[7] Vipassissa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa
tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ eko sāvakānaṁ sannipāto
ahosi aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi
bhikkhusatasahassaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni.
Vipassissa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa
ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
Sikhissa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ
sannipātā ahesuṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi bhikkhusatasahassaṁ
eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni
1 Ma. Yu. soṇuttaraṁ.
Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sattatibhikkhusahassāni. Sikhissa
bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ
sannipātā ahesuṁ sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ. Vessabhussa bhikkhave
bhagavato arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ
eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni eko
sāvakānaṁ sannipāto ahosi sattatibhikkhusahassāni eko sāvakānaṁ
sannipāto ahosi saṭṭhibhikkhusahassāni. Vessabhussa bhikkhave bhagavato
arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ
sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ. Kakusandhassa bhikkhave bhagavato arahato
sammāsambuddhassa eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi cattāḷīsabhikkhusahassāni.
Kakusandhassa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa
ayaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva
khīṇāsavānaṁ. Konāgamanassa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa
eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi tiṁsabhikkhusahassāni.
Konāgamanassa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa ayaṁ
eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
Kassapassa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa eko
sāvakānaṁ sannipāto ahosi vīsatibhikkhusahassāni. Kassapassa
bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa ayaṁ eko sāvakānaṁ
sannipāto ahosi sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ. Mayhaṁ bhikkhave etarahi
Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni.
Mayhaṁ bhikkhave ayaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva
khīṇāsavānaṁ.

[8] Vipassissa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa
asoko nāma bhikkhave upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko. Sikhissa
bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa khemaṅkaro nāma bhikkhu
upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko. Vessabhussa bhikkhave bhagavato
arahato sammāsambuddhassa upasanto 1 nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi
aggupaṭṭhāko. Kakusandhassa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa
vuḍḍhijo 2 nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
Konāgamanassa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa sotthijo
nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko. Kassapassa
bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa sabbamitto nāma bhikkhu
upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko. Mayhaṁ bhikkhave etarahi ānando
nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.

[9] Vipassissa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa
bandhumā 3 nāma rājā pitā ahosi bandhumatī nāma devī mātā
ahosi janettī 4 bandhumassa rañño bandhumatī nāma nagaraṁ rājadhānī
ahosi. Sikhissa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa
1 Yu. upasannako. 2 Ma. Yu. buddhijo. 3 Po. bandhumo. 4 Ma. janetti.
ito paraṁ īdisameva.
Aruṇo nāma rājā pitā ahosi pabhāvatī nāma devī mātā
ahosi janettī aruṇassa rañño aruṇavatī nāma nagaraṁ rājadhānī
ahosi. Vessabhussa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa
suppatīto nāma rājā pitā ahosi yasavatī nāma devī mātā
ahosi janettī suppatītassa rañño anomaṁ nāma nagaraṁ rājadhānī
ahosi. Kakusandhassa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa
aggidatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi visākhā nāma brāhmaṇī
mātā ahosi janettī. Tena kho pana bhikkhave samayena khemo
nāma rājā ahosi khemassa rañño khemavatī nāma nagaraṁ rājadhānī
ahosi. Konāgamanassa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa
yaññadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi uttarā nāma
brāhmaṇī mātā ahosi janettī. Tena kho pana bhikkhave
samayena sobho nāma rājā ahosi sobhassa rañño sobhavatī
nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi. Kassapassa bhikkhave bhagavato arahato
sammāsambuddhassa brahmadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi
dhanavatī nāma brāhmaṇī mātā ahosi janettī. Tena kho pana
bhikkhave samayena kiṁkī 1 nāma rājā ahosi kiṁkissa rañño bārāṇasī
nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi. Mayhaṁ bhikkhave etarahi suddhodano
nāma rājā pitā ahosi māyā 2 nāma devī mātā ahosi janettī
kapilavatthuṁ nāma nagaraṁ rājadhānī ahosīti. Idamavoca bhagavā idaṁ
1 Ma. kikī. 2 Po. mahāmāyā.
Vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.

[10] Athakho tesaṁ bhikkhūnaṁ acirapakkantassa bhagavato ayamantarākathā
udapādi acchariyaṁ āvuso abbhūtaṁ āvuso tathāgatassa
mahiddhikatā mahānubhāvatā yatra hi nāma tathāgato atīte buddhe
parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte
jātitopi anussarissati nāmatopi anussarissati gottatopi
anussarissati āyuppamāṇatopi anussarissati sāvakayugatopi anussarissati
sāvakasannipātatopi anussarissati evaṁjaccā te bhagavanto
ahesuṁ itipi evaṁnāmā te bhagavanto ahesuṁ itipi evaṁgottā
te bhagavanto ahesuṁ itipi evaṁsīlā te bhagavanto ahesuṁ itipi
evaṁdhammā te bhagavanto ahesuṁ itipi evaṁpaññā te bhagavanto
ahesuṁ itipi evaṁvihārī te bhagavanto ahesuṁ itipi evaṁvimuttā
te bhagavanto ahesuṁ itipīti. Kiṁ nu kho āvuso tathāgatasseva
nu kho esā dhammadhātu suppaṭividdhā yassā dhammadhātuyā
suppaṭividdhattā tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce
chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati
nāmatopi anussarati gottatopi anussarati āyuppamāṇatopi anussarati
sāvakayugatopi anussarati sāvakasannipātatopi anussarati evaṁjaccā
te bhagavanto ahesuṁ itipi evaṁnāmā. Evaṁgottā. Evaṁsīlā.
Evaṁdhammā. Evaṁpaññā. Evaṁvihārī. Evaṁvimuttā
Te bhagavanto ahesuṁ itipīti udāhu devatā tathāgatassa etamatthaṁ
ārocesuṁ yena tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce
chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati
nāmatopi anussarati gottatopi anussarati āyuppamāṇatopi anussarati
sāvakayugatopi anussarati sāvakasannipātatopi anussarati evaṁjaccā
te bhagavanto ahesuṁ itipi evaṁnāmā. Evaṁgottā. Evaṁsīlā.
Evaṁdhammā. Evaṁpaññā. Evaṁvihārī. Evaṁvimuttā
te bhagavanto ahesuṁ itipīti. Ayañca hi 1 tesaṁ bhikkhūnaṁ antarākathā
vippakatā hoti.

[11] Athakho bhagavā sāyaṇhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena
karerimaṇḍalamāḷo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā paññatte āsane
nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi kāya nuttha bhikkhave
etarahi kathāya sannisinnā kā ca pana vo antarākathā vippakatāti.
Evaṁ vutte te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ idha bhante
amhākaṁ acirapakkantassa bhagavato ayamantarākathā udapādi acchariyaṁ
āvuso abbhūtaṁ āvuso tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā
yatra hi nāma tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce
chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarissati
nāmatopi anussarissati gottatopi anussarissati āyuppamāṇatopi
anussarissati sāvakayugatopi anussarissati sāvakasannipātatopi
1 Ma. Yu. hidaṁ.
Anussarissati evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi
.pe. Evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipīti. Kiṁ nu kho
āvuso tathāgatasseva nu kho esā dhammadhātu suppaṭividdhā yassā
dhammadhātuyā suppaṭividdhattā tathāgato atīte buddhe parinibbute
chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi
anussarati nāmatopi anussarati gottatopi anussarati āyuppamāṇatopi
anussarati sāvakayugatopi anussarati sāvakasannipātatopi
anussarati evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi evaṁnāmā.
Evaṁgottā. Evaṁsīlā. Evaṁdhammā. Evaṁpaññā. Evaṁvihārī.
Evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipīti udāhu devatā
tathāgatassa etamatthaṁ ārocesuṁ yena tathāgato atīte buddhe
parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte
jātitopi anussarati nāmatopi .pe. Sāvakasannipātatopi
anussarati evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi evaṁnāmā .pe.
Evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipīti ayaṁ kho no bhante
antarākathā vippakatā [1]- atha bhagavā anuppattoti. Tathāgatassevesā
bhikkhave dhammadhātu suppaṭividdhā yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā
tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume
pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati
nāmatopi anussarati gottatopi anussarati āyuppamāṇatopi anussarati
1 Ma. hoti.
Sāvakayugatopi anussarati sāvakasannipātatopi anussarati evaṁjaccā
te bhagavanto ahesuṁ itipi evaṁnāmā .pe. Evaṁvimuttā te
bhagavanto ahesuṁ itipīti devatāpi tathāgatassa etamatthaṁ ārocesuṁ
yena tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume
pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati nāmatopi
.pe. Sāvakasannipātatopi anussarati evaṁjaccā te bhagavanto
ahesuṁ itipi evaṁnāmā .pe. Evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ
itipīti. Iccheyyātha no tumhe bhikkhave bhiyyoso mattāya
pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ dhammiṁ kathaṁ sotunti. Etassa bhagavā kālo
etassa sugata kālo yaṁ bhagavā bhiyyoso mattāya pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ
dhammiṁ kathaṁ kareyya bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantīti.
Tenahi bhikkhave suṇātha sādhukaṁ manasikarotha bhāsissāmīti. Evaṁ
bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca
ito so bhikkhave ekanavuto 1 kappo yaṁ vipassī bhagavā arahaṁ
sammāsambuddho loke udapādi. Vipassī bhikkhave bhagavā arahaṁ
sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosi khattiyakule udapādi.
Vipassī bhikkhave bhagavā arahaṁ sammāsambuddho koṇḍañño gottena
ahosi. Vipassissa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa
asītivassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi. Vipassī bhikkhave bhagavā
arahaṁ sammāsambuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho. Vipassissa
1 Ma. ekanavutikappe.
Bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa khaṇḍatissaṁ nāma
sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ. Vipassissa bhikkhave bhagavato
arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ
eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ eko
sāvakānaṁ sannipāto ahosi bhikkhusatasahassaṁ eko sāvakānaṁ
sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni. Vipassissa bhikkhave bhagavato
arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ
sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ. Vipassissa bhikkhave bhagavato arahato
sammāsambuddhassa asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
Vipassissa bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa
bandhumā nāma rājā pitā ahosi bandhumatī nāma devī mātā
ahosi janettī bandhumassa rañño bandhumatī nāma nagaraṁ rājadhānī
ahosi.

[12] Athakho bhikkhave vipassī bodhisatto tusitā kāyā cavitvā
sato sampajāno mātu kucchiṁ okkami. Ayamettha dhammatā.

[13] Dhammatā ekā bhikkhave yadā bodhisatto tusitā kāyā
cavitvā mātu kucchiṁ okkamati. Atha sadevake loke samārake
sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo
oḷāro 1 obhāso loke pātubhavati atikkammeva 2 devānaṁ
devānubhāvaṁ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṁvutā [3]- andhakāratimisā
1 Yu. uḷāro. ito paraṁ īdisameva. 2 Yu. atikkamma. ito paraṁ īdisameva. 3 Ma.
3 Ma. Yu. andhakārā.
Yatthapime candimasuriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā ābhāya
nānubhonti tatthapi appamāṇo oḷāro obhāso pātubhavati
atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ. Yepi tattha sattā upapannā
tepi tenobhāsena aññamaññaṁ sañjānanti aññepi kira bho
santi sattā idhūpapannāti. Ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati
sampakampati sampavedheti appamāṇo ca oḷāro obhāso loke
pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ. Ayamettha dhammatā.

[14] Dhammatā esā bhikkhave yadā bodhisatto mātu kucchiṁ
okkanto hoti cattāro [1]- devaputtā cātuddisaṁ 2 rakkhāya upagacchanti
mā naṁ bodhisattaṁ vā bodhisattamātaraṁ vā manusso vā
amanusso vā koci [3]- viheṭhesīti. Ayamettha dhammatā.

[15] Dhammatā esā bhikkhave yadā bodhisatto mātu kucchiṁ
okkanto hoti pakatiyā sīlavatī bodhisattamātā hoti viratā
pāṇātipātā viratā adinnādānā viratā kāmesumicchācārā viratā
musāvādā viratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā. Ayamettha dhammatā.

[16] Dhammatā esā bhikkhave yadā bodhisatto mātu kucchiṁ
okkanto hoti na bodhisattamātu purisesu mānasaṁ uppajjati
kāmaguṇūpasaṁhitaṁ anatikkamaniyā va 4 bodhisattamātā hoti kenaci
purisena rattacittena. Ayamettha dhammatā.