[317] Tenahi rājañña upamante karissāmi upamāyapīdhekacce
viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti. Bhūtapubbaṁ rājañña
aññataro aggiko jaṭilo araññāyatane paṇṇakuṭiyā sammati 2 .
Athakho rājañña aññataro janapado satthavāso 3 vuṭṭhāsi. Athakho
so satthavāso 4 tassa aggikassa jaṭilassa assamassa sāmantā
ekarattiṁ vasitvā pakkāmi. Athakho rājañña tassa aggikassa jaṭilassa
etadahosi yannūnāhaṁ yena so satthavāso tenupasaṅkameyyaṁ
appevanāmettha kiñci upakaraṇaṁ adhigaccheyyanti. Athakho so
aggiko jaṭilo kālasseva vuṭṭhāya yena so satthavāso
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā addasa tasmiṁ satthavāse daharaṁ kumāraṁ
1 Ma. passeyyāma. 2 Ma. Sī. Yu. vasati. 3 Sī. Yu. janapadapadeso.
Ma. janapade sattho. ito paraṁ īdisameva. 4 Ma. Yu. so sattho.
Maṇḍaṁ uttānaseyyakaṁ chaḍḍitaṁ. Disvānassa etadahosi na kho
me taṁ paṭirūpaṁ yaṁ me pekkhamānassa manussabhūto kālaṁ kareyya
yannūnāhaṁ imaṁ dārakaṁ assamaṁ netvā āpādeyyaṁ poseyyaṁ
vaḍḍheyyanti. Athakho so aggiko jaṭilo taṁ dārakaṁ assamaṁ
netvā āpādesi posesi vaḍḍhesi. Yadā so dārako
dasavassuddesiko vā hoti dvādasavassuddesiko vā athakho tassa
aggikassa jaṭilassa janapade kiñcideva karaṇīyaṁ uppajji. Athakho
so aggiko jaṭilo taṁ dārakaṁ etadavoca icchāmahaṁ tāta janapadaṁ
gantuṁ aggiṁ tāta paricareyyāsi mā ca te aggi nibbāyi
sace va 1 te aggi nibbāyeyya ayaṁ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṁ
araṇisahitaṁ aggiṁ nibbattetvā aggiṁ paricareyyāsīti. Athakho
so aggiko jaṭilo taṁ dārakaṁ evaṁ anusāsitvā janapadaṁ agamāsi.
Tassa khiḍḍāpasutassa aggi nibbāyi. Athakho tassa dārakassa
etadahosi pitā kho maṁ evaṁ avaca aggiṁ tāta paricareyyāsi
mā ca te aggi nibbāyi sace va te aggi nibbāyeyya ayaṁ
vāsī imāni kaṭṭhāni idaṁ araṇisahitaṁ aggiṁ nibbattetvā aggiṁ
paricareyyāsīti yannūnāhaṁ aggiṁ nibbattetvā aggiṁ paricareyyanti.
Athakho so dārako araṇisahitaṁ vāsiyā tacchi appevanāma aggiṁ
adhigaccheyyanti. Neva so aggiṁ adhigacchi araṇisahitaṁ dvidhā
phālesi tidhā phālesi catudhā phālesi pañcadhā phālesi dasadhā
1 Ma. ... ca. ito paraṁ īdisameva.
Phālesi vīsatidhā 1 phālesi sakalikaṁ sakalikaṁ akāsi sakalikaṁ sakalikaṁ
karitvā udukkhale koṭesi udukkhale koṭetvā mahāvāte ophuni 2
appevanāma aggiṁ adhigaccheyyanti. Neva so aggiṁ adhigacchi.
Athakho so aggiko jaṭilo janapade taṁ karaṇīyaṁ tīretvā yena
sako assamo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā taṁ dārakaṁ etadavoca
kacci te tāta aggi nibbutoti. Idha me tāta khiḍḍāpasutassa
aggi nibbāyi tassa me etadahosi pitā kho maṁ evaṁ avaca
aggiṁ tāta paricareyyāsi mā ca te tāta aggi nibbāyi sace va
te aggi nibbāyeyya ayaṁ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṁ araṇisahitaṁ
aggiṁ nibbattetvā aggiṁ paricareyyāsīti yannūnāhaṁ aggiṁ
nibbattetvā aggiṁ paricareyyanti athakhohaṁ tāta araṇisahitaṁ
vāsiyā tacchiṁ appevanāma aggiṁ adhigaccheyyanti. Nevāhaṁ
aggiṁ adhigacchiṁ araṇisahitaṁ dvidhā phālesiṁ tidhā phālesiṁ catudhā
phālesiṁ pañcadhā phālesiṁ dasadhā phālesiṁ vīsatidhā 3 phālesiṁ sakalikaṁ
sakalikaṁ akāsiṁ sakalikaṁ sakalikaṁ karitvā udukkhale koṭesiṁ udukkhale
koṭetvā mahāvāte ophuniṁ 4 appevanāma aggiṁ adhigaccheyyanti
nevāhaṁ aggiṁ adhigacchinti. Athakho tassa aggikassa jaṭilassa
etadahosi yāva bālo ayaṁ dārako abyatto kathañhi nāma
ayoniso aggiṁ gavesissatīti. Tassa pekkhamānassa araṇisahitaṁ
1-3 Sī. Ma. Yu. satadhā. 2 Ma. Yu. opuni. 4 Ma. Yu. opuniṁ.
Gahetvā aggiṁ nibbattetvā taṁ dārakaṁ etadavoca evaṁ kho
tāta aggi nibbattetabbo na tveva yathā tvaṁ bālo abyatto
ayoniso aggiṁ gavesissasīti 1 . Evameva kho tvaṁ rājañña bālo
abyatto ayoniso paralokaṁ gavesissasi paṭinissajjetaṁ rājañña
pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjetaṁ rājañña pāpakaṁ diṭṭhigataṁ mā
te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyāti.

[318] Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha athakho nevāhaṁ sakkomi
idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjituṁ rājāpi maṁ pasenadi kosalo
jānāti tirorājānopi pāyāsi rājañño evaṁvādī evaṁdiṭṭhī
itipi natthi paro loko natthi sattā opapātikā natthi
sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipākoti. Sacāhaṁ bho kassapa idaṁ
pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjissāmi bhavissanti me vattāro yāva
bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhīti kopenapi naṁ
harissāmi makkhenapi naṁ harissāmi paḷāsenapi naṁ harissāmīti.

[319] Tenahi rājañña upamante karissāmi upamāyapīdhekacce
viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti. Bhūtapubbaṁ rājañña
mahāsakaṭasattho sakaṭasahassaṁ puratthimā janapadā pacchimaṁ janapadaṁ
agamāsi. Soyeva 2 gacchati khippaṁyeva pariyādiyati tiṇaṁ kaṭṭhodakaṁ
haritakapaṇṇaṁ 3 . Tasmiṁ kho pana satthe dve satthavāhā ahesuṁ
1 Ma. gavesīti. 2 Ma. Yu. so yena yena .... 3 Sī. Yu. haritakavantaṁ.
Eko pañcannaṁ sakaṭasatānaṁ eko pañcannaṁ sakaṭasatānaṁ. Athakho
tesaṁ satthavāhānaṁ etadahosi ayaṁ kho mahāsakaṭasattho sakaṭasahassaṁ
te mayaṁ yena yena gacchāma khippameva pariyādiyati tiṇaṁ kaṭṭhodakaṁ
haritakapaṇṇaṁ yannūna mayaṁ imaṁ satthaṁ dvidhā vibhajeyyāma ekato
pañca sakaṭasatāni ekato pañca sakaṭasatānīti. Te taṁ satthaṁ
dvidhā vibhajiṁsu ekato pañca sakaṭasatāni ekato pañca
sakaṭasatāni. Eko tāva satthavāho bahuṁ tiṇañca kaṭṭhañca udakañca
āropetvā satthaṁ payāpesi 1 . Dvīhatīhapayāto 2 kho pana so sattho
addasa purisaṁ kāḷaṁ lohitakkhiṁ 3 āsannaddhakalāpaṁ kumudamālaṁ 4 allavatthaṁ
allakesaṁ kaddamamakkhitehi cakkehi bhadrena rathena paṭipathaṁ āgacchantaṁ
disvā etadavoca kuto bho āgacchasīti. Amukamhā janapadāti.
Kuhiṁ gamissasīti. Amukaṁ nāma janapadanti. Kacci bho purato kantāre
mahāmegho abhippavuṭṭhoti. Evaṁ bho purato kantāre mahāmegho
abhippavuṭṭho āsittodakāni vaṭumāni bahuṁ tiṇañca kaṭṭhañca
udakañca chaḍḍetha bho purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni
lahubhārehi sakaṭehi sīghaṁ sīghaṁ gacchatha mā yoggāni kilamitthāti. Athakho
so satthavāho satthike āmantesi ayaṁ bho puriso evamāha
purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho āsittodakāni vaṭumāni
bahuṁ tiṇañca kaṭṭhañca udakañca chaḍḍetha bho purāṇāni
tiṇāni kaṭṭhāni udakāni lahubhārehi sakaṭehi sīghaṁ gacchatha
1 Sī. Yu. pāyāpesi. 2 Sī. Yu. ... pāyāto. 3 Ma. lohitakkhaṁ sannaddhakalāpaṁ.
4 Ma. kumudamāliṁ. ito paraṁ īdisameva.
Mā yoggāni kilamitthāti chaḍḍetha bho purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni
udakāni lahubhārehi sakaṭehi satthaṁ payāpethāti. Evaṁ bhoti
kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā chaḍḍetvā
purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni lahubhārehi sakaṭehi satthaṁ
payāpesuṁ. Te paṭhamepi satthavāse na addasaṁsu tiṇaṁ vā kaṭṭhaṁ
vā udakaṁ vā dutiyepi satthavāse. Tatiyepi satthavāse. Catutthepi
satthavāse. Pañcamepi satthavāse. Chaṭṭhepi satthavāse.
Sattamepi satthavāse na addasaṁsu tiṇaṁ vā kaṭṭhaṁ vā udakaṁ vā
sabbe va anayabyasanaṁ āpajjiṁsuyeva 1 . Tasmiṁ satthe ahesuṁ manussā
vā pasū vā. Sabbe va so yakkho amanusso bhakkhesi.
Aṭṭhikāneva sesāni 2 . Yadā aññāsi dutiyo satthavāho
bahunikkhantaro khodāni so satthoti bahuṁ tiṇañca kaṭṭhañca udakañca
āropetvā satthaṁ payāpesi. Dvīhatīhapayāto kho pana so
sattho addasa purisaṁ kāḷaṁ lohitakkhiṁ āsannaddhakalāpaṁ kumudamālaṁ
allavatthaṁ allakesaṁ kaddamamakkhitehi cakkehi bhadrena rathena paṭipathaṁ
āgacchantaṁ disvā etadavoca kuto bho āgacchasīti. Amukamhā
janapadāti. Kuhiṁ gamissasīti. Amukaṁ nāma janapadanti. Kacci
bho purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭhoti. Evaṁ bho
purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho āsittodakāni vaṭumāni
1 Ma. Yu. āpajjiṁsu. ye ca tasmiṁ .... 2 Sī. Yu. sesesi.
Bahuṁ tiṇañca kaṭṭhañca udakañca chaḍḍetha bho purāṇāni
tiṇāni kaṭṭhāni udakāna lahubhārehi sakaṭehi sīghaṁ sīghaṁ gacchatha
mā yoggāni kilamitthāti. Athakho so satthavāho satthike
āmantesi ayaṁ bho puriso evamāha purato kantāre mahāmegho
abhippavuṭṭho āsittodakāni vaṭumāni bahuṁ tiṇañca kaṭṭhañca
udakañca chaḍḍetha bho purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni
lahubhārehi sakaṭehi sīghaṁ sīghaṁ gacchatha mā yoggāni kilamitthāti
ayaṁ bho puriso neva amhākaṁ mitto na ñātisālohito kathaṁ
mayaṁ imassa saddhāya gamissāma na vo chaḍḍetabbāni purāṇāni
tiṇāni kaṭṭhāni udakāni. Yathābhatena 1 bhaṇḍena satthaṁ payāpetha
na no purāṇaṁ chaḍḍessāmāti. Evaṁ bhoti kho te satthikā
tassa satthavāhassa paṭissutvā yathābhatena bhaṇḍena satthaṁ payāpesuṁ.
Te paṭhamepi satthavāse na addasaṁsu tiṇaṁ vā kaṭṭhaṁ vā udakaṁ vā
dutiyepi satthavāse. Tatiyepi satthavāse. Catutthepi satthavāse.
Pañcamepi satthavāse. Chaṭṭhepi satthavāse. Sattamepi satthavāse
na addasaṁsu tiṇaṁ vā kaṭṭhaṁ vā udakaṁ vā tañca satthaṁ
addasaṁsu anayabyasanaṁ āpannaṁyeva 2 . Tasmiṁ satthe ahesuṁ manussā
vā pasū vā. Tesañca aṭṭhikāneva addasaṁsu. Tena yakkhena
amanussena bhakkhitā 3 . Athakho so satthavāho satthike āmantesi
ayaṁ kho bho so sattho anayabyasanaṁ āpanno yathā taṁ tena
1 Ma. Yu. yathākatena. ito paraṁ īdisameva. 2 Ma. āpannaṁ. ye ca ....
Yu. āpannaṁ. ye va. 3 Ma. Yu. bhakkhitānaṁ.
Bālena satthavāhena pariṇāyakena. Tenahi bho yānamhākaṁ
satthe appasārāni paṇiyāni tāni chaḍḍetvā yāni imasmiṁ
satthe mahāsārāni paṇiyāni tāni ādiyathāti. Evaṁ bhoti
kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā yāni sakasmiṁ
satthe appasārāni paṇiyāni tāni chaḍḍetvā yāni tasmiṁ
satthe mahāsārāni paṇiyāni tāni ādiyitvā sotthinā taṁ
kantāraṁ nitthariṁsu yathā taṁ paṇḍitena satthavāhena pariṇāyakena.
Evameva kho tvaṁ rājañña bālo abyatto anayabyasanaṁ āpajjissasi
ayoniso paralokaṁ gavesanto seyyathāpi so puriso satthavāho
yepi tava sotabbaṁ saddhātabbaṁ 1 maññissanti tepi anayabyasanaṁ
āpajjissanti seyyathāpi te satthikā paṭinissajjetaṁ rājañña
pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjetaṁ rājañña pāpakaṁ diṭṭhigataṁ mā
te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyāti.

[320] Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha athakho nevāhaṁ
sakkomi idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjituṁ rājāpi maṁ pasenadi
kosalo jānāti tirorājānopi pāyāsi rājañño evaṁvādī
evaṁdiṭṭhī itipi natthi paro loko natthi sattā opapātikā
natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipākoti sacāhaṁ bho
kassapa imaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjissāmi bhavissanti me
vattāro yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhīti
1 Yu. saddahātabbaṁ.
Kopenapi naṁ harissāmi makkhenapi naṁ harissāmi paḷāsenapi naṁ
harissāmīti.

[321] Tenahi rājañña upamante karissāmi upamāyapīdhekacce
viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti. Bhūtapubbaṁ rājañña
aññataro sūkaraposako puriso sakamhā gāmā aññaṁ gāmaṁ
agamāsi tattha addasa pahūtaṁ sukkhaṁ gūthaṁ chaḍḍitaṁ. Disvānassa
etadahosi ayaṁ kho pahūto sukkhagūtho chaḍḍito 1 mama sūkarānaṁ
bhakkho 2 yannūnāhaṁ ito sukkhagūthaṁ hareyyanti. So uttarāsaṅgaṁ
pattharitvā pahūtaṁ sukkhagūthaṁ ākiritvā bhaṇḍikaṁ bandhitvā sīse
uccoropetvā 3 agamāsi. Tassa antarāmagge mahāakālamegho
pāvassi. So uggharantaṁ paggharantaṁ yāva agganakhā gūthena
makkhito gūthabhāraṁ ādāya agamāsi. Tamenaṁ manussā disvā
evamāhaṁsu kacci no tvaṁ bhaṇe ummatto kacci nu 4 viceto 5
kathañhi nāma uggharantaṁ paggharantaṁ yāva agganakhā gūthena makkhito
gūthabhāraṁ hariyissasīti 6 . Tumhe khvettha bhaṇe ummattā tumhe
vicetā 7 tathā hi pana me sūkarabhattanti. Evameva kho tvaṁ
rājañña gūthabhārikūpamo 8 maññe paṭibhāsi paṭinissajjetaṁ rājañña
pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjetaṁ rājañña pāpakaṁ diṭṭhigataṁ mā
te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyāti.
1 Ma. chaḍḍito mamañca sūkarabhattaṁ. Yu. chaḍḍito mamañca. 2 Sī. mamañca sūkarabhatto.
3 Ma. accāropetvā. Sī. Yu. ubbāhetvā. 4 Ma. Yu. nusaddo natthi. 5-7 Yu. veceto vecetā. 6 harissasīti pāṭhena bhavitabbaṁ. 8 Sī. Yu. gūthahārikūpamo.

[322] Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha athakho nevāhaṁ
sakkomi idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjituṁ rājāpi maṁ pasenadi
kosalo jānāti tirorājānopi pāyāsi rājañño evaṁvādī
evaṁdiṭṭhī itipi natthi paro loko natthi sattā opapātikā
natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipākoti sacāhaṁ bho kassapa
idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjissāmi bhavissanti me vattāro
yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhīti kopenapi
naṁ harissāmi makkhenapi naṁ harissāmi paḷāsenapi naṁ harissāmīti.

[323] Tenahi rājañña upamante karissāmi upamāyapīdhekacce
viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti. Bhūtapubbaṁ rājañña
dve akkhadhuttā akkhehi dibbiṁsu. Eko akkhadhutto āgatāgataṁ kaliṁ
gilati. Addasā kho dutiyo akkhadhutto taṁ akkhadhuttaṁ āgatāgataṁ
kaliṁ gilantaṁ disvā taṁ akkhadhuttaṁ etadavoca tvaṁ kho samma
ekantikena jināsi dehi me samma akkhe pajoharissāmīti 1 .
Evaṁ sammāti kho so akkhadhutto tassa akkhadhuttassa akkhe
pādāsi. Athakho so akkhadhutto akkhe visena paribhāvetvā taṁ
akkhadhuttaṁ etadavoca ehi kho samma akkhehi dibbissāmāti.
Evaṁ sammāti kho so akkhadhutto tassa akkhadhuttassa paccassosi.
Dutiyampi kho te akkhadhuttā akkhehi dibbiṁsu. Dutiyampi kho
1 pajohissāmītīti pana pāṭhena bhavitabbaṁ.
So akkhadhutto āgatāgataṁ kaliṁ gilati. Addasā kho dutiyo
akkhadhutto taṁ akkhadhuttaṁ dutiyampi āgatāgataṁ kaliṁ gilantaṁ disvā
taṁ akkhadhuttaṁ etadavoca

[324] Littaṁ paramena tejasā
gilamakkhaṁ puriso na bujjhati
gilare 1 pāpadhuttā kapaṇā
te kaṭukaṁ bhavissatīti.

[325] Evameva kho tvaṁ rājañña akkhadhuttakūpamo 2 maññe
paṭibhāsi paṭinissajjetaṁ rājañña pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjetaṁ
rājañña pāpakaṁ diṭṭhigataṁ mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya
dukkhāyāti.

[326] Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha athakho nevāhaṁ
sakkomi idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjituṁ rājāpi maṁ pasenadi
kosalo jānāti tirorājānopi pāyāsi rājañño evaṁvādī
evaṁdiṭṭhī itipi natthi paro loko natthi sattā opapātikā
natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipākoti sacāhaṁ bho kassapa
idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjissāmi bhavissanti me vattāro
yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhīti kopenapi
naṁ harissāmi makkhenapi naṁ harissāmi paḷāsenapi naṁ harissāmīti.