭṭhitaṁ.

[8] Athakho bhaggava aññataro licchavimahāmatto uṭṭhāyāsanā
taṁ parisaṁ etadavoca tenahi bho muhuttaṁ tāva āgametha yāvāhaṁ
gacchāmi appevanāma ahaṁpi sakkuṇeyyaṁ acelaṁ pāṭikaputtaṁ imaṁ
parisaṁ ānetunti. Athakho so bhaggava licchavimahāmatto yena
tiṇḍukakhānuparibbājakārāmo yena acelo pāṭikaputto
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā acelaṁ pāṭikaputtaṁ etadavoca abhikkamāvuso
pāṭikaputta abhikkantaṁ te seyyo abhikkantā abhiññātā
1 Ma. ayanti pāṭho natthi. Sī. Yu. bho ayanti dve pāṭho natthi.
Abhiññātā ca. Saṅkhittaṁ. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme
divāvihāraṁ nisinnoti bhāsitā kho pana te esāvuso pāṭikaputta
vesāliyaṁ parisati vācā samaṇopi gotamo ñāṇavādo ahaṁpi
ñāṇavādo .pe. Taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmīti abhikkamayeva
kho āvuso pāṭikaputta upaḍḍhapathaṁ sabbapaṭhamaṁyeva āgantvā
samaṇopi gotamo āyasmato ārāne divāvihāraṁ nisinno bhāsitā
kho panesā āvuso pāṭikaputta samaṇema gotamena parisati vācā
abhabbo acelo pāṭikaputto taṁ vācaṁ appahāya .pe. Muddhāpi
tassa vipateyyāti abhikkamāvuso pāṭikaputta abhikkamaneneva
te jayaṁ karissāma samaṇassa gotamassa parājayanti. Evaṁ
vutte bhaggava acelo pāṭikaputto āyāmi āvuso āyāmi
āvusoti vatvā tattheva saṁsappati na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṁ.
Athakho so bhaggava licchavimahāmatto acelaṁ pāṭikaputtaṁ etadavoca
kiṁsu nāma te āvuso pāṭikaputta pāvaḷāsu nāma te pīṭhakasmiṁ
allīnā pīṭhakaṁsu nāma te pāvaḷāsu allīnaṁ āyāmi āvuso
āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṁsappasi na sakkosi āsanāpi
vuṭṭhātunti. Evaṁpi kho bhaggava vuccamāno acelo pāṭikaputto
āyāmi āvuso āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṁsappati na
sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṁ. Yadā kho [1]- bhaggava licchavimahāmatto
aññāsi parābhūtarūpo ayaṁ acelo pāṭikaputto āyāmi āvuso
1 Po. Ma. Yu. so.
Āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṁsappati na sakkoti āsanāpi
vuṭṭhātunti atha taṁ parisaṁ āgantvā evaṁ ārocesi parābhūtarūpo
ayaṁ acelo pāṭikaputto āyāmi āvuso āyāmi āvusoti vatvā
tattheva saṁsappati na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātunti. Evaṁ vutte
ahaṁ bhaggava taṁ parisaṁ etadavoca abhabbo kho āvuso acelo
pāṭikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya .pe.
Sacepissa evamassa ahantaṁ vācaṁ appahāya .pe. Samaṇassa
gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti muddhāpi tassa vipateyyāti
sacepāyasmantānaṁ licchavīnaṁ evamassa mayaṁ acelaṁ pāṭikaputtaṁ yāhi 1
varattāhi bandhitvā goyuttehi 2 āviñjeyyāmāti 3 tā varattā
chijjeruṁ 4 pāṭikaputto vā abhabbo pana acelo pāṭikaputto
taṁ vācaṁ appahāya .pe. Sacepissa evamassa ahantaṁ vācaṁ
appahāya .pe. Samaṇassa gotasassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti
muddhāpi tassa vipateyyāti

[9] Athakho bhaggava jāliyo dārupattikantevāsī uṭṭhāyāsanā taṁ
parisaṁ etadavoca tenahi bho muhuttaṁ tāva āgametha yāvāhaṁ gacchāmi
appevanāmāhaṁ 5 sakkuṇeyyaṁ acelaṁ pāṭikaputtaṁ [6]- ānetunti. Athakho
bhaggava jāliyo dārupattikantevāsī yena tiṇḍukakhānuparibbājakārāmo
yena acelo pāṭikaputto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā acelaṁ
1 Sī. Ma. Yu. ayaṁ na dissati. 2 Sī. Ma. Yu. goyugehīti pāṭhena bhavitabbaṁ.
3 Ma. āviñcheyyāmāti. Yu. āvijjheyyāmāti. 4 Ma. chijjeyyuṁ. 5 Ma. Yu.
appevanāma ahampi. 6 Ma. Yu. imaṁ parisaṁ.
Acelaṁ pāṭikaputtaṁ etadavoca abhikkamāvuso pāṭikaputta abhikkantaṁ
te seyyo abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca licchavī .pe.
Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno bhāsitā
kho pana te esāvuso pāṭikaputta vesāliyaṁ parisati vācā samaṇopi
gotamo ñāṇavādo .pe. Taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmīti
abhikkamayeva āvuso pāṭikaputta upaḍḍhapathaṁ sabbapaṭhamaṁyeva
āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ
nisinno bhāsitā kho pana te esāvuso pāṭikaputta samaṇena
gotamena parisati vācā abhabbo kho āvuso acelo pāṭikaputto
taṁ vācaṁ appahāya .pe. Sacepissa evamassa ahantaṁ vācaṁ
appahāya .pe. Samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti
muddhāpi vipateyyāti sacepāyasmantānaṁ licchavīnaṁ evamassa
mayaṁ acelaṁ pāṭikaputtaṁ yāhi varattāhi bandhitvā goyuttehi
āviñjeyyāmāti tā varattā chijjeruṁ pāṭikaputto vā
abhabbo pana acelo pāṭikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ
appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ
sacepissa evamassa ahantaṁ vācaṁ appahāya .pe. Samaṇassa
gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti muddhāpi tassa vipateyyāti
abhikkamāvuso pāṭikaputta abhikkamaneneva te jayaṁ karissāma
samaṇassa gotamassa parājayanti. Evaṁ vutte bhaggava acelo
Pāṭikaputto āyāmi āvuso āyāmi āvusoti vatvā tattheva
saṁsappati na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṁ. Athakho bhaggava jāliyo
dārupattikantevāsī acelaṁ pāṭikaputtaṁ etadavoca kiṁsu nāma te
āvuso pāṭikaputta pāvaḷāsu nāma te pīṭhakasmiṁ allīnā pīṭhakaṁsu
nāma te pāvaḷāsu allīnaṁ āyāmi āvuso āyāmi āvusoti
vatvā tattheva saṁsappasi na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātunti.
Evaṁpi kho bhaggava vuccamāno acelo pāṭikaputto āyāmi
āvuso āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṁsappati na sakkoti
āsanāpi vuṭṭhātuṁ. Yadā kho bhaggava jāliyo dārupattikantevāsī
aññāsi parābhūtarūpo ayaṁ acelo pāṭikaputto āyāmi āvuso
āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṁsappati na sakkoti āsanāpi
vuṭṭhātunti atha naṁ etadavoca bhūtapubbaṁ āvuso pāṭikaputta
sīhassa migarañño etadahosi yannūnāhaṁ aññataraṁ vanasaṇḍaṁ
nissāya āsayaṁ kappeyyaṁ tatrāsayaṁ kappetvā sāyaṇhasamayaṁ
āsayā nikkhameyyaṁ āsayā nikkhamitvā vijambheyyaṁ vijambhitvā
samantā catuddisā anuvilokeyyaṁ samantā catuddisā anuviloketvā
tikkhattuṁ sīhanādaṁ nadeyyaṁ tikkhattuṁ sīhanādaṁ naditvā gocarāya
pakkameyyaṁ so varaṁ varaṁ migasaṅghaṁ 1 vadhitvā mudumaṁsāni mudumaṁsāni
bhakkhayitvā tameva āsayaṁ ajjhupeyyanti. Athakho [2]- so sīho migarājā
aññataraṁ vanasaṇḍaṁ nissāya āsayaṁ kappesi tatrāsayaṁ kappetvā
1 Ma. Yu. migasaṅghena. 2 ma Yu. āvuso.
Sāyaṇhasamayaṁ āsayā nikkhami āsayā nikkhamitvā vijambhi vijambhitvā
samantā catuddisā anuvilokesi samantā catuddisā anuviloketvā
tikkhattuṁ sīhanādaṁ nadi tikkhattuṁ sīhanādaṁ naditvā gocarāya pakkami
so varaṁ varaṁ migasaṅghaṁ vadhitvā mudumaṁsāni mudumaṁsāni bhakkhayitvā
tameva āsayaṁ ajjhupesi. Tasseva kho āvuso pāṭikaputta sīhassa
migarañño vighāsasaṁvaddho jarasigālo ditto ceva balavā ca.
Athakho āvuso tassa jarasigālassa etadahosi ko cāhaṁ ko
sīho migarājā yannūnāhaṁpi aññataraṁ vanasaṇḍaṁ nissāya āsayaṁ
kappeyyaṁ tatrāsayaṁ kappetvā sāyaṇhasamayaṁ āsayā nikkhameyyaṁ
āsayā nikkhamitvā vijambheyyaṁ vijambhitvā samantā catuddisā
anuvilokeyyaṁ samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṁ sīhanādaṁ
nadeyyaṁ tikkhattuṁ sīhanādaṁ naditvā gocarāya pakkameyyaṁ so
varaṁ varaṁ migasaṅghaṁ vadhitvā mudumaṁsāni mudumaṁsāni bhakkhayitvā tameva
āsayaṁ ajjhupeyyanti. Athakho so āvuso jarasigālo aññataraṁ
vanasaṇḍaṁ nissāya āsayaṁ kappesi tatrāsayaṁ kappetvā sāyaṇhasamayaṁ
āsayā nikkhami āsayā nikkhamitvā vijambhi vijambhitvā
samantā catuddisā anuvilokesi samantā catuddisā anuviloketvā
tikkhattuṁ sīhanādaṁ nadissāmīti sigālakaṁ 1 anadi bheraṇḍakaṁyeva anadi
ke ca chave sigāle ke pana sīhanādeti. Evameva kho tvaṁ āvuso
pāṭikaputta sugatāpadānesu jivamāno sugatātirittāni bhuñjamāno
1 Po. Ma. siṅgālakaṁyeva.
Tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṁ maññasi ke
ca chave pāṭikaputte kā ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ
āsādanāti. Yato kho bhaggava jāliyo dārupattikantevāsī imināpi
opammena neva asakkhi acelaṁ pāṭikaputtaṁ tamhā āsanā cāvetuṁ.
Atha naṁ etadavoca
sīhoti attāna samekkhiyāna
amaññi kotthu migarājāhamasmi
tameva 1 so sigālakaṁ anadi
ke ca chave sigāle ke pana sīhanādeti.

[10] Evameva kho tvaṁ āvuso pāṭikaputta sugatāpadānesu
jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante
sammāsambuddhe āsādetabbaṁ maññasi ke ca chave pāṭikaputte kā
ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ āsādanāti. Yato
kho bhaggava jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva
asakkhi acelaṁ pāṭikaputtaṁ tamhā āsanā cāvetuṁ. Atha naṁ
etadavoca
suññaṁ anupakaminaṁ 2 attānaṁ
vighāse samekkhiya
yāvattānaṁ na passati kotthu
tāva byagghoti maññati
1 Ma. Yu. tatheva. 2 Ma. Yu. aññaṁ anucaṅkamanaṁ.
Tameva so sigālakaṁ anadi
ke ca chave sigāle ke pana sīhanādeti.

[11] Evameva kho tvaṁ āvuso pāṭikaputta sugatāpadānesu
jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante
sammāsambuddhe āsādetabbaṁ maññasi ke ca chave pāṭikaputte kā
ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ āsādanāti. Yato
kho bhaggava jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva
asakkhi acelaṁ pāṭikaputtaṁ tamhā āsanā cāvetuṁ. Atha naṁ
etadavoca
bhutvāna bheke 1 khalamūsikāyo
kaṭasīsu khittāni ca kūṇapāni
mahāvane suññavane vivaḍḍho
amaññi kotthu migarājāhamasmi
tatheva so sigālakaṁ anadi
ke ca chave sigāle ke pana sīhanādeti.

[12] Evameva kho tvaṁ āvuso pāṭikaputta sugatāpadānesu
jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante
sammāsambuddhe āsādetabbaṁ maññasi ke ca chave pāṭikaputte kā
ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ āsādanāti. Yato
kho bhaggava jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva
1 Po. bhiṅge.
Asakkhi acelaṁ pāṭikaputtaṁ tamhā āsanā cāvetuṁ. Atha taṁ
parisaṁ āgantvā evamārocesi parābhūtarūpo bho acelo
pāṭikaputto āyāmi āvuso āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṁsappati
na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātunti. Evaṁ vutte ahaṁ bhaggava taṁ
parisaṁ etadavocaṁ abhabbo kho āvuso acelo pāṭikaputto taṁ
vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā
mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ sacepissa evamassa ahantaṁ vācaṁ
appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa
gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti muddhāpi tassa vipateyyāti
sacepāyasmantānaṁ licchavīnaṁ evamassa mayaṁ acelaṁ pāṭikaputtaṁ yāhi 1
varattāhi bandhitvā goyuttehi āviñjeyyāmāti tā varattā
chijjeruṁ pāṭikaputto vā abhabbo pana acelo pāṭikaputto taṁ
vācaṁ appahāya .pe. Mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ sacepissa evamassa
ahantaṁ vācaṁ appahāya .pe. Samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ
gaccheyyanti muddhāpi tassa vipateyyāti. Athakhvāhaṁ bhaggava taṁ
parisaṁ dhammiyā kathāya sandassesiṁ samādapesiṁ samuttejesiṁ sampahaṁsesiṁ
taṁ parisaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā
sampahaṁsetvā mahābandhanā mokkhaṁ karitvā caturāsītipāṇasahassāni
mahāviduggā uddharitvā tejodhātuṁ samāpajjitvā sattatālaṁ vehāsaṁ
abbhuggantvā aññaṁ sattatālaṁpi aggiṁ 2 abhinimminitvā jalitvā
1 Ma. Yu. ayaṁ na dissati. 2 Ma. Yu. acciṁ.
Dhūmāyitvā 1 mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ paccuṭṭhāsiṁ. Athakho bhaggava
sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ahaṁ
bhaggava sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ taṁ kiṁ maññasi sunakkhatta
yatheva te ahaṁ acelaṁ pāṭikaputtaṁ ārabbha byākāsiṁ tatheva taṁ
vipākaṁ no 2 aññathāti. Yatheva me bhante bhagavā acelaṁ pāṭikaputtaṁ
ārabbha byākāsi tatheva taṁ vipākaṁ no aññathāti. Taṁ kiṁ
maññasi sunakkhatta yadi evaṁ sante kataṁ vā hoti uttarimanussadhammā
iddhipāṭihāriyaṁ akataṁ vāti. Addhā kho bhante evaṁ sante
kataṁ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ no akatanti. Evaṁpi
kho maṁ tvaṁ moghapurisa uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karontaṁ
evaṁ vadesi na hi pana me bhante bhagavā uttarimanussadhammā
iddhipāṭihāriyaṁ karotīti. Passa moghapurisa yāvañca te idaṁ
aparaddhanti. Evaṁpi kho bhaggava sunakkhatto licchaviputto mayā
vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā yathā taṁ āpāyiko
nerayiko.

[13] Aggaññañcāhaṁ bhaggava pajānāmi [3]- tato uttaritaraṁ
pajānāmi tañca pajānanaṁ na parāmasāmi aparāmasato va 4 me
paccattaṁyeva nibbuti viditā yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ
1 Sī. dhūpāyitvā. 2 Po. Ma. nosaddo natthi. 3 Ma. Yu. tañca pajānāmi.
4 Ma. ca.
Āpajjati. Santi bhaggava eke samaṇabrāhmaṇā issarakuttaṁ
brahmakuttaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapenti tyāhaṁ upasaṅkamitvā
evaṁ vadāmi saccaṁ kira tumhe āyasmanto issarakuttaṁ brahmakuttaṁ
ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethāti. Te ca me evaṁ puṭṭhā
āmāti 1 paṭijānanti tyāhaṁ evaṁ vadāmi kathaṁvihitakaṁ pana tumhe
āyasmanto issarakuttaṁ brahmakuttaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ
paññapethāti. Te mayā puṭṭhā na saṁpāyanti asaṁpāyantā mamaññeva
paṭipucchanti tesāhaṁ puṭṭho byākaromi hoti kho so āvuso
samayo yaṁ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṁ loko
saṁvaṭṭati saṁvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṁvattanikā
honti te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṁpabhā antalikkhacarā
subhaṭṭhāyino ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭhanti. Hoti kho so āvuso
samayo yaṁ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṁ loko
vivaṭṭati vivaṭṭamāne loke suññaṁ brahmavimānaṁ pātubhavati atha 2
aññataro satto āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā
cavitvā suññaṁ brahmavimānaṁ upapajjati so tattha hoti manomayo
pītibhakkho sayaṁpabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyī ciraṁ dīghamaddhānaṁ
tiṭṭhati tassa tattha ekakassa dīgharattaṁ nivusitattā anabhirati
paritassanā uppajjati aho vata aññepi sattā itthattaṁ
āgaccheyyunti. Athakho aññepi sattā āyukkhayā vā puññakkhayā
1 Ma. Yu. āmoti. 2 Ma. Yu. atha yo.
Vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṁ brahmavimānaṁ upapajjanti tassa
sattassa sahabyataṁ tepi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṁpabhā
antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭhanti. Tatrāvuso
yo so satto paṭhamaṁ upapanno tassa evaṁ hoti ahamasmi brahmā
mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavatti issaro kattā
nimmitā seṭṭho sajjitā vasī pitā bhūtabhabyānaṁ mayā ime sattā
nimmitā. Taṁ kissa hetu. Mamañhi pubbe etadahosi aho vata
aññepi sattā itthattaṁ āgaccheyyunti iti mamañca manopaṇidhi
ime ca sattā itthattaṁ āgatāti. Yepi te sattā pacchā upapannā
tesaṁpi evaṁ hoti ayaṁ kho bhavaṁ brahmā mahābrahmā abhibhū
anabhibhūto aññadatthudaso vasavatti issaro kattā nimmitā seṭṭho
sajjitā vasī pitā bhūtabhabyānaṁ iminā mayaṁ bhotā brahmunā
nimmitā. Taṁ kissa hetu. Imañhi mayaṁ addasāma [1]- paṭhamaṁ upapannaṁ
mayaṁ panamhā pacchā upapannāti. Tatrāvuso yo so satto paṭhamaṁ
upapanno so dīghāyukataro ca hoti vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro
ca. Ye pana te sattā pacchā upapannā te appāyukatarā ca
honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca. Ṭhānaṁ kho panetaṁ
āvuso vijjati yaṁ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā
itthattaṁ āgacchati itthattaṁ āgato samāno agārasmā anagāriyaṁ
pabbajati agārasmā anagāriyaṁ pabbajito samāno ātappamanvāya
Ma. Yu. idha.
Padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya
tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati yathāsamāhite citte taṁ pubbenivāsaṁ
anussarati tato paraṁ nānussarati. So evamāha yo kho so
bhavaṁ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavatti
issaro kattā nimmitā seṭṭho sajjitā vasī pitā bhūtabhabyānaṁ.
Yena mayaṁ bhotā brahmunā nimmitā so nicco dhuvo sassato
dīghāyuko 1 avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva ṭhassati. Ye pana mayaṁ
ahumhā tena bhotā brahmunā nimmitā te mayaṁ aniccā adhuvā
asassatā 2 appāyukā cavanadhammā itthattaṁ āgatāti. Evaṁvihitakaṁ
bho 3 tumhe āyasmanto issarakuttaṁ brahmakuttaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ
paññapethāti. Te evamāhaṁsu evaṁ kho no āvuso gotama
sutaṁ yathevāyasmā gotamo āhāti. Aggaññañcāhaṁ bhaggava
pajānāmi. Saṅkhittaṁ. Yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ āpajjati.

[14] Santi bhaggava eke samaṇabrāhmaṇā khiḍḍāpadosikaṁ
ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapenti tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi
saccaṁ kira tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ
paññapethāti. Te ca me evaṁ puṭṭhā āmāti paṭijānanti
tyāhaṁ evaṁ vadāmi kathaṁvihitakaṁ pana tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṁ
ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethāti. Te mayā puṭṭhā
na saṁpāyanti asaṁpāyantā mamaṁyeva paṭipucchanti tesāhaṁ puṭṭho
1-2 Ma. Yu. ayaṁ na dissati. 3 Ma. Yu. no.
Byākaromi santāvuso khiḍḍāpadosikā nāma devā te ativelaṁ
hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti tesaṁ ativelaṁ
hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṁ viharataṁ sati sammussati satiyā sammosāya te
devā tamhā kāyā cavanti. Ṭhānaṁ kho panetaṁ āvuso vijjati
yaṁ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṁ āgacchati
itthattaṁ āgato samāno agārasmā anagāriyaṁ pabbajati agārasmā
anagāriyaṁ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya
appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṁ cetosamādhiṁ
phusati yathāsamāhite citte taṁ pubbenivāsaṁ anussarati tato paraṁ
nānussarati. So evamāha ye kho te bhonto devā na
khiḍḍāpadosikā te na ativelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā
viharanti tesaṁ nātivelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṁ viharataṁ
sati na sammussati satiyā asammosāya 1 te devā tamhā kāyā na
cavanti niccā dhuvā sassatā dīghāyukā avipariṇāmadhammā sassatisamaṁ
tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṁ ahumhā khiḍḍāpadosikā te mayaṁ
ativelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā tesanno ativelaṁ
hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṁ viharataṁ sati sammussati satiyā
sammosāya te 2 mayaṁ tamhā kāyā cutā aniccā adhuvā asassatā
appāyukā cavanadhammā itthattaṁ āgatāti. Evaṁvihitakaṁ pana 3 tumhe
āyasmanto khiḍḍāpadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethāti.
1 Ma. Yu. asammosā. 2 Sī. Yu. eva. 3 Ma. no. Yu. bho.
Te evamāhaṁsu evaṁ kho no āvuso gotama sutaṁ yathevāyasmā
gotamo āhāti. Aggaññañcāhaṁ bhaggava pajānāmi .pe.
Yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ āpajjati.

[15] Santi bhaggava eke samaṇabrāhmaṇā manopadosikaṁ ācariyakaṁ
aggaññaṁ paññapenti tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi saccaṁ
kira tumhe āyasmanto manopadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ
paññapethāti. Te ca me evaṁ puṭṭhā āmāti paṭijānanti tyāhaṁ
evaṁ vadāmi kathaṁvihitakaṁ pana tumhe āyasmanto manopadosikaṁ
ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethāti. Te mayā puṭṭhā na saṁpāyanti
asaṁpāyantā mamaṁyeva paṭipucchanti tesāhaṁ puṭṭho byākaromi
santāvuso manopadosikā nāma devā te ativelaṁ aññamaññaṁ
upanijjhāyanti te ativelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyantā aññamaññamhi
cittāni padosenti te aññamaññaṁ paduṭṭhacittā
kilantakāyā kilantacittā te devā tamhā kāyā cavanti. Ṭhānaṁ
kho panetaṁ āvuso vijjati yaṁ aññataro satto tamhā kāyā
cavitvā itthattaṁ āgacchati itthattaṁ āgato samāno agārasmā
anagāriyaṁ pabbajati agārasmā anagāriyaṁ pabbajito samāno
ātappamanvāya .pe. Tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati yathāsamāhite
citte taṁ pubbenivāsaṁ anussarati tato paraṁ nānussarati. So
evamāha ye kho te bhonto devā na manopadosikā te
Ativelaṁ aññamaññaṁ na upanijjhāyanti te ativelaṁ aññamaññaṁ
na upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni na padosenti te
aññamaññaṁ apaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā te
devā 1 tamhā kāyā na cavanti niccā dhuvā sassatā dīghāyukā
avipariṇāmadhammā sassatisamaṁ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṁ ahumhā
manopadosikā te mayaṁ ativelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyimhā te
mayaṁ ativelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni
padosiyimhā 2 te mayaṁ aññamaññaṁ paduṭṭhacittā kilantakāyā
kilantacittā evaṁ mayaṁ 3 tamhā kāyā cutā aniccā adhuvā
asassatā appāyukā cavanadhammā itthattaṁ āgatāti. Evaṁvihitakaṁ
pana tumhe āyasmanto manopadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ
paññapethāti. Te evamāhaṁsu evaṁ kho no āvuso gotama sutaṁ
yathevāyasmā gotamo āhāti. Aggaññañcāhaṁ bhaggava pajānāmi
.pe. Yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ āpajjati.