[37] Athakho bhikkhave bandhumā rājā sārathiṁ āmantāpetvā
etadavoca kacci samma sārathi kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha
kacci samma sārathi kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosīti.
Na kho deva kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha na kho deva kumāro
uyyānabhūmiyā attamano ahosīti. Kiṁ pana samma sārathi addasa
kumāro uyyānabhūmiṁ niyyantoti. Addasā kho deva kumāro
uyyānabhūmiṁ niyyanto mahājanakāyaṁ sannipatitaṁ nānārattānañca
dussānaṁ vilātaṁ kayiramānaṁ disvā maṁ etadavoca kiṁ nu kho
so samma sārathi mahājanakāyo sannipatito nānārattānañca
dussānaṁ vilātaṁ kayiratīti eso kho deva kālakato nāmāti
tenahi samma sārathi yena so kālakato tena rathaṁ pesehīti
evaṁ devāti kho ahaṁ deva vipassissa kumārassa paṭissutvā yena
So kālakato tena rathaṁ pesesiṁ addasā kho deva kumāro
purisaṁ petaṁ kālakataṁ disvā maṁ etadavoca kiṁ panāyaṁ samma
sārathi kālakato nāmāti eso kho deva kālakato nāma nadāni
taṁ dakkhanti mātā vā pitā vā aññe vā ñātisālohitā
sopi na dakkhissati mātaraṁ vā pitaraṁ vā aññe vā ñātisālohiteti
kiṁ pana samma sārathi ahaṁpi maraṇadhammo maraṇaṁ anatīto maṁpi
na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā
ahaṁpi na dakkhissāmi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohiteti
tvañca deva mayañcamhā sabbe maraṇadhammā maraṇaṁ anatītā
taṁpi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā
tvaṁpi na dakkhissasi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohiteti
tenahi samma sārathi alandānajja uyyānabhūmiyā ito ca antepuraṁ
paccaniyyāhīti evaṁ devāti kho ahaṁ deva vipassissa kumārassa
paṭissutvā tato ca antepuraṁ paccaniyyāsiṁ so kho deva kumāro
antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati dhiratthu kira bho jāti
nāma yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati byādhi
paññāyissati maraṇaṁ paññāyissatīti. Athakho bhikkhave bandhumassa
rañño etadahosi mā heva kho vipassī kumāro na rajjaṁ kāresi
mā heva kho vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṁ pabbaji mā
heva kho nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ saccaṁ assa vacananti.
Athakho bhikkhave bandhumā rājā vipassissa kumārassa bhiyyoso
mattāya pañcakāmaguṇāni upaṭṭhāpesi yathā vipassī kumāro rajjaṁ
kāreyya yathā vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyya
yathā nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ micchā assa vacanaṁ. Tatra sudaṁ
bhikkhave vipassī kumāro pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgibhūto
paricāreti.

[38] Athakho bhikkhave vipassī kumāro bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ
vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena sārathiṁ āmantesi
yojehi samma sārathi bhaddāni bhaddāni yānāni uyyānabhūmiṁ gacchāma
subhūmiṁ dassanāyāti. Evaṁ devāti kho bhikkhave sārathi vipassissa
kumārassa paṭissutvā bhaddāni bhaddāni yānāni yojetvā vipassissa
kumārassa paṭivedesi yuttāni kho [1]- deva bhaddāni bhaddāni yānāni
yassadāni kālaṁ maññasīti. Athakho bhikkhave vipassī kumāro bhadraṁ
yānaṁ abhiruhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi uyyānabhūmiṁ niyyāsi.
Addasā kho bhikkhave vipassī kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ
bhaṇḍuṁ pabbajitaṁ kāsāyavasanaṁ disvā sārathiṁ āmantesi ayaṁ
pana samma sārathi puriso kiṁkato sīsaṁpissa na yathā aññesaṁ
vatthānipissa na yathā aññesanti. Eso kho deva pabbajito
nāmāti. Kiṁ paneso samma sārathi pabbajito nāmāti. Eso
kho deva pabbajito nāma sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā
1 Ma. Yu. te.
Sādhu kusalacariyā 1 sādhu puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu
bhūtānukampāti. Sādhu kho so samma sārathi pabbajito nāma
sādhu [2]- dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalacariyā sādhu
puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu bhūtānukampā 3 tenahi samma
sārathi yena so pabbajito tena rathaṁ pesehīti. Evaṁ devāti
kho bhikkhave sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so
pabbajito tena rathaṁ pesesi. Athakho bhikkhave vipassī kumāro
taṁ pabbajitaṁ etadavoca tvaṁ pana samma kiṁkato sīsaṁpi te
na yathā aññesaṁ vatthānipi te na yathā aññesanti. Ahaṁ
kho deva pabbajito nāmāti. Kiṁ pana tvaṁ samma pabbajito
nāmāti. Ahaṁ kho deva pabbajito nāma sādhu dhammacariyā
sādhu samacariyā sādhu kusalacariyā sādhu puññakiriyā sādhu
avihiṁsā sādhu bhūtānukampāti. Sādhu kho tvaṁ samma pabbajito
nāma sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalacariyā
sādhu puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu bhūtānukampāti. Athakho
bhikkhave vipassī kumāro sārathiṁ āmantesi tenahi samma sārathi
rathaṁ ādāya itova antepuraṁ paccāniyyāhi ahaṁ pana idheva
kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā
anagāriyaṁ pabbajissāmīti. Evaṁ devāti kho bhikkhave sārathi
1 Sī. Ma. Yu. kusalakiriyā. ito paraṁ īdisameva. 2 Ma. - samma sārathi. Yu. - hi
samma sārathi. 3 Po. Ma. - bhūtānukampāti.
Vipassissa kumārassa paṭissutvā rathaṁ ādāya tato ca antepuraṁ
paccāniyyāsi. Vipassī pana kumāro tattheva kesamassuṁ ohāretvā
kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbaji 1 .
Assosi kho bhikkhave bandhumatiyā rājadhāniyā mahājanakāyo
caturāsītipāṇasahassāni vipassī kira kumāro kesamassuṁ ohāretvā
kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitoti.
Sutvāna nesaṁ etadahosi na hi nūna so orako dhammavinayo
na sā orikā 2 pabbajjā yattha vipassī kumāro kesamassuṁ
ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ
pabbajito vipassī hi 3 nāma kumāro kesamassuṁ ohāretvā
kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissati
kimaṅgaṁ pana na 4 mayanti. Athakho [5]- bhikkhave mahājanakāyā 6
caturāsītipāṇasahassāni kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni
acchādetvā vipassiṁ bodhisattaṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajitaṁ
anupabbajiṁsu. Tāya sudaṁ bhikkhave parisāya parivuto vipassī bodhisatto
gāmanigamajanapadarājadhānīsu cārikaṁ carati. Athakho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko
udapādi na kho panetaṁ 7 paṭirūpaṁ yohaṁ ākiṇṇo viharāmi
yannūnāhaṁ eko gaṇamhā vūpakaṭṭho vihareyyanti. Athakho bhikkhave
vipassī bodhisatto aparena samayena eko gaṇamhā vūpakaṭṭho
1 Po. pabbajitoti. 2 Po. Ma. orakā. 3 Ma. Yu. pi. 4 Po. Ma.
nasaddo natthi. 5 Yu. so.. 6 Ma. Yu. mahājanakāyo. 3 Ma. Yu. metaṁ.
Vihāsi. Aññeneva tāni caturāsītipabbajitasahassāni agamaṁsu.
Aññena [1]- vipassī bodhisatto. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
vāsūpagatassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko
udapādi kicchaṁ vatāyaṁ loko āpanno jāyati ca jīyati ca
mīyati ca cavati ca upapajjati ca atha ca panimassa dukkhassa
nissaraṇaṁ nappajānāti jarāmaraṇassa kudassu 2 nāma imassa dukkhassa
nissaraṇaṁ paññāyissati jarāmaraṇassāti.

[39] Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi
nu kho sati jarāmaraṇaṁ hoti kiṁpaccayā jarāmaraṇanti. Athakho
bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya
abhisamayo jātiyā kho sati jarāmaraṇaṁ hoti jātipaccayā
jarāmaraṇanti. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi
kimhi nu kho sati jāti hoti kiṁpaccayā jātīti. Athakho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo
bhave kho sati jāti hoti bhavapaccayā jātīti. Athakho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho sati bhavo hoti
kiṁpaccayā bhavoti. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo upādāne kho sati bhavo
hoti upādānapaccayā bhavoti. Athakho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho sati upādānaṁ hoti
1 Ma. maggena. 2 Ma. Yu. kudāssu.
Kiṁpaccayā upādānanti. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo taṇhāya kho sati
upādānaṁ hoti taṇhāpaccayā upādānanti. Athakho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho sati taṇhā hoti
kiṁpaccayā taṇhāti. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo vedanāya kho sati
taṇhā hoti vedanāpaccayā taṇhāti. Athakho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho sati vedanā hoti kiṁpaccayā
vedanāti. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā
ahu paññāya abhisamayo phasse kho sati vedanā hoti phassapaccayā
vedanāti. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi
nu kho sati phasso hoti kiṁpaccayā phassoti. Athakho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo
saḷāyatane kho sati phasso hoti saḷāyatanapaccayā phassoti.
Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho
sati saḷāyatanaṁ hoti kiṁpaccayā saḷāyatananti. Athakho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo
nāmarūpe kho sati saḷāyatanaṁ hoti nāmarūpapaccayā saḷāyatananti.
Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho
sati nāmarūpaṁ hoti kiṁpaccayā nāmarūpanti. Athakho bhikkhave
Vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo
viññāṇe kho sati nāmarūpaṁ hoti viññāṇapaccayā nāmarūpanti.
Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho
sati viññāṇaṁ hoti kiṁpaccayā viññāṇanti. Athakho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo
nāmarūpe kho sati viññāṇaṁ hoti nāmarūpapaccayā viññāṇanti.
Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi paccudāvattati
kho idaṁ viññāṇaṁ nāmarūpamhā nāparaṁ gacchati ettāvatā
jāyetha vā jīyetha vā mīyetha vā cavetha vā upapajjetha vā yadidaṁ
nāmarūpapaccayā viññāṇaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ nāmarūpapaccayā
saḷāyatanaṁ saḷāyatanapaccayā phasso phassapaccayā vedanā
vedanāpaccayā taṇhā taṇhāpaccayā upādānaṁ upādānapaccayā
bhavo bhavapaccayā jāti jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā
sambhavanti evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa
samudayo hoti. Samudayo samudayoti kho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi ñāṇaṁ
udapādi paññā udapādi vijjā udāpādi āloko udapādi.

[40] Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi
nu kho asati jarāmaraṇaṁ na hoti kissa nirodhā jarāmaraṇanirodhoti.
Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya
Abhisamayo jātiyā kho asati jarāmaraṇaṁ na hoti jātinirodhā
jarāmaraṇanirodhoti. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
etadahosi kimhi nu kho asati jāti na hoti kissa nirodhā
jātinirodhoti. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo bhave kho asati jāti na hoti
bhavanirodhā jātinirodhoti. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
etadahosi kimhi nu kho asati bhavo na hoti kissa nirodhā
bhavanirodhoti. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo upādāne kho asati bhavo
na hoti upādānanirodhā bhavanirodhoti. Athakho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho asati upādānaṁ na hoti
kissa nirodhā upādānanirodhoti. Athakho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo taṇhāya
kho asati upādānaṁ na hoti taṇhānirodhā upādānanirodhoti.
Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho
asati taṇhā na hoti kissa nirodhā taṇhānirodhoti. Athakho
bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya
abhisamayo vedanāya kho asati taṇhā na hoti vedanānirodhā
taṇhānirodhoti. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi
kimhi nu kho asati vedanā na hoti kissa nirodhā vedanānirodhoti.
Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya
abhisamayo phasse kho asati vedanā na hoti phassanirodhā
vedanānirodhoti. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi
kimhi nu kho asati phasso na hoti kissa nirodhā phassanirodhoti.
Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya
abhisamayo saḷāyatane kho asati phasso na hoti saḷāyatananirodhā
phassanirodhoti. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi
kimhi nu kho asati saḷāyatanaṁ na hoti kissa nirodhā saḷāyatananirodhoti.
Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā
ahu paññāya abhisamayo nāmarūpe kho asati saḷāyatanaṁ na hoti
nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodhoti. Athakho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho asati nāmarūpaṁ na hoti
kissa nirodhā nāmarūpanirodhoti. Athakho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo viññāṇe
kho asati nāmarūpaṁ na hoti viññāṇanirodhā nāmarūpanirodhoti.
Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho
asati viññāṇaṁ na hoti kissa nirodhā viññāṇanirodhoti. Athakho
bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya
abhisamayo nāmarūpe kho asati viññāṇaṁ na hoti nāmarūpanirodhā
viññāṇanirodhoti. Athakho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi
Adhigato kho myāyaṁ maggo 1 bodhāya 2 yadidaṁ nāmarūpanirodhā
viññāṇanirodho viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho nāmarūpanirodhā
saḷāyatananirodho saḷāyatananirodhā phassanirodhā phassanirodhā
vedanānirodho vedanānirodhā taṇhānirodho taṇhānirodhā
upādānanirodho upādānanirodhā bhavanirodho bhavanirodhā jātinirodho
jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Nirodho
nirodhoti kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu
dhammesu cakkhuṁ udapādi ñāṇaṁ udapādi paññā udapādi
vijjā udapādi āloko udapādi.

[41] Athakho bhikkhave vipassī bodhisatto aparena samayena
pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī vihāsi iti rūpaṁ
iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo iti vedanā
iti vedanāya samudayo iti vedanāya atthaṅgamo iti saññā
iti saññāya samudayo iti saññāya atthaṅgamo iti saṅkhārā
iti saṅkhārānaṁ samudayo iti saṅkhārānaṁ atthaṅgamo iti viññāṇaṁ
iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamoti. Tassa
pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassino viharato nacirasseva
anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccīti 3 .
Dutiyabhāṇavāraṁ.
1 Yu. vipassanāmaggo. 2 Ma. sambodhāya. 3 Po. vimuccati.

[42] Athakho bhikkhave vipassissa bhagavato arahato
sammāsambuddhassa etadahosi yannūnāhaṁ dhammaṁ deseyyanti. Athakho
bhikkhave vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa etadahosi
adhigato kho me ayaṁ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo
paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo ālayarāmā kho
panāyaṁ pajā ālayaratā ālayasammuditā ālayarāmāya kho pana
pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṁ idaṁ ṭhānaṁ yadidaṁ
idappaccayatā paṭiccasamuppādo idampi kho ṭhānaṁ duddasaṁ yadidaṁ
sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho
nibbānaṁ ahañceva kho pana dhammaṁ deseyyaṁ pare ca me na
ājāneyyuṁ so mamassa kilamatho sā mamassa vihesāti.
Apissudaṁ 1 bhikkhave vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ imā
anacchariyā gāthā paṭibhaṁsu pubbe assutapubbā
kicchena me adhigataṁ halandāni pakāsituṁ
rāgadosaparetehi nāyaṁ dhammo susambuddho.
Paṭisotagāmiṁ nipuṇaṁ gambhīraṁ duddasaṁ aṇuṁ
rāgarattā na dakkhanti tamokkhandhena āvutāti.

[43] Itiha bhikkhave vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṁ nami no dhammadesanāya.
1 Sī. Ma. Yu. apissu.

[44] Athakho bhikkhave aññatarassa mahābrahmuno vipassissa
bhagavato arahato sammāsambuddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya
etadahosi nassati vata bho loko vinassati vata bho loko
yatra hi nāma vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
appossukkatāya cittaṁ nami 1 no dhammadesanāyāti. Athakho so
bhikkhave mahābrahmā seyyathāpi nāma balavā puriso sammiñjitaṁ
vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ sammiñjeyya evameva [2]-
brahmaloke antarahito vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
purato pāturahosi. Athakho [3]- bhikkhave mahābrahmā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ
karitvā dakkhiṇajānumaṇḍalaṁ paṭhaviyaṁ nidahanto 4 yena vipassī bhagavā
arahaṁ sammāsambuddho tenañjaliṁ paṇāmetvā vipassiṁ bhagavantaṁ
arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca desetu bhante bhagavā dhammaṁ
desetu sugato dhammaṁ santīdha 5 sattā apparajakkhajātikā assavanatā
dhammassa parihāyanti bhavissanti dhammassa aññātāroti. Evaṁ
vutte bhikkhave vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho taṁ mahābrahmānaṁ
etadavoca mayhaṁpi kho brahme etadahosi yannūnāhaṁ dhammaṁ
deseyyanti. Tassa mayhaṁ brahme etadahosi adhigato kho me
ayaṁ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto
atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo ālayarāmā kho panāyaṁ pajā
ālayaratā ālayasammuditā ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya
1 Ma. Yu. namati. 2 Po. Ma. kho. 3 Ma. Yu. so. 4 Ma. Yu. nihantvā.
5 Ma. Yu. santi. ito paraṁ īdisameva.
Ālayasammuditāya duddasaṁ idaṁ ṭhānaṁ yadidaṁ idappaccayatā
paṭiccasamuppādo idampi kho ṭhānaṁ duddasaṁ yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho
sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ 1 ahañceva
kho pana dhammaṁ deseyyaṁ pare ca me na ājāneyyuṁ so mamassa kilamatho
sā mamassa vihesāti. Apissudaṁ 2 brahme imā anacchariyā gāthā
paṭibhaṁsu pubbe me assutapubbā kicchena me adhigataṁ halandāni
pakāsituṁ .pe. Āvutāti itiha me brahme paṭisañcikkhato
appossukkatāya cittaṁ nami no dhammadesanāyāti. Dutiyampi kho
bhikkhave so mahābrahmā .pe. Tatiyampi kho bhikkhave so mahābrahmā
vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca desetu bhante
bhagavā dhammaṁ desetu sugato dhammaṁ santīdha sattā apparajakkhajātikā
assavanatā dhammassa parihāyanti bhavissanti dhammassa aññātāroti.
Athakho bhikkhave vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho brahmuno
[3]- Ajjhesanaṁ viditvā sattesu [4]- kāruññataṁ paṭicca buddhacakkhunā
lokaṁ volokesi. Addasā kho bhikkhave vipassī bhagavā arahaṁ
sammāsambuddho buddhacakkhunā lokaṁ volokento satte
apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre
dvākāre suviññāpaye duviññāpaye bhabbe 5 abhabbe appekacce
paralokavajjabhayadassāvino 6 viharante. Seyyathāpi nāma uppaliniyaṁ vā
1 Po. nibbānanti. 2 Sī. Ma. Yu. apissumaṁ. 3 Ma. Yu. ca. 4 Po. Ma. Yu. ca.
5 Ma. Yu. bhabbe abhabbeti pāṭhadvayaṁ natthi. ito paraṁ īdisameva.
6 Ma. ... dassāvine.
Paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni
vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni 1 udakānugatāni
antonimuggaposīni appekaccāni uppalāni vā padumāni vā
puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni samodakaṭhitāni
appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake
jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakā accuggamma tiṭṭhanti 2 anupalittāni
udakena evameva kho bhikkhave vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho
buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasa satte apparajakkhe
mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye
duviññāpaye bhabbe abhabbe appekacce paralokavajjabhayadassāvino
viharante [3]-. Athakho [4]- bhikkhave mahābrahmā vipassissa bhagavato
arahato sammāsambuddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya vipassiṁ
bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ gāthāhi ajjhabhāsi

[45] Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito
yathāpi passe janataṁ samantato
tathūpamaṁ dhammamayaṁ sumedhaso
pāsādamāruyha samantacakkhu
sokāvakiṇṇaṁ 5 janatamapetasoko
avekkhassu jātijarābhibhūtaṁ.
1 saṁbaddhānītipi pāṭho. 2 Ma. ṭhitāni. Yu. ṭhanti. 3 Ma. appekacce na
paralokavajjabhayadassāvine. 4 Ma. Yu. so. 5 Ma. Yu. sokavatiṇṇaṁ.
Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma
satthavāha anaṇa vivara 1 loke
desetu 2 bhagavā dhammaṁ aññātāro bhavissantīti.

[46] Evaṁ vutte 3 bhikkhave vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho
taṁ mahābrahmānaṁ gāthāya ajjhabhāsi
apārutā te 4 amatassa dvārā
ye sotavanto pamuñcantu saddhaṁ
vihiṁsasaññī paguṇaṁ nabhāsiṁ
dhammaṁ paṇītaṁ manujesu brahmeti.