[167] Puna caparaṁ ānanda rañño mahāsudassanassa maṇiratanaṁ
pāturahosi [2]- maṇiveḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato
accho vippasanno sabbākārasampanno. Tassa kho panānanda
maṇiratanassa ābhā samantā yojanaṁ phuṭā ahosi. Bhūtapubbaṁ
ānanda rājā mahāsudassano tameva maṇiratanaṁ vīmaṁsamāno caturaṅginiṁ
senaṁ sannayhitvā maṇiṁ dhajaggaṁ āropetvā rattandhakāratimisāyaṁ
pāyāsi 3 . Ye kho panānanda samantā gāmā ahesuṁ te 4 obhāsena
kammante payojesuṁ divāti maññamānā. Rañño ānanda
mahāsudassanassa evarūpaṁ maṇiratanaṁ pāturahosi.

[168] Puna caparaṁ ānanda rañño mahāsudassanassa itthīratanaṁ
pāturahosi abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya
samannāgatā nātidīghā nātirassā nātikisā nātithūlā
nātikāḷikā 5 nāccodātā atikkantā manussīvaṇṇaṁ 6 appattā
dibbavaṇṇaṁ. Tassa kho panānanda itthīratanassa evarūpo
1 Yu. anusāyitvā. 2 Ma. Yu. so ahosi. 3 Yu. pāyāti. 4 Ma. Yu. te
tenobhāsena. 5 Yu. nātikāḷī. 6 Ma. mānusivaṇṇaṁ. Yu. mānusaṁ vaṇṇaṁ.
Kāyasamphasso hoti seyyathāpi nāma tūlapicuno vā kappāsapicuno
vā. Tassa kho panānanda itthīratanassa sīte uṇhāni gattāni
honti uṇhe sītāni. Tassa kho panānanda itthīratanassa
kāyato candanagandho vāyati mukhato uppalagandho. Taṁ kho
panānanda itthīratanaṁ rañño mahāsudassanassa pubbuṭṭhāyinī ahosi
pacchānipātinī kiṁkārapaṭisāvinī manāpacārinī piyavādinī. Taṁ kho
panānanda itthīratanaṁ rājānaṁ mahāsudassanaṁ manasāpi no aticārī 1
kuto pana kāyena. Rañño panānanda mahāsudassanassa evarūpaṁ
itthīratanaṁ pāturahosi.

[169] Puna caparaṁ ānanda rañño mahāsudassanassa gahapatiratanaṁ
pāturahosi. Tassa kammavipākajaṁ dibbacakkhuṁ pāturahosi yena
nidhiṁ passati sassāmikampi assāmikampi. So rājānaṁ mahāsudassanaṁ
upasaṅkamitvā evamāha appossukko tvaṁ deva hohi ahaṁ
te dhanena dhanakaraṇīyaṁ karissāmīti. Bhūtapubbaṁ ānanda rājā
mahāsudassano tameva gahapatiratanaṁ vīmaṁsamāno nāvaṁ abhiruhitvā
majjhe gaṅgāya nadiyā sotaṁ ogāhitvā 2 gahapatiratanaṁ etadavoca
attho me gahapati hiraññasuvaṇṇenāti. Tenahi mahārāja ekatīraṁ 3
nāvaṁ upetūti. Idheva me gahapati attho va hiraññasuvaṇṇenāti.
Athakho taṁ ānanda gahapatiratanaṁ ubhohi hatthehi udakaṁ omasitvā
pūraṁ hiraññasuvaṇṇassa kumbhiṁ uddharitvā rājānaṁ mahāsudassanaṁ
1 Ma. aticari. 2 Yu. ogāhetvā.
3 Ma. ekaṁ tīraṁ nāvā .... Yu. ekaṁ va tīraṁ nāvā.
Etadavoca alamettāvatā mahārāja katamettāvatā mahārājāti.
Rājā mahāsudassano evamāha alamettāvatā gahapati katamettāvatā
gahapati pūjitamettāvatā gahapatīti. Rañño ānanda
mahāsudassanassa evarūpaṁ gahapatiratanaṁ pāturahosi.

[170] Puna caparaṁ ānanda rañño mahāsudassanassa pariṇāyakaratanaṁ
pāturahosi paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo rājānaṁ mahāsudassanaṁ
upeyyāpetabbaṁ 1 upeyyāpetuṁ apeyyāpetabbaṁ apeyyāpetuṁ
ṭhapetabbaṁ ṭhapetuṁ. So rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā
evamāha appossukko tvaṁ deva hohi ahamanusāsissāmīti.
Rañño ānanda mahāsudassanassa evarūpaṁ pariṇāyakaratanaṁ
pāturahosi. Rājā ānanda mahāsudassano imehi sattahi ratanehi
samannāgato ahosi.

[171] [2]- Rājā ānanda mahāsudassano catūhi iddhīhi samannāgato
hoti 3 . Katamāhi catūhi iddhīhi.
Idhānanda rājā mahāsudassano abhirūpo ahosi dassanīyo
pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato ativiya aññehi
manussehi. Rājā ānanda mahāsudassano imāya paṭhamāya iddhiyā
samannāgato ahosi.

[172] Puna caparaṁ ānanda rājā mahāsudassano dīghāyuko
ahosi ciraṭṭhitiko ativiya aññehi manussehi. Rājā ānanda
1 sabbapotthakesu upayāpetabbaṁ upayāpetuṁ apayāpetabbaṁ apayāpetuṁ. 2 Yu. puna
caparaṁ ānanda rāja .... 3 Ma. Yu. ahosi.
Mahāsudassano imāya dutiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.

[173] Puna caparaṁ ānanda rājā mahāsudassano appābādho
ahosi appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya
nāccuṇhāya ativiya aññehi manussehi. Rājā ānanda
mahāsudassano imāya tatiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.

[174] Puna caparaṁ ānanda rājā mahāsudassano
brāhmaṇagahapatikānaṁ piyo ahosi manāpo. Seyyathāpi ānanda pitā
puttānaṁ piyo hoti manāpo evameva kho ānanda rājā
mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṁ piyo ahosi manāpo.
Rañño 1 pana ānanda mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā
ahesuṁ manāpā. Seyyathāpi ānanda pitu puttā piyā honti
manāpā evameva kho ānanda raññopi mahāsudassanassa
brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṁ manāpā. Bhūtapubbaṁ ānanda rājā
mahāsudassano caturaṅginiyā senāya uyyānabhūmiṁ niyyāsi. Athakho
ānanda brāhmaṇagahapatikā rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā
evamāhaṁsu ataramāno deva yāhi yathā taṁ mayaṁ cirataraṁ passeyyāmāti.
Rājāpi ānanda mahāsudassano sārathi āmantesi ataramāno
sārathi rathaṁ pesehi yathā ahaṁ brāhmaṇagahapatike cirataraṁ
passeyyanti. Rājā ānanda mahāsudassano imāya catutthāya 2
iddhiyā samannāgato ahosi. Rājā ānanda mahāsudassano
1 Ma. Yu. raññopi ānanda. 2 Ma. catutthiyā.
Imāhi catūhi iddhīhi samannāgato ahosi.

[175] Athakho ānanda rañño mahāsudassanassa etadahosi
yannūnāhaṁ imāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo
māpeyyanti. Māpesi kho ānanda rājā mahāsudassano tāsu
tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo. Tā kho panānanda
pokkharaṇiyo catunnaṁ vaṇṇānaṁ iṭṭhakāhi citā ahesuṁ ekā
iṭṭhakā sovaṇṇamayā ekā rūpiyamayā ekā veḷuriyamayā ekā
phalikamayā. Tāsu kho panānanda pokkharaṇīsu cattāri 1 sopāṇāni
ahesuṁ catunnaṁ vaṇṇānaṁ ekaṁ sopāṇaṁ sovaṇṇamayaṁ ekaṁ
rūpiyamayaṁ ekaṁ veḷuriyamayaṁ ekaṁ phalikamayaṁ. Sovaṇṇamayassa
sopāṇassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṁ rūpiyamayā suciyo 2 ca
uṇhīsañca. Rūpiyamayassa sopāṇassa rūpiyamayā thambhā ahesuṁ
sovaṇṇamayā suciyo ca uṇhīsañca. Veḷuriyamayassa sopāṇassa
veḷuriyamayā thambhā ahesuṁ phalikamayā suciyo ca uṇhīsañca.
Phalikamayassa sopāṇassa phalikamayā thambhā ahesuṁ veḷuriyamayā
suciyo ca uṇhīsañca. Tā kho panānanda pokkharaṇiyo dvīhi
vedikāhi parikkhittā ahesuṁ ekā vedikā sovaṇṇamayā ekā
rūpiyamayā. Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṁ
rūpiyamayā suciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā
thambhā ahesuṁ sovaṇṇamayā suciyo ca uṇhīsañca. Athakho
1 Ma. Yu. āmeñḍitaṁ. 2 Ma. Yu. sūciyo. sabbattha īdisameva.
Ānanda rañño mahāsudassanassa etadahosi yannūnāhaṁ imāsu
pokkharaṇīsu evarūpaṁ mālaṁ ropāpeyyaṁ uppalaṁ padumaṁ kumudaṁ
puṇḍarīkaṁ sabbotukaṁ sabbajanassa anāvaṭṭanti 1 . Ropāpesi kho
ānanda rājā mahāsudassano tāsu pokkharaṇīsu evarūpaṁ mālaṁ
uppalaṁ padumaṁ kumudaṁ puṇḍarīkaṁ sabbotukaṁ sabbajanassa anāvaṭṭaṁ 2 .
Athakho ānanda rañño mahāsudassanassa etadahosi yannūnāhaṁ
imāsaṁ pokkharaṇīnaṁ tīre nhāpake purise ṭhapeyyaṁ ye āgatāgataṁ
janaṁ nhāpessantīti. Ṭhapesi 3 kho ānanda rājā mahāsudassano
tāsaṁ pokkharaṇīnaṁ tīre nhāpake purise ye āgatāgataṁ janaṁ
nhāpesuṁ 4 . Athakho ānanda rañño mahāsudassanassa etadahosi
yannūnāhaṁ imāsaṁ pokkharaṇīnaṁ tīre evarūpaṁ dānaṁ paṭṭhapeyyaṁ annaṁ
annatthikassa pānaṁ pānatthikassa vatthaṁ vatthatthikassa yānaṁ
yānatthikassa sayanaṁ sayanatthikassa itthiṁ itthitthikassa hiraññaṁ
hiraññatthikassa suvaṇṇaṁ suvaṇṇatthikassāti. Paṭṭhapesi kho
ānanda rājā mahāsudassano tāsaṁ pokkharaṇīnaṁ tīre evarūpaṁ dānaṁ
annaṁ annatthikassa pānaṁ pānatthikassa vatthaṁ vatthatthikassa
yānaṁ yānatthikassa sayanaṁ sayanatthikassa itthiṁ itthitthikassa
hiraññaṁ hiraññatthikassa suvaṇṇaṁ suvaṇṇatthikassāti.

[176] Athakho ānanda brāhmaṇagapatikā pahūtaṁ sāpateyyaṁ
ādāya rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu idaṁ deva
1 Ma. anāvaṭanti. Yu. anācāranti. 2 Ma. anāvaṭaṁ. Yu. anācāraṁ.
3 Ma. paṭṭhapesi. 4 Yu. nhāpeyyuṁ.
Pahūtaṁ sāpateyyaṁ devasseva 1 uddissa ābhataṁ taṁ devo
paṭiggaṇhātūti. Alaṁ bho mamamidaṁ 2 pahūtaṁ sāpateyyaṁ dhammikena
balinā abhisaṅkhataṁ taṁ vo hotu ito ca bhiyyo harathāti.
Te raññā paṭikkhittā ekamantaṁ apakkamma evaṁ samacintesuṁ
na kho evaṁ 3 amhākaṁ paṭirūpaṁ yaṁ [4]- imāni sāpateyyāni punadeva
sakāni gharāni paṭihāreyyāma 5 yannūna mayaṁ rañño mahāsudassanassa
nivesanaṁ māpeyyāmāti. Te rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā
evamāhaṁsu nivesanaṁ te deva māpeyyāmāti 6 . Adhivāsesi kho
ānanda rājā mahāsudassano tuṇhībhāvena.