[736] Aniccatoti aniccānupassanā.
Dukkhatoti dukkhānupassanā.
1 Ma. Yu. abyādhi.
Rogatoti dukkhānupassanā.
Gaṇḍatoti dukkhānupassanā.
Sallatoti dukkhānupassanā.
Aghatoti dukkhānupassanā.
Ābādhatoti dukkhānupassanā.
Paratoti anattānupassanā.
Palokatoti anattānupassanā.
Ītitoti dukkhānupassanā.
Upaddavatoti dukkhānupassanā.
Bhayatoti dukkhānupassanā.
Upasaggatoti dukkhānupassanā.
Calatoti aniccānupassanā.
Pabhaṅgatoti aniccānupassanā.
Addhuvatoti aniccānupassanā.
Attāṇatoti dukkhānupassanā.
Aleṇatoti dukkhānupassanā.
Asaraṇatoti dukkhānupassanā.
Rittatoti dukkhānupassanā.
Tucchatoti anattānupassanā.
Suññatoti anattānupassanā.
Anattatoti anattānupassanā.
Ādīnavatoti dukkhānupassanā.
Vipariṇāmadhammatoti aniccānupassanā.
Asārakatoti anattānupassanā.
Aghamūlatoti dukkhānupassanā.
Vadhakatoti dukkhānupassanā.
Vibhavatoti aniccānupassanā.
Sāsavatoti dukkhānupassanā.
Saṅkhatatoti aniccānupassanā.
Mārāmisatoti dukkhānupassanā.
Jātidhammatoti dukkhānupassanā.
Jarādhammatoti dukkhānupassanā.
Byādhidhammatoti dukkhānupassanā.
Maraṇadhammatoti aniccānupassanā.
Sokadhammatoti dukkhānupassanā.
Paridevadhammatoti dukkhānupassanā.
Upāyāsadhammatoti dukkhānupassanā.
Saṅkilesadhammatoti dukkhānupassanā.
Imehi cattārīsāya ākārehi anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati
imehi cattārīsāya ākārehi sammattaniyāmaṁ okkamati.
Imehi cattārīsāya ākārehi anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhantassa
imehi cattārīsāya ākārehi sammattaniyāmaṁ okkamantassa kati
aniccānupassanā kati dukkhānupassanā kati anattānupassanā.
Pañcavīsati anattānupassanā paññāsaṁ aniccānupassanā
sataṁ pañcavīsatiñceva yāni dukkhe pavuccareti.
Vipassanākathā niṭṭhitā.
-----------------
Paññāvagge mātikakathā

[737] Nicchāto muccatīti 1 vimokkho vijjāvimutti
adhisīlaṁ adhicittaṁ adhipaññā passaddhi ñāṇaṁ dassanaṁ suddhi 2
nekkhammaṁ nissaraṇaṁ paviveko vossaggo cariyā jhānavimokkho
bhāvanādhiṭṭhānajīvitaṁ 3 .
Nicchātoti nekkhammena kāmacchandato nicchāto abyāpādena
byāpādato nicchāto .pe. Paṭhamajjhānena nīvaraṇehi
nicchāto .pe. Arahattamaggena sabbakilesehi nicchāto muccati 4 .
Vimokkhoti nekkhammena kāmacchandato muccatīti vimokkho
abyāpādena byāpādato muccatīti vimokkho .pe. Paṭhamajjhānena
nīvaraṇehi muccatīti vimokkho .pe. Arahattamaggena
1 Sī. Ma. - mokkho vimokkho. evamuparipi. niccato vimuttīti.
2 Ma. Yu. visuddhi. 3 Ma. Yu. bhāvanā adhiṭṭhānaṁ jīvitaṁ. 4 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.
Sabbakilesehi muccatīti vimokkho.
Vijjāvimuttīti nekkhammaṁ vijjatīti vijjā kāmacchandato
muccatīti vimutti vijjanto muccati muccanto vijjatīti vijjāvimutti
abyāpādaṁ 1 vijjatīti vijjā byāpādato muccatīti
vimutti vijjanto muccati muccanto vijjatīti vijjāvimutti .pe.
Arahattamaggo vijjatīti vijjā sabbakilesehi muccatīti vimutti
vijjanto muccati muccanto vijjatīti vijjāvimutti.

[738] Adhisīlaṁ adhicittaṁ adhipaññāti nekkhammena kāmacchandaṁ
saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi
dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi yo tattha saṁvaraṭṭho ayaṁ adhisīlasikkhā
yo tattha avikkhepaṭṭho ayaṁ adhicittasikkhā yo tattha
dassanaṭṭho ayaṁ adhipaññāsikkhā abyāpādena byāpādaṁ
saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi .pe. Arahattamaggena sabbakilese saṁvaraṭṭhena
sīlavisuddhi avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi
yo tattha saṁvaraṭṭho ayaṁ adhisīlasikkhā yo tattha avikkhepaṭṭho
ayaṁ adhicittasikkhā yo tattha dassanaṭṭho ayaṁ adhipaññāsikkhā.

[739] Passaddhīti nekkhammena kāmacchandaṁ paṭippassambheti
abyāpādena byāpādaṁ paṭippassambheti .pe. Arahattamaggena
sabbakilese paṭippassambheti.
Ñāṇanti kāmacchandassa pahīnattā nekkhammaṁ ñātaṭṭhena
1 Ma. Yu. abyāpādo.
Ñāṇaṁ byāpādassa pahīnattā abyāpādo ñātaṭṭhena ñāṇaṁ .pe.
Sabbakilesānaṁ pahīnattā arahattamaggo ñātaṭṭhena ñāṇaṁ.
Dassananti kāmacchandassa pahīnattā nekkhammaṁ diṭṭhattā
dassanaṁ byāpādassa pahīnattā abyāpādo diṭṭhattā dassanaṁ .pe.
Sabbakilesānaṁ pahīnattā arahattamaggo diṭṭhattā dassanaṁ.
Visuddhīti kāmacchandaṁ pajahanto nekkhammena visujjhati byāpādaṁ
pajahanto abyāpādena visujjhati .pe. Sabbakilese
pajahanto arahattamaggena visujjhati.

[740] Nekkhammanti kāmānametaṁ nissaraṇaṁ yadidaṁ nekkhammaṁ
rūpānametaṁ nissaraṇaṁ yadidaṁ āruppaṁ yaṁ kho pana
kiñci bhūtaṁ saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ nirodho tassa nekkhammaṁ
byāpādassa abyāpādo nekkhammaṁ thīnamiddhassa ālokasaññā
nekkhammaṁ .pe..
Nissaraṇanti kāmānametaṁ nissaraṇaṁ yadidaṁ nekkhammaṁ
rūpānametaṁ nissaraṇaṁ yadidaṁ āruppaṁ yaṁ kho pana kiñci bhūtaṁ
saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ nirodho tassa nissaraṇaṁ kāmacchandassa
nekkhammaṁ nissaraṇaṁ byāpādassa abyāpādo nissaraṇaṁ .pe.
Sabbakilesānaṁ arahattamaggo nissaraṇaṁ.
Pavivekoti kāmacchandassa nekkhammaṁ paviveko byāpādassa
abyāpādo paviveko .pe. Sabbakilesānaṁ arahattamaggo
Paviveko.
Vossaggoti nekkhammena kāmacchandaṁ vossajjati abyāpādena
byāpādaṁ vossajjati .pe. Arahattamaggena sabbakilese
vossajjati.
Cariyāti kāmacchandaṁ pajahanto nekkhammena carati byāpādaṁ
pajahanto abyāpādena carati .pe. Sabbakilese pajahanto
arahattamaggena carati.
Jhānavimokkhoti nekkhammaṁ jāyatīti jhānaṁ kāmacchandaṁ
jhāpetīti jhānaṁ jāyanto muccatīti jhānavimokkho jhāpento
muccatīti jhānavimokkho jāyantīti dhammā jhāpentīti kilese
jāte ca jhāpe ca jānātīti jhānavimokkho abyāpādo
jāyatīti jhānaṁ byāpādaṁ jhāpetīti jhānaṁ ālokasaññā jāyatīti
jhānaṁ .pe. Thīnamiddhaṁ jhāpetīti jhānaṁ .pe. Arahattamaggo
jāyatīti jhānaṁ sabbakilese jhāpetīti jhānaṁ jāyanto
muccatīti jhānavimokkho jhāpento muccatīti jhānavimokkho
jāyantīti dhammā jhāpentīti kilese jāte ca jhāpe ca
jānātīti jhānavimokkho.

[741] Bhāvanādhiṭṭhānajīvitanti kāmacchandaṁ pajahanto
nekkhammaṁ bhāvetīti bhāvanāsampanno nekkhammavasena cittaṁ adhiṭṭhātīti
adhiṭṭhānasampanno svāyaṁ evaṁ bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno
Samaṁ jīvati no visamaṁ sammā jīvati no micchā visuddhaṁ
jīvati no kiliṭṭhanti ājīvasampanno svāyaṁ evaṁ bhāvanāsampanno
adhiṭṭhānasampanno ājīvasampanno yaññadeva parisaṁ
upasaṅkamati yadi khattiyaparisaṁ yadi brāhmaṇaparisaṁ yadi gahapatiparisaṁ
yadi samaṇaparisaṁ visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto taṁ kissahetu
tathā hi so bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno ājīvasampanno
byāpādaṁ pajahanto abyāpādaṁ bhāvetīti bhāvanāsampanno thīnamiddhaṁ
pajahanto ālokasaññaṁ bhāvetīti bhāvanāsampanno uddhaccaṁ
pajahanto avikkhepaṁ bhāvetīti bhāvanāsampanno vicikicchaṁ pajahanto
dhammavavatthānaṁ bhāvetīti bhāvanāsampanno avijjaṁ pajahanto
ñāṇaṁ 1 bhāvetīti bhāvanāsampanno aratiṁ pajahanto pāmujjaṁ
bhāvetīti bhāvanāsampanno nīvaraṇaṁ 2 pajahanto paṭhamajjhānaṁ bhāvetīti
bhāvanāsampanno .pe. Sabbakilese pajahanto arahattamaggaṁ
bhāvetīti bhāvanāsampanno arahattamaggavasena cittaṁ adhiṭṭhātīti
adhiṭṭhānasampanno svāyaṁ evaṁ bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno
samaṁ jīvati no visamaṁ sammā jīvati no micchā visuddhaṁ jīvati
no kiliṭṭhanti ājīvasampanno svāyaṁ evaṁ bhāvanāsampanno
adhiṭṭhānasampanno ājīvasampanno yaññadeva parisaṁ upasaṅkamati
yadi khattiyaparisaṁ yadi brāhmaṇaparisaṁ yadi gahapatiparisaṁ yadi
samaṇaparisaṁ visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto taṁ kissahetu
1 Ma. vijjaṁ. 2 Ma. nīvaraṇe.
Tathā hi so bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno ājīvasampannoti.
Mātikakathā niṭṭhitā.
Paṭisambhidāpakaraṇaṁ samattaṁ.
Tatruddānaṁ bhavati
ñāṇaṁ diṭṭhi ca assāsaṁ 1 indriyaṁ vimokkhena pañcamaṁ
gatikammaṁ vipallāso maggo maṇḍena 2 te dasa
yuganaddhaṁ saccabojjhaṅgā mettā virāgena pañcamaṁ
paṭisambhidā dhammacakkaṁ lokuttaraṁ balaṁ suññato te dasa 3
paññā iddhi abhisamayo vivekaṁ cariyena 4 pañcamaṁ
pāṭihiriyañca samasīsañca 5 satipaṭṭhānaṁ vipassanā 6
tatiye paññavaggamhi mātikāya ca te dasāti.
[7]-
Tivaggo yassa vikkhepo 8 paṭisambhidāpakaraṇe
anantanayamaggesu gambhīro sāgarūpamo
nabhaṁ ca tārakākiṇṇaṁ thūlo jātassaro yathā
kathikānaṁ vilāsāya yoginaṁ ñāṇajotananti.
Iti paṭisambhidā niṭṭhitā.
-------------
1 Yu. ānāpānaṁ. 2 Yu. maṇḍoti. 3 Ma. ñāṇaṁ ... te dasāti ime pāṭhā
natthi. Yu. te dasāti idaṁ pāṭhadvayaṁ natthi. 4 Ma. Yu. viveko cariyapañcamo.
5 Ma. pāṭihāri samasīsi. Yu. paṭihāriyañca .... 6 Yu. sati vipassanamātikāti.
7 Ma. mahāvaggo yuganaddho paññāvaggo ca nāmako. 8 Ma. tayova vaggo imamhi.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa
apadānaṁ
-----
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
Paṭhamo buddhavaggo
paṭhamaṁ buddhāpadānaṁ

[1] Tathāgataṁ jetavane vasantaṁ
apucchi vedehamunī nataṅgo
sabbaññubuddhā kira nāma honti
bhavanti te hetuhi kehi dhīrā 1 .
Tadāha sabbaññuvaro mahesī
ānandabhaddaṁ madhurassarena
ye sabbabuddhesu katādhikārā
aladdhamokkhā jinasāsanesu.
Teneva sambodhimukhena dhīrā
ajjhāsayenāpi mahābalena
paññāya tejena sutikkhapaññā
sabbaññubhāvaṁ anupāpuṇanti.
1 Ma. dhīra.
Ahampi pubbabuddhesu buddhattaṁ abhipatthayiṁ
tiṁsa pārami sampuṇṇā [1]- dhammarājā asaṅkhiyā.
Sambodhiṁ buddhaseṭṭhānaṁ sasaṅghe lokanāyake
dasaṅgulī namassitvā sirasā abhivādaye 2 .
Yāvatā buddhakhettesu ratanā vijjantisaṅkhiyā
ākāsaṭṭhā ca bhummaṭṭhā manasā sabbamāhare 3 .
Tattha rūpiyabhūmiyaṁ pāsādaṁ māpaye ahaṁ
nekabhummaṁ ratanamayaṁ 4 ubbiddhaṁ nabhamuggataṁ.
Vicittathamabhaṁ sukataṁ suvibhattaṁ mahārahaṁ
kanakāmayasaṅghāṭaṁ 5 kontacchattehi maṇḍitaṁ.
Paṭhamā veḷuriyā bhūmi vimalabbhasamā subhā
naḷinājalajākiṇṇā 6 varakañcanabhūmiyā.
Pahaṭṭhasākhāpavāḷa- vaṇṇā lohitakā subhā 7
indagopakavaṇṇābhā bhūmi obhāsatī disā.
Suvibhattā gharamukhā niyyuhā 8 sīhapañjarā
caturo vedikā jālā gandhāveḷā manoramā.
Nīlā pītā lohitakā odātā suddhakāḷakā
kūṭāgāravarūpetā sattaratanabhūsitā.
Olokamayā padumā vāḷavihaṅgasobhitā
nakkhattatārakākiṇṇā candasuriyehi 9 maṇḍitā.
1 Ma. manasāyeva hutvāna dhammarājā asaṅkhiyā.
atha buddhāpadānāni suṇātha suddhamānasā.
2 Ma. abhivādayiṁ. 3. Ma. sabbamāhariṁ. 4 Ma. ratanāmayaṁ. 5 Ma. kanakamaya-.
6 Ma. naḷinajalajākiṇṇā. 7 Ma. pavāḷasā pavāḷavaṇṇā kāci lohitakā subhā.
8 Ma. niyyūhā. 9 Ma. candasūrehi.
Hemajālena sañchannā soṇṇakiṁkiṇikāyutā
vātavegena kujjanti soṇṇajālā 1 manoramā.
Mañjeṭṭhakaṁ lohitakaṁ pītakaṁ haripañjaraṁ
nānāraṅgehi saṁcittaṁ 2 ussitaddhajamālinī.
Nānā 3 bahūnekasatā phalakā 4 rajatāmayā
maṇimayā lohitaṅkā masāragallamayā tathā.
Nānāsayanacittitā 5 saṇhakāsikasanthatā
kambalā dukulā cīnā pattuṇṇā paṇḍupāvurā.
Vividhattharaṇaṁ sabbaṁ manasā paññapemahaṁ
tāsu tāsveva bhūmīsu ratanakūṭalaṅkatā.
Maṇiverocanā ukkā dhārayantā sutiṭṭhare
sobhanti esikā thambhā subhā kañcanatoraṇā.
Jambonadā sāramayā atho rajatamayāpica
nekāsandhī suvibhattā kavāṭaggalacittitā.
Ubhato puṇṇaghaṭānekā padumuppalasaṁyutā
atīte sabbabuddhe ca sasaṅghe lokanāyake.
Pakativaṇṇarūpena nimminitvā sasāvake
tena dvārena pavīsitvā sabbabuddhā sasāvakā.
Sabbasovaṇṇamaye pīṭhe nisinnā ariyamaṇḍalā
ye ca etarahi atthi buddhā loke anuttarā.
1 Ma. soṇṇamālā. 2 Ma. sampitaṁ. 3 Ma. na naṁ. 4 Ma. phalikā.
5 Ma. nānāsayanavicittā.
Atītā 1 vattamānā ca bhavanaṁ sabbe samāruhuṁ
paccekabuddhenekasate sayambhū aparājite.
Atīte vattamāne ca bhavanaṁ sabbe samāruhuṁ
kapparukkhā bahū atthi ye dibbā ye ca mānusā.
Sabbaṁ dussaṁ samāhantvā acchādemi ticīvaraṁ
khajjabhojjaṁ sāyaniyaṁ sampannaṁ pānabhojanaṁ.
Maṇimaye subhe patte sampūretvā adāsahaṁ
dibbavatthā samāhutvā maṭṭhā cīvarasaṁyutā.
Madhurā sakkharā ceva telā ca madhuphāṇitā
tappitā paramannena sabbe ariyamaṇḍalā.
Ratanagabbhaṁ pavīsitvā kesarīva guhāsaye
mahārahamhi sayane sīhaseyyamakappayuṁ.
Sampajānā samuṭṭhāya seyye pallaṅkamābhajuṁ
gocaraṁ sabbabuddhānaṁ jhānaratisamappitā.
Aññe dhammāni desenti aññe kīḷanti iddhiyā
appanāyapi kīḷanti abhiññāvasibhāvitā.
Vikubbanā vikubbanti anekasatasahassiyo
buddhāpi buddhe pucchanti visayaṁ sabbaññumālayaṁ.
Gambhīraṁ nipuṇaṁ ṭhānaṁ paññāya vinibujjhare
sāvakā buddhe pucchanti buddhā pucchanti sāvake.
1 Ma. atīte. 2 samāhariṁ.
Aññamaññañca pucchanti 1 aññamaññaṁ byākaronti te
buddhā paccekabuddhā ca sāvakā paricārakā.
Evaṁ ratīsu ramamānā pāsādebhiramanti te
chattātichattā tiṭṭhanti ratanāveḷusannibhā 2 .
Suvaṇṇajālasaṁyuttaṁ rajatajālakhacitaṁ 3
muttājālaparikkhittaṁ 4 sabbe dhārentu matthake.
Bhavanti 5 celavitānā soṇṇatārakacittitā
vicittā malayavitatā sabbe dhārentu matthake.
Vitatā malayadāmehi gandhadāmehi sobhitā
dussadāmehi parikiṇṇā ratanadāmabhūsitā.
Pupphābhikiṇṇā suvicittā surabhigandhadhūpitā
gandhapañcāṅgulaṅkatā hemacchadanachāditā.
Catuddisā pokkharañño padumuppalasanthatā
sovaṇṇarūpe khāyantu padumareṇurajuggatā.
Pupphantu pādapā sabbe pāsādassa samantato
sayañca pupphā muñcitvā gantvā bhavanamokiruṁ.
Sikhino tattha naccantu dibbā haṁsā pakujjare
karavikā ca gāyantu dijasaṅghā samantato.
Bheriyo sabbā vajjantu vīṇā sabbā ravantu tā 6
sabbā saṅgīti vattantu pāsādassa samantato.
1 Ma. pucchitvā. 2 Ma. chattā tiṭṭhantu ratanā kāñcanāveṭhapantikā. 3 Ma.
ayaṁ upaḍḍhagāthā natthi. 4 Ma. muttājālaparikkhittā. 5 Ma. bhavantu.
6 Ma. rasantu tā.
Yāvatā buddhakhettamhi cakkavāḷā 1 camūpari
mahantā jotisampannā acchiddā ratanāmayā.
Tiṭṭhantu soṇṇapallaṅkā dīparukkhā jalantu te
bhavantu ekapajjotā dasasahassaparamparā.
Gaṇikā lāsikā ceva naccantu accharāgaṇā
nānāraṅgā padissantu pāsādassa samantato.
Dumagge pabbatagge vā sinerugirimuddhane
ussāpemi dhajaṁ sabbaṁ vicittaṁ pañcavaṇṇikaṁ.
Narā nāgā ca gandhabbā sabbe devā upentu te
namassantā pañjalikā pāsādaṁ parivārayuṁ.
Yaṅkiñci kusalaṁ kammaṁ kattabbaṁ kiriyaṁ mama
kāyena vācāmanasā tidase sugataṁ kataṁ.
Ye sattā saññino atthi ye ca sattā asaññino
kataṁ puññaphalaṁ mayhaṁ sabbe bhāgī bhavantu te.
Ye 2 taṁ kataṁ suviditaṁ dinnaṁ puññaphalaṁ mayā
ye ca tattha na jānanti devā gantvā nivedayuṁ.
Sabbe lokamhi ye sattā jīvantāhārahetukā
manuññaṁ bhojanaṁ sabbe 3 labhantu mama cetasā.
Manasā dānaṁ mayā dinnaṁ manasā pasādamādayiṁ 4
pūjitvā 5 sabbasambuddhaṁ paccekānañca pūjayiṁ.
1 Ma. cakkavāḷe tato pare. 2 Ma. yesaṁ. 3 Ma. sabbaṁ. 4 Ma. pasādamāvahiṁ.
5 Ma. pūjitā sabbasambuddhā paccekā jinasāvakā.
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahetvā mānusaṁ dehaṁ tāvatiṁsaṁ agañchahaṁ.
Duve bhave pajānāmi devattaṁ atha mānusaṁ
aññaṁ gatiṁ na jānāmi manasā patthanāphalaṁ.
Devānaṁ adhiko homi bhavāmi manujādhipo
rūpalakkhaṇasampanno paññāya asamo bhave.
Bhojanaṁ vividhaṁ seṭṭhaṁ ratanañca anappakaṁ
nānāvidhāni vatthāni nabhasā khippaṁ upenti maṁ.
Paṭhabyā pabbate ceva ākāse udake vane
yattha 1 hatthaṁ pasāremi dibbā bhakkhā upenti maṁ.
Paṭhabyā pabbate ceva ākāse udake vane
yattha hatthaṁ pasāremi ratanā sabbe upenti me.
Paṭhabyā pabbate ceva ākāse udake vane
yattha hatthaṁ pasāremi sabbe gandhā upenti me.
Paṭhabyā pabbate ceva ākāse udake vane
yattha hatthaṁ pasāremi sabbe yānā upenti me.
Paṭhabyā pabbate ceva ākāse udake vane
yattha hatthaṁ pasāremi sabbe mālā upenti me.
Paṭhabyā pabbate ceva ākāse udake vane
yattha hatthaṁ pasāremi alaṅkārā upenti me.
1 Ma. yaṁ yaṁ. sabbattha īdisameva.
Paṭhabyā pabbate ceva ākāse udake vane
yattha hatthaṁ pasāremi sabbā kaññā upenti me.
Paṭhabyā pabbate ceva ākāse udake vane
yattha hatthaṁ pasāremi madhusakkharā upenti me.
Paṭhabyā pabbate ceva ākāse udake vane
yattha hatthaṁ pasāremi sabbe khajjā upenti me.
Adhane addhike jane yācake ca pathāvino
dadāmi taṁ dānavaraṁ sambodhivarapattiyā.
Nādento pabbataṁ selaṁ gajjento bahalaṁ giriṁ
sadevakaṁ hāsayanto buddho loke bhavāmahaṁ.
Disā dasavidhā loke yāyato natthi antakaṁ
tasmiñca disābhāgamhi buddhakhettā asaṅkhiyā.
Pabhā pakittitā mayhaṁ yamakā raṁsivāhanā
etthantare raṁsijālaṁ āloko vipulo bhave.
Ettake lokadhātumhi sabbe passantu maṁ janā
sabbeva 1 sumanā hontu sabbe maṁ anuvattare.
Visiṭṭhamadhuranādena amataṁ bherimāhare 2
etthantare janā sabbe suṇantu madhuraṁ giraṁ.
Dhammameghena vassante sabbe hontu anāsavā
ye tattha pacchimakā sattā sotāpannā bhavantu te.
1 Ma. sabbe maṁ anuvattantu yāva brahmanivesanaṁ. 2 Ma. bherimāhaniṁ.
Datvā dātabbakaṁ dānaṁ sīlaṁ pūre 1 asesato
nekkhammapāramiṁ gantvā patto sambodhimuttamaṁ.
Paṇḍite paripucchitvā katvā viriyamuttamaṁ
khantiyā pāramiṁ gantvā patto sambodhimuttamaṁ.
Katvā daḷhamadhiṭṭhānaṁ saccapārami pūraye
mettāya pāramiṁ gantvā patto sambodhimuttamaṁ.
Lābhālābhe sukhadukkhe sammānane vimānane
sabbattha samako hutvā patto sambodhimuttamaṁ.
Kosajjaṁ bhayato disvā viriyañcāpi khemato
āraddhaviriyā hotha esā buddhānusāsanī.
Vivādaṁ bhayato disvā avivādañca khemato
samaggā sakhilā hotha esā buddhānusāsanī.
Pamādaṁ bhayato disvā appamādañca khemato
bhāvethaṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ esā buddhānusāsanī.
Samāgatā bahū buddhā arahanto ca sabbaso
sambuddhe arahante ca vandamānā namassatha.
Evaṁ acintiyā buddhā buddhadhammā acintiyā
acintiyesu pasannānaṁ vipāko hotyacintiyoti.
Itthaṁ sudaṁ bhagavā attano buddhacaritaṁ sambodhayamāno 2
buddhāpadāniyaṁ nāma dhammapariyāyaṁ abhāsitthāti.
Buddhāpadānaṁ samattaṁ.
1 Ma. pūretvā. 2 Ma. sambhāvayamāno.
Dutiyaṁ paccekabuddhāpadānaṁ

[2] Atha paccekabuddhāpadānaṁ suṇātha.
Tathāgataṁ jetavane vasantaṁ
apucchi vedehamunī nataṅgo
paccekabuddhā kira nāma honti
bhavanti te hetuhi kehi dhīrā 1 .
Tadāha sabbaññuvaro mahesī
ānandabhaddaṁ madhurassarena
ye sabbabuddhesu 2 katādhikārā
aladdhamokkhā jinasāsanesu.
Teneva saṁvegamukhena dhīrā
vināpi buddhehi sutikkhapaññā
ārammaṇenāpi parittakena
paccekabodhiṁ anupāpuṇanti.
Sabbamhi lokamhi mamaṁ ṭhapetvā
paccekabuddhāna 3 samova natthi
tesaṁ imaṁ vaṇṇapadesamattaṁ
vakkhāmahaṁ sādhu mahāmunīnaṁ.
1 Ma. vīra. 2 Ma. pubbabuddhesu. 3 Ma. paccekabuddhehi.
Sayameva buddhāna mahāisīnaṁ
sādhūni vākyāni madhuṁva khuddaṁ
anuttaraṁ bhesajjaṁ patthayantā
suṇātha sabbe supasannacittā.
Paccekabuddhāna samāgatānaṁ
paramparaṁ byākaraṇāni yāni
ādīnavo yañca virāgavatthuṁ
yathā ca bodhiṁ anupāpuṇiṁsu.
Sarāgavatthūsu virāgasaññī
rattamhi lokamhi virattacittā
hitvā papañcaṁ 1 jitaphanditāni
tattheva bodhiṁ anupāpuṇiṁsu.
Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ
aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ
mettena cittena hitānukampī
eko care khaggavisāṇakappo.
Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ
aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ
na puttamiccheyya kuto sahāyaṁ
eko care khaggavisāṇakappo.
1 Ma. papañce.
Saṁsaggajātassa bhavanti snehā
snehanvayaṁ dukkhamidaṁ pahoti
ādīnavaṁ snehajaṁ pekkhamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Mitte suhajje anukampamāno
hāpeti atthaṁ paṭibandhacitto
etaṁ bhayaṁ santhave pekkhamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Vaṁso visālova yathā visatto
puttesu dāresu ca yā apekkhā
vaṁsakkaḷīrova asajjamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Migo araññamhi yathā abandho
yenicchakaṁ gacchati gocarāya
viññū naro seritaṁ pekkhamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Āmantanā hoti sahāyamajjhe
vāse ṭhāne gamane cārikāya
anabhijjhitaṁ seritaṁ pekkhamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe
puttesu pemaṁ vipulañca hoti
piyavippayogaṁ vijigucchamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Cātuddiso appaṭigho ca hoti
santussamāno itarītarena
parissayānaṁ sahitā achambhī
eko care khaggavisāṇakappo.
Dussaṅgahā pabbajitāpi eke
atho gahaṭṭhā gharamāvasantā
appossukko paraputtesu hutvā
eko care khaggavisāṇakappo.
Oropayitvā gihibyañjanāni
sañchinnapatto yathā koviḷāro
chetvāna vīro gihibandhanāni
eko care khaggavisāṇakappo.
Sace labhetha nipakaṁ sahāyaṁ
saddhiñcaraṁ sādhuvihāridhīraṁ
abhibhuyya sabbāni parissayāni
careyya tenattamano satimā.
No ce labhetha nipakaṁ sahāyaṁ
saddhiñcaraṁ sādhuvihāridhīraṁ
rājāva raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāya
eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
Addhā pasaṁsāma sahāyasampadaṁ
seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā
ete aladdhā anavajjabhojī
eko care khaggavisāṇakappo.
Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni
kammāraputtena suniṭṭhitāni
saṅghaṭṭamānāni duve bhujasmiṁ
eko care khaggavisāṇakappo.
Evaṁ dutiyena sahā mamassa
vācābhilāpo abhisajjanā vā
etaṁ bhayaṁ āyati pekkhamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Kāmā hi citrā madhurā manoramā
virūparūpena mathenti cittaṁ
ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā
eko care khaggavisāṇakappo.
Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca
rogo ca sallañca bhayañca metaṁ
etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā
eko care khaggavisāṇakappo.
Sītañca uṇhañca khudaṁ pipāsaṁ
vātātape ḍaṁsasiriṁsape ca
sabbānipetāni abhibhavitvā
eko care khaggavisāṇakappo.
Nāgova yūthāni vivajjayitvā
sañjātakhandho padumī uḷāro
yathābhirantaṁ viharaṁ araññe
eko care khaggavisāṇakappo.
Aṭṭhānataṁ saṅgaṇikāratassa
yaṁ phussaye 1 sāmayikaṁ vimuttiṁ
ādiccabandhussa vaco nisamma
eko care khaggavisāṇakappo.
Diṭṭhīvisūkāni upātivatto
patto niyāmaṁ paṭiladdhamaggo
uppannañāṇomhi anaññaneyyo
eko care khaggavisāṇakappo.
1 Ma. phassaye.
Nillolupo nikkuho nippipāso
nimmakkho niddhantakasāvamoho
nirāsayo sabbaloke bhavitvā
eko care khaggavisāṇakappo.
Pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayetha
anatthadassiṁ visame niviṭṭhaṁ
sayaṁ na seve pasutaṁ pamattaṁ
eko care khaggavisāṇakappo.
Bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajetha
mittaṁ uḷāraṁ paṭibhāṇavantaṁ
aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ
eko care khaggavisāṇakappo.
Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke
analaṅkaritvā anapekkhamāno
vibhūsanaṭṭhānā virato saccavādī
eko care khaggavisāṇakappo.
Puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ
dhanāni dhaññāni ca bandhavāni
hitvāna kāmāni yathodhikāni
eko care khaggavisāṇakappo.
Saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ
appassādo dukkhamevettha bhiyyo
kaṇḍo eso iti ñatvā matimā
eko care khaggavisāṇakappo.
Sandālayitvāna saṁyojanāni
jālaṁva bhitvā salilambucārī
aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Okkhittacakkhū na ca pādalolo
guttindriyo rakkhitamānasāno
anavassuto appariḍayhamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Ohārayitvā gihibyañjanāni
sañchinnapatto yathā pārichatto
kāsāyavattho abhinikkhamitvā
eko care khaggavisāṇakappo.
Rasesu gedhaṁ akaraṁ alolo
anaññaposī sapadānacārī
kule kule appaṭibaddhacitto
eko care khaggavisāṇakappo.
Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso
upakkilese byapanujja sabbe
anissito chejja sinehadosaṁ
eko care khaggavisāṇakappo.
Vipiṭṭhikatvāna sukhañca dukkhaṁ
pubbeva somanassaṁ domanassaṁ
laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhaṁ
eko care khaggavisāṇakappo.
Āraddhaviriyo paramatthapattiyā
alīnacitto akusītavutti
daḷhanikkamo thāmabalūpapanno
eko care khaggavisāṇakappo.
Paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno
dhammesu niccaṁ anudhammacārī
ādīnavaṁ sammasitā bhavesu
eko care khaggavisāṇakappo.
Taṇhakkhayaṁ patthayamappamatto
anelamūgo sutavā satimā
saṅkhātadhammo niyato padhānavā
eko care khaggavisāṇakappo.
Sīhova saddesu asantasanto
vātova jālamhi asajjamāno
padumaṁva toyena alimpamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Sīho yathā dāṭhabalī pasayha
rājā migānaṁ abhibhuyyacārī
sevetha pantāni senāsanāni
eko care khaggavisāṇakappo.
Mettaṁ upekkhaṁ karuṇaṁ vimuttiṁ
āsevamāno muditañca kāle
sabbena lokena avirujjhamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ
sandālayitvāna saṁyojanāni
asantasaṁ jīvitasaṅkhayamhi
eko care khaggavisāṇakappo.
Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā
nikkāraṇā dullabhā ajja mittā
attatthapaññā asucī manussā
eko care khaggavisāṇakappo.
Visuddhasīlā suvisuddhapaññā
samāhitā jāgariyānuyuttā
vipassakā dhammavisesadassī
maggaṅgabojjhaṅgagate vijaññā.
Suññappaṇidhiñca tathānimittaṁ
āsevayitvā jinasāsanamhi
ye sāvakattaṁ na vajanti dhīrā
bhavanti paccekajinā sayambhū.
Mahantadhammā bahudhammakāyā
cittissarā sabbadukkhoghatiṇṇā
udaggacittā paramatthadassī
sīhopamā khaggavisāṇakappā.
Santindriyā santamanā samādhī
paccantasattesu matippacārā
dīpā parattha idha vijjalantā
paccekabuddhā sattahitāme 1 .
Pahīnasabbāvaraṇā janindā
lokappadīpā ghanakañcanābhā
nissaṁsayaṁ lokasudakkhiṇeyyā
paccekabuddhā satatappitāme.
1 Ma. satataṁ hitā me.
Paccekabuddhāna subhāsitāni
caranti lokamhi sadevakamhi
sutvā tathā ye na karonti bālā
vajjanti 1 dukkhesu punappunante.
Paccekabuddhāna subhāsitāni
madhuṁ yathā khuddamivassavantaṁ
sutvā tathā ye paṭipattiyuttā
bhavanti te saccadasā sapaññā.
Paccekabuddhehi jinehi bhāsitā
gāthā 2 uḷārā abhinikkhamitvā
tā sakyasīhena naruttamena
pakāsitā dhammavijānanatthaṁ.
Lokānukampāya imāni tesaṁ
paccekabuddhāna vikubbitāni
saṁvegasaṅgamativaḍḍhanatthaṁ
sayambhusīhena pakāsitānīti.
Paccekabuddhāpadānaṁ samattaṁ.
Dutiyaṁ.
1 Ma. caranti. 2 Ma. kathā.
Tatiyaṁ sārīputtattherāpadānaṁ (1)
atha therāpadānaṁ suṇātha

[3] Himavantassa avidūre lambako nāma pabbato
assamo sukato mayhaṁ paṇṇasālā sumāpitā.
Uttānakūlā nadikā supatitthā manoramā
susuddhapuḷinākiṇṇā avidūre mamassamaṁ.
Asakkharā apabbhārā sādu appaṭigandhikā
sandanti nadikā tattha sobhayantā mamassamaṁ.
Kumbhīlā makarā cettha suṁsumārā ca kacchapā
sandanti 1 nadiyā tattha sobhayantā mamassamaṁ.
Pāṭhīnā pāvusā macchā valajā muñjarohitā
vagguḷā papatāyanti sobhayantā mamassamaṁ.
Ubhokūlesu nadiyā pupphino phalino dumā
ubhato atilambanti sobhayantā mamassamaṁ.
Ambā sālā ca tilakā pāṭalī sinduvāritā
dibbā gandhā sampavanti pupphitā mama assame.
Campakā salaḷā nīpā nāgapunnāgaketakā
dibbā gandhā sampavanti pupphitā mama assame.
1 Ma. caranti.
Atimuttā asokā ca bhaginīmālā ca pupphitā
aṅkolā bimbijālā ca pupphitā mama assame.
Ketakā kadalī ceva kebukā tiṇasūlikā
dibbā 1 gandhā sampavanti sobhayantā mamassamaṁ.
Kaṇikā kaṇṇikārā ca asanā añjanā bahū
dibbā 1 gandhā sampavanti sobhayantā mamassamaṁ.
Puṇṇāvā 2 giripuṇṇāvā 3 koviḷārā ca pupphitā
dibbā 1 gandhā sampavanti sobhayantā mamassamaṁ.
Uddālakā ca kuṭajā kadambā bakulā bahū
dibbā 1 gandhā sampavanti sobhayantā mamassamaṁ.
Āḷakā isimuggā ca kadalī mātuluṅgiyo
gandhodakena saṁvaḍḍhā phalāni dhārayanti te.
Aññe pupphanti padumā aññe jāyanti kesarī
aññe opupphā padumā pupphitā taḷake tadā.
Gabbhaṁ gaṇhanti padumā niddhāvanti muḷāliyo
siṅghāṭapattamākiṇṇā sobhayanti taḷake tadā.
Nayitā ambagaṇḍī ca uttarā 4 hi bandhujīvakā
dibbā gandhā sampavanti pupphitā taḷake tadā.
Pāṭhīnā pāvusā macchā valajā muñjarohitā
saṅkulā maggurā ceva vasanti taḷake tadā.
1 Ma. dibbagandhaṁ sambhavantā sobhayanti mamassamaṁ. 2-3 Ma. puṇṇāgā. girapuṇṇāgā.
4 Ma. uttarī.
Kumbhīlā suṁsumārā ca tantiggāhā ca rakkhasā
ogāhā 1 ajagarā ca vasanti taḷake tadā.
Pārevatā ravihaṁsā cakkavākā nadīcarā
kokilā suvasālikā upajīvanti taṁ saraṁ.
Kukkutthakā kuḷīrakā vane pokkharasātakā
dindibhā suvapotā ca upajīvanti taṁ saraṁ.
Haṁsā koñcā mayurā ca kokilā lambacūḷakā 2
campakā jīvajīvā ca upajīvanti taṁ saraṁ.
Kosikā poṭṭhasīsā ca kurarā senakā bahū
mahākāḷā ca sakuṇā upajīvanti taṁ saraṁ.
Pasadā 3 migā varāhā ca vakā bheraṇḍakā bahū
rohiccā suttapotā 4 ca upajīvanti taṁ saraṁ.
Sīhā byagghā ca dīpi ca acchakokataracchabhi 5
tidhappabhinnā mātaṅgā upajīvanti taṁ saraṁ.
Kinnarā vānarā ceva athopi vanakammikā
cetā ca luddakā ceva upajīvanti taṁ saraṁ.
Tindukāni piyālāni madhukā kāsamāriyo
dhuvaṁ phalāni dhārenti avidūre mamassamaṁ.
Kosumbhā 6 salaḷā nīpā 7 sāraphalasamāyutā
dhuvaṁ phalāni dhārenti avidūre mamassamaṁ.
1 Ma. oguhā. 2 Ma. tammacūḷakā. 3 Ma. pasadā ca varāhā ca camarā kaṇḍakā
bahū. 4 Ma. sukapotā. 5 Ma. acchakokataracchikā. 6 Ma. kosambhā.
7 Ma. nibbā.
Harītakā āmalakā ambā jambū vibhedakā
kolā bhallātakā billā phalāni dhārayanti te.
Āluvā ca kalambā ca biḷālitakkaḷāni ca
jīvakā sambakā ceva bahukā mama assame.
Assamassāvidūramhi taḷākāsi 1 sunimmitā
acchodakā sītajalā supatitthā manoramā.
Padumuppalasañchannā puṇḍarīkasamāyutā
mandālakehi sañchannā dibbo gandho pavāyati.
Evaṁ sabbaṅgasampanne pupphite phalite vane
sukate assame ramme viharāmi ahaṁ tadā.
Sīlavā vattasampanno jhāyī jhānarato sadā
pañcābhiññābalappatto suruci nāma tāpaso.
Catubbīsasahassāni sissā mayhaṁ upaṭṭhahuṁ
sabbeva brāhmaṇā ete jātimanto yasassino.
Lakkhaṇe itihāse ca sanighaṇḍusakeṭubhe
padakā veyyākaraṇā saddhamme pāramiṁ gatā.
Uppātesu nimittesu lakkhaṇesu ca kovidā
paṭhabyā bhummantalikkhe mama sissā susikkhitā.
Appicchā nipakā ete appāhārā alolupā
lābhālābhena santuṭṭhā parivārenti maṁ sadā.
1 Ma. taḷākāsuṁ.
Jhāyī jhānaratā dhīrā santacittā samāhitā
ākiñcaññaṁ patthayantā parivārenti maṁ sadā.
Abhiññāpāramippattā pettike gocare ratā
antalikkhacarā dhīrā parivārenti maṁ sadā.
Saṁvutā chasu dvāresu aneñjā rakkhitindriyā
asaṁsaṭṭhā ca te dhīrā mama sissā durāsadā.
Pallaṅkena nisajjāya ṭhānā caṅkamanena ca
vītināmenti te rattiṁ mama sissā durāsadā.
Rajjanīye na rajjanti dosanīye na dussare
mohanīye na muyhanti mama sissā durāsadā.
Iddhiṁ vimaṁsamānā te vattanti niccakālikaṁ
paṭhaviṁ te pakampenti sārambhena durāsadā.
Kīḷamānāva te sissā kīḷanti jhānakīḷitaṁ
jambuto phalamānenti mama sissā durāsadā.
Aññe gacchanti goyānaṁ aññe pubbavidehanaṁ
aññe ca uttarakuruṁ mama sissā durāsadā.
Purato pesenti te khāriṁ pacchato ca vajanti te
catubbīsasahassehi chāditaṁ hoti ambaraṁ.
Aggipākaṁ 1 anaggiṁ ca dantodukkhalikāpica
ambanā koṭikā keci pavattaphalabhojanā.
1 Ma. aggapākī anaggī ca.
Udakorohakā keci sāyaṁ pāto suciratā
toyābhisekacaraṇā 1 mama sissā durāsadā.
Parūḷhakacchanakhalomā paṅkadantā rajassirā
gandhitā sīlagandhena mama sissā durāsadā.
Pātova sannipātetvā jaṭilā uggatāpanā
lābhālābhaṁ pakittetvā gacchanti ambare tadā.
Etesaṁ pakkamantānaṁ mahāsaddo pavattati
ajinacammasaddena moditā honti devatā.
Disodisā pakkamanti antalikkhacarā isī
sakabalenupatthaddhā te gacchanti yathicchakaṁ.
Paṭhavīkampakā ete sabbeva nabhacārino
uggatejā duppasahā sāgarova akhobhiyā.
Ṭhānacaṅkamiyā keci keci nesajjikā isī
pavattabhojanā keci mama sissā durāsadā.
Mettāvihārino ete hitesī sabbapāṇinaṁ
anattukkaṁsakā sabbe na te vambhenti kassaci.
Sīharājāva sambhītā gajarājāva thāmavā
durāsadā byagghāriva āgacchanti mamantike.
Vijjādharā devatā ca nāgagandhabbarakkhasā
kumbhaṇḍā dānavā garuḷā upajīvanti taṁ saraṁ.
1 Ma. toyābhisecanakarā.
Te jaṭākhāribharitā ajinuttaravāsino
antalikkhacarā sabbe upajīvanti taṁ saraṁ.
Tadānucchavikā ete aññamaññaṁ sagāravā
catubbīsasahassānaṁ khittasaddo na vijjati.
Pāde pādaṁ nikkhipantā appasaddā susaṁvutā
upasaṅkamma sabbe te sirasā vandare mamaṁ.
Tehi sissehi parivuto santehi ca tapassibhi
vasāmi assame tattha jhāyī jhānarato ahaṁ.
Isīnaṁ sīlagandhena pupphagandhena cūbhayaṁ
phalīnaṁ phalagandhena gandhito hoti assamo.
Rattindivaṁ na jānāmi arati me na vijjati
sake sisse ovadanto bhiyyo hāsaṁ labhāmahaṁ.
Pupphānaṁ pupphamānānaṁ phalānañca vipaccataṁ
dibbā gandhā pavāyanti sobhayantā mamassamaṁ.
Samādhimhā vuṭṭhahitvā ātāpī nipako ahaṁ
khāribhāraṁ gahetvāna vanaṁ ajjhogahiṁ ahaṁ.
Uppāte supine cāpi lakkhaṇesu susikkhito
pavattamānaṁ mantapadaṁ dhārayāmi ahaṁ tadā.
Anomadassī bhagavā lokajeṭṭho narāsabho
vivekakāmo sambuddho himavantaṁ upāgami.
Ajjhogahetvā himavantaṁ aggo kāruṇiko muni
pallaṅkaṁ ābhujitvāna nisīdi purisuttamo.
Tamaddasāhaṁ sambuddhaṁ sappabhāsaṁ manoramaṁ
indīvaraṁva jalitaṁ ādittaṁva hutāsanaṁ.
Jalantaṁ dīparukkhaṁva vijjuṁva 1 gagaṇe yathā
suphullaṁ sālarājaṁva addasaṁ lokanāyakaṁ.
Ayaṁ nāgo mahāvīro dukkhassantakaro muni
imaṁ dassanamāgamma sabbadukkhā pamuccare.
Disvānāhaṁ devadevaṁ lakkhaṇaṁ upadhārayiṁ
buddho nu kho na vā buddho handa passāmi cakkhumaṁ.
Sahassārāni cakkāni dissanti caraṇuttame
lakkhaṇānissa disvāna niṭṭhaṁ gañchiṁ tathāgate.
Sammajjaniṁ gahetvā sammajjitvānahaṁ tadā
aṭṭha pupphe samānetvā buddhaseṭṭhaṁ apūjayiṁ.
Pūjayitvāna taṁ buddhaṁ oghatiṇṇamanāsavaṁ
ekaṁsaṁ ajinaṁ katvā namassiṁ lokanāyakaṁ.
Yena ñāṇena sambuddho viharati anāsavo
taṁ ñāṇaṁ kittayissāmi suṇātha mama bhāsato.
Samuddharayimaṁ lokaṁ sayambhu amitodaya
tava dassanamāgamma kaṅkhāsotaṁ taranti te.
1 Ma. vijjutaṁ.
Tuvaṁ satthā ca ketu ca dhajo yūpo ca pāṇinaṁ
parāyano patiṭṭhā ca dīpo ca dipaduttamo.
Sakkā samudde udakaṁ pametuṁ āḷhakena vā
na tveva tava sabbaññu ñāṇaṁ sakkā pametave.
Dhāretuṁ paṭhaviṁ sakkā ṭhapetvā tulamaṇḍale
na tveva tava sabbaññu ñāṇaṁ sakkā pametave.
Ākāsaṁ minituṁ sakkā rajjunā 1 aṅgulena vā
na tveva tava sabbaññu ñāṇaṁ sakkā pametave.
Mahāsamudde udakaṁ paṭhaviñcākhilañjahe
buddhañāṇaṁ upādāya upamāto na yujjare.
Sadevakassa lokassa cittaṁ yesaṁ pavattati
antojāligatā ete tava ñāṇamhi cakkhuma.
Yena ñāṇena pattosi kevalaṁ bodhimuttamaṁ
tena ñāṇena sabbaññu maddasi paratitthiye.
Imā gāthā paṭhetvāna suruci nāma tāpaso
ajinaṁ pattharitvāna paṭhaviyaṁ nisīdi so.
Cullāsītisahassāni ajjhogāḷho mahaṇṇave
accuggato tāvadeva girirājā pavuccati.
Tāva accuggato neru āyato vitthato ca so
cuṇṇito saṅkhabhedena 2 koṭisatasahassiyo.
1 Ma. rajjuyā. 2 Ma. aṇubhedena.
Lakkhe ṭhapiyamānamhi parikkhayamagacchatha
na tveva tava sabbaññu ñāṇaṁ sakkā pametave.
Sukhumacchikena jālena udakaṁ yo parikkhipe
ye keci udake pāṇā antojāligatā siyuṁ.
Tatheva hi mahāvīra ye keci puthutitthiyā
diṭṭhiggahaṇapakkhantā parāmāsena mohitā.
Tava suddhena ñāṇena anāvaraṇadassinā
antojāligatā ete ñāṇante nātivattare.
Bhagavā ca tamhi samaye anomadassī mahāyaso
vuṭṭhahitvā samādhimhā disaṁ olokayī jino.
Anomadassimunino nisabho nāma sāvako
parivuto satasahassehi santacittehi tādibhi.
Khīṇāsavehi suddhehi chaḷabhiññehi tādihi 1
cittamaññāya buddhassa upesi lokanāyakaṁ.
Antalikkhe ṭhitā tattha padakkhiṇamakaṁsu te
namassantā pañjalikā oruhuṁ 2 buddhasantike.
Amodassī bhagavā lokajeṭṭho narāsabho
bhikkhusaṅghe nisīditvā sitaṁ pātuṁ karī jino.
Varuṇo nāmupaṭṭhāko anomadassissa satthuno
ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā āpucchi lokanāyakaṁ.
1 Ma. jhāyibhi. 2 Ma. otaruṁ.
Ko nu kho bhagavā hetu sitakammassa satthuno
na hi buddhā ahetūhi sitaṁ pātuṁ karonti te.
Anomadassī bhagavā lokajeṭṭho narāsabho
bhikkhumajjhe nisīditvā imaṁ gāthaṁ abhāsatha.
Yo maṁ pupphena pūjesi ñāṇañcāpi anutthavi
tamahaṁ kittayissāmi suṇātha mama bhāsato.
Buddhassa giramaññāya sabbe devā samānusā 1
saddhammaṁ sotukāmā te sambuddhaṁ upasaṅkamuṁ.
Dasasu lokadhātūsu devakāyā mahiddhikā
saddhammaṁ sotukāmā te sambuddhaṁ upasaṅkamuṁ.
Hatthī assā rathā pattī senā ca caturaṅginī
parivāressantimaṁ niccaṁ buddhapūjāyidaṁ phalaṁ.
Saṭṭhī turiyasahassāni bheriyo samalaṅkatā
upaṭṭhissantimaṁ niccaṁ buddhapūjāyidaṁ phalaṁ.
Soḷasitthīsahassāni nāriyo samalaṅkatā
vicittavatthābharaṇā āmuttamaṇikuṇḍalā.
Āḷāramukhā 2 hasulā susaññā tanumajjhimā
parivāressantimaṁ niccaṁ buddhapūjāyidaṁ phalaṁ.
Kappasatasahassāni devaloke ramissati
sahassakkhattuṁ cakkavatti rājā raṭṭhe bhavissati.
1 Ma. samāgatā. 2 Po. aḷārapamhā.
Sahassakkhattuṁ devindo devarajjaṁ karissati
padesarajjaṁ vipulaṁ gaṇanāto asaṅkhayaṁ.
Pacchime bhavasampatte manussattaṁ gamissati
brāhmaṇisāriyā nāma dhārayissati kucchinā.
Mātuyā nāmagottena paññāyissatiyaṁ naro
sārīputtoti nāmena tikkhapañño bhavissati.
Asītikoṭī chaḍḍetvā pabbajissatikiñcano
gavesanto santipadaṁ carissati mahiṁ imaṁ.
Aparimeyye ito kappe okkākakulasambhavo
gotamo nāma gottena satthā loke bhavissati.
Tassa dhammesu dāyādo oraso dhammanimmito
sārīputtoti nāmena hessati aggasāvako.
Ayaṁ bhāgīrasī gaṅgā himavantā pabhāvitā
mahāsamuddamappeti tappayantī mahodadhiṁ.
Tathevāyaṁ sārīputto sakko tīsu visārado
paññāya pāramiṁ gantvā tappayissati pāṇino.
Himavantaṁ upādāya sāgarañca mahodadhiṁ
etthantare yaṁ puḷinaṁ gaṇanāto asaṅkhayaṁ.
Tampi sakkā asesena saṅkhyātuṁ gaṇanā yathā
na tveva sārīputtassa paññāyanto bhavissati.
Lakkhe ṭhapiyamānamhi khīye gaṅgāya vālukā
na tveva sārīputtassa paññāyanto bhavissati.
Mahāsamudde ūmiyo gaṇanāto asaṅkhayā
tatheva sārīputtassa paññāyanto na hessati.
Ārādhayitvā sambuddhaṁ gotamaṁ sakyapuṅgavaṁ
paññāya pāramiṁ gantvā hessati aggasāvako.
Pavattitaṁ dhammacakkaṁ sakyaputtena tādinā
anvattissati sammā vassanto dhammavuṭṭhiyo.
Sabbametaṁ abhiññāya gotamo sakyapuṅgavo
bhikkhusaṅghe nisīditvā aggaṭṭhāne ṭhapessati.
Aho me sukataṁ kammaṁ anomadassissa satthuno
yassādhikāraṁ 1 katvāna sabbattha pāramiṁ gato.
Aparimeyye kataṁ kammaṁ phalaṁ dassesi me idha
sumutto saravegova kilese jhāpayiṁ ahaṁ.
Asaṅkhataṁ gavesanto nibbānaṁ acalaṁ padaṁ
vicinaṁ titthiye sabbe esāhaṁ saṁsariṁ bhave.
Yathāpi byādhiko poso pariyeseyya osathaṁ
vicineyya dhanaṁ sabbaṁ byādhito parimuttiyā.
Asaṅkhataṁ gavesanto nibbānaṁ amataṁ padaṁ
abbokiṇṇaṁ pañcasataṁ pabbajiṁ isipabbajaṁ.
1 Ma. yassāhaṁ kāraṁ.
Jaṭāya bhārabharito ajinuttaranivāsahaṁ 1
abhiññāpāramiṁ gantvā brahmalokaṁ agañchahaṁ.
Natthi bāhirake suddhi ṭhapetvā jinasāsanaṁ
ye keci buddhimā sattā sujjhanti jinasāsane.
Atthakāmaṁ 2 mamametaṁ na hi nisiṁ ahaṁ iti
asaṅkhataṁ gavesanto kutitthaṁ sañcariṁ ahaṁ.
Yathā sāratthiko poso kadaliṁ chetvāna phālaye
na tattha sāraṁ vindeyya sārena rittako hi so.
Tatheva titthiyā loke nānādiṭṭhī bahū janā
asaṅkhatena rittā te sārena kadalī yathā.
Pacchime bhavasampatte brahmabandhu ahosahaṁ
mahābhogaṁ chaḍḍayitvāna pabbajiṁ anagāriyaṁ.
Paṭhamabhāṇavāraṁ.
Ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṁ vedāna pāragū
brāhmaṇo sañjayo nāma tassa mūle vasāmahaṁ.
Sāvako te mahāvīra assaji nāma brāhmaṇo
durāsado uggatejo piṇḍāya caratī tadā.
Tamaddasāsiṁ sappaññaṁ muniṁ mone samāhitaṁ
santacittaṁ mahānāgaṁ suphullaṁ padumaṁ yathā.
1 Ma. ajinuttaranivāsano. 2 Ma. atthakāmamayaṁ etaṁ na yidaṁ itihītihaṁ.
Disvā me cittamuppajji sudantaṁ suddhamānasaṁ
usabhaṁ pavaraṁ vīraṁ arahāyaṁ bhavissati.
Pāsādiko iriyati abhirūpo susaṁvuto
uttame damathe danto amatadassī bhavissati.
Yannūnāhaṁ uttamatthaṁ puccheyyaṁ tuṭṭhamānasaṁ
so ce 1 puṭṭho kathissati paṭipucchāmahantadā.
Piṇḍacāraṁ 2 carantassa pacchato agamāsahaṁ
okāsaṁ paṭimānento pucchituṁ amataṁ padaṁ.
Vīthantare anuppattaṁ upagantvāna pucchahaṁ
kathaṁ gottosi tvaṁ vīra 3 kassa sissosi mārisa.
So me puṭṭho viyākāsi asambhītova kesarī
buddho loke samuppanno tassa sissomhi āvuso 4 .
Kidisante mahāvīra anujāta mahāyasa 5
buddhassa sāsanaṁ dhammaṁ sādhu me kathayassu bho.
So me puṭṭho kathī sabbaṁ gambhīraṁ nipuṇaṁ padaṁ
taṇhāsallassa hantāraṁ sabbadukkhāpanūdanaṁ.
Ye dhammā hetupabhavā tesaṁ hetuṁ tathāgato āha
tesañca yo nirodho evaṁvādī mahāsamaṇo.
Sohaṁ vissajjite pañhe paṭhamaṁ phalamajjhagaṁ
virajo vimalo āsiṁ sutvāna jinasāsanaṁ.
1 Ma. Yu. me. 2 Ma. piṇḍapātaṁ. 3 Yu. dhīra. 4 Yu. sāvako. 5 Yu. mahāyaso.
Sutvāna munino vākyaṁ passitvā dhammamuttamaṁ
pariyogāḷhasaddhammo imaṁ gāthaṁ abhāsahaṁ.
Eseva dhammo yadi tāvadeva paccabyathā padamasokaṁ
adiṭṭhaṁ abbhatītaṁ bahukehi kappanahutehi.
Yohaṁ dhammaṁ gavesanto kutitthe sañcariṁ ahaṁ
so me attho anuppatto kālo me nappamajjituṁ.
Tositohaṁ assajinā patvāna acalaṁ padaṁ.
Sahāyakaṁ gavesanto assamaṁ agamāsahaṁ
dūratova mamaṁ disvā sahāyo me susikkhito
iriyāpathasampanno idaṁ vacanamabravi.
Pasannamukhanettosi munibhāvova dissati
amatādhigato kacci nibbānaṁ accutaṁ padaṁ.
Subhānurūpo āyāsi āneñjakārito viya
dantova 1 dantadamathe 2 upasantosi brāhmaṇa.
Amataṁ mayā adhigataṁ sokasallavinodanaṁ
tuvaṁpi taṁ adhigacchehi 3 gacchāma buddhasantikaṁ.
Sādhūti so paṭissutvā sahāyo me susikkhito
hatthena hatthaṁ gaṇhitvā upāgamma tavantikaṁ 4 .
Ubhopi pabbajissāma sakyaputta tavantike.
Tava sāsanamāgamma viharāma anāsavā.
1 Yu. ca. 2 Ma. dantadamatho. Yu. uttadamathe. 3 Ma. adhigacchesi.
4 Yu. upāgamī satthu santikaṁ.
Kolito iddhiyā seṭṭho ahaṁ paññāya pārago
ubhova ekato hutvā sāsanaṁ sobhayāma se.
Apariyositasaṅkappo kutitthe sañcariṁ ahaṁ
tava dassanamāgamma saṅkappo pūrito mama.
Paṭhaviyaṁ patiṭṭhāya pupphanti samaye dumā
dibbā gandhā sampavanti tosenti sabbapāṇinaṁ.
Tathevāhaṁ mahāvīra sakyaputta mahāyasa
sāsane vo 1 patiṭṭhāya samayesāmi pupphituṁ.
Vimuttipupphamesanto bhavasaṁsāramocanaṁ
vimuttipupphalābhena tosemi sabbapāṇinaṁ.
Yāvatā buddhakhettamhi ṭhapetvāna mahāmuniṁ
paññāya sadiso natthi tava puttassa cakkhuma.
Suvinītā ca te sissā parisā ca susikkhitā
uttame damathe dantā parivārenti taṁ sadā.
Jhāyī jhānaratā dhīrā santacittā samāhitā
munī moneyyasampannā parivārenti taṁ sadā.
Appicchā nipakā dhīrā appāhārā alolupā
lābhālābhena santuṭṭhā parivārenti taṁ sadā.
Āraññikā dhutaratā jhāyino lūkhacīvarā
vivekābhiratā dhīrā parivārenti taṁ sadā.
1 Ma. Yu. te.
Paṭipannā phalaṭṭhā ca sekhā phalasamaṅgino
āsiṁsakā 1 uttamatthaṁ parivārenti taṁ sadā.
Sotāpannā ca vimalā sakadāgāmino ca ye
anāgāmī ca arahā parivārenti taṁ sadā.
Satipaṭṭhānakusalā bojjhaṅgabhāvanāratā
sāvakā vo 2 bahū sabbe parivārenti taṁ sadā.
Iddhipādesu kusalā samādhibhāvanāratā
sammappadhānamanuyuttā parivārenti taṁ sadā.
Tevijjā chaḷabhiññā ca iddhiyā pāramiṁ gatā
paññāya pāramimpattā parivārenti taṁ sadā.
Īdisā 3 vo 2 mahāvīra tava sissā susikkhitā
durāsadā uggatejā parivārenti taṁ sadā.
Tehi sissehi parivuto saññatehi tapassibhi
migarājāvasambhīto uḷurājāva sobhasi.
Paṭhaviyaṁ patiṭṭhāya ruhanti kharaṇīruhā
vepullattaṁ pāpuṇanti phalañca dassayanti te.
Paṭhavīsadiso tvaṁsi sakyaputta mahāyasa.
Sāsane te patiṭṭhāya labhanti amataṁ phalaṁ.
Sindhu sarassatī ceva nadiyo candabhāgikā 4
gaṅgā ca yamunā ceva sarabhū ca atho mahī.
1 Ma. āsīsakā. 2 Ma. Yu. te. 3 Ma. Yu. edisā. 4 Yu. nadiyā candabhāgiyo.
Etāsaṁ sandamānānaṁ sāgaro sampaṭicchati
jahanti purimaṁ nāmaṁ sāgarotveva ñāyati.
Tathevime catuvaṇṇā pabbajitvā tavantike
jahanti purimaṁ nāmaṁ buddhaputtāti ñāyare.
Yathāpi cando vimalo gacchaṁ ākāsadhātuyā
sabbe tāragaṇe loke ābhāya atirocati.
Tatheva tvaṁ mahāvīra parivuto devamānuse
buddhakkhettaṁ atikkamma jalasi sabbadā tuvaṁ.
Gambhīre uṭṭhitā ūmi na velaṁ ativattati
sabbavelaṁ paphussanti sañcuṇṇā vikiranti tā.
Tatheva titthiyā loke nānādiṭṭhī bahū janā
dhammaṁ taritukāmā te nātivattanti taṁ muniṁ.
Sace ca 1 taṁ pāpuṇanti paṭivārehi 2 cakkhuma
tavantikaṁ upāgantvā sañcuṇṇāva bhavanti te.
Yathāpi udake jātā kumudā mandālakā 3 bahū
upalimpanti toyena kaddamakalalena ca.
Tatheva bahukā sattā loke jātā virūhare
aḍḍitā rāgadosena kaddame kumudaṁ yathā.
Yathā padumaṁ jalajaṁ jalamajjhe virocati 4
na so limpati toyena parisuddho hi kesarī.
1 Yu. va. 2 Ma. Yu. paṭivādehi. 3 Yu. maddālakā. 4 Ma. Yu. virūhati.
Tatheva tvaṁ mahāvīra loke jāto mahāmuni
nopalimpasi lokena toyena padumaṁ yathā.
Yathā hi rammake māse bahū pupphanti vārijā
nātikkamanti taṁ māsaṁ samayo pupphanāya so.
Tatheva tvaṁ sakyaputta 1 pupphito te vimuttiyā
sāsanaṁ nātivattanti padumaṁ vārinā yathā.
Supupphito sālarājāva dibbagandhaṁ pavāyati
aññasālehi parivuto sālarājātisobhati 2 .
Tatheva tvaṁ mahāvīra buddhañāṇena pupphito
bhikkhusaṅghena parivuto sālarājāva sobhasi.
Yathāpi selo himavā osatho sabbapāṇinaṁ
nāgānaṁ asurānañca devānaṁ ālayopica.
Tatheva tvaṁ mahāvīra osatho viya pāṇinaṁ
tevijjā chaḷabhiññā ca iddhiyā pāramiṁ gatā.
Anusiṭṭhā mahāvīra tayā kāruṇikena te
ramanti dhammaratiyā vasanti tava sāsane.
Migarājā yathā sīho abhinikkhamma āsayā
catuddisā 3 viloketvā tikkhattuṁ abhinādati 4 .
Sabbe migā uttasanti migarājassa gajjato
tathā hi jātimā eso pasuṁ 5 tāseti sabbadā.
1 Ma. mahāvīra. 2 Ma. Yu. sālarājāva sobhati. 3 Ma. catuddisānuviloketvā.
4 Yu. abhinādayi. 5 Ma. Yu. pasū.
Gajjato te mahāvīra basudhāyaṁ pakampati
bodhaneyyā pabujjhanti tasanti mārakāyikā.
Tasanti titthiyā sabbe nadato te mahāmuni
kākasenāva vibbhantā migaraññā yathā migā.
Ye keci gaṇino loke satthāroti pavuccare
paramparābhataṁ dhammaṁ desenti parisāya te.
Na heva tvaṁ mahāvīra dhammaṁ desesi pāṇinaṁ
sāmaṁ saccāni bujjhitvā kevalaṁ bodhipakkhikaṁ.
Āsayānusayaṁ ñatvā indriyānaṁ balābalaṁ
bhabbābhabbe viditvāna mahāmeghova gajjasi.
Cakkavāḷapariyantā nisinnā parisā bhave
nānādiṭṭhī vicintenti vimaticchedanāya taṁ.
Sabbesaṁ cittamaññāya opammakusalo muni
ekaṁ pañhaṁ kathentova vimatiṁ chindi pāṇinaṁ.
Upadisāsadiseheva 1 vasudhā pūritā bhave
sabbeva te pañjalikā kittayuṁ lokanāyakaṁ.
Kappaṁ vā te kittayantā nānāvaṇṇehi kittayuṁ
parimetuṁ na kappeyyuṁ 2 appameyyo tathāgato.
Tathā 3 sakena thāmena kittito hi mahājino 4
kappakoṭī pakittentā evamevaṁ pakittayuṁ.
1 Ma. upatissasadiseheva. 2 Ma. sakkeyyaṁ. Yu. pappayuyaṁ. 3 Yu. yathā.
4 Ma. mayā jino.
Sace hi koci devo vā manusso vā susikkhito
pametuṁ parikappeyya 1 vighātaṁva labheyya so.
Sāsane te patiṭṭhāya sakyaputta mahāyasa
paññāya pāramiṁ gantvā viharāmi anāsavo.
Titthiye sampamaddāmi vattemi jinasāsanaṁ
dhammasenāpati ajja sakyaputtassa sāsane.
Aparimeyye kataṁ kammaṁ phalaṁ dassesi me idha
sumutto 2 saravegova kilese jhāpayiṁ mamaṁ.
Yo koci manujo bhāraṁ dhāreyya matthake sadā
bhārena dukkhito assa bhāro hi bharito tathā.
Ḍayhamāno tihaggīhi bhavesu saṁsariṁ ahaṁ
bharito bhavabhārena neru uddharito yathā 3 .
Oropito ca me bhāro bhavā ugghāṭitā mayā
karaṇīyaṁ kataṁ sabbaṁ sakyaputtassa sāsane.
Yāvatā buddhakhettamhi ṭhapetvā sakyapuṅgavaṁ
ahaṁ aggomhi paññāya sadiso me na vijjati.
Samādhimhi sukusalo iddhiyā pāramiṁ gato
icchamāno ahaṁ 4 ajja sahassaṁ abhinimmine.
Anupubbavihārassa vasībhūto mahāmuni
kathesi sāsanaṁ mayhaṁ nirodho sayanaṁ mama.
1 Yu. pūritaṁ parikaddheyya. 2 Ma. sukhitto. yu sukhito. 3 Ma. Yu. giriṁ
uccārito yathā. 4 Ma. cahaṁ. Yu. vahaṁ.
Dibbacakkhuṁ visuddhaṁ me samādhikusalo ahaṁ
sammappadhānamanuyutto bojjhaṅgabhāvanārato.
Sāvakena hi pattabbaṁ sabbameva kataṁ mama 1
lokanāthaṁ ṭhapetvāna sadiso me na vijjati.
Samāpattimhi 2 kusalo jhānavimokkhānaṁ khippaṁ paṭilābhī
bojjhaṅgabhāvanārato sāvakaguṇapāramiṁ gatosmi.
Sāvakaguṇaphussena 3 buddhiyā purisuttamagāravā 4
saddhāsaṅgahitaṁ cittaṁ [5]- sadā sabrahmacārisu.
Uddhaṭadāḍhova 6 sappo chinnavisāṇova usabho
nikkhittamānadappova upemi garugāravena gaṇaṁ.
Yadi rūpinī bhaveyya paññā me vasu patīnaṁ 7 sameyya
anomadassissa bhagavato phalametaṁ ñāṇathavanāya.
Pavattitaṁ dhammacakkaṁ sakyaputtena tādinā
anuvattemahaṁ sammā ñāṇathavanāyidaṁ phalaṁ.
Mā me kadāci pāpiccho sameto hīnavīriyo
appassuto anācāro 8 sameto katthaci ahu.
Bahussuto ca medhāvī sīlesu susamāhito
cetosamathānuyutto api muddhani tiṭṭhatu.
Taṁ vo vadāmi bhaddaṁ vo 9 yāvantettha samāgatā
appicchā hotha santuṭṭhā dānaṁ datvā sadā ahu 10 .
1 Ma. mayā. Yu. mamaṁ. 2 Ma. samāpattinaṁ. Yu. samāpattivinayakusalo. 3 Ma. Yu.
sāvakaguṇenāpi phussena. 4 Ma. purisuttamabhāravā. 5 (yaṁ). 6 Ma. Yu. uddhavisova.
7 Ma. vasumatīpi na sameyya. 8 Ma. anādaro. 9 Ma. Yu. bhadante.
10 Ma. Yu. jhāyī ṇānaratā sadā.
Yamahaṁ paṭhamaṁ disvā virajo vimalo ahu 1
so me ācariyo dhīro 2 assaji nāma sāvako.
Tassāhaṁ sāvako ajja 3 dhammasenāpatī ahu 1
sabbattha pāramiṁ patvā viharāmi anāsavo.
Yo me ācariyo āsi assaji nāma sāvako
yassaṁ disāyaṁ vasati ussīsamhi karomahaṁ.
Mama kammaṁ saritvāna gotamo sakyapuṅgavo
bhikkhusaṅghe nisīditvā aggaṭṭhāne ṭhapesi maṁ.
[4]- Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhame
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti 5 .
Itthaṁ sudaṁ āyasmā sārīputto thero imā gāthāyo
abhāsitthāti.
Sārīputtattherassa apadānaṁ samattaṁ.
Catutthaṁ mahāmoggallānattherāpadānaṁ (2)