[283] Puna caparaṁ poṭṭhapāda bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ
samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā
Ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati tassa yā
purimā rūpasaññā sā nirujjhati ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā
tasmiṁ samaye hoti ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ
samaye hoti evaṁpi sikkhā ekā saññā uppajjati sikkhā ekā
saññā nirujjhati ayaṁpi sikkhāti bhagavā avoca.
[284] Puna caparaṁ poṭṭhapāda bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ
samatikkamma anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja
viharati tassa yā purimā ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā sā
nirujjhati viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti
viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti evaṁpi
sikkhā ekā saññā uppajjati sikkhā ekā saññā nirujjhati
ayaṁpi sikkhāti bhagavā avoca.
[285] Puna caparaṁ poṭṭhapāda bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ
samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati
tassa yā purimā viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā sā nirujjhati
ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti
ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti evaṁpi sikkhā ekā
saññā uppajjati sikkhā ekā saññā nirujjhati ayaṁpi sikkhāti
bhagavā avoca.
[286] Yathā kho poṭṭhapāda bhikkhu idha sakasaññī hoti so
Tato amutra tato amutra anupubbena saññaggaṁ phusati tassa saññagge
ṭhitassa evaṁ hoti cetayamānassa me pāpiyo acetayamānassa me
seyyo ahañceva kho pana ceteyyaṁ abhisaṁkhareyyaṁ imā ca me
saññā nirujjheyyuṁ aññā ca oḷārikā saññā uppajjeyyuṁ
yannūnāhaṁ na ceva ceteyyaṁ na ca abhisaṁkhareyyanti. So na ceva
ceteti na ca abhisaṁkharoti tassa acetayato anabhisaṁkharato tā ceva
saññā nirujjhanti aññā ca oḷārikā saññā na uppajjanti
so nirodhaṁ phusati. Evaṁ kho poṭṭhapāda anupubbābhisaññā-
nirodhasampajānasamāpatti hoti. Taṁ kiṁ maññasi poṭṭhapāda api
nu kho te ito pubbe evarūpā anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti
sutapubbāti. No hetaṁ bhante evaṁ kho ahaṁ bhante
bhagavatā dhammaṁ desitaṁ 1 ājānāmīti. Yato kho poṭṭhapāda bhikkhu
sakasaññī hoti so tato amutra tato amutra anupubbena saññaggaṁ
phusati tassa saññagge ṭhitassa evaṁ hoti cetayamānassa me pāpiyo
acetayamānassa me seyyo ahañceva kho pana ceteyyaṁ abhisaṁkhareyyaṁ
imā ca me saññā nirujjheyyuṁ aññā ca oḷārikā saññā
uppajjeyyuṁ yannūnāhaṁ na ceva ceteyyaṁ na ca abhisaṁkhareyyanti.
So na ceva ceteti na ca abhisaṁkharoti tassa acetayato anabhisaṁkharato
tā ceva saññā nirujjhanti aññā ca oḷārikā saññā na
1 Sī. bhagavato bhāsitaṁ.
Uppajjanti so nirodhaṁ phusati. Evaṁ kho poṭṭhapāda
anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti hotīti.
[287] Evaṁ poṭṭhapādāti. Ekañceva nu kho bhante bhagavā
saññaggaṁ paññapeti udāhu puthūpi saññagge paññapetīti.
Ekaṁpi kho poṭṭhapāda ahaṁ saññaggaṁ paññapemi puthūpi saññagge
paññapemīti. Yathākathaṁ pana bhante bhagavā ekaṁpi saññaggaṁ
paññapeti puthūpi saññagge paññapetīti. Yathā yathā kho
poṭṭhapāda nirodhaṁ phusati tathā tathā ahaṁ saññaggaṁ paññapemi
evaṁ kho ahaṁ poṭṭhapāda ekaṁpi saññaggaṁ paññapemi puthūpi
saññagge paññapemīti.
[288] Saññā nu kho bhante paṭhamaṁ uppajjati pacchā ñāṇaṁ
udāhu ñāṇaṁ paṭhamaṁ uppajjati pacchā saññā udāhu saññā ca
ñāṇaṁ ca apubbaṁ acarimaṁ uppajjantīti. Saññā kho poṭṭhapāda
paṭhamaṁ uppajjati pacchā ñāṇaṁ saññuppādā ca pana ñāṇuppādo
hoti so evaṁ pajānāti idappaccayā kira me ñāṇaṁ udapādīti.
Iminā ca kho etaṁ poṭṭhapāda pariyāyena veditabbaṁ yathā saññā
paṭhamaṁ uppajjati pacchā ñāṇaṁ saññuppādā ca pana ñāṇuppādo
hotīti.
[289] Saññā nu kho bhante purisassa attā udāhu aññā
saññā añño attāti. Kiṁ pana tvaṁ poṭṭhapāda attānaṁ
Paccesīti. Oḷārikaṁ kho ahaṁ bhante attānaṁ paccemi rūpiṁ
cātummahābhūtikaṁ kavalīkārabhakkhanti. Oḷāriko ca hi te poṭṭhapāda
attā abhavissa rūpī cātummahābhūtiko kavalīkārabhakkho. Evaṁ
santaṁ kho te poṭṭhapāda aññā ca saññā abhavissa añño
attā. Tadimināpetaṁ poṭṭhapāda pariyāyena veditabbaṁ yathā ca
aññā saññā bhavissati añño attā. Tiṭṭhateva ayaṁ
poṭṭhapāda oḷāriko attā rūpī cātummahābhūtiko kavalīkārabhakkho
atha imassa purisassa aññā va saññā uppajjati aññā va
saññā nirujjhati iminā kho etaṁ poṭṭhapāda pariyāyena veditabbaṁ
yathā aññā va saññā bhavissati añño attāti.
[290] Manomayaṁ kho ahaṁ bhante attānaṁ paccemi sabbaṅgapaccaṅgaṁ
ahīnindriyanti. Manomayo ca hi te poṭṭhapāda attā
abhavissa sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo. Evaṁ santaṁpi kho te
poṭṭhapāda aññā ca saññā bhavissati añño attā.
Tadimināpetaṁ poṭṭhapāda pariyāyena veditabbaṁ yathā aññā va
saññā bhavissati añño attā. Tiṭṭhateva sāyaṁ ca poṭṭhapāda
manomayo attā sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo. Athakho imassa
purisassa aññā va saññā uppajjati aññā saññā nirujjhati.
Imināpi kho etaṁ poṭṭhapāda pariyāyena veditabbaṁ yathā aññā
ca saññā bhavissati añño attāti.
[291] Arūpiṁ kho ahaṁ bhante attānaṁ paccemi saññāmayanti.
Arūpī ca hi te poṭṭhapāda attā bhavissati saññāmayo. Evaṁ
santaṁpi kho te poṭṭhapāda aññā va saññā bhavissati añño
attā. Tadimināpetaṁ poṭṭhapāda pariyāyena veditabbaṁ yathā aññā
va saññā bhavissati añño attā. Tiṭṭhateva sāyaṁ poṭṭhapāda
arūpī attā saññāmayo atha imassa purisassa aññā va saññā
uppajjati aññā va saññā nirujjhati. Imināpi kho etaṁ
poṭṭhapāda pariyāyena veditabbaṁ yathā aññā va saññā bhavissati
añño attāti.
[292] Sakkā ca panetaṁ bhante mayā ñātuṁ saññā purisassa
attāti vā aññā ca saññā añño ca attāti vāti.
Dujjānaṁ kho etaṁ poṭṭhapāda tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena
aññarucikena aññattha āyogena aññatthācariyakena saññā purisassa
attāti vā aññā ca saññā añño ca attāti vāti.
Sace taṁ bhante mayā dujjānaṁ aññadiṭṭhikena aññakhantikena
aññarucikena aññattha āyogena aññatthācariyakena saññā purisassa
attāti vā aññā ca saññā añño ca attāti vā. Kiṁ
pana bhante sassato loko idameva saccaṁ moghamaññanti. Etaṁpi
kho poṭṭhapāda mayā abyākataṁ sassato loko idameva saccaṁ
moghamaññanti. Kiṁ pana bhante asassato loko idameva saccaṁ
Moghamaññanti. Etaṁpi kho poṭṭhapāda mayā abyākataṁ asassato
loko idameva saccaṁ moghamaññanti. Kiṁ pana bhante antavā
loko .pe. Anantavā loko. Taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ. Aññaṁ
jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ. Hoti tathāgato parammaraṇā. Na hoti
tathāgato parammaraṇā. Hoti ca na ca hoti tathāgato parammaraṇā.
Neva hoti na na hoti tathāgato parammaraṇā idameva saccaṁ
moghamaññanti. Etaṁpi kho poṭṭhapāda mayā abyākataṁ neva
hoti na na hoti tathāgato parammaraṇā idameva saccaṁ moghamaññanti.
Kasmā panetaṁ bhante bhagavatā abyākatanti. Na hetaṁ poṭṭhapāda
atthasañhitaṁ na dhammasañhitaṁ na ādibrahmacariyakaṁ na nibbidāya na
virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya
na nibbānāya saṁvattati tasmātaṁ mayā abyākatanti.