[67] Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati
gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena rājā māgadho
ajātasattu vedehiputto vajjiṁ 1 abhiyātukāmo hoti. So evamāha
ahaṁ hi me vajjiṁ evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve ucchejjāmi vajjiṁ
vināsessāmi vajjiṁ anayabyasanaṁ āpādessāmi vajjinti. Athakho
rājā māgadho ajātasattu vedehiputto vassakāraṁ brāhmaṇaṁ
magadhamahāmattaṁ āmantesi ehi tvaṁ brāhmaṇa yena bhagavā
tenupasaṅkama upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā
vandāhi appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ puccha
rājā bhante māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavato pāde
sirasā vandati appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ
pucchatīti evañca vadehi rājā bhante māgadho ajātasattu
vedehiputto vajjiṁ abhiyātukāmo so evamāha ahaṁ hi me
vajjī evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve ucchejjāmi vajjiṁ vināsessāmi
vajjiṁ anayabyasanaṁ āpādessāmi vajjinti yathā ca te bhagavā
byākaroti taṁ sādhukaṁ uggahetvā mama āroceyyāsi na hi
tathāgatā vitathaṁ bhaṇantīti. Evaṁ bhoti kho vassakāro brāhmaṇo
magadhamahāmatto rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa
paṭissutvā bhaddāni bhaddāni yānāni yojetvā bhaddaṁ bhaddaṁ yānaṁ
1 Ma. Yu. vajjī. ito paraṁ īdisameva. 2 Ma. ucchecchāmi. ito paraṁ īdisameva.
Abhiruhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi rājagahamhā niyyāsi yena
gijjhakūṭo pabbato tena pāyāsi yāvatikā yānassa bhūmi
yānena gantvā yānā paccorohitvā pattiko va yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ
kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno
kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavantaṁ etadavoca
rājā bho gotama māgadho ajātasattu vedehiputto bhoto gotamassa
pāde sirasā vandati appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ
phāsuvihāraṁ pucchati rājā bho gotama māgadho ajātasattu vedehiputto
vajjiṁ abhiyātukāmo so evamāha ahaṁ hi me vajjī
evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve ucchejjāmi vajjiṁ vināsessāmi vajjiṁ
anayabyasanaṁ āpādessāmi vajjinti.

[68] Tena kho pana samayena āyasmā ānando bhagavato
piṭṭhito ṭhito hoti bhagavantaṁ vījiyamāno 1 . Athakho bhagavā
āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi kinti te ānanda sutaṁ vajjī
abhiṇhasannipātā sannipātabahulāti. Sutaṁ metaṁ bhante vajjī
abhiṇhasannipātā sannipātabahulāti. Yāvakīvañca ānanda vajjī
abhiṇhasannipātā sannipātabahulā bhavissanti 2 vuḍḍhiyeva 2 ānanda
1 Ma. vijayamāno. Yu. vijamāno. 2 abhiṇhasannipātā bhavissanti sannipātabahulātipi
pāṭhakkamena bhavitabbaṁ. 3 Ma. Yu. vuddhiyeva. ito paraṁ īdisameva.
Vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni. Kinti te ānanda sutaṁ vajjī
samaggā sannipatanti samaggā vuṭṭhahanti samaggā vajjikaraṇīyāni
karontīti. Sutaṁ metaṁ bhante vajjī samaggā sannipatanti samaggā
vuṭṭhahanti samaggā vajjikaraṇīyāni karontīti. Yāvakīvañca ānanda
vajjī samaggā sannipatissanti samaggā vuṭṭhahissanti samaggā vajjikaraṇīyāni
karissanti vuḍḍhiyeva ānanda vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā no
parihāni. Kinti te ānanda sutaṁ vajjī apaññattaṁ na paññapenti 1
paññattaṁ na samucchindanti yathāpaññatte porāṇe vajjidhamme
samādāya vattantīti. Sutaṁ metaṁ bhante vajjī apaññattaṁ na
paññapenti paññattaṁ na samucchindanti yathāpaññatte porāṇe
vajjidhamme samādāya vattantīti. Yāvakīvañca ānanda vajjī
apaññattaṁ na paññapessanti paññattaṁ na samucchindissanti
yathāpaññatte porāṇe vajjidhamme samādāya vattissanti vuḍḍhiyeva
ānanda vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni. Kinti te ānanda
sutaṁ vajjī ye te vajjīnaṁ vajjimahallakā te sakkaronti
garukaronti 2 mānenti pūjenti tesañca sotabbaṁ maññantīti.
Sutaṁ metaṁ bhante vajjī ye te vajjīnaṁ vajjimahallakā te
sakkaronti garukaronti mānenti pūjenti tesañca sotabbaṁ
maññantīti. Yāvakīvañca ānanda vajjī ye te vajjīnaṁ
1 paññāpentītipi pāṭho. 2 Ma. garuṁ karonti. ito paraṁ īdisameva.
Vajjimahallakā te sakkarissanti garukarissanti mānessanti pūjessanti
tesañca sotabbaṁ maññissanti vuḍḍhiyeva ānanda vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā
no parihāni. Kinti te ānanda sutaṁ vajjī yā
tā kulitthiyo kulakumāriyo tā na okkassa pasayha vāsentīti.
Sutaṁ metaṁ bhante vajjī yā tā kulitthiyo kulakumāriyo tā
na okkassa pasayha vāsentīti. Yāvakīvañca ānanda vajjī
yā tā kulitthiyo kulakumāriyo tā na okkassa pasayha
vāsessanti vuḍḍhiyeva ānanda vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni.
Kinti te ānanda sutaṁ vajjī yāni tāni vajjīnaṁ vajjicetiyāni
abbhantarāni ceva bāhirāni ca tāni sakkaronti garukaronti
mānenti pūjenti tesañca dinnapubbaṁ katapubbaṁ dhammikaṁ baliṁ no
parihāpentīti. Sutaṁ metaṁ bhante vajjī yāni tāni vajjī
vajjicetiyāni abbhantarāni ceva bāhirāni ca tāni sakkaronti
garukaronti mānenti pūjenti tesañca dinnapubbaṁ katapubbaṁ dhammikaṁ
baliṁ no parihāpentīti. Yāvakīvañca ānanda vajjī yāni tāni
vajjīnaṁ vajjicetiyāni abbhantarāni ceva bāhirāni ca tāni
sakkarissanti garukarissanti mānessanti pūjessanti tesañca dinnapubbaṁ
katapubbaṁ dhammikaṁ baliṁ no parihāpessanti vuḍḍhiyeva ānanda
vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni. Kinti te ānanda sutaṁ vajjīnaṁ
arahantesu dhammikārakkhāvaraṇagutti susaṁvihitā kinti anāgatā ca
Arahanto vijitaṁ āgaccheyyuṁ āgatā ca arahanto vijite phāsuṁ
vihareyyunti. Sutaṁ metaṁ bhante vajjīnaṁ arahantesu dhammikārakkhāvaraṇagutti
susaṁvihitā kinti anāgatā ca arahanto vijitaṁ āgaccheyyuṁ
āgatā ca arahanto vijite phāsuṁ vihareyyunti. Yāvakīvañca ānanda
vajjīnaṁ arahantesu dhammikārakkhāvaraṇagutti susaṁvihitā bhavissati kinti
anāgatā ca arahanto vijitaṁ āgaccheyyuṁ āgatā ca arahanto
vijite phāsuṁ vihareyyunti vuḍḍhiyeva ānanda vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā
no parihānīti.

[69] Athakho bhagavā vassakāraṁ brāhmaṇaṁ magadhamahāmattaṁ
āmantesi ekamidāhaṁ brāhmaṇa samayaṁ vesāliyaṁ viharāmi sārandade
cetiye tatrāhaṁ vajjīnaṁ ime satta aparihāniye dhamme desesiṁ
yāvakīvañca brāhmaṇa ime satta aparihāniyā dhammā vajjīsu
ṭhassanti imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu vajjī sandississanti
vuḍḍhiyeva brāhmaṇa vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā no parihānīti. Evaṁ
vutte vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavantaṁ etadavoca
ekamekenapi bho gotama aparihāniyena dhammena samannāgatānaṁ vajjīnaṁ
vuḍḍhiyeva pāṭikaṅkhā no parihāni ko pana vādo sattahi
aparihāniyehi dhammehi akaraṇīyā ca 1 bho gotama vajjī raññā
māgadhena ajātasattunā vedehiputtena yadidaṁ yuddhassa aññatra
upalāpanāya aññatra mithubhedāya handa cadāhi mayaṁ bho gotama
1 Ma. Yu. va.
Gacchāma bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyāti. Yassadāni tvaṁ brāhmaṇa
kālaṁ maññasīti. Athakho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto
bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

[70] Athakho bhagavā acirapakkante vassakāre brāhmaṇe
magadhamahāmatte āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi gaccha tvaṁ ānanda
yāvatikā bhikkhū rājagahaṁ upanissāya viharanti te sabbe upaṭṭhānasālāyaṁ
sannipātehīti. Evaṁ bhanteti kho āyasmā ānando bhagavato
paṭissutvā yāvatikā bhikkhū rājagahaṁ upanissāya viharanti te
sabbe upaṭṭhānasālāyaṁ sannipātetvā yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ
ṭhito kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca sannipatito
bhante bhikkhusaṅgho yassadāni bhante bhagavā kālaṁ maññasīti.
Athakho bhagavā uṭṭhāyāsanā yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā
bhikkhū āmantesi satta vo bhikkhave aparihāniye dhamme desessāmi
taṁ suṇātha sādhukaṁ manasikarotha bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti
kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca yāvakīvañca
bhikkhave bhikkhū abhiṇhasannipātā sannipātabahulā bhavissanti
vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni. Yāvakīvañca
bhikkhave bhikkhū samaggā sannipatissanti samaggā vuṭṭhahissanti samaggā
Saṅghakaraṇīyāni karissanti vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā
no parihāni. Yāvakīvañca bhikkhave bhikkhū apaññattaṁ na paññapessanti
paññattaṁ na samucchindissanti yathāpaññattesu sikkhāpadesu
samādāya vattissanti vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no
parihāni. Yāvakīvañca bhikkhave bhikkhū ye te bhikkhū therā
rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghaparināyakā te sakkarissanti
garukarissanti mānessanti pūjessanti tesañca sotabbaṁ
maññissanti vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni.
Yāvakīvañca bhikkhave bhikkhū uppannāya taṇhāya ponobbhavikāya na
vasaṁ gacchissanti vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no
parihāni. Yāvakīvañca bhikkhave bhikkhū āraññakesu senāsanesu
sāpekkhā bhavissanti vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no
parihāni. Yāvakīvañca bhikkhave bhikkhū paccattaññeva satiṁ upaṭṭhapessanti
kinti anāgatā ca pesalā sabrahmacārī āgaccheyyuṁ
āgatā ca pesalā sabrahmacārī phāsuṁ 1 vihareyyunti vuḍḍhiyeva
bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni. Yāvakīvañca bhikkhave
ime satta aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti imesu ca sattasu
aparihāniyesu dhammesu bhikkhū sandississanti vuḍḍhiyeva bhikkhave
bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni 2 .
1 Ma. phāsu. 2 no parihānītītipi pāṭhena pana bhavitabbaṁ.

[71] Aparepi vo 1 bhikkhave satta aparihāniye dhamme desessāmi
taṁ suṇātha sādhukaṁ manasikarotha bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti kho
te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca yāvakīvañca
bhikkhave bhikkhū na kammārāmā bhavissanti na kammaratā na kammārāmataṁ
anuyuttā vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni.
Yāvakīvañca bhikkhave bhikkhū na bhassārāmā bhavissanti na bhassaratā
na bhassārāmataṁ anuyuttā vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā
no parihāni. Yāvakīvañca bhikkhave bhikkhū na niddārāmā bhavissanti
na niddāratā na niddārāmataṁ anuyuttā vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ
pāṭikaṅkhā no parihāni. Yāvakīvañca bhikkhave bhikkhū na saṅgaṇikārāmā
bhavissanti na saṅgaṇikāratā na saṅgaṇikārāmataṁ anuyuttā
vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni. Yāvakīvañca
bhikkhave bhikkhū na pāpicchā bhavissanti na pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṁ gatā
vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni. Yāvakīvañca
bhikkhave bhikkhū na pāpamittā bhavissanti na pāpasahāyā na pāpasampavaṅkarā
vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni.
Yāvakīvañca bhikkhave bhikkhū na oramattakena visesādhigamena antarā
vosānaṁ āpajjissanti vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no
parihāni. Yāvakīvañca bhikkhave ime satta aparihāniyā dhammā
1 Sī. Yu. kho. sabbattha īdisameva.
Bhikkhūsu ṭhassanti imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu bhikkhū
sandississanti vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no
parihāni.

[72] Aparepi vo bhikkhave satta aparihāniye dhamme desessāmi
taṁ suṇātha sādhukaṁ manasikarotha bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti kho
te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca yāvakīvañca
bhikkhave bhikkhū saddhā bhavissanti .pe. Hirimanā bhavissanti.
Ottappī bhavissanti. Bahussutā bhavissanti. Āraddhaviriyā
bhavissanti. Upaṭṭhitassatī bhavissanti. Paññavanto bhavissanti
vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni. Yāvakīvañca
bhikkhave ime satta aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti imesu
ca sattasu aparihāniyesu dhammesu bhikkhū sandississanti vuḍḍhiyeva
bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni.

[73] Aparepi vo bhikkhave satta aparihāniye dhamme desessāmi
taṁ suṇātha sādhukaṁ manasikarotha bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti kho
te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca yāvakīvañca
bhikkhave bhikkhū satisambojjhaṅgaṁ bhāvessanti .pe. Dhammavicayasambojjhaṅgaṁ
bhāvessanti. Viriyasambojjhaṅgaṁ bhāvessanti.
Pītisambojjhaṅgaṁ bhāvessanti. Passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāvessanti.
Samādhisambojjhaṅgaṁ bhāvessanti. Upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāvessanti
Vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni. Yāvakīvañca
bhikkhave ime satta aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti imesu
ca sattasu aparihāniyesu dhammesu bhikkhū sandississanti vuḍḍhiyeva
bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni.

[74] Aparepi vo bhikkhave satta aparihāniye dhamme desessāmi
taṁ suṇātha sādhukaṁ manasikarotha bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti kho
te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca yāvakīvañca
bhikkhave bhikkhū aniccasaññaṁ bhāvessanti .pe. Anattasaññaṁ
bhāvessanti. Asubhasaññaṁ bhāvessanti. Ādīnavasaññaṁ bhāvessanti.
Pahānasaññaṁ bhāvessanti. Virāgasaññaṁ bhāvessanti. Nirodhasaññaṁ
bhāvessanti vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni.
Yāvakīvañca bhikkhave ime satta aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti
imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu bhikkhū sandississanti
vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni.

[75] Aparepi vo bhikkhave cha aparihāniye dhamme desessāmi
taṁ suṇātha sādhukaṁ manasikarotha bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti kho
te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca yāvakīvañca
bhikkhave bhikkhū mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhapessanti sabrahmacārīsu
āvi ceva raho ca vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no
parihāni. Yāvakīvañca bhikkhave bhikkhū mettaṁ vacīkammaṁ paccupaṭṭhapessanti
.pe. Mettaṁ manokammaṁ paccupaṭṭhapessanti sabrahmacārīsu
āvi ceva raho ca vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no
parihāni. Yāvakīvañca bhikkhave bhikkhū ye te lābhā dhammikā
dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattaṁpi tathārūpehi lābhehi
na 1 appaṭivibhattabhogī bhavissanti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī
vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihāni.
Yāvakīvañca bhikkhave bhikkhū yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni
asabalāni akammāsāni bhujissāni viññūpasatthāni aparāmaṭṭhāni
samādhisaṁvattanikāni tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagatā viharissanti
sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ
paṭikaṅkhā no parihāni. Yāvakīvañca bhikkhave bhikkhū yāyaṁ
diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammādukkhakkhayāya
tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagatā viharissanti sabrahmacārīhi
āvi ceva raho ca vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no
parihāni. Yāvakīvañca bhikkhave ime cha aparihāniyā dhammā bhikkhūsu
ṭhassanti imesu ca chasu aparihāniyesu dhammesu bhikkhū sandississanti
vuḍḍhiyeva bhikkhave bhikkhūnaṁ pāṭikaṅkhā no parihānīti. Tatrapi
sudaṁ bhagavā rājagahe viharanto gijjhakūṭe pabbate etadeva bahulaṁ
bhikkhūnaṁ dhammiṁ kathaṁ karoti iti sīlaṁ iti samādhi iti paññā
sīlaparibhāvito samādhi mahapphalo hoti mahānisaṁso samādhiparibhāvitā
1 Ma. Yu. nasaddo natthi. atireko bhaveyya.
Paññā mahapphalā hoti mahānisaṁsā paññāparibhāvitaṁ cittaṁ sammadeva
āsavehi vimuccati seyyathīdaṁ kāmāsavā bhavāsavā 1 avijjāsavāti.

[76] Athakho bhagavā rājagahe yathābhirantaṁ viharitvā āyasmantaṁ
ānandaṁ āmantesi āyāmānanda yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamissāmāti.
Evaṁ bhanteti kho āyasmā ānando bhagavato
paccassosi. Athakho bhagavā mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena
ambalaṭṭhikā tadavasari. Tatra sudaṁ bhagavā ambalaṭṭhikāyaṁ viharati
rājāgārake. Tatrapi sudaṁ bhagavā ambalaṭṭhikāyaṁ viharanto rājāgārake
etadeva bahulaṁ bhikkhūnaṁ dhammiṁ kathaṁ karoti itipi sīlaṁ
itipi samādhi itipi paññā sīlaparibhāvito samādhi mahapphalo
hoti mahānisaṁso samādhiparibhāvitā paññā mahapphalā hoti
mahānisaṁsā paññāparibhāvitaṁ cittaṁ sammadeva āsavehi vimuccati
seyyathīdaṁ kāmāsavā bhavāsavā avijjāsavāti.