[255] Athakho anāthapiṇḍiko gahapati tassā rattiyā accayena
rājagahakassa seṭṭhissa nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ
paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṁ ārocāpesi kālo bhante niṭṭhitaṁ
bhattanti. Athakho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya
yena rājagahakassa seṭṭhissa nivesanaṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena. Athakho anāthapiṇḍiko
gahapati buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena
sahatthā santappetvā sampavāretvā bhagavantaṁ bhuttāviṁ
onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho anāthapiṇḍiko
gahapati bhagavantaṁ etadavoca adhivāsetu me bhante bhagavā sāvatthiyaṁ
vassāvāsaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti. Suññāgāre kho gahapati tathāgatā
abhiramantīti. Aññātaṁ bhagavā aññātaṁ sugatāti. Athakho bhagavā
anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ dhammiyā kathāya saddassetvā samādapetvā
samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

[256] Tena kho pana samayena anāthapiṇḍiko gahapati bahumitto
hoti bahusahāyo ādeyyavāco. Athakho anāthapiṇḍiko gahapati
rājagahe taṁ karaṇīyaṁ tīretvā yena sāvatthī tena pakkāmi.
Athakho anāthapiṇḍiko gahapati antarāmagge manusse āṇāpeli
Ārāme ayyā karotha vihāre patiṭṭhāpetha dānāni paṭṭhapetha
idāni buddho loke uppanno so ca mayā bhagavā nimantito
iminā maggena āgacchissatīti. Athakho te manussā anāthapiṇḍikena
gahapatinā uyyojitā ārāme akaṁsu vihāre patiṭṭhāpesuṁ
dānāni paṭṭhapesuṁ. Athakho anāthapiṇḍiko gahapati sāvatthiṁ
gantvā samantā sāvatthiṁ anuvilokesi kattha nu kho bhagavā
vihareyya yaṁ assa gāmato neva atidūre na accāsanne
gamanāgamanasampannaṁ atthikānaṁ atthikānaṁ manussānaṁ abhikkamanīyaṁ
divā appākiṇṇaṁ rattiṁ appasaddaṁ appanigghosaṁ vijanavātaṁ
manussarāhaseyyakaṁ paṭisallānasāruppanti. Addasā kho anāthapiṇḍiko
gahapati jetassa rājakumārassa uyyānaṁ gāmato neva atidūre na
accāsanne gamanāgamanasampannaṁ atthikānaṁ atthikānaṁ manussānaṁ
abhikkamanīyaṁ divā appākiṇṇaṁ rattiṁ appasaddaṁ appanigghosaṁ
vijanavātaṁ manussarāhaseyyakaṁ paṭisallānasāruppaṁ disvāna yena
jeto rājakumāro tenupasaṅkami upasaṅkamitvā jetaṁ rājakumāraṁ
etadavoca dehi me ayyaputta uyyānaṁ ārāmaṁ kātunti.
Adeyyo gahapati ārāmo api koṭisantharenāti. Gahito
ayyaputta ārāmoti. Na gahapati gahito ārāmoti. Gahito
na gahitoti vohārike mahāmatte pucchiṁsu. Mahāmattā evamāhaṁsu
yato tayā ayyaputta aggho kato gahito ārāmoti. Athakho
Anāthapiṇḍiko gahapati sakaṭehi hiraññaṁ nibbāhāpetvā jetavane 1
koṭisantharaṁ santharāpesi. Sakiṁ nīhaṭaṁ hiraññaṁ thokassa okāsassa
koṭṭhakasāmantā 2 nappahoti. Athakho anāthapiṇḍiko gahapati
manusse āṇāpesi gacchatha bhaṇe hiraññaṁ āharatha imaṁ okāsaṁ
santharissāmāti 3 . Athakho jetassa rājakumārassa etadahosi na
kho idaṁ orakaṁ bhavissati yathāyaṁ gahapati tāvabahuṁ hiraññaṁ
pariccajatīti. Athakho jeto rājakumāro 4 anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ
etadavoca alaṁ gahapati mātaṁ 5 okāsaṁ santharāpesi dehi
metaṁ okāsaṁ mametaṁ dānaṁ bhavissatīti. Athakho anāthapiṇḍiko
gahapati ayaṁ kho jeto rājakumāro abhiññāto ñātamanusso
mahiddhiko kho pana evarūpānaṁ ñātamanussānaṁ imasmiṁ dhammavinaye
pasādoti taṁ okāsaṁ jetassa rājakumārassa adāsi 6 . Athakho
jeto rājakumāro tasmiṁ okāse koṭṭhakaṁ māpesi. Athakho
anāthapiṇḍiko gahapati jetavane vihāre kārāpesi pariveṇāni
kārāpesi koṭṭhake kārāpesi upaṭṭhānasālāyo kārāpesi
aggisālāyo kārāpesi kappiyakuṭiyo kārāpesi vaccakuṭiyo
kārāpesi caṅkame kārāpesi caṅkamanasālāyo kārāpesi
udapāne kārāpesi udapānasālāyo kārāpesi jantāghare
kārāpesi jantāgharasālāyo kārāpesi pokkharaṇiyo kārāpesi
1 Ma. Yu. jetavanaṁ. 2 Yu. koṭṭhakaṁ sāmantā. 3 Yu. santharissāmīti.
4 Ma. Yu. athakho jeto rājakumāroti ime pāṭhā na dissati. 5 Yu. metaṁ.
6 Ma. Yu. pādāsi.
Maṇḍape kārāpesi.

[257] Athakho bhagavā rājagahe yathābhirantaṁ viharitvā yena
vesālī tena cārikaṁ pakkāmi anupubbena cārikañcaramāno
yena vesālī tadavasari. Tatra sudaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati
mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

[258] Tena kho pana samayena manussā sakkaccaṁ navakammaṁ
karonti yepi bhikkhū navakammaṁ adhiṭṭhenti tepi sakkaccaṁ
upaṭṭhenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena.

[259] Athakho aññatarassa daḷiddassa tunnavāyassa etadahosi
na kho idaṁ orakaṁ bhavissati yathāyime 1 manussā sakkaccaṁ navakammaṁ
karonti yannūnāhaṁpi navakammaṁ kareyyanti. Athakho so daḷiddo
tunnavāyo sāmaṁ cikkhallaṁ madditvā iṭṭhāyo cinitvā kuḍḍaṁ 2
uṭṭhāpesi. Tena akusalena citā vaṅkā bhitti paripatati.
Dutiyampi kho .pe. Tatiyampi kho so daḷiddo tunnavāyo sāmaṁ
cikkhallaṁ madditvā iṭṭhakāyo cinitvā kuḍḍaṁ uṭṭhāpesi. Tena
akusalena citā vaṅkā bhitti paripatati. Athakho so daḷiddo
tunnavāyo ujjhāyati khīyati vipāceti ye imesaṁ 3 samaṇānaṁ
sakyaputtiyānaṁ denti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ
te ime ovadanti anusāsanti tesañca navakammaṁ adhiṭṭhenti
1 Ma. yathayime. 2 Yu. kuḍḍe. 3 Yu. ime.
Ahaṁ panamhi daḷiddo na maṁ koci ovadati vā anusāsati vā
navakammaṁ vā adhiṭṭhetīti. Assosuṁ kho bhikkhū tassa daḷiddassa
tunnavāyassa ujjhāyantassa khīyantassa vipācentassa. Athakho
te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Athakho bhagavā etasmiṁ
nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi
anujānāmi bhikkhave navakammaṁ dātuṁ navakammiko bhikkhave bhikkhu
ussukkaṁ āpajjissati kinti nu kho vihāro khippaṁ pariyosānaṁ
gaccheyyāti khaṇḍaphullaṁ paṭisaṅkharissati. Evañca pana bhikkhave
dātabbaṁ. Paṭhamaṁ bhikkhu yācitabbo. Yācitvā byattena bhikkhunā
paṭibalena saṅgho ñāpetabbo suṇātu me bhante saṅgho yadi
saṅghassa pattakallaṁ saṅgho itthannāmassa gahapatino vihāraṁ
itthannāmassa bhikkhuno navakammaṁ dadeyya. Esā ñatti.
Suṇātu me bhante saṅgho saṅgho itthannāmassa gahapatino
vihāraṁ itthannāmassa bhikkhuno navakammaṁ deti. Yassāyasmato khamati
itthannāmassa gahapatino vihārassa 1 itthannāmassa bhikkhuno navakammassa
dānaṁ so tuṇhassa yassa nakkhamati so bhāseyya. Dinno
saṅghena itthannāmassa gahapatino vihāro itthannāmassa bhikkhuno
navakammaṁ khamati saṅghassa tasmā tuṇhī. Evametaṁ dhārayāmīti.

[260] Athakho bhagavā vesāliyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena
sāvatthī tena cārikaṁ pakkāmi. Tena kho pana samayena chabbaggiyānaṁ
1 Ma. Yu. vihāraṁ.
Bhikkhūnaṁ antevāsikā bhikkhū buddhappamukhassa saṅghassa purato purato
gantvā vihāre pariggaṇhanti seyyāyo pariggaṇhanti idaṁ
amhākaṁ upajjhāyānaṁ bhavissati idaṁ amhākaṁ ācariyānaṁ bhavissati
idaṁ amhākaṁ bhavissatīti. Athakho āyasmā sārīputto buddhappamukhassa
saṅghassa piṭṭhito piṭṭhito gantvā vihāresu pariggahitesu seyyāsu
pariggahitāsu seyyaṁ alabhamāno aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi.
Athakho bhagavā rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya ukkāsi. Āyasmāpi
sārīputto ukkāsi. Ko etthāti. Ahaṁ bhagavā sārīputtoti.
Kissa tvaṁ sārīputta idha nisinnoti. Athakho āyasmā sārīputto
bhagavato etamatthaṁ ārocesi.

[261] Athakho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe
bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā bhikkhū paṭipucchi saccaṁ kira bhikkhave
chabbaggiyānaṁ bhikkhūnaṁ antevāsikā bhikkhū buddhappamukhassa saṅghassa
purato purato gantvā vihāre pariggaṇhanti seyyāyo pariggaṇhanti
idaṁ amhākaṁ upajjhāyānaṁ bhavissati idaṁ amhākaṁ ācariyānaṁ
bhavissati idaṁ amhākaṁ bhavissatīti. Saccaṁ bhagavāti. Vigarahi
buddho bhagavā kathaṁ hi nāma te bhikkhave moghapurisā buddhappamukhassa
saṅghassa purato purato gantvā vihāre pariggahessanti seyyāyo
pariggahessanti idaṁ amhākaṁ upajjhāyānaṁ bhavissati idaṁ amhākaṁ
ācariyānaṁ bhavissati idaṁ amhākaṁ bhavissatīti netaṁ bhikkhave
Appasannānaṁ vā pasādāya .pe. Vigarahitvā dhammiṁ kathaṁ katvā
bhikkhū āmantesi ko bhikkhave arahati aggāsanaṁ aggodakaṁ
aggapiṇḍanti. Ekacce bhikkhū evamāhaṁsu yo bhagavā khattiyakulā
pabbajito so arahati aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍanti.
Ekacce bhikkhū evamāhaṁsu yo bhagavā brāhmaṇakulā pabbajito
so arahati aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍanti. Ekacce bhikkhū
evamāhaṁsu yo bhagavā gahapatikulā pabbajito so arahati aggāsanaṁ
aggodakaṁ aggapiṇḍanti. Ekacce bhikkhū evamāhaṁsu yo bhagavā
suttantiko so arahati aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍanti.
Ekacce bhikkhū evamāhaṁsu yo bhagavā vinayadharo .pe. Yo
bhagavā dhammakathiko so arahati aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍanti.
Ekacce bhikkhū evamāhaṁsu yo bhagavā paṭhamassa jhānassa lābhī
so arahati aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍanti. Ekacce bhikkhū
evamāhaṁsu yo bhagavā dutiyassa jhānassa lābhī so arahati
aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍanti. Ekacce bhikkhū evamāhaṁsu
yo bhagavā tatiyassa jhānassa lābhī .pe. Yo bhagavā catutthassa
jhānassa lābhī so arahati aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍanti.
Ekacce bhikkhū evamāhaṁsu yo bhagavā sotāpanno so arahati
aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍanti. Ekacce bhikkhū evamāhaṁsu
yo bhagavā sakidāgāmī 1 .pe. Yo bhagavā anāgāmī .pe. Yo
1 Ma. Yu. sakadāgāmī.
Bhagavā arahā so arahati aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍanti.
Ekacce bhikkhū evamāhaṁsu yo bhagavā tevijjo so arahati
aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍanti. Ekacce bhikkhū evamāhaṁsu
yo bhagavā chaḷabhiñño so arahati aggāsanaṁ aggodakaṁ
aggapiṇḍanti.

[262] Athakho bhagavā bhikkhū āmantesi bhūtapubbaṁ bhikkhave
himavantapasse 1 mahānigrodho ahosi. Taṁ tayo sahāyā upanissāya
vihariṁsu tittiro ca makkaṭo ca hatthināgo ca. Te aññamaññaṁ
agāravā appatissā asabhāgavuttikā vihariṁsu 2 . Athakho bhikkhave
tesaṁ sahāyānaṁ etadahosi aho nūna mayaṁ jāneyyāma yaṁ
amhākaṁ jātiyā mahantataraṁ taṁ mayaṁ sakkareyyāma garukareyyāma 3
māneyyāma pūjeyyāma tassa ca mayaṁ ovāde tiṭṭheyyāmāti.
Athakho bhikkhave tittiro ca makkaṭo ca hatthināgaṁ pucchiṁsu tvaṁ
samma kiṁ porāṇaṁ sarasīti. Yadāhaṁ sammā potako 4 homi imaṁ
nigrodhaṁ antarā satthīnaṁ karitvā atikkamāmi aggaṅkurakaṁ me
udaraṁ chupati imāhaṁ sammā porāṇaṁ sarāmīti. Athakho bhikkhave
tittiro ca hatthināgo ca makkaṭaṁ pucchiṁsu tvaṁ samma kiṁ porāṇaṁ
sarasīti. Yadāhaṁ sammā chāpo homi chamāyaṁ nisīditvā imassa
nigrodhassa aggaṅkurakaṁ khādāmi imāhaṁ sammā porāṇaṁ sarāmīti.
1 Ma. Yu. himavantapadese. 2 Ma. Yu. viharanti. 3 Ma. garuṁ kareyyāma.
4 Yu. chāpo.
Athakho bhikkhave makkaṭo ca hatthināgo ca tittiraṁ pucchiṁsu tvaṁ
samma kiṁ porāṇaṁ sarasīti. Amukasmiṁ sammā okāse mahānigrodho
ahosi tato ahaṁ phalaṁ 1 bhakkhitvā imasmiṁ okāse vaccaṁ
akāsiṁ tassāyaṁ nigrodho jāto tadāhaṁ 2 sammā jātiyā
mahantataroti. Athakho bhikkhave makkaṭo ca hatthināgo ca tittiraṁ
etadavocuṁ tvaṁ samma amhākaṁ jātiyā mahantataro taṁ mayaṁ
sakkarissāma garukarissāma mānessāma pūjessāma tuyhañca mayaṁ
ovāde tiṭṭheyyāmāti 3 . Athakho bhikkhave tittiro makkaṭañca
hatthināgañca pañcasu sīlesu samādapesi attanā ca pañcasu sīlesu
samādāya vattati. Te aññamaññaṁ sagāravā sappatissā sabhāgavuttikā
viharitvā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ
upapajjiṁsu. Etaṁ kho bhikkhave tittiriyaṁ nāma brahmacariyaṁ ahosīti.

[263] Ye vuḍḍhamapacāyanti narā dhammassa kovidā
diṭṭhe dhamme ca pāsaṁsā 4 samparāyo 5 ca suggatīti.
Te hi nāma bhikkhave tiracchānagatā pāṇā aññamaññaṁ sagāravā
sappatissā sabhāgavuttikā viharissanti idha khvetaṁ 6 bhikkhave
sobhetha yaṁ tumhe evaṁsvākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā
aññamaññaṁ sagāravā sappatissā sabhāgavuttikā 7 vihareyyātha netaṁ
1 Yu. ekaṁ phalaṁ. 2 Yu. tadāpahaṁ. 3 Yu. tiṭṭhissāmāti. Ma. patiṭṭhiyāmāti.
4 Yu. diṭṭhe va dhamme pāsaṁsā. 5 Ma. Yu. samparāye. 6 Ma. Yu. khotaṁ.
7 Ma. agāravā apatissā asabhāgavuttikā.
Bhikkhave appasannānaṁ vā pasādāya .pe. Vigarahitvā dhammiṁ
kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi anujānāmi bhikkhave yathāvuḍḍhaṁ
abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ añjalikammaṁ sāmīcikammaṁ aggāsanaṁ aggodakaṁ
aggapiṇḍaṁ na ca bhikkhave saṅghikaṁ yathāvuḍḍhaṁ paṭibāhitabbaṁ yo
paṭibāheyya āpatti dukkaṭassāti.

[264] Dasayime bhikkhave avandiyā pure upasampannena pacchā
upasampanno avandiyo anupasampanno avandiyo nānāsaṁvāsako
vuḍḍhataro adhammavādī avandiyo mātugāmo avandiyo paṇḍako
avandiyo pārivāsiko 1 avandiyo mūlāyapaṭikassanāraho avandiyo
mānattāraho avandiyo mānattacāriko avandiyo abbhānāraho
avandiyo ime kho bhikkhave dasa avandiyā. Tayome bhikkhave
vandiyā pacchā upasampannena pure upasampanno vandiyo
nānāsaṁvāsako vuḍḍhataro dhammavādī vandiyo sadevake loke
bhikkhave 2 samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya
tathāgato arahaṁ sammāsambuddho vandiyo ime kho
bhikkhave tayo vandiyāti.