[327] Tenahi rājañña upamante karissāmi upamāyapīdhekacce
1 Ma. Yu. gilare gila pāpadhutta pacchā te kaṭukaṁ bhavissatīti. 2 Yu. akkhadhuttūpamo.
Viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti. Bhūtapubbaṁ rājañña
aññataro janapade 1 vuṭṭhāsi. Athakho sahāyako sahāyakaṁ āmantesi
āyāma samma yena so janapado tenupasaṅkamissāma appevanāmettha
kiñci dhanaṁ adhigaccheyyāmāti. Evaṁ sammāti kho sahāyako
sahāyakassa paccassosi. Te yena so janapado yena aññataraṁ
gāmapajjaṁ 2 tenupasaṅkamiṁsu tattha addasaṁsu pahūtaṁ sāṇaṁ chaḍḍitaṁ.
Disvā sahāyako sahāyakaṁ āmantesi idaṁ kho samma pahūtaṁ
sāṇaṁ chaḍḍitaṁ tenahi samma tvañca sāṇabhāraṁ bandha ahañca
sāṇabhāraṁ bandhissāmi ubho sāṇabhāraṁ ādāya gamissāmāti. Evaṁ
sammāti kho sahāyako sahāyakassa paṭissutvā sāṇabhāraṁ bandhi.
Te ubho sāṇabhāraṁ ādāya yena aññataraṁ gāmapajjaṁ tenupasaṅkamiṁsu
tattha addasaṁsu pahūtaṁ sāṇasuttaṁ chaḍḍitaṁ. Disvā
sahāyako sahāyakaṁ āmantesi yassa kho samma atthāya iccheyyāma
sāṇaṁ idaṁ pahūtaṁ sāṇasuttaṁ chaḍḍitaṁ tenahi samma tvañca
sāṇabhāraṁ chaḍḍehi ahañca sāṇabhāraṁ chaḍḍessāmi ubho
sāṇasuttabhāraṁ ādāya gamissāmāti. Ayaṁ kho me samma sāṇabhāro
durāgato 3 ca susannaddho ca alaṁ me tvaṁ pajānāhīti. Athakho
so sahāyako sāṇabhāraṁ chaḍḍetvā sāṇasuttabhāraṁ ādiyi. Te
yena aññataraṁ gāmapajjaṁ tenupasaṅkamiṁsu tattha addasaṁsu pahūtā
sāṇiyo chaḍḍitā. Disvā sahāyako sahāyakaṁ āmantesi yassa
1 Ma. Yu. janapado. 2 Ma. gāmapaṭṭaṁ. Sī. gāmapattaṁ. Yu. gāmapaddhanaṁ. ito
paraṁ īdisameva. 3 Ma. Yu. durābhato. ito paraṁ īdisameva.
Kho samma atthāya iccheyyāma sāṇaṁ vā sāṇasuttaṁ vā imā
pahūtā sāṇiyo chaḍḍitā tenahi samma tvañca sāṇabhāraṁ
chaḍḍehi ahañca sāṇasuttabhāraṁ chaḍḍessāmi ubho sāṇibhāraṁ
ādāya gamissāmāti. Ayaṁ kho me samma sāṇabhāro durāgato ca
susannaddho ca alaṁ me tvaṁ pajānāhīti. Athakho so sahāyako
sāṇasuttabhāraṁ chaḍḍetvā sāṇibhāraṁ ādiyi. Te yena aññataraṁ
gāmapajjaṁ tenupasaṅkamiṁsu tattha addasaṁsu pahūtaṁ khomaṁ chaḍḍitaṁ.
Disvā pahūtaṁ khomasuttaṁ chaḍḍitaṁ. Disvā pahūtaṁ khomadussaṁ
chaḍḍitaṁ. Disvā pahūtaṁ kappāsaṁ chaḍḍitaṁ. Disvā pahūtaṁ
kappāsikasuttaṁ chaḍḍitaṁ. Disvā pahūtaṁ kappāsikadussaṁ chaḍḍitaṁ.
Disvā pahūtaṁ ayasaṁ chaḍḍitaṁ. Disvā pahūtaṁ lohaṁ chaḍḍitaṁ.
Disvā pahūtaṁ tipuṁ chaḍḍitaṁ. Disvā pahūtaṁ sisaṁ chaḍḍitaṁ. Disvā
pahūtaṁ sajjhuṁ 1 chaḍḍitaṁ. Disvā pahūtaṁ suvaṇṇaṁ chaḍḍitaṁ. Disvā
sahāyako sahāyakaṁ āmantesi yassa kho samma atthāya iccheyyāma
sāṇaṁ vā sāṇasuttaṁ vā sāṇiyo vā khomaṁ vā khomasuttaṁ vā
khomadussaṁ vā kappāsaṁ vā kappāsikasuttaṁ vā kappāsikadussaṁ
vā ayasaṁ vā lohaṁ vā tipuṁ vā sisaṁ vā sajjhuṁ vā idaṁ pahūtaṁ
suvaṇṇaṁ chaḍḍitaṁ tenahi samma tvañca sāṇabhāraṁ chaḍḍehi
ahañca sajjhubhāraṁ chaḍḍessāmi ubho suvaṇṇabhāraṁ ādāya
gamissāmāti. Ayaṁ kho me samma sāṇabhāro durāgato ca susannaddho
1 Ma. sajjhaṁ. ito paraṁ īdisameva.
Ca alaṁ me tvaṁ pajānāhīti. Athakho so sahāyako sajjhubhāraṁ
chaḍḍetvā suvaṇṇabhāraṁ ādiyi. Te yena sako gāmo tenupasaṅkamiṁsu.
Tattha yo so sahāyako sāṇabhāraṁ ādāya agamāsi
tassa neva mātāpitaro abhinandiṁsu na puttadārā abhinandiṁsu na
mittāmaccā abhinandiṁsu na ca tatonidānaṁ sukhaṁ somanassaṁ adhigacchi.
Yo pana so sahāyako suvaṇṇabhāraṁ ādāya agamāsi tassa
mātāpitaro 1 abhinandiṁsu puttadārāpi abhinandiṁsu mittāmaccāpi
abhinandiṁsu tatonidānañca sukhaṁ somanassaṁ adhigacchi. Evameva
kho [2]- rājañña sāṇabhārikūpamo maññe paṭibhāsi paṭinissajjetaṁ
rājañña pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjetaṁ rājañña pāpakaṁ diṭṭhigataṁ
mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyāti.

[328] Purimena 3 cāhaṁ opammena bhoto kassapassa attamano
abhiraddho apicāhaṁ imāni vicitrāni pañhāpaṭibhāṇāni sotukāmo
evāhaṁ bhavantaṁ kassapaṁ paccanikaṁ kātabbaṁ avamaññissaṁ abhikkantaṁ
bho kassapa abhikkantaṁ bho kassapa seyyathāpi bho kassapa
nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā vivareyya mūḷhassa
vā maggaṁ ācikkheyya andhakāre vā telappajjotaṁ dhāreyya
cakkhumanto rūpāni dakkhanti evameva bhotā kassapena anekapariyāyena
dhammo pakāsito esāhaṁ bho kassapa bhagavantaṁ gotamaṁ
saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ maṁ bhavaṁ kassapo
1 Ma. mātāpitaropi. 2 Ma. Yu. tvaṁ. 3 Ma. purimeneva ahaṁ. Yu.
purimenevāhaṁ.
Dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṅgataṁ icchāmi cāhaṁ bho kassapa
mahāyaññaṁ yajituṁ anusāsatu maṁ bhavaṁ kassapo yaṁ mama assa
dīgharattaṁ hitāya sukhāyāti. Yathārūpe kho rājañña yaññe
gāvo vā haññanti ajeḷakā vā haññanti kukkuṭasūkarā vā
haññanti vividhā vā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti paṭiggāhakā ca
honti micchādiṭṭhī micchāsaṅkappā micchāvācā micchākammantā
micchāājīvā micchāvāyāmā micchāsatī micchāsamādhī. Evarūpo
kho rājañña yañño na mahapphalo hoti na mahānisaṁso na
mahājutiko na mahāvipphāro. Seyyathāpi rājañña kassako
bījanaṅgalaṁ ādāya vanaṁ paviseyya so tattha dukkhette dubbhumme 1
avihatakhāṇukaṇṭake bījāni patiṭṭhāpeyya khaṇḍāni pūtīni vātātapahatāni
asāradāni asukhasayitāni devo ca na kālena kālaṁ
sammādhāraṁ anuppaveccheyya api nu tāni bījāni vuḍḍhiṁ viruḷhiṁ
vepullaṁ āpajjeyyuṁ kassako vā vipulaṁ phalaṁ adhigaccheyyāti.
Na 2 evaṁ bho kassapa. Evameva kho rājañña yathārūpe yaññe
gāvo vā haññanti ajeḷakā vā haññanti kukkuṭasūkarā vā
haññanti vividhā vā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti paṭiggāhakā ca
honti micchādiṭṭhī micchāsaṅkappā micchāvācā micchākammantā
micchāājīvā micchāvāyāmā micchāsatī micchāsamādhī. Evarūpo
1 dubbhūmeti vā pāṭho. 2 Ma. Yu. no hidaṁ bho kassapa.
Kho rājañña yañño na mahapphalo hoti na mahānisaṁso na
mahājutiko na mahāvipphāro. Yathārūpe ca kho rājañña yaññe
neva gāvo haññanti na ajeḷakā haññanti na kukkuṭasūkarā
haññanti na vividhā [1]- pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti paṭiggāhakā ca
honti sammādiṭṭhī sammāsaṅkappā sammāvācā sammākammantā
sammāājīvā sammāvāyāmā sammāsatī sammāsamādhī. Evarūpo
kho rājañña yañño mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko
mahāvipphāro. Seyyathāpi rājañña kassako bījanaṅgalaṁ ādāya
vanaṁ paviseyya so tattha sukkhette subhumme sivihatakhāṇukaṇṭake
bījāni patiṭṭhāpeyya akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sāradāni
sukhasayitāni devo ca kālena kālaṁ sammādhāraṁ anuppaveccheyya
api nu tāni bījāni vuḍḍhiṁ viruḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyyuṁ kassako
vā vipulaṁ phalaṁ adhigaccheyyāti. Evaṁ bho kassapa. Evameva kho
rājañña yathārūpe yaññe neva gāvo haññanti na ajeḷakā
haññanti na kukkuṭasūkarā haññanti na vividhā [2]- pāṇā saṅghātaṁ
āpajjanti paṭiggāhakā ca honti sammādiṭṭhī sammāsaṅkappā
sammāvācā sammākammantā sammāājīvā sammāvāyāmā sammāsatī
sammāsamādhī. Evarūpo kho rājañña yañño mahapphalo hoti
mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāroti.

[329] Athakho pāyāsi rājañño dānaṁ paṭṭhapesi
1-2 Ma. vā.
Samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṁ. Tasmiṁ kho pana dāne
evarūpaṁ bhojanaṁ dīyati kāṇājikaṁ 1 bilaṅgadutiyaṁ corakāni 2 ca vatthāni
guḷavālakāni. Tasmiṁ kho pana dāne uttaro nāma māṇavo
vāvaṭo 3 ahosi. So dānaṁ datvā evamanuddisati iminā dānena
pāyāsiṁ rājaññameva imasmiṁ loke samāgacchiṁ mā parasminti.
Assosi kho pāyāsi rājañño uttaro kira māṇavo dānaṁ datvā
evamanuddisati iminā 4 dānena pāyāsiṁ rājaññameva imasmiṁ loke
samāgacchiṁ mā parasminti. Athakho pāyāsi rājañño uttaraṁ
māṇavaṁ āmantāpetvā etadavoca sabbaṁ 5 kira tvaṁ tāta uttara
dānaṁ datvā evamanuddisasi iminā dānena pāyāsiṁ rājaññameva
imasmiṁ loke samāgacchiṁ mā parasminti. Evaṁ bho. Kasmā pana
tvaṁ tāta uttara dānaṁ datvā evamanuddisasi iminā dānena
.pe. Mā parasminti na nu mayaṁ tāta uttara puññatthikā
dānasseva phalaṁ pāṭikaṅkhinoti. Bhoto kho dāne evarūpaṁ bhojanaṁ
dīyati kāṇājikaṁ bilaṅgadutiyaṁ [6]- bhavaṁ pādāpi na iccheyya samphusituṁ
kuto bhuñjituṁ corakāni ca vatthāni guḷavālakāni bhavaṁ pādāpi
na iccheyya samphusituṁ kuto paridahituṁ bhavaṁ kho panamhākaṁ
piyo manāpo kathaṁ mayaṁ piyaṁ manāpaṁ amanāpena saṁyojemāti.
Tenahi tvaṁ tāta uttara yādisāhaṁ bhojanaṁ bhuñjāmi tādisaṁ
1 kajhājakanti vā pāṭho. 2 Ma. dhorakāni. Sī. Yu. therakāni. ito paraṁ
īdisameva. 3 Sī. Yu. vyāvaṭo. 4 Ma. imimāhaṁ. ito paraṁ īdisameva.
5 Ma. Yu. saccaṁ. 6 Ma. yaṁ.
Bhojanaṁ paṭṭhapehi yādisāni cāhaṁ vatthāni paridahāmi tādisāni
ca vatthāni paṭṭhapehīti. Evaṁ bhoti kho uttaro māṇavo
pāyāsirājaññassa 1 paṭissutvā yādisaṁ bhojanaṁ pāyāsi rājañño
bhuñjati tādisaṁ bhojanaṁ paṭṭhapesi yādisāni ca vatthāni pāyāsi
rājañño paridahati tādisāni ca vatthāni paṭṭhapesi. Athakho
pāyāsi rājañño asakkaccaṁ dānaṁ datvā asahatthā dānaṁ datvā
acittikataṁ 2 dānaṁ datvā apaviṭṭhaṁ 3 dānaṁ datvā kāyassa bhedā
parammaraṇā cātummahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajji suññaṁ
serīsakavimānaṁ. Yo panetassa dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma
māṇavo so sakkaccaṁ dānaṁ datvā sahatthā dānaṁ datvā cittikataṁ
dānaṁ datvā anapaviṭṭhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā parammaraṇā
sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajji devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ.

[330] Tena kho pana samayena āyasmā gavampati abhikkhaṇaṁ
suññaṁ serīsakavimānaṁ divāvihāraṁ gacchati. Athakho pāyāsidevaputto
yenāyasmā gavampati tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantaṁ
gavampatiṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitaṁ kho
pāyāsidevaputtaṁ āyasmā gavampati etadavoca kosi tvaṁ āvusoti.
Ahaṁ bhante pāyāsi rājaññoti. Na nu tvaṁ āvuso evaṁdiṭṭhiko
ahosi itipi natthi paro loko natthi sattā opapātikā
1 pāyāsissa rājaññassāti pāṭhena bhavitabbaṁ. Ma. īdisameva. 2 Ma. acittīkataṁ.
3 Sī. Ma. Yu. apaviddhaṁ. ito paraṁ īdisameva.
Natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipākoti. Saccāhaṁ bhante
evaṁdiṭṭhiko ahosiṁ itipi natthi paro loko natthi sattā
opapātikā natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipākoti apicāhaṁ
ayyena kumārakassapena etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecitoti.
Yo pana te āvuso dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo
so kuhiṁ upapannoti. Yo me bhante dāne vāvaṭo ahosi
uttaro nāma māṇavo so sakkaccaṁ dānaṁ datvā sahatthā
dānaṁ datvā cittikataṁ dānaṁ datvā anapaviṭṭhaṁ dānaṁ datvā kāyassa
bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapanno devānaṁ tāvatiṁsānaṁ
sahabyataṁ ahaṁ pana bhante asakkaccaṁ dānaṁ datvā asahatthā
dānaṁ datvā acittikataṁ dānaṁ datvā apaviṭṭhaṁ dānaṁ datvā kāyassa
bhedā parammaraṇā cātummahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapanno
suññaṁ serīsakavimānaṁ tenahi bhante gavampati manussalokaṁ gantvā
evamārocehi sakkaccaṁ dānaṁ detha sahatthā dānaṁ detha cittikataṁ
dānaṁ detha anapaviṭṭhaṁ dānaṁ detha pāyāsi rājañño asakkaccaṁ
dānaṁ datvā asahatthā dānaṁ datvā acittikataṁ dānaṁ datvā
apaviṭṭhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā parammaraṇā cātummahārājikānaṁ
devānaṁ sahabyataṁ upapanno suññaṁ serīsakavimānaṁ yo pana tassa
dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo so sakkaccaṁ dānaṁ
datvā sahatthā dānaṁ datvā cittikataṁ dānaṁ datvā anapaviṭṭhaṁ dānaṁ
Datvā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapanno
devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyatanti. Athakho āyasmā gavampati
manussalokaṁ āgantvā evamārocesi sakkaccaṁ dānaṁ detha sahatthā
dānaṁ detha cittikataṁ dānaṁ detha anapaviṭṭhaṁ dānaṁ detha pāyāsi
rājañño asakkaccaṁ dānaṁ datvā asahatthā dānaṁ datvā acittikataṁ
dānaṁ datvā apaviṭṭhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā parammaraṇā
cātummahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapanno suññaṁ serīsakavimānaṁ
yo pana tassa dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo so
sakkaccaṁ dānaṁ datvā sahatthā dānaṁ datvā cittikataṁ dānaṁ datvā
anapaviṭṭhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ
lokaṁ upapanno devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyatanti.
Pāyāsirājaññasuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.
--------
Tassuddānaṁ
apadānaṁ 1 nidānañca nibbānañca sudassanaṁ
janavasabhagovindaṁ samayaṁ sakkapañhakaṁ 2
satipaṭṭhānapāyāsi mahāvaggoti vuccatīti 3 .
--------
1 Ma. mahāpadāna nidānaṁ. 2 Sī. Yu. sakkameva ca. 3 Sī. Yu. mahāvaggassa
saṅgaho.

Suttantapiṭake dīghanikāyassa
tatiyo bhāgo
-------
pāṭikavaggo
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
Pāṭikasuttaṁ

[1] Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā mallesu viharati
anuppiyaṁ nāma mallānaṁ nigamo. Athakho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ
nivāsetvā pattacīvaramādāya anuppiyaṁ piṇḍāya pāvisi. Athakho
bhagavato etadahosi atippago kho tāva anuppiyāyaṁ piṇḍāya carituṁ
yannūnāhaṁ yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo yena
bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkameyyanti. Athakho bhagavā
yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo yena bhaggavagotto
paribbājako tenupasaṅkami. Athakho bhaggavagotto paribbājako
bhagavantaṁ etadavoca etu kho bhante bhagavā svāgataṁ bhante
bhagavato cirassaṁ kho bhante bhagavā imaṁ pariyāyamakāsi yadidaṁ
idhāgamanāya nisīdatu bhante bhagavā idamāsanaṁ paññattanti.
Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Bhaggavagottopi kho paribbājako
Aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno
kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṁ etadavoca purimāni
bhante divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā maṁ etadavoca paccakkhātodāni mayā
bhaggava bhagavā nadānāhaṁ bhaggava 1 bhagavantaṁ uddissa viharāmīti
kaccetaṁ bhante tatheva yathā sunakkhatto licchaviputto avacāti.
Tatheva kho etaṁ bhaggava yathā sunakkhatto licchaviputto avaca
purimāni bhaggava divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto
yenāhaṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ
nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho bhaggava sunakkhatto licchaviputto maṁ
etadavoca paccakkhāmidānāhaṁ bhante bhagavantaṁ nadānāhaṁ bhante
bhagavantaṁ uddissa viharissāmīti. Evaṁ vutte ahaṁ bhaggava sunakkhattaṁ
licchaviputtaṁ etadavocaṁ api nu tāhaṁ sunakkhatta evamavocaṁ ehi
tvaṁ sunakkhatta mamaṁ uddissa viharāhīti. No hetaṁ bhante.
Tvaṁ vā pana maṁ evaṁ avaca ahaṁ bhante bhagavantaṁ uddissa
viharissāmīti. No hetaṁ bhante. Iti kira sunakkhatta nevāhantaṁ
vadāmi ehi tvaṁ sunakkhatta mamaṁ uddissa viharāhīti napi kira
maṁ tvaṁ vadesi ahaṁ bhante bhagavantaṁ uddissa viharissāmīti evaṁ
sante moghapurisa ko santo kaṁ paccācikkhati 2 passa moghapurisa
1 Po. Ma. ayaṁ pāṭho natthi. 2 paccakkhāsi.
Yāvañca te idaṁ aparaddhanti.

[2] Na hi pana me bhante bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ
karotīti. Api nu tāhaṁ sunakkhatta evaṁ avacaṁ ehi
tvaṁ sunakkhatta mamaṁ uddissa viharāhi ahante uttarimanussadhammā
iddhipāṭihāriyaṁ karissāmīti. No hetaṁ bhante. Tvaṁ vā 1 pana maṁ
evaṁ avaca ahaṁ bhante bhagavantaṁ uddissa viharissāmi bhagavā me
uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissatīti. No hetaṁ bhante.
Iti kira sunakkhatta nevāhantaṁ vadāmi ehi tvaṁ sunakkhatta
mamaṁ uddissa viharāhi ahante uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ
karissāmīti napi kira maṁ tvaṁ vadesi ahaṁ bhante bhagavantaṁ uddissa
viharissāmi bhagavā me uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissatīti
evaṁ sante moghapurisa ko santo kaṁ paccācikkhasi. Taṁ kiṁ maññasi
sunakkhatta kate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā
uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya mayā dhammo desito
so niyyāti takkarassa sammādukkhakkhayāyāti. Kate vā bhante
uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttarimanussadhammā
iddhipāṭihāriye yassatthāya bhagavatā dhammo desito so niyyāti
takkarassa sammādukkhakkhayāyāti. Iti kira sunakkhatta kate vā
uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttarimanussadhammā
iddhipāṭihāriye yassatthāya mayā dhammo desito so niyyāti
1 Po. Ma. tavañca.
Takkarassa sammādukkhakkhayāyāti. Tatra sunakkhatta kiṁ uttarimanussadhammā
iddhipāṭihāriyaṁ kataṁ karissati passa moghapurisa yāvañca
te idaṁ aparaddhanti.

[3] Na hi pana me bhante bhagavā aggaññaṁ paññapetīti 1 .
Api nu tāhaṁ sunakkhatta evaṁ avacaṁ ehi tvaṁ sunakkhatta mamaṁ
uddissa viharāhi ahante aggaññaṁ paññapessāmīti. No hetaṁ
bhante. Tvaṁ vā pana maṁ evaṁ avaca ahaṁ bhante bhagavantaṁ uddissa
viharissāmi bhagavā me aggaññaṁ paññapessatīti. No hetaṁ
bhante. Iti kira sunakkhatta nevāhantaṁ vadāmi ehi tvaṁ sunakkhatta
mamaṁ uddissa viharāhi ahante aggaññaṁ paññapessāmīti napi
kira maṁ tvaṁ vadesi ahaṁ bhante bhagavantaṁ uddissa viharissāmi
bhagavā me aggaññaṁ paññapessatīti evaṁ sante moghapurisa
ko santo kaṁ paccācikkhasi. Taṁ kiṁ maññasi sunakkhatta paññatte
vā aggaññe apaññatte vā aggaññe yassatthāya mayā dhammo
desito so niyyāti takkarassa sammādukkhakkhayāyāti. Paññatte
vā bhante aggaññe apaññatte vā aggaññe yassatthāya bhagavatā
dhammo desito so niyyāti takkarassa sammādukkhakkhayāyāti.
Iti kira sunakkhatta paññatte vā aggaññe apaññatte vā
aggaññe yassatthāya mayā dhammo desito so niyyāti takkarassa
sammādukkhakkhayāyāti. Tatra sunakkhatta kiṁ aggaññaṁ paññattaṁ
1 Po. Yu. paññāpetīti.
Karissati passa moghapurisa yāvañca te idaṁ aparaddhanti 1 .
Anekapariyāyena kho te sunakkhatta mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme
itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato
lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho
bhagavāti iti kho te sunakkhatta anekapariyāyena mama vaṇṇo
bhāsito vajjigāme. Anekapariyāyena kho te sunakkhatta dhammassa
vaṇṇo bhāsito vajjigāme svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko
akāliko ehipassiko opanayiko paccattaṁ veditabbo viññūhīti
iti kho te sunakkhatta anekapariyāyena dhammassa vaṇṇo bhāsito
vajjigāme. Anekapariyāyena kho te sunakkhatta saṅghassa vaṇṇo
bhāsito vajjigāme supaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujupaṭipanno
bhagavato sāvakasaṅgho ñāyapaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcipaṭipanno
bhagavato sāvakasaṅgho yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha
purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo
dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassāti iti
kho te sunakkhatta anekapariyāyena saṅghassa vaṇṇo bhāsito
vajjigāme. Ārocayāmi kho te sunakkhatta paṭivedayāmi kho te
sunakkhatta bhavissanti kho te sunakkhatta vattāro no visahi
sunakkhatto licchaviputto samaṇe gotame brahmacariyaṁ carituṁ so
1 Sī. Ma. Yu. itisaddo na dissati.
Avisahanto sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattoti iti kho te sunakkhatta
bhavissanti vattāroti. Evaṁpi kho bhaggava sunakkhatto licchaviputto
mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā yathā taṁ
āpāyiko nerayiko.

[4] Ekamidāhaṁ bhaggava samayaṁ thūlūsu 1 viharāmi uttarakā nāma
thūlūnaṁ nigamo. Athakhvāhaṁ bhaggava pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā
pattacīvaramādāya sunakkhattena licchaviputtena pacchāsamaṇena uttarakaṁ
piṇḍāya pāvisiṁ. Tena kho pana samayena acelo korakkhattiyo
kukkuravattiko catukkoṇḍiko 2 chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ mukheneva khādati
mukheneva bhuñjati. Addasā kho bhaggava sunakkhatto licchaviputto
acelaṁ korakkhattiyaṁ kukkuravattikaṁ catukkoṇḍikaṁ chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ
mukheneva khādantaṁ mukheneva bhuñjantaṁ. Disvānassa etadahosi
sādhurūpo vata bho arahaṁ 3 samaṇo catukkoṇḍiko 2 chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ
mukheneva khādati mukheneva bhuñjatīti. Athakhvāhaṁ bhaggava sunakkhattassa
licchaviputtassa cetasā cetoparivitakkamaññāya sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ
etadavocaṁ tvaṁpi nāma moghapurisa [4]- sakyaputtiyo paṭijānissasīti. Kiṁ
pana maṁ bhante bhagavā evamāha tvaṁpi nāma moghapurisa sakyaputtiyo
paṭijānissasīti. Nanu te sunakkhatta imaṁ acelaṁ korakkhattiyaṁ
kukkuravattikaṁ catukkoṇḍikaṁ chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ mukheneva khādantaṁ
1 Sī. Yu. būmūsu. 2 Yu. catukkuṇḍiko. 3 Ma. ayaṁ. 4 Po. Ma. samaṇo.
Mukheneva bhuñjantaṁ disvānassa 1 etadahosi sādhurūpo vata bho
arahaṁ samaṇo catukkoṇḍiko chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ mukheneva khādati
mukheneva bhuñjatīti. Evaṁ sante kiṁ pana bhante bhagavā arahattassa
maccharāyatīti. Na kho ahaṁ moghapurisa arahattassa maccharāyāmi
apica tuyhevetaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ taṁ pajaha mā te
ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya yaṁ kho panetaṁ sunakkhatta maññasi
acelo 2 korakkhattiyo sādhurūpo arahaṁ samaṇoti so sattamaṁ
divasaṁ alasakena kālaṁ karissati kālakato ca kālakañjikā 3 nāma
asurā sabbanihīno asurakāyo tatra uppajjissati kālakatañca
naṁ vīraṇatthambhake susāne chaḍḍessanti. Ākaṅkhamāno ca tvaṁ
sunakkhatta acelaṁ korakkhattiyaṁ upasaṅkamitvā puccheyyāsi jānāsi
āvuso korakkhattiya attano gatinti ṭhānaṁ kho panetaṁ sunakkhatta
vijjati yante acelo korakkhattiyo byākarissati jānāmi āvuso
sunakkhatta attano gatiṁ kālakañjikā nāma asurā sabbanihīno
asurakāyo tatramhi uppannoti. Athakho bhaggava sunakkhatto licchaviputto
yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
acelaṁ korakkhattiyaṁ etadavoca byākato khosi āvuso korakkhattiya
samaṇena gotamena acelo korakkhattiyo sattamaṁ divasaṁ alasakena
kālaṁ karissati kālakato ca kālakañjikā nāma asurā sabbanihīno
1 Ma. Yu. disvāna. 2 Po. Ma. Yu. acelaṁ korakkhattiyaṁ. 3 Sī. Yu. kālakañjā.
Asurakāyo tatra uppajjissati kālakatañca naṁ vīraṇatthambhake
susāne chaḍḍessantīti yena tvaṁ āvuso korakkhattiya mattaṁ
mattaṁ ca bhattaṁ bhuñjeyyāsi mattaṁ mattaṁ ca pānīyaṁ piveyyāsi
yathā samaṇassa gotamassa micchā assa vacananti. Athakho bhaggava
sunakkhatto licchaviputto ekadvīhikāya satta rattindivāni gaṇesi
yathā taṁ tathāgatassa asaddahamāno. Athakho bhaggava acelo
korakkhattiyo sattamaṁ divasaṁ alasakena kālamakāsi kālakato ca
kālakañjikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo tatra uppajji
kālakatañca naṁ vīraṇatthambhake susāne chaḍḍesuṁ. Assosi kho bhaggava
sunakkhatto licchaviputto acelo kira 1 korakkhattiyo alasakena
kālakato vīraṇatthambhake susāne chaḍḍitoti. Athakho bhaggava
sunakkhatto licchaviputto tena vīraṇatthambhakaṁ susānaṁ yena acelo
korakkhattiyo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā acelaṁ korakkhattiyaṁ
tikkhattuṁ pāṇinā ākoṭesi jānāsi āvuso korakkhattiya attano
gatinti. Athakho bhaggava acelo korakkhattiyo pāṇinā piṭṭhiṁ
paripuñchanto vuṭṭhāsi jānāmi āvuso sunakkhatta attano gatiṁ
kālakañjikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo tatramhi
uppannoti vatvā tattheva uttāno paripati 2 . Athakho bhaggava
sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ahaṁ
1 Yu. kirasaddo natthi. 2 Ma. Yu. papati.
Bhaggava sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ taṁ kiṁ maññasi sunakkhatta
yatheva te ahaṁ acelaṁ korakkhattiyaṁ ārabbha byākāsiṁ tatheva
taṁ vipākaṁ no 1 aññathā vāti. Yatheva me bhante bhagavā acelaṁ
korakkhattiyaṁ ārabbha byākāsi tatheva taṁ vipākaṁ no aññathāti.
Taṁ kiṁ maññasi sunakkhatta yadi evaṁ sante kataṁ vā hoti
uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ akataṁ vāti. Addhā kho bhante
evaṁ sante kataṁ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ no
akatanti. Evaṁpi kho maṁ tvaṁ moghapurisa uttarimanussadhammā
iddhipāṭihāriyaṁ karontaṁ evaṁ vadesi na hi pana me bhante
bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karotīti passa moghapurisa
yāvañca te idaṁ aparaddhanti. Evaṁpi kho bhaggava sunakkhatto
licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā
yathā taṁ āpāyiko nerayiko.

[5] Ekamidāhaṁ bhaggava samayaṁ vesāliyaṁ viharāmi mahāvane
kūṭāgārasālāyaṁ. Tena kho pana samayena acelo kaḷāramajjako 2
vesāliyaṁ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme.
Tassa satta vattapadāni samattāni samādinnāni honti yāvajīvaṁ
acelo assaṁ na vatthaṁ paridaheyyaṁ yāvajīvaṁ brahmacārī assaṁ
na methunaṁ dhammaṁ paṭiseveyyaṁ yāvajīvaṁ surāmaṁseneva yāpeyyaṁ na
1 Ma. Yu. nosaddo natthi. 2 Sī. Ma. kaḷāramaṭṭako. Sī. Yu. kandaramasuko.
Odanakummāsaṁ bhuñjeyyaṁ puratthimena vesāliṁ 1 udenaṁ nāma cetiyaṁ
taṁ nātikkameyyaṁ dakkhiṇena vesāliṁ gotamakaṁ nāma cetiyaṁ taṁ
nātikkameyyaṁ pacchimena vesāliṁ sattambaṁ nāma cetiyaṁ taṁ nātikkameyyaṁ
uttarena vesāliṁ bahuputtakannāma cetiyaṁ taṁ nātikkameyyanti so
imesaṁ sattannaṁ vattapadānaṁ samādānahetu lābhaggappatto ceva
yasaggappatto ca vajjigāme. Athakho bhaggava sunakkhatto licchaviputto
yena acelo kaḷāramajjako tenupasaṅkami upasaṅkamitvā acelaṁ
kaḷāramajjakaṁ pañhaṁ apucchi. Tassa acelo kaḷāramajjako pañhaṁ
puṭṭho na saṁpāyāsi asaṁpāyanto kopañca dosañca appaccayañca
pātvākāsi. Athakho bhaggava sunakkhattassa licchaviputtassa etadahosi
sādhurūpaṁ vata bho arahantaṁ samaṇaṁ āsādiyimhase 2 mā vata no
bho ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyāti. Athakho bhaggava
sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā maṁ
abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ahaṁ bhaggava
sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ tvaṁpi nāma moghapurisa sakyaputtiyo
paṭijānissasīti. Kiṁ pana maṁ bhante bhagavā evamāha tvaṁpi nāma
moghapurisa sakyaputtiyo paṭijānissasīti. Nanu tvaṁ sunakkhatta acelaṁ
kaḷāramajjakaṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ apucchi tassa te acelo
kaḷāramajjako pañhaṁ puṭṭho na saṁpāyāsi asaṁpāyanto kopañca
1 Sī. Yu. vesāliyaṁ. 2 Ma. Yu. āsādimhase.
Dosañca appaccayañca pātvākāsi tassa te etadahosi sādhurūpaṁ
vata bho arahantaṁ samaṇaṁ āsādiyimhase mā vata no bho ahosi
dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyāti. Evaṁ bhante kiṁ pana bhante bhagavā
arahattassa maccharāyatīti. Na kho ahaṁ moghapurisa arahattassa
maccharāyāmi apica tuyhevetaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ taṁ
pajaha mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyāti. Yaṁ kho
panetaṁ sunakkhatta maññasi acelaṁ kaḷāramajjakaṁ sādhurūpo arahaṁ
samaṇoti so nacirasseva parihito sānucariko vicaranto odanakummāsaṁ
bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā
nihīno kālaṁ karissatīti. Athakho bhaggava acelo kaḷāramajjako
nacirasseva parihito sānucariko vicaranto odanakummāsaṁ bhuñjamāno
sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno 1
kālamakāsi. Assosi kho bhaggava sunakkhatto licchaviputto acelo
kira kaḷāramajjako parihito sānucariko vicaranto odanakummāsaṁ
bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā
nihīno kālaṁ karoti 2 . Athakho bhaggava sunakkhatto licchaviputto
yenāhaṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ
nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ahaṁ bhaggava sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ
etadavocaṁ taṁ kiṁ maññasi sunakkhatta yatheva te ahaṁ acelaṁ
kaḷāramajjakaṁ ārabbha byākāsiṁ tatheva taṁ vipākaṁ no aññathā vāti.
1 Yu. yasā nikkinno. 2 Ma. katoti.
Yatheva me bhante bhagavā acelaṁ kaḷāramajjakaṁ ārabbha byākāsi
tatheva taṁ vipākaṁ no aññathāti. Taṁ kiṁ maññasi sunakkhatta
yadi evaṁ sante kataṁ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ
akataṁ vāti. Athakho bhante evaṁ sante kataṁ hoti uttarimanussadhammā
iddhipāṭihāriyaṁ no akatanti. Evaṁpi kho maṁ tvaṁ moghapurisa
uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karontaṁ evaṁ vadesi na hi
pana me bhante bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karotīti
passa moghapurisa yāvañca te idaṁ aparaddhanti. Evaṁpi kho bhaggava
sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā
yathā taṁ āpāyiko nerayiko.