[405] Saṅghabhedo saṅghabhedoti bhante vuccati kittāvatā
nu kho bhante saṅgho bhinno hotīti. Idhupāli 3 bhikkhū adhammaṁ
dhammoti dīpenti dhammaṁ adhammoti dīpenti avinayaṁ vinayoti
dīpenti vinayaṁ avinayoti dīpenti abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatena
bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenāti dīpenti bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatena
abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatenāti dīpenti anāciṇṇaṁ tathāgatena
āciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpenti āciṇṇaṁ tathāgatena anāciṇṇaṁ
tathāgatenāti dīpenti appaññattaṁ 4 tathāgatena paññattaṁ
tathāgatenāti dīpenti paññattaṁ tathāgatena appaññattaṁ 4
tathāgatenāti dīpenti anāpattiṁ āpattīti dīpenti āpattiṁ
anāpattīti dīpenti lahukaṁ āpattiṁ garukā āpattīti dīpenti
garukaṁ āpattiṁ lahukā āpattīti dīpenti sāvasesaṁ āpattiṁ
1 Yu. evaṁ kho. 2 Ma. khosaddo natthi. 3 Yu. idhūpāli. 4 Ma. Yu. apaññattaṁ.
Anavasesā āpattīti dīpenti anavasesaṁ āpattiṁ sāvasesā
āpattīti dīpenti duṭṭhullaṁ āpattiṁ aduṭṭhullā āpattīti
dīpenti aduṭṭhullaṁ āpattiṁ duṭṭhullā āpattīti dīpenti te
imehi aṭṭhārasahi vatthūhi apakassanti 1 avapakāsanti āveṇikaṁ
uposathaṁ 2 karonti āveṇikaṁ pavāraṇaṁ karonti āveṇikaṁ
saṅghakammaṁ karonti ettāvatā kho upāli saṅgho bhinno hotīti.

[406] Saṅghasāmaggī saṅghasāmaggīti bhante vuccati kittāvatā
nu kho bhante saṅgho samaggo hotīti. Idhupāli bhikkhū adhammaṁ
adhammoti dīpenti dhammaṁ dhammoti dīpenti avinayaṁ avinayoti
dīpenti vinayaṁ vinayoti dīpenti abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatena
abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatenāti dīpenti bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatena
bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenāti dīpenti anāciṇṇaṁ tathāgatena anāciṇṇaṁ
tathāgatenāti dīpenti āciṇṇaṁ tathāgatena āciṇṇaṁ
tathāgatenāti dīpenti appaññattaṁ tathāgatena appaññattaṁ
tathāgatenāti dīpenti paññattaṁ tathāgatena paññattaṁ tathāgatenāti
dīpenti anāpattiṁ anāpattīti dīpenti āpattiṁ āpattīti
dīpenti lahukaṁ āpattiṁ lahukā āpattīti dīpenti garukaṁ
āpattiṁ garukā āpattīti dīpenti sāvasesaṁ āpattiṁ sāvasesā
āpattīti dīpenti anavasesaṁ āpattiṁ anavasesā āpattīti
1 Yu. apakāsanti. 2 Yu. āveṇiuposathaṁ. Ma. āveṇiṁ uposathaṁ.
Dīpenti duṭṭhullaṁ āpattiṁ duṭṭhullā āpattīti dīpenti aduṭṭhullaṁ
āpattiṁ aduṭṭhullā āpattīti dīpenti te imehi aṭṭhārasahi
vatthūhi na apakassanti na avapakāsanti na āveṇikaṁ uposathaṁ
karonti na āveṇikaṁ pavāraṇaṁ karonti na āveṇikaṁ saṅghakammaṁ
karonti ettāvatā kho upāli saṅgho samaggo hotīti.

[407] Samaggaṁ pana bhante saṅghaṁ bhinditvā kiṁ so pasavatīti.
Samaggaṁ kho upāli saṅghaṁ bhinditvā kappaṭṭhitikaṁ kibbisaṁ pasavati
kappaṁ nirayamhi paccatīti.

[408] Āpāyiko nerayako kappaṭṭho saṅghabhedako
vaggarato adhammaṭṭho yogakkhemā padhaṁsati.
Saṅghaṁ samaggaṁ bhinditvā kappaṁ nirayamhi paccatīti.

[409] Bhinnaṁ pana bhante saṅghaṁ samaggaṁ katvā kiṁ so pasavatīti.
Bhinnaṁ kho upāli saṅghaṁ samaggaṁ katvā brahmapuññaṁ pasavati kappaṁ
saggamhi modatīti.

[410] Sukhā saṅghassa sāmaggī samaggānañcanuggaho
samaggarato dhammaṭṭho yogakkhemā na dhaṁsati.
Saṅghaṁ samaggaṁ katvāna kappaṁ saggamhi modatīti.

[411] Siyā nu kho bhante saṅghabhedako āpāyiko nerayiko
kappaṭṭho atekicchoti. Siyā upāli saṅghabhedako āpāyiko
nerayiko kappaṭṭho atekicchoti. Siyā nu kho 1 pana bhante
1 Ma. Yu. nu khosaddo natthi.
Saṅghabhedako na āpāyiko na nerayiko na kappaṭṭho na atekicchoti.
Siyā upāli saṅghabhedako na āpāyiko na nerayiko na kappaṭṭho
na atekicchoti. Katamo pana bhante saṅghabhedako āpāyiko
nerayiko kappaṭṭho atekicchoti. Idhupāli bhikkhu adhammaṁ dhammoti
dīpeti tasmiṁ adhammadiṭṭhi bhede adhammadiṭṭhi vinidhāya diṭṭhiṁ
vinidhāya khantiṁ vinidhāya ruciṁ vinidhāya bhāvaṁ anussāveti salākaṁ
gāheti ayaṁ dhammo ayaṁ vinayo idaṁ satthusāsanaṁ imaṁ
gaṇhatha imaṁ rocethāti ayampi kho upāli saṅghabhedako
āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho. Puna caparaṁ upāli
bhikkhu adhammaṁ dhammoti dīpeti tasmiṁ adhammadiṭṭhi bhede
dhammadiṭṭhi vinidhāya diṭṭhiṁ vinidhāya khantiṁ vinidhāya ruciṁ vinidhāya
bhāvaṁ anussāveti salākaṁ gāheti ayaṁ dhammo ayaṁ vinayo
idaṁ satthusāsanaṁ imaṁ gaṇhatha imaṁ rocethāti ayampi kho
upāli saṅghabhedako āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho.
Puna caparaṁ upāli bhikkhu adhammaṁ dhammoti dīpeti tasmiṁ
adhammadiṭṭhi bhede vematiko vinidhāya diṭṭhiṁ vinidhāya khantiṁ vinidhāya
ruciṁ vinidhāya bhāvaṁ anussāveti salākaṁ gāheti ayaṁ dhammo ayaṁ
vinayo idaṁ satthusāsanaṁ imaṁ gaṇhatha imaṁ rocethāti ayampi
kho upāli saṅghabhedako āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho.
Puna caparaṁ upāli bhikkhu adhammaṁ dhammoti dīpeti tasmiṁ dhammadiṭṭhi
Bhede adhammadiṭṭhi .pe. Tasmiṁ dhammadiṭṭhi bhede vematiko .pe.
Tasmiṁ vematiko bhede adhammadiṭṭhi tasmiṁ vematiko bhede
dhammadiṭṭhi tasmiṁ vematiko bhede vematiko vinidhāya diṭṭhiṁ
vinidhāya khantiṁ vinidhāya ruciṁ vinidhāya bhāvaṁ anussāveti salākaṁ
gāheti ayaṁ dhammo ayaṁ vinayo idaṁ satthusāsanaṁ imaṁ
gaṇhatha imaṁ rocethāti ayampi kho upāli saṅghabhedako
āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho. Puna caparaṁ upāli
bhikkhu dhammaṁ adhammoti dīpeti .pe. Avinayaṁ vinayoti dīpeti
vinayaṁ avinayoti dīpeti abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatena bhāsitaṁ
lapitaṁ tathāgatenāti dīpeti bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatena abhāsitaṁ
alapitaṁ tathāgatenāti dīpeti anāciṇṇaṁ tathāgatena āciṇṇaṁ
tathāgatenāti dīpeti āciṇṇaṁ tathāgatena anāciṇṇaṁ tathāgatenāti
dīpeti appaññattaṁ tathāgatena paññattaṁ tathāgatenāti dīpeti
paññattaṁ tathāgatena appaññattaṁ tathāgatenāti dīpeti anāpattiṁ
āpattīti dīpeti āpattiṁ anāpattīti dīpeti lahukaṁ āpattiṁ
garukā āpattīti dīpeti garukaṁ āpattiṁ lahukā āpattīti dīpeti
sāvasesaṁ āpattiṁ anavasesā āpattīti dīpeti anavasesaṁ
āpattiṁ sāvasesā āpattīti dīpeti duṭṭhullaṁ āpattiṁ aduṭṭhullā
āpattīti dīpeti aduṭṭhullaṁ āpattiṁ duṭṭhullā āpattīti dīpeti
tasmiṁ adhammadiṭṭhi bhede adhammadiṭṭhi tasmiṁ adhammadiṭṭhi bhede
Dhammadiṭṭhi tasmiṁ adhammadiṭṭhi bhede vematiko tasmiṁ dhammadiṭṭhi
bhede adhammadiṭṭhi tasmiṁ dhammadiṭṭhi bhede vematiko tasmiṁ
vematiko bhede adhammadiṭṭhi tasmiṁ vematiko bhede dhammadiṭṭhi
tasmiṁ vematiko bhede vematiko vinidhāya diṭṭhiṁ vinidhāya khantiṁ
vinidhāya ruciṁ vinidhāya bhāvaṁ anussāveti salākaṁ gāheti ayaṁ
dhammo ayaṁ vinayo idaṁ satthusāsanaṁ imaṁ gaṇhatha imaṁ
rocethāti ayampi kho upāli saṅghabhedako āpāyiko nerayiko
kappaṭṭho atekicchoti.

[412] Katamo pana bhante saṅghabhedako na āpāyiko na
nerayiko na kappaṭṭho na atekicchoti. Idhupāli bhikkhu adhammaṁ
dhammoti dīpeti tasmiṁ dhammadiṭṭhi bhede dhammadiṭṭhi avinidhāya
diṭṭhiṁ avinidhāya khantiṁ avinidhāya ruciṁ avinidhāya bhāvaṁ anussāveti
salākaṁ gāheti ayaṁ dhammo ayaṁ vinayo idaṁ satthusāsanaṁ
imaṁ gaṇhatha imaṁ rocethāti ayampi kho upāli saṅghabhedako
na āpāyiko na nerayiko na kappaṭṭho na atekiccho. Puna
caparaṁ upāli bhikkhu dhammaṁ adhammoti dīpeti .pe. Duṭṭhullaṁ
āpattiṁ aduṭṭhullā āpattīti dīpeti tasmiṁ dhammadiṭṭhi bhede
dhammadiṭṭhi avinidhāya diṭṭhiṁ avinidhāya khantiṁ avinidhāya ruciṁ avinidhāya
bhāvaṁ anussāveti salākaṁ gāheti ayaṁ dhammo ayaṁ vinayo
idaṁ satthusāsanaṁ imaṁ gaṇhatha imaṁ rocethāti ayampi
Kho upāli saṅghabhedako na āpāyiko na nerayiko na kappaṭṭho
na atekicchoti.
Tatiyabhāṇavāraṁ niṭṭhitaṁ
saṅghabhedakkhandhakaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.
----------
Tassuddānaṁ

[413] Anupiye abhiññātā sukhumālo na icchati
kasā vapā atininne niddā lāve ca ubbahe
puñjamaddapalālañca bhusaophunanīhare 1
āyatiṁpi na khīyati pitaro ca pitāmahā
bhaddiyo anuruddho ca ānando bhaggu kimilo
sakyamāno va kosambi 2 parihāyi kakkudhena ca
pakāsesi pituno ca purise selā nāḷāgiri 3
tikapañca garuko kho bhindi thullaccayena ca
tayo aṭṭha puna tīṇi rājibhedā siyā nu khoti.
-----------
1 Yu. ... opunanihare. 2 Ma. Yu. ... ca kosambiṁ. 3 Ma. purise silaṁ nārāgiriṁ.
Yu. purisena nāḷāgiri.
Vattakkhandhakaṁ

[414] Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane
anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āgantukā
bhikkhū saupāhanāpi ārāmaṁ pavisanti chattapaggahitāpi ārāmaṁ
pavisanti oguṇṭhitāpi ārāmaṁ pavisanti sīsepi cīvaraṁ karitvā
ārāmaṁ pavisanti pānīyenapi pāde dhovanti vuḍḍhatarepi
āvāsike bhikkhū na abhivādenti napi 1 senāsanaṁ pucchanti.
Aññataropi āgantuko bhikkhu anajjhāvutthaṁ vihāraṁ ghaṭikaṁ ugghāṭetvā
kavāṭaṁ paṇāmetvā sahasā pāvisi. Tassa uparipiṭṭhito ahi
khandhe papati. So bhīto vissaramakāsi. Bhikkhū upadhāvitvā
taṁ bhikkhuṁ etadavocuṁ kissa tvaṁ āvuso vissaramakāsīti.
Athakho so bhikkhu bhikkhūnaṁ etamatthaṁ ārocesi. Ye te bhikkhū
appicchā .pe. Te ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṁ hi nāma
āgantukā bhikkhū saupāhanāpi ārāmaṁ pavisissanti chattapaggahitāpi
ārāmaṁ pavisissanti oguṇṭhitāpi ārāmaṁ pavisissanti sīsepi
cīvaraṁ karitvā ārāmaṁ pavisissanti pānīyenapi pāde dhovissanti
vuḍḍhatarepi āvāsike bhikkhū na abhivādissanti napi senāsanaṁ
pucchissantīti. Athakho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ .pe.
1 Yu. Rā. pisaddo na paññāyati.
Saccaṁ kira bhikkhave āgantukā bhikkhū saupāhanāpi ārāmaṁ
pavisanti chattapaggahitāpi ārāmaṁ pavisanti oguṇṭhitāpi ārāmaṁ
pavisanti sīsepi cīvaraṁ karitvā ārāmaṁ pavisanti pānīyenapi pāde
dhovanti vuḍḍhatarepi āvāsike bhikkhū na abhivādenti napi senāsanaṁ
pucchantīti. Saccaṁ bhagavāti. Vigarahi buddho bhagavā kathaṁ hi
nāma bhikkhave āgantukā bhikkhū saupāhanāpi ārāmaṁ pavisissanti
chattapaggahitāpi ārāmaṁ pavisissanti oguṇṭhitāpi ārāmaṁ
pavisissanti sīsepi cīvaraṁ karitvā ārāmaṁ pavisissanti pānīyenapi
pāde dhovissanti vuḍḍhatarepi āvāsike bhikkhū na abhivādessanti
napi senāsanaṁ pucchissanti netaṁ bhikkhave appasannānaṁ vā
pasādāya .pe. Vigarahitvā dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi
tenahi bhikkhave āgantukānaṁ bhikkhūnaṁ vattaṁ paññāpessāmi yathā
āgantukehi bhikkhūhi sammā 1 vattitabbaṁ.