[71] Tisso nāmāsi bhagavā sayambhū lokanāyako 1
paṁsukūlaṁ ṭhapetvāna vihāraṁ pāvisī jino.
Sajjitaṁ 2 dhanumādāya pakkhittasalilaṁ 3 ahaṁ
maṇḍalaggaṁ gahetvāna kānanaṁ pāvisiṁ ahaṁ.
Tatthaddasaṁ paṁsukūlaṁ dumagge laggitaṁ tadā
cāpaṁ tattheva nikkhippa sīse katvāna añjaliṁ.
Pasannacitto sumano vipulāya ca pītiyā
buddhaseṭṭhaṁ saritvāna paṁsukūlaṁ avandahaṁ.
Dvenavute ito kappe yaṁ paṁsukūlamavandahaṁ
duggatiṁ nābhijānāmi vandanāya idaṁ phalaṁ.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgova bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavo.
1 Ma. Yu. aggapuggalo. 2 Ma. vinataṁ. Yu. tiyantaṁ. 3 Ma. bhakkhatthāya cariṁ
ahaṁ. Yu. akkhitto yamariṁ ahaṁ.
Svāgataṁ vata me āsi mama buddhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ āyasmā paṁsukūlasaññako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Paṁsukūlasaññakattherassa apadānaṁ samattaṁ.
Dutiyaṁ buddhasaññakattherāpadānaṁ (482)

[72] Ajjhāyiko 1 mantadharo tiṇṇaṁ vedāna pāragū
lakkhaṇe itihāse ca sanighaṇḍusakeṭubhe.
Nadīsotapaṭibhāgā sissā āyanti me tadā
tesāhaṁ mantaṁ 2 vācemi rattindivamatandito.
Siddhattho nāma sambuddho loke uppajji tāvade
tamandhakāraṁ nāsetvā ñāṇālokaṁ pavattayi.
Mama aññataro sisso sissānaṁ so kathesi me
sutvāna te etamatthaṁ ārocesuṁ mamaṁ tadā.
Buddho loke samuppanno sabbaññū lokanāyako
tassānuvattati jano lābho mayhaṁ na vijjati.
Adhiccuppattikā buddhā cakkhumanto mahāyasā
yannūnāhaṁ buddhaseṭṭhaṁ passeyyaṁ lokanāyakaṁ.
1 Ma. Yu. sabbattha ajjhāyako. 2 Ma. Yu. mante.
Ajinaṁ me gahetvāna vākacīraṁ kamaṇḍaluṁ
assamā abhinikkhamma sisse āmantayiṁ ahaṁ.
Udumbarikapupphaṁva candamhi sasakaṁ yathā
vāyasānaṁ yathā khīraṁ dullabhaṁ 1 lokanāyakaṁ.
Buddho lokamhi uppanno manussattaṁpi dullabhaṁ
ubhosu vijjamānesu savanañca sudullabhaṁ.
Buddho loke samuppanno cakkhuṁ lacchāma no bhavaṁ
etha sabbe gamissāma sammāsambuddhasantikaṁ.
Kamaṇḍaludharā sabbe kharājinanivāsino
te 2 jaṭābhārabharitā nikkhamma pavanā tadā.
Yuttamattaṁ 3 pekkhamānā uttamatthaṁ gavesino
āyanti 4 nāgapotāva asambhītāva kesarī.
Appatāsā 5 aloluppā nipakā santavuttino
uñchāya caramānā te buddhaseṭṭhaṁ upāgamuṁ.
Diyaḍḍhayojane dese 6 byādhi me upapajjatha
buddhaseṭṭhaṁ saritvāna tattha kālaṁ kato ahaṁ.
Catunavute ito kappe yaṁ saññamalabhiṁ tadā
duggatiṁ nābhijānāmi buddhasaññāyidaṁ phalaṁ.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgova bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavo.
1 Ma. dullabho lokanāyako. 2 Yu. ye. 3 Po. Ma. Yu. yugamattaṁ.
4 Ma. āsatti dosarahitā. 5 Ma. appakiccā. Yu. appabhāsā alīlatā.
6 Ma. Yu. sese.
Svāgataṁ vata me āsi mama buddhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ āyasmā buddhasaññako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Buddhasaññakattherassa apādānaṁ samattaṁ.
Tatiyaṁ bhisadāyakattherāpadānaṁ (483)

[73] Oggayhāhaṁ 1 pokkharaṇiṁ nānākuñjarasevitaṁ
uddharāmi bhisaṁ tattha asanahetu 2 ahaṁ tadā.
Bhagavā tamhi samaye padumuttarasavhayo
rattakambaladharo 3 buddho gacchasi anilañjase.
Dhunanto paṁsukūlāni saddaṁ assosahaṁ tadā
uddhaṁ nijjhāyamānohaṁ addasaṁ lokanāyakaṁ.
Tattheva ṭhitako santo āyāciṁ lokanāyakaṁ
madhu 4 bhiṁsehi savati khīrasappi 5 muḷālibhi.
Paṭiggaṇhātu me buddho anukampāya cakkhumā
tato kāruṇiko satthā orohitvā mahāyaso.
Paṭiggaṇhi mama bhikkhaṁ anukampāya cakkhumā
paṭiggahetvā sambuddho akā me anumodanaṁ.
1 Ma. ogayha yaṁ pokkharaṇiṁ. 2 Ma. Yu. ghāsahetu. 3 Ma. Yu. rattambaradharo.
4 Ma. madhuṁ. 5 Ma. khīraṁ.
Sukhī hohi 1 mahāpuñña gati tuyhaṁ samijjhatu
iminā bhisadānena labhassu vipulaṁ sukhaṁ.
Adaṁ vatvāna sambuddho jalajuttamanāmako
bhikkhamādāya sambuddho ambarenāgamā jino.
Tato bhisaṁ gahetvāna āgañchiṁ mama assamaṁ
bhisaṁ rukkhe laggitvāna mama dānaṁ anussariṁ.
Mahāvāto vuṭṭhahitvā sañcālesi vanaṁ tadā
ākāso abhinādittha asaniyā phalantiyā.
Tato me asanipāto matthake nipati tadā
so 2 hi nisinnako santo tattha kālaṁ kato ahaṁ.
Puññakammena saṁyutto tusitaṁ upapajjahaṁ
kalevaramme patitaṁ devaloke ramāmahaṁ.
Chaḷāsītisahassāni nāriyo samalaṅkatā
sāyaṁ pātaṁ upaṭṭhenti bhisadānassidaṁ phalaṁ.
Manussayonimāgantvā sukhito homahaṁ tadā
bhoge me ūnatā natthi bhisadānassidaṁ phalaṁ.
Anukampitako 3 tena devadevena tādinā
sabbāsavaparikkhīṇo 4 natthi dāni punabbhavo.
Satasahasse ito kappe yaṁ bhikkhamadadiṁ 5 tadā
duggatiṁ nābhijānāmi bhisadānassidaṁ phalaṁ.
1 Ma. hotu. 2 Ma. Yu. sohaṁ. 3 Yu. anukampitattā tena. 4 Ma. Yu.
sabbattha sabbāsavā parikkhīṇā. 5 Ma. bhisaṁ adadiṁ.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgova bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavo.
Svāgataṁ vata me āsi mama buddhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ āyasmā bhisadāyako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Bhisadāyakattherassa apadānaṁ samattaṁ.
Catutthaṁ ñāṇatthavikattherāpadānaṁ (484)

[74] Dakkhiṇe himavantassa sukato assamo mama
uttamatthaṁ gavesanto vasāmi pavane tadā.
Lābhālābhena santuṭṭho mūlena ca phalena ca
anomasanto 1 acari 2 vasāmi ekako ahaṁ.
Sumedho nāma sambuddho loke uppajji tāvade
catusaccaṁ pakāseti uddharanto mahājanaṁ.
Nāhaṁ suṇomi sambuddhaṁ napi me koci sāsati
aṭṭhavasse atikkante assosiṁ lokanāyakaṁ.
Aggiṁ dāruṁ niharitvā sammajjitvāna assamaṁ
khāribhāraṁ gahetvāna nikkhamiṁ pavanā ahaṁ.
1 Ma. anvesanto ācariyaṁ. 2 Yu. cariyaṁ.
Ekarattiṁ vasantohaṁ gāmesu nigamesu ca
anupubbena candavatiṁ 1 tadāhaṁ upasaṅkamiṁ.
Bhagavā tamhi samaye sumedho lokanāyako
uddharanto bahū satte deseti amataṁpadaṁ.
Janakāyamatikkamma vanditvā jinasāgataṁ 2
ekaṁsaṁ ajinaṁ katvā santhaviṁ lokanāyakaṁ.
Tuvaṁ satthā ca ketuva 3 dhajo yūpova 3 pāṇinaṁ
parāyano patiṭṭhā ca dīpo ca dipaduttamo.
Ekavīsatimaṁ bhāṇavāraṁ.
Nepuñño dassane dhīro tāresi janataṁ tuvaṁ
natthañño tārako loke tavuttarittaro mune.
Sakkā bhave 4 kusaggena pametuṁ sāgaruttamo 5
na tveva tava sabbaññu ñāṇaṁ sakkā pametave.
Tuladaṇḍe ṭhapetvāna mahi 6 sakkā dharetave
na tveva tava paññāya samānaṁ 7 atthi cakkhuma.
Ākāso minituṁ sakkā rajjuyā aṅgulena ca 8
na tveva tava sabbaññu sīlaṁ sakkā pametave.
Mahāsamudde udakaṁ ākāso ca vasundharo 9
parimeyyāni etāni appameyyosi cakkhuma.
1 Po. dhāvanto. 2 Ma. jinasāgaraṁ. Yu. jinasāsanaṁ. 3 Ma. Yu. ca.
4 Ma. theve. Yu. have. 5 Ma. sāgaruttame. 6 Ma. mahiṁ. 7 Ma. Yu.
pamāṇaṁ. 8 Ma. vā. Yu. pi. 9 Ma. Yu. vasundharā.
Chahi gāthāhi sabbaññuṁ kittayitvā mahāyasaṁ
añjaliṁ paggahetvāna tuṇhī aṭṭhāsahaṁ tadā.
Yaṁ vadanti sumedhoti bhūmipaññaṁ 1 sumedhasaṁ.
Bhikkhusaṅghe nisīditvā imā gāthā abhāsatha
yo me ñāṇaṁ pakittesi vippasasannena 2 cetasā.
Tamahaṁ kittayissāmi suṇātha mama bhāsato
sattasattati kappāni devaloke ramissati.
Sahassakkhattuṁ devindo devarajjaṁ karissati
anekasatakkhattuñca cakkavatti bhavissati.
Padesarajjaṁ vipulaṁ gaṇanāto asaṅkhayaṁ
devabhūto manusso vā puññakammasamāhito.
Anūnamanasaṅkappo 3 tikkhapañño bhavissati
tiṁsakappasahassamhi okkākakulasambhavo.
Gotamo nāma nāmena satthā loke bhavissati
agārā abhinikkhamma pabbajissatikiñcano.
Jātiyā sattavassena arahattaṁ pāpuṇissati 4
yato sarāmi attānaṁ yato pattosmi sāsanaṁ.
Etthantare na jānāmi cetanaṁ amanoramaṁ
saṁsaritvā bhavābhave 5 sampattānubhaviṁ ahaṁ.
1 Ma. Yu. bhūripaññaṁ. 2 Po. Ma. pasanno sehi pāṇibhi. 3 Yu. anūnamatasaṅkappo.
4 Ma. Yu. phusissati. 5 Ma. Yu. bhave sabbe.
Bhoge me ūnatā natthi phalaṁ ñāṇassa thomane
tidhaggī 1 nibbutā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā.
Sabbāsavaparikkhīṇo natthi dāni punabbhavo
tiṁsakappasahassamhi yaṁ ñāṇamabhithomahaṁ 2
duggatiṁ nābhijānāmi phalaṁ ñāṇassa thomane.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgova bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavo.
Svāgataṁ vata me āsi mama buddhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ āyasmā ñāṇatthaviko thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Ñāṇatthavikattherassa apadānaṁ samattaṁ.
Pañcamaṁ candanamāliyattherāpadānaṁ (485)

[75] Pañcakāmaguṇe hitvā piyarūpe manorame
asītikoṭiyo hitvā pabbajiṁ anagāriyaṁ.
Pabbajitvāna kāyena pāpakammaṁ vivajjayiṁ
vacīduccaritaṁ hitvā nadīkūle vasāmahaṁ.
1 Ma. tiyaggī. Yu. tivaggī. ito paraṁ īdisameva. 2 Ma. ñāṇamathaviṁ ahaṁ.
Ekekaṁ 1 maṁ viharantaṁ buddhaseṭṭho upāgami
nāhaṁ jānāmi buddhoti akāsiṁ paṭisantharaṁ.
Karitvā paṭisanthāraṁ nāmagottaṁ apucchahaṁ
devatā nusi gandhabbo ādū 2 sakko purindado.
Ko vā tvaṁ kassa vā putto mahābrahmā idhāgato
virocasi disā sabbā udayaṁ suriyo yathā.
Sahassārāni cakkāni pāde dissanti mārisa
ko vā tvaṁ kassa vā putto kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ.
Nāmagottaṁ pavedehi saṁsayaṁ apanehi me
namhi devo na gandhabbo namhi sakko purindado.
Brahmabhāvo ca me natthi etesaṁ uttamo ahaṁ
atīto visayaṁ tesaṁ dālayiṁ kāmabandhanaṁ.
Sabbe kilese jhāpetvā patto sambodhimuttamaṁ
tassa vācaṁ suṇitvāhaṁ idaṁ vacanamabraviṁ.
Yadi buddhosi sabbaññū nisīda tvaṁ mahāmuni
tamahaṁ pūjayissāmi dukkhassantakaro tuvaṁ.
Pattharitvā jinacammaṁ adāsi satthuno ahaṁ
nisīdi tattha bhagavā sīhova girigabbhare.
Khippaṁ pabbatamāruyha ambassa phalamaggahiṁ
sālakalyāṇikaṁ pupphaṁ candanañca mahārahaṁ.
1 Ma. ekakaṁ. Yu. ekakammaṁ. 2 Yu. uda.
Khippaṁ paggayha taṁ sabbaṁ upetvā 1 lokanāyakaṁ
phalaṁ buddhassa datvāna sālapupphaṁ apūjayiṁ.
Candanaṁ anulimpitvā avandiṁ satthuno ahaṁ
pasannacitto sumano vipulāya ca pītiyā.
Ajinamhi nisīditvā sumedho lokanāyako
mama kammaṁ pakittesi hāsayanto mamaṁ tadā.
Iminā phaladānena gandhamālehi cūbhayaṁ
pañcavīse kappasate devaloke ramissati.
Anūnamanasaṅkappo vasavatti bhavissati
chabbīsatikappasate manussattaṁ gamissati.
Bhavissati cakkavatti cāturanto mahiddhiko
vekaraṁ 2 nāma nagaraṁ visukammena māpitaṁ.
Hessati sabbasovaṇṇaṁ nānāratanabhūsitaṁ
eteneva upāyena saṁsarissati yoniyo 3 .
Sabbattha sukhito 4 hutvā devatte atha mānuse
pacchime bhavasampatte brahmabandhu bhavissati.
Agārā abhinikkhamma anagāri bhavissati
aviññattipaccayo 5 hutvā nibbāyissatināsavo.
Idaṁ vatvāna sambuddho sumedho lokanāyako
mama nijjhāyamānassa pakkāmi anilañjase.
1 Yu. upesiṁ. 2 Ma. Yu. vebhāraṁ. 3 Ma. so bhave. Yu. yoniso.
4 Ma. pūjito. 5 Ma. abhiññāpāragū.
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṁ dehaṁ tusitaṁ 1 upapajjahaṁ.
Tusitato cavitvāna nibbattiṁ mātukucchiyā
bhoge me ūnatā natthi yamhi gabbhe vasāmahaṁ.
Mātukucchigate mayi annapānañca bhojanaṁ
mātuyā mama chandena nibbattati yathicchakaṁ.
Jātiyā pañcavassena pabbajiṁ anagāriyaṁ
oropitamhi kesamhi arahattaṁ apāpuṇiṁ.
Pubbakammaṁ gavesanto orena naddasaṁ ahaṁ
tiṁsakappasahassamhi mama kammaṁ anussariṁ.
Namo te purisājañña namo te purisuttama
tava sāsanamāgamma pattomhi acalaṁ padaṁ.
Tiṁsakappasahassamhi sambuddhamabhipūjayiṁ
duggatiṁ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṁ phalaṁ.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgova bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavo.
Svāgataṁ vata me āsi mama buddhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
1 Ma. tāvatiṁsamagacchahaṁ.
Itthaṁ sudaṁ āyasmā candanamāliyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Candanamāliyattherassa apadānaṁ samattaṁ.
Chaṭṭhaṁ dhātupūjakattherāpadānaṁ (486)

[76] Nibbute lokanāthamhi siddhatthe lokanāyake
mamaññātī samānetvā dhātupūjaṁ akāsahaṁ.
Catunavute ito kappe yaṁ dhātumabhipūjayiṁ
duggatiṁ nābhijānāmi dhātupūjāyidaṁ phalaṁ.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgova bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavo.
Svāgataṁ vata me āsi mama buddhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ āyasmā dhātupūjako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Dhātupūjakattherassa apadānaṁ samattaṁ.
Sattamaṁ puḷinuppādakattherāpadānaṁ (487)

[77] Pabbate himavantamhi devalo nāma tāpaso
tattha me caṅkamo āsi amanussehi māpito.
Jaṭābhārassa 1 bharito kamaṇḍaludharo tadā
uttamatthaṁ gavesanto pavanā nikkhamiṁ 2 tadā.
Cullāsītisahassāni sissā mayhaṁ upaṭṭhahuṁ
sakakammābhipasutā vasanti pavane tadā.
Assamā abhinikkhamma akaṁ puḷinacetiyaṁ
nānāpupphaṁ samānetvā taṁ cetiyaṁ apūjayiṁ.
Tattha cittaṁ pasādetvā assamaṁ pavisāmahaṁ
sabbe sissā samāgantvā etamatthaṁ apucchisuṁ 3 .
Puḷinena kato thūpo yaṁ tvaṁ deva namassasi
mayampi ñātumicchāma puṭṭho ācikkha no tuvaṁ.
Diṭṭhā no 4 vo mantapade cakkhumanto mahāyasā
te kho ahaṁ namassāmi buddhaseṭṭhe mahāyase.
Kīdisā te mahāvīrā sabbaññū lokanāyakā
kathaṁvaṇṇā kathaṁsīlā kīdisā te mahāyasā.
Battiṁsalakkhaṇā buddhā cattāriva 5 dijāpica
nettā gopakhumā 6 tesaṁ jiñjukaphalasannibhā.
Gacchamānā ca te buddhā yugamattañca pekkhare
na tesaṁ jāṇu nadati sandhisaddo na suyyati.
Gacchamānā ca sugatā aturitāva 7 gacchare
paṭhamaṁ dakkhiṇaṁ pādaṁ buddhānaṁ esa dhammatā.
1 Ma. Yu. jaṭābhārena. 2 Yu. abhinikkhamiṁ. 3 Ma. Yu. pucchiṁsu maṁ. 4 Ma. ... nu
mantapade. 5 Ma. Yu. cattāḷīsa. 6 Yu. gopamukhā. 7 Ma. uddharantāva.
Asambhītā ca te buddhā migarājāva kesarī
nevukkaṁsenti attānaṁ no ca vambhenti pāṇinaṁ.
Mānātimānato 1 muttā samā sabbesu pāṇisu
anattukkaṁsakā buddhā buddhānaṁ esa dhammatā.
Uppajjantā ca sambuddhā ālokaṁ dassayanti te
chabbikāraṁ 2 pakāsenti 3 kevalaṁ vasudhaṁ imaṁ.
Passanti nirayañcete nibbāti nirayo tadā
pavassati mahāmegho buddhānaṁ esa dhammatā.
Īdisā te mahānāgā atulā te 4 mahāyasā
vaṇṇato anatikkantā appameyyā tathāgatā.
Anumodiṁsu me vākyaṁ sabbe sissā sagāravā
tathāva 5 paṭipajjiṁsu yathāsatti yathābalaṁ.
Paṭipūjenti puḷinaṁ te 6 sakammābhilāsino
saddahantā mama vākyaṁ buddhattagatamānasā 7 .
Tadā cavitvā tusitā devaputto mahāyaso
uppajji mātukucchismiṁ dasasahassi kampatha.
Assamassāvidūramhi caṅkamamhiṭṭhito ahaṁ
sabbe sissā samāgantvā āgacchuṁ mama santike.
Usabhova mahi nadati migarājāva kujjati
suṁsumārova saḷati 8 kiṁ vipāko bhavissati.
1 Ma. Yu. mānāvamānato. 2 Ma. chappakāraṁ. 3 Yu. pakampenti. 4-5 Ma. Yu. ca.
6 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi. 7 Ma. buddhasakkatamānasā. 8 Yu. saddati.
Yaṁ pakittemi sambuddhaṁ sikatā thūpasantike
so dāni bhagavā satthā mātukucchimupāgami.
Tesaṁ dhammakathaṁ katvā 1 kittayitvā mahāmuniṁ
uyyojetvā sake sisse pallaṅke ābhujiṁ ahaṁ.
Balañca vata me khīṇaṁ byādhiko 2 paramenahaṁ
buddhaseṭṭhaṁ saritvāna tattha kālaṁ kato ahaṁ.
Sabbe sissā samāgantvā akaṁsu citakaṁ tadā
kalevarañca me gayha citakaṁ abhiropayuṁ.
Citakaṁ parivāretvā sīse katvāna añjaliṁ
sokasallaparetā te vikandiṁsu samāgatā.
Tesaṁ lālappamānānaṁ agamaṁ 3 citakantikaṁ
ahaṁ ācariyo tuyhaṁ mā socittha sumedhasā.
Sadatthe vāyameyyātha rattindivamatanditā
mā vo pamattā ahuttha khaṇo vo paṭipādito.
Sake sissenusāsitvā devalokaṁ punāgamiṁ
aṭṭhārasa 4 ca kappāni devaloke ahosahaṁ 5 .
Satānaṁ pañcakkhattuñca cakkavatti ahosahaṁ
anekasatakkhattuñca devarajjaṁ akārayiṁ.
Avasesesu kappesu vokiṇṇaṁ 6 saṁsariṁ ahaṁ
duggatiṁ nābhijānāmi uppādassa idaṁ phalaṁ.
1 Ma. vatvā. 2 Ma. byādhinā. 3 Ma. agamaṁ citakaṁ tadā. Yu. agamāsiṁ ....
4 Po. Yu. aṭṭhārasāhaṁ kappāni. 5 Ma. ramāmahaṁ. Yu. ramiṁ ahaṁ. 6 Ma. Yu.
vokiṇṇo.
Yathā komudike māse bahū pupphanti pādapā
tathevāhampi samaye pupphitomhi mahesinā 1 .
Viriyaṁ me dhuradhorayhaṁ yogakkhemādhivāhanaṁ
nāgova bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavo.
Satasahasse ito kappe yaṁ buddhamabhikittayiṁ
duggatiṁ nābhijānāmi kittanāya idaṁ phalaṁ.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgova bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavo.
Svāgataṁ vata me āsi mama buddhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ āyasmā puḷinuppādako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Puḷinuppādakattherassa apadānaṁ samattaṁ.
Aṭṭhamaṁ taraṇiyattherāpadānaṁ (488)

[78] Atthadassī tu bhagavā sayambhū lokanāyako
vinatānadiyā 2 tīre 3 upagañchi tathāgato.
Udakā abhinikkhamma kacchapo vārigocaro
buddhaṁ taritukāmohaṁ 4 upesiṁ lokanāyakaṁ.
1 Po. Yu. mahesino. 2 Yu. cinatānadiyā. 3 Ma. tīraṁ. 4 Ma. tāretukāmohaṁ.
Abhirūhatu maṁ buddho atthadassī mahāmuni
ahaṁ taṁ tārayissāmi dukkhassantaṁ karo tuvaṁ.
Mama saṅkappamaññāya atthadassī mahāyaso
ārohitvāna me piṭṭhiṁ aṭṭhāsi lokanāyako.
Yato sarāmi attānaṁ yato pattosmi viññutaṁ
sukhaṁ me tādisaṁ natthi phuṭṭhe 1 pādatale yathā.
Uttaritvāna sambuddho atthadassī mahāyaso
nadītīramhi ṭhatvāna imā gāthā abhāsatha.
Yāvatā vattate cittaṁ gaṅgāsotaṁ tarāmahaṁ
ayañca kacchapo rājā tāreti 2 mama puññavā.
Iminā buddhataraṇena mettacittavatāya ca
aṭṭhārase kappasate devaloke ramissati.
Devalokā idhāgantvā sukkamūlena codito
ekāsane nisīditvā kaṅkhāsotaṁ tarissati.
Yathāpi bhaddake khette bījaṁ appampi ropitaṁ
sammā dhāraṁ 3 pavassante phalaṁ toseti kassake 4 .
Tathevidaṁ buddhakhettaṁ sammāsambuddhadesitaṁ
sammā dhāraṁ 3 pavacchante phalaṁ maṁ tosayissati.
Padhānaṁ pahitattomhi upasanto nirūpadhi
sabbāsave pariññāya viharāmi anāsavo.
1 Po. Yu. yathā pādatale muni. 2 Ma. tāresi. 3 Ma. Yu. dhāre. 4 Ma.
kassakaṁ.
Aṭṭhārase kappasate yaṁ kammamakariṁ tadā
duggatiṁ nābhijānāmi taraṇāya idaṁ phalaṁ.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgova bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavo.
Svāgataṁ vata me āsi mama buddhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ āyasmā taraṇiyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Taraṇiyattherassa apadānaṁ samattaṁ.
Navamaṁ dhammarucittherāpadānaṁ 1 (489)

[79] Yadā dīpaṅkaro buddho sumedhaṁ byākari jino
aparimeyye ito kappe ayaṁ buddho bhavissati.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ
assatthamūle sambuddho bujjhissati mahāyaso.
Upatisso kolito ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko 2 upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
1 Ma. dhammaruciyatthera.... 2 Ma. Yu. nāma nāmena.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
citto āḷavako ceva aggā hessantupāsakā.
Khujjuttarā nandamātā aggā hessantupāsikā
bodhi imassa dhīrassa assatthoti pavuccati.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū namassanti katañjalī.
Tadāhaṁ māṇavo āsiṁ megho nāma susikkhito
sutvā byākaraṇaṁ seṭṭhaṁ sumedhassa mahāmuni.
Saṁvissaṭṭho bhavitvāna sumedhe karuṇālaye 1
pabbajantañca taṁ vīraṁ sahā 2 ca anupabbajiṁ.
Saṁvuto pāṭimokkhasmiṁ indriyesu ca pañcasu
suddhājīvo sato dhīro jinasāsanakārako.
Evaṁ viharamānohaṁ pāpamittena kenaci
niyojito anācāre sumaggā paridhaṁsito.
Vitakkavasiko hutvā sāsanato apakkamiṁ
pacchā tena kumittena payutto mātughātanaṁ.
Akariṁnantariyañca 3 ghātayiṁ duṭṭhamānaso
tato cuto mahāvīciṁ upapanno sudāruṇaṁ.
Vinipātaṁ gato santo saṁsariṁ dukkhito ciraṁ
na puno addasaṁ dhīraṁ sumedhaṁ narapuṅgavaṁ.
1 Ma. Yu. karuṇāsaye. 2 Ma. sahāva. Yu. saheva. 3 Ma. akariṁ ānantariyaṁ.
Yu. akarimanantariyañca.
Asmiṁ kappe samuddasmiṁ maccho āsiṁ timiṅgalo
disvāhaṁ sāgare nāvaṁ gocaratthamupāgamiṁ.
Disvā maṁ vāṇijā bhītā buddhaseṭṭhaṁ anussaruṁ
gotamoti mahāghosaṁ sutvā tehi udīritaṁ.
Pubbasaññaṁ saritvāna tato kālaṁ kato ahaṁ
sāvatthiyaṁ kule iddhe 1 jāto brāhmaṇajātiyaṁ.
Āsiṁ dhammaruci nāma sabbapāpajigucchako
disvāhaṁ lokapajjotaṁ jātiyā sattavassiko.
Mahājetavanaṁ gantvā pabbajiṁ anagāriyaṁ
upemi buddhaṁ tikkhattuṁ rattiyā divasassa ca.
Tadā 2 disvā muni āha sara 3 dhammarucīti maṁ
tatohaṁ avacaṁ buddhaṁ pubbakammaṁ vibhāvitaṁ 4 .
Suciraṁ satapuññalakkhaṇaṁ
patipubbe na visuddhipaccayā 5
ahamajja supekkhanaṁ vata
tava passāmi nirupamaṁ viggahaṁ.
Suciraṁ vihitaṁ 6 nu te mayā
sucirakkhena niravisositā 7
suciraṁ amalaṁ visodhitaṁ
nayanaṁ ñāṇamayaṁ mahāmune.
1 Yu. ucce. 2 Yu. disvā. 3 Ma. Yu. ciraṁ. 4 Ma. Yu. pabhāvitaṁ. 5
visuddhipaccayaṁ. 6 Ma. Yu. vihatattamo mayā. 7 Ma. Yu. nadīvisositā.
Cirakālasamaṅgito 1 tayā
avinaṭṭho punantaraṁ ciraṁ
punarajja samāgato tayā
nahi nassanti katāni gotama.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgova bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavo.
Svāgataṁ vata me āsi mama buddhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ āyasmā dhammaruci thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Dhammarucittherassa apadānaṁ samattaṁ.
Dasamaṁ sālamaṇḍapiyattherāpadānaṁ (490)

[80] Ajjhogahetvā sālavanaṁ sukato assamo mama
sālapupphehi sañchanno vasāmi pavane tadā.
Piyadassī tu 2 bhagavā sayambhū aggapuggalo
vivekakāmo sambuddho sālavanamupāgami.
Assamā abhinikkhamma pavanaṁ agamāsahaṁ
mūlaphalaṁ gavesanto āhiṇḍāmi vane tadā.
1 Yu. cirakālaṁ samāgato. 2 Ma. Yu. ca.
Tatthaddasāsiṁ sambuddhaṁ piyadassiṁ mahāyasaṁ
sunisinnaṁ samāpannaṁ virocantaṁ mahāvane.
Catudaṇḍe ṭhapetvāna buddhassa upari ahaṁ
maṇḍapaṁ sukataṁ katvā sālapupphehi chādayiṁ.
Sattāhaṁ dhārayitvāna maṇḍapaṁ sālachāditaṁ
tattha cittaṁ pasādetvā buddhaseṭṭhaṁ avandahaṁ.
Bhagavā tamhi samaye vuṭṭhahitvā samādhito 1
yugamattaṁ pekkhamāno nisīdi purisuttamo.
Sāvako varuṇo nāma piyadassissa satthuno
vasīsatasahassehi upagañchi vināyakaṁ.
Piyadassī tu bhagavā lokajeṭṭho narāsabho
bhikkhusaṅghe nisīditvā sitaṁ pātukari jino.
Anuruddho upaṭṭhāko piyadassissa satthuno
ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā apucchittha mahāmuniṁ.
Ko nu kho bhagavā hetu sitakammassa satthuno
kāraṇe vijjamānamhi satthā pātukare sitaṁ.
Sattāhaṁ pupphachadanaṁ 2 yo me dhāresi māṇavo
tassa kammaṁ saritvāna sitaṁ pātukariṁ ahaṁ.
Anokāsaṁ 3 na passāmi yantaṁ 4 puññaṁ vipaccati
devaloke manusse vā okāsova na sammati.
1 Yu. samādhino. 2 Ma. sālacchadanaṁ. 3 Po. Yu. okāsāhaṁ. 4 Ma. yattha.
Devaloke vasantassa puññakammasamaṅgino
yāvatā parisā tassa sālachannā bhavissati.
Tattha dibbehi naccehi gītehi vāditehi ca
ramissati sadā santo puññakammasamāhito.
Yāvatā parisā tassa gandhagandhi bhavissati
sālassa pupphavasso ca pavassissati tāvade.
Tato cutoyaṁ manujo mānusaṁ āgamissati
idhāpi sālachadanaṁ sabbakālaṁ dharissati 1 .
Idha naccañca gītañca sammatāḷasamāhitaṁ
parivāressantimaṁ niccaṁ buddhapūjāyidaṁ phalaṁ.
Uggacchante ca suriye sālavassampavassati
puññakammena saṁyuttaṁ vassati sabbakālikaṁ.
Aṭṭhārase kappasate okkākakulasambhavo
gotamo nāma nāmena satthā loke bhavissati.
Tassa dhammesu dāyādo oraso dhammanimmito
sabbāsave pariññāya nibbāyissatināsavo.
Dhammaṁ abhisamentassa sālachadanaṁ 2 bhavissati
citake jhāyamānassa chadanaṁ tattha hessati.
Vipākaṁ kittayitvāna piyadassī mahāmuni
parisāya dhammaṁ desesi tappento dhammavuṭṭhiyā.
1 Yu. dhariyyati. 2 Ma. sālacchannaṁ.
Tiṁsakappāni devesu devarajjamakārayiṁ
saṭṭhī ca sattakkhattuṁ ca cakkavatti ahosahaṁ.
Devalokā idhāgantvā labhāmi vipulaṁ sukhaṁ
idhāpi sālachadanaṁ maṇḍapassa idaṁ phalaṁ.
Ayaṁ pacchimako mayhaṁ carimo vattate bhavo
idhāpi sālachadanaṁ hessati sabbakālikaṁ.
Mahāmuniṁ tosayitvā gotamaṁ sakyapuṅgavaṁ
pattompi acalaṁ ṭhānaṁ hitvā jayaparājayaṁ.
Aṭṭhārase kappasate yaṁ buddhamabhipūjayiṁ
duggatiṁ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṁ phalaṁ.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgova bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavo.
Svāgataṁ vata me āsi mama buddhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ āyasmā sālamaṇḍapiyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Sālamaṇḍapiyattherassa apadānaṁ samattaṁ.
Uddānaṁ
paṁsukūlaṁ buddhasaññī bhisado ñāṇakittako
candanī dhātupūjī ca puḷinuppādakopica.
Taraṇo dhammaruciko sālamaṇḍapiyo tathā
gāthāsatāni dve honti ūnavīsatimeva ca.
Paṁsukūlavaggo ekūnapaññāsamo.
----------------------
Paññāsamo kiṁkaṇipupphavaggo
paṭhamaṁ tīṇikiṁkaṇipupphiyattherāpadānaṁ (491)