[343] Bhūtapubbaṁ kevaṭṭa imasmiṁyeva bhikkhusaṁghe aññatarassa
bhikkhuno evaṁ cetaso parivitakko udapādi kattha nu kho 1 ime
cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ paṭhavīdhātu āpodhātu
tejodhātu vāyodhātūti. Athakho kevaṭṭa bhikkhu tathārūpaṁ samādhiṁ
samāpajji yathā samāhite citte devayāniyo maggo pāturahosi.
Athakho so kevaṭṭa bhikkhu yena cātummahārājikā devā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā cātummahārājike deve etadavoca kattha nu kho
āvuso ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ
paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Evaṁ vutte kevaṭṭa
cātummahārājikā devā taṁ bhikkhuṁ etadavocuṁ mayaṁpi kho bhikkhu na
jānāma yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ
paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti atthi kho bhikkhu
cattāro mahārājāno amhehi abhikkantatarā ca paṇītatarā ca
te kho evaṁ jāneyyuṁ yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā
nirujjhanti seyyathīdaṁ paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti.
Athakho kevaṭṭa bhikkhu yena cattāro mahārājāno tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā cattāro mahārājāno etadavoca kattha nu kho
āvuso ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ
1 Sī. kathannu kho.
Paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Evaṁ vutte kevaṭṭa
cattāro mahārājāno taṁ bhikkhuṁ etadavocuṁ mayaṁpi kho bhikkhu na
jānāma yatthi .pe. Vāyodhātūti atthi kho bhikkhu tāvatiṁsā nāma
devā amhehi abhikkantatarā ca paṇītatarā ca te kho evaṁ
jāneyyuṁ yatthime cattāro .pe. Vāyodhātūti. Athakho kevaṭṭa
bhikkhu yena tāvatiṁsā devā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā tāvatiṁse
deve etadavoca kattha nu kho āvuso ime cattāro mahābhūtā
aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu
vāyodhātūti. Evaṁ vutte kevaṭṭa tāvatiṁsā devā taṁ bhikkhuṁ
etadavocuṁ mayaṁpi kho bhikkhu na jānāma yatthime .pe. Vāyodhātūti
atthi kho bhikkhu sakko devānamindo amhehi abhikkantataro ca
paṇītataro ca so kho evaṁ jāneyya yatthime cattāro .pe.
Vāyodhātūti. Athakho so kevaṭṭa bhikkhu yena sakko devānamindo
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca kattha nu
kho āvuso cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ
paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Evaṁ vutte kevaṭṭa
sakko devānamindo taṁ bhikkhuṁ etadavoca ahaṁpi kho bhikkhu na
jānāmi yatthime cattāro .pe. Vāyodhātūti atthi kho bhikkhu
yāmā nāma devā .pe. Suyāmo nāma devaputto .pe.
Tusitā nāma devā .pe. Santusito nāma devaputto .pe.
Nimmānaratī nāma devā .pe. Sunimmito nāma devaputto .pe.
Paranimmitavasavattī nāma devā .pe. Paranimmitavasavatti nāma
devaputto amhehi abhikkantataro ca paṇītataro ca so kho evaṁ
jāneyya yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ
paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti.

[344] Athakho so kevaṭṭa bhikkhu yena vasavatti devaputto
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā vasavattiṁ devaputtaṁ etadavoca kattha nu kho
āvuso ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ
paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Evaṁ vutte kevaṭṭa
vasavatti devaputto taṁ bhikkhuṁ etadavoca ahaṁpi kho bhikkhu na jānāmi
yatthime cattāro mahābhūtā aparisā nirujjhanti seyyathīdaṁ paṭhavīdhātu
āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti atthi kho bhikkhu brahmakāyikā
nāma devā amhehi abhikkantatarā ca paṇītatarā ca te kho evaṁ
jāneyyuṁ yatthime cattāro .pe. Vāyodhātūti. Athakho kevaṭṭa
bhikkhu tathārūpaṁ samādhiṁ samāpajji yathā samāhite citte brahmayāniyo
maggo pāturahosi.

[345] Athakho so kevaṭṭa bhikkhu yena brahmakāyikā devā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā brahmakāyike deve etadavoca kattha nu
kho āvuso ime cattāro .pe. Vāyodhātūti. Evaṁ vutte
kevaṭṭa brahmakāyikā devā taṁ bhikkhuṁ etadavocuṁ mayaṁpi kho bhikkhu
Na jānāma yatthime .pe. Vāyodhātūti atthi kho bhikkhu brahmā
mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavatti issaro
kattā nimmitā seṭṭho sajjitā vasī pitā bhūtabhabyānaṁ amhehi
abhikkantataro ca paṇītataro ca so kho evaṁ jāneyya yatthime
cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ paṭhavīdhātu
āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Kahaṁ panāvuso etarahi so
mahābrahmāti. Mayaṁpi kho bhikkhu na jānāma yattha vā brahmā
yena vā brahmā apica bhikkhu yathā nimittā dissanti āloko
sañjāyati obhāso pātubhavati brahmā pātubhavissati brahmuno
hetaṁ pubbanimittaṁ pātubhāvāya yadidaṁ āloko sañjāyati obhāso
pātubhavatīti. Athakho so kevaṭṭa mahābrahmā nacirasseva pāturahosi.

[346] Athakho so kevaṭṭa bhikkhu yena mahābrahmā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā taṁ mahābrahmānaṁ etadavoca kattha nu kho āvuso
ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ paṭhavīdhātu
āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Evaṁ vutte kevaṭṭa so
mahābrahmā taṁ bhikkhuṁ etadavoca ahamasmi bhikkhu brahmā mahābrahmā
abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavatti issaro kattā nimmitā
seṭṭho sajjitā vasī pitā bhūtabhabyānanti. Dutiyampi kho kevaṭṭa so
bhikkhu taṁ mahābrahmānaṁ etadavoca na kho ahaṁ taṁ āvuso evaṁ
pucchāmi tvamasi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso
Vasavatti issaro kattā nimmitā sajjitā vasī pitā bhūtabhabyānaṁ
evañca kho ahantaṁ āvuso evaṁ pucchāmi kattha nu kho āvuso
ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ paṭhavīdhātu
āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Dutiyampi kho kevaṭṭa so
mahābrahmā taṁ bhikkhuṁ etadavoca ahamasmi bhikkhu brahmā mahābrahmā
abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavatti issaro kattā nimmitā
seṭṭho sajjitā vasī pitā bhūtabhabyānanti. Tatiyampi kho kevaṭṭa
so bhikkhu taṁ mahābrahmānaṁ etadavoca na kho ahantaṁ āvuso evaṁ
pucchāmi tvamasi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso
vasavatti issaro kattā nimmitā seṭṭho sajjitā vasī pitā
bhūtabhabyānaṁ evañca kho ahantaṁ āvuso evaṁ pucchāmi kattha nu kho
āvuso ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ
paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti.

[347] Athakho kevaṭṭa so mahābrahmā taṁ bhikkhuṁ bāhāyaṁ
gahetvā ekamantaṁ apanetvā taṁ bhikkhuṁ etadavoca ime kho maṁ
bhikkhu brahmakāyikā devā evaṁ jānanti natthi kiñci brahmuno
aññātaṁ natthi kiñci brahmuno adiṭṭhaṁ natthi kiñci brahmuno
aviditaṁ natthi kiñci brahmuno asacchikatanti tasmā ahametesaṁ
sammukhā na byākāsiṁ ahaṁpi kho bhikkhu na jānāmi yatthime cattāro
mahābhūtā aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ paṭhavīdhātu āpodhātu
Tejodhātu vāyodhātūti tasmā tiha bhikkhu tumhevetaṁ dukkaṭaṁ tumhevetaṁ
aparaddhaṁ yaṁ tvaṁ bhagavantaṁ abhimuñcitvā 1 bahiddhā pariyeṭṭhiṁ āpajjasi
imassa pañhassa veyyākaraṇāya gaccha tvaṁ bhikkhu tameva bhagavantaṁ
upasaṅkamitvā imaṁ pañhaṁ puccha yathā te bhagavā byākaroti tathā
naṁ dhāreyyāsīti.

[348] Athakho kevaṭṭa so bhikkhu seyyathāpi nāma balavā puriso
sammiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ sammiñjeyya
evameva brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi. Athakho
so kevaṭṭa so bhikkhu maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nasinno kho kevaṭṭa so bhikkhu maṁ etadavoca kattha nu kho bhante
ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ paṭhavīdhātu
āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Evaṁ vutte ahaṁ kevaṭṭa taṁ
bhikkhuṁ etadavocaṁ bhūtapubbaṁ bhikkhu sāmuddikā bāṇijā tīradassiṁ sakuṇaṁ
gahetvā nāvāya ajjhogāhanti te atīradassiniyā nāvāya tīradassiṁ
sakuṇaṁ muñcanti so gacchati puratthimaṁ disaṁ gacchati dakkhiṇaṁ disaṁ
gacchati pacchimaṁ disaṁ gacchati uttaraṁ disaṁ gacchati uddhaṁ disaṁ gacchati
anudisaṁ sace so samantā tīraṁ passati tathāpakkanto va hoti sace
pana so samantā tīraṁ na passati tameva nāvaṁ paccāgacchati ayameva
kho tvaṁ bhikkhu yato yāva brahmalokā pariyesamāno imassa
1 Sī. atisitvā.
Pañhassa veyyākaraṇena ajjhagamā athakho mayhameva santike
paccāgato na kho eso bhikkhu pañho evaṁ pucchitabbo kattha nu
kho bhante ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti seyyathīdaṁ
paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Evañca kho so
bhikkhu pañho pucchitabbo.

[349] Kattha āpo ca paṭhavī ca tejo vāyo na gādhati
kattha dīghañca rassañca anuṁ thūlaṁ subhāsubhaṁ
kattha nāmañca rūpañca asesaṁ uparujjhatīti.
Tatra veyyākaraṇaṁ bhavati.

[350] Viññāṇaṁ anidassanaṁ anantaṁ sabbato pabhaṁ
ettha āpo ca paṭhavī ca tejo vāyo na gādhati
ettha dīghañca rassañca anuṁ thūlaṁ subhāsubhaṁ
ettha nāmañca rūpañca asesaṁ uparujjhati
viññāṇassa nirodhena etthetaṁ uparujjhatīti.
Idamavoca bhagavā. Attamano kevaṭṭo gahapatiputto bhagavato
bhāsitaṁ abhinandīti.
Kevaṭṭasuttaṁ ekādasamaṁ niṭṭhitaṁ.
------------------
Lohiccasuttaṁ dvādasamaṁ

[351] Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ
caramāno mahatā bhikkhusaṁghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi yena
sālavatikā tadavasari. Tena kho pana samayena lohicco brāhmaṇo
sālavatikaṁ ajjhāvasati sattussadaṁ satiṇakaṭṭhodakaṁ sadhaññaṁ rājabhoggaṁ
raññā pasenadikosalena dinnaṁ rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ.

[352] Tena kho pana samayena lohiccassa brāhmaṇassa evarūpaṁ
pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti idha samaṇo vā brāhmaṇo
vā kusalaṁ dhammaṁ adhigaccheyya kusalaṁ dhammaṁ adhigantvā na parassa
āroceyya kiñhi paro parassa karissati seyyathāpi nāma purāṇaṁ
bandhanaṁ chinditvā aññaṁ navaṁ bandhanaṁ kareyya evaṁ sampadamidaṁ
pāpakaṁ lobhadhammaṁ vadāmi kiñhi paro parassa karissatīti. Assosi
kho lohicco brāhmaṇo samaṇo khalu bho gotamo sakyaputto
sakyakulā pabbajito kosalesu cārikañcaramāno mahatā bhikkhusaṁghena
saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi sālavatikaṁ anuppatto taṁ kho pana
bhavantaṁ gotamaṁ evaṁkalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so
bhagavā .pe. Buddho bhagavāti so imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ
sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā
sacchikatvā pavedeti so dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ
Pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ
brahmacariyaṁ pakāseti sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotīti.