[373] Taṁ kiṁ maññasi vāseṭṭha nanu evaṁ sante tevijjānaṁ
brāhmaṇānaṁ appāṭihirikataṁ bhāsitaṁ sampajjatīti. Addhā kho bho
Gotama evaṁ sante tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ appāṭihirikataṁ bhāsitaṁ
sampajjatīti. Sādhu vāseṭṭha te ca vāseṭṭha tevijjā brāhmaṇā
yaṁ na jānanti yaṁ na passanti tassa sahabyatāya maggaṁ desessanti
ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa
brahmasahabyatāyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

[374] Seyyathāpi vāseṭṭha puriso evaṁ vadeyya ahaṁ yā
imasmiṁ janapade janapadakalyāṇī taṁ icchāmi taṁ kāmemīti. Tamenaṁ
evaṁ vadeyyuṁ ambho purisa yaṁ tvaṁ janapadakalyāṇiṁ icchasi kāmesi
jānāsi taṁ janapadakalyāṇiṁ khattiyiṁ vā brāhmaṇiṁ vā vessiṁ vā
suddiṁ vāti. Iti puṭṭho noti vadeyya. Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ
ambho purisa yaṁ tvaṁ janapadakalyāṇiṁ icchasi kāmesi jānāsi taṁ
janapadakalyāṇiṁ evaṁnāmā vā evaṁgottā vā dīghā vā rassā
vā majjhimā vā kāḷikā vā sāmā vā maṅguracchavi vāti amukasmiṁ
gāme vā nigame vā nagare vāti. Iti puṭṭho noti vadeyya.
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ ambho purisa yaṁ tvaṁ na jānāsi na passasi
taṁ tvaṁ icchasi kāmesīti. Iti puṭṭho āmāti vadeyya. Taṁ
kiṁ maññasi vāseṭṭha nanu evaṁ sante tassa purisassa appāṭihirikataṁ
bhāsitaṁ sampajjatīti. Addhā kho bho gotama evaṁ sante tassa
purisassa appāṭihirikataṁ bhāsitaṁ sampajjatīti. Evameva kho vāseṭṭha
na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhi diṭṭho .pe.

[375] Seyyathāpi vāseṭṭha puriso cātummahāpathe nisseṇiṁ
kareyya pāsādassa ārohanāya. Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ ambho purisa
yaṁ tvaṁ pāsādassa ārohanāya nisseṇiṁ karosi jānāsi taṁ pāsādaṁ
puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya
uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjho vāti. Iti
puṭṭho noti vadeyya. Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ ambho purisa yaṁ tvaṁ
na jānāsi na passasi tassa tvaṁ pāsādassa ārohanāya nisseṇiṁ
karosīti. Iti puṭṭho āmāti vadeyya. Taṁ kiṁ maññasi vāseṭṭha
nanu evaṁ sante tassa purisassa appāṭihirikataṁ bhāsitaṁ sampajjatīti.
Addhā bho gotama evaṁ sante tassa purisassa appāṭihirikataṁ bhāsitaṁ
sampajjatīti. Evameva kho vāseṭṭha na kira tevijjehi brāhmaṇehi
brahmā sakkhi diṭṭho napi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ ācariyehi
brahmā sakkhi diṭṭho napi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ ācariyapācariyehi
brahmā sakkhi diṭṭho napi kira tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ
yāva sattamācariyamahayugā brahmā sakkhi diṭṭho yepi kira tevijjānaṁ
brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro
yesamidaṁ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ
samīhitaṁ tadanugāyanti tamanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti
seyyathīdaṁ aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggī aṅgiraso
bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu tepi na evamāhaṁsu mayametaṁ
Jānāma mayametaṁ passāma yattha vā brahmā yena vā brahmā
yahiṁ vā brahmāti. Te va tevijjā brāhmaṇā evamāhaṁsu yaṁ na
jānāma yaṁ na passāma tassa sahabyatāya maggaṁ desema ayameva
ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyāti.
Taṁ kiṁ maññasi vāseṭṭha nanu evaṁ sante tevijjānaṁ
brāhmaṇānaṁ appāṭihirikataṁ bhāsitaṁ sampajjatīti. Addhā kho bho
gotama evaṁ sante tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ appāṭihirikataṁ bhāsitaṁ
sampajjatīti. Sādhu vāseṭṭha te ca vāseṭṭha tevijjā brāhmaṇā
yaṁ na jānanti yaṁ na passanti tassa sahabyatāya maggaṁ desessanti
ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa
brahmasahabyatāyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

[376] Seyyathāpi vāseṭṭha ayaṁ aciravatī nadī pūrā udakassa
samatittikā kākapeyyā athakho puriso āgaccheyya pāratthiko
pāragavesī pāragāmī pāraṁ taritukāmo so orime tīre ṭhito
pārimantīraṁ avheyya ehi pārā pāraṁ ehi pārā pāranti. Taṁ
kiṁ maññasi vāseṭṭha api nu tassa purisassa avhāyanahetu vā
āyācanahetu vā patthanahetu vā abhinandanahetu vā aciravatiyā nadiyā
pārimantīraṁ orimantīraṁ āgaccheyyāti. No hidaṁ bho gotama.
Evameva kho vāseṭṭha tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakaraṇā
te dhamme pahāya vattamānā ye dhammā abrāhmaṇakaraṇā
Te dhamme samādāya vattamānā evamāhaṁsu indaṁ avhayāma somaṁ
avhayāma varuṇaṁ avhayāma isānaṁ avhayāma pajāpatiṁ avhayāma
brahmānaṁ avhayāma mahindaṁ avhayāmāti. Te ca vāseṭṭha
tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakaraṇā te dhamme pahāya
pavattamānā ye dhammā abrāhmaṇakaraṇā te dhamme samādāya
vattamānā avhāyanahetu vā āyācanahetu vā patthanahetu vā
abhinandanahetu vā kāyassa bhedā parammaraṇā brahmānaṁ sahabyūpagā
bhavissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

[377] Seyyathāpi vāseṭṭha ayaṁ aciravatī nadī pūrā udakassa
samatittikā kākapeyyā atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī
pāragāmī pāraṁ taritukāmo so orime tīre daḷhāya rajjuyā
pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandho taṁ kiṁ maññasi vāseṭṭha nanu so
puriso aciravatiyā nadiyā orimā tīrā pārimantīraṁ gaccheyyāti.
No hidaṁ bho gotama. Evameva kho vāseṭṭha pañcime kāmaguṇā
ariyassa vinaye adduntipi vuccanti bandhanantipi vuccanti katame
pañca cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā
kāmūpasañhitā rajaniyā sotaviññeyyā saddā .pe. Ghānaviññeyyā
gandhā. Jivhāviññeyyā rasā. Kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā
iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajaniyāti.
Ime kho vāseṭṭha pañca kāmaguṇā ariyassa vinaye adduntipi
Vuccanti bandhanantipi vuccanti ime kho vāseṭṭha pañca kāmaguṇe
tevijjā brāhmaṇā gadhitā mucchitā ajjhosannā anādīnavadassāvino
anissaraṇapaññā paribhuñjanti. Te ca vāseṭṭha tevijjā brāhmaṇā
ye dhammā brāhmaṇakaraṇā te dhamme pahāya vattamānā ye dhammā
abrāhmaṇakaraṇā te dhamme samādāya vattamānā pañca kāmaguṇe
gadhitā mucchitā ajjhosannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā
paribhuñjanti kāmachandabandhā kāyassa bhedā parammaraṇā brahmānaṁ
sahabyūpagā bhavissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

[378] Seyyathāpi vāseṭṭha ayaṁ aciravatī nadī pūrā udakassa
samatittikā kākapeyyā athakho puriso āgaccheyya pāratthiko
pāragavesī pāragāmī pāraṁ taritukāmo so orime tīre sasīsaṁ
pārupitvā nipajjeyya. Taṁ kiṁ maññasi vāseṭṭha api nu kho so
puriso aciravatiyā nadiyā orimā tīrā pārimantīraṁ gaccheyyāti. No
hidaṁ bho gotama. Evameva kho vāseṭṭha pañcime nīvaraṇā ariyassa
vinaye āvaraṇātipi vuccanti nīvaraṇātipi vuccanti onāhanātipi
vuccanti pariyohanātipi vuccanti katame pañca kāmachandanīvaraṇaṁ
byāpādanīvaraṇaṁ thīnamiddhanīvaraṇaṁ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ vicikicchānīvaraṇaṁ
ime kho vāseṭṭha pañca nīvaraṇā ariyassa vinaye
āvaraṇātipi vuccanti nīvaraṇātipi vuccanti onāhanātipi vuccanti
pariyohanātipi vuccanti.

[379] Imehi kho vāseṭṭha pañcahi nīvaraṇehi tevijjā
brāhmaṇā āvuṭā nivuṭā ophutā pariyonaddhā. Te ca vāseṭṭha
tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakaraṇā te dhamme pahāya
vattamānā ye dhammā abrāhmaṇakaraṇā te dhamme samādāya
vattamānā pañcahi nīvaraṇehi āvuṭā nivuṭā ophutā pariyonaddhā
te kāyassa bhedā parammaraṇā brahmasahabyūpagā bhavissantīti netaṁ
ṭhānaṁ vijjati.

[380] Taṁ kiṁ maññasi vāseṭṭha kinti te sutaṁ brāhmaṇānaṁ
vuḍḍhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ sapariggaho vā
brahmā apariggaho vāti. Apariggaho bho gotama. Saveracitto vā
averacitto vāti. Averacitto bho gotama. Sabyāpajjhacitto
vā abyāpajjhacitto vāti. Abyāpajjhacitto bho gotama.
Saṁkiliṭṭhacitto vā asaṁkiliṭṭhacitto vāti. Asaṁkiliṭṭhacitto bho
gotama. Vasavatti vā avasavatti vāti. Vasavatti bho gotama. Taṁ
kiṁ maññasi vāseṭṭha sapariggahā vā tevijjā brāhmaṇā apariggahā
vāti. Sapariggahā bho gotama. Saveracittā vā averacittā vāti.
Saveracittā bho gotama. Sabyāpajjhacittā vā abyāpajjhacittā
vāti. Sabyāpajjhacittā bho gotama. Saṁkiliṭṭhacittā vā
asaṁkiliṭṭhacittā vāti. Saṁkiliṭṭhacittā bho gotama. Vasavattī
vā avasavattī vāti. Avasavattī bho gotama.

[381] Iti kira te vāseṭṭha sapariggahā tevijjā brāhmaṇā
apariggaho brahmā api nu kho sapariggahānaṁ tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ
apariggahena brahmunā saddhiṁ saṁsandati sametīti. No hetaṁ bho gotama.
Sādhu vāseṭṭha te ca vāseṭṭha sapariggahā tevijjā brāhmaṇā
kāyassa bhedā parammaraṇā apariggahassa brahmuno sahabyūpagā
bhavissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati. Iti kira te vāseṭṭha saveracittā
tevijjā brāhmaṇā averacitto brahmā api nu kho saveracittānaṁ
tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ averacittena brahmunā saddhiṁ saṁsandati
sametīti. No hetaṁ bho gotama. Iti kira te vāseṭṭha
sabyāpajjhacittā tevijjā brāhmaṇā abyāpajjhacitto brahmā
saṁkiliṭṭhacittā tevijjā brāhmaṇā asaṁkiliṭṭhacitto brahmā avasavattī
tevijjā brāhmaṇā vasavatti brahmā api nu kho avasavattīnaṁ
tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ vasavattinā brahmunā saddhiṁ saṁsandati sametīti.
No hetaṁ bho gotama. Sādhu vāseṭṭha te ca vāseṭṭha avasavattī
tevijjā brāhmaṇā kāyassa bhedā parammaraṇā vasavattissa brahmuno
sahabyūpagā bhavissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati. Idha kho pana te
vāseṭṭha tevijjā brāhmaṇā āsīditvā saṁsīdanti saṁsīditvā
visattaṁ pāpuṇanti sukhataraṁ maññe taranti tasmā idaṁ tevijjānaṁ
brāhmaṇānaṁ tevijjāiriṇantipi vuccati tevijjāvivanantipi vuccati
tevijjābyasanantipi vuccatīti.

[382] Evaṁ vutte vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṁ etadavoca
sutaṁ metaṁ bho gotama samaṇo gotamo brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ
jānātīti. Taṁ kiṁ maññasi vāseṭṭha āsanne ito manasākataṁ
na ito dūre manasākatanti. Evaṁ bho gotama āsanne ito
manasākataṁ na ito dūre manasākatanti. Taṁ kiṁ maññasi vāseṭṭha idha
puriso manasākate jātasaṁvaḍḍho tamenaṁ manasākatā tāvadeva avasataṁ
manasākatassa maggaṁ puccheyyaṁ siyā nu kho vāseṭṭha tassa purisassa
manasākate jātasaṁvaḍḍhassa manasākatassa maggaṁ puṭṭhassa dandhāyitattaṁ
vā vitthāyitattaṁ vāti. No hidaṁ bho gotama. Taṁ kissa hetu.
Asuko hi bho gotama puriso manasākate jātasaṁvaḍḍho tassa sabbāneva
manasākatassa maggāni suviditānīti. Siyā kho vāseṭṭha tassa purisassa
manasākate jātasaṁvaḍḍhassa manasākatassa maggaṁ puṭṭhassa dandhāyitattaṁ
vā vitthāyitattaṁ vā na tveva tathāgatassa brahmaloke vā brahmalokagāminiyā
vā paṭipadāya puṭṭhassa dandhāyitattaṁ vā vitthāyitattaṁ
vā brahmānañcāhaṁ vāseṭṭha pajānāmi brahmalokañca brahmalokagāminiñca
paṭipadaṁ yathāpaṭipanno ca brahmā brahmalokaṁ upapanno
tañca pajānāmīti.