พุทธธรรมสงฆ์
Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[726] [2]- Cattārome bhikkhave satipaṭṭhānā katame cattāro
idha bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno
satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ vedanāsu .pe. Citte
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya
loke abhijjhādomanassaṁ ime kho bhikkhave cattāro satipaṭṭhānāti.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[727] Kathaṁ kāye kāyānupassī viharati. Idhekacco paṭhavīkāyaṁ
aniccato anupassati no niccato dukkhato anupassati no
sukhato anattato anupassati no attato nibbindati no nandati
virajjati no rajjati nirodheti no samudeti paṭinissajjati no
1 Ma. saṅkilesasīsañca. 2 Ma. sāvatthinidānaṁ.
Ādiyati aniccato anupassanto niccasaññaṁ pajahati dukkhato
anupassanto sukhasaññaṁ pajahati anattato anupassanto attasaññaṁ
pajahati nibbindanto nandiṁ pajahati virajjanto rāgaṁ
pajahati nirodhento samudayaṁ pajahati paṭinissajjanto ādānaṁ
pajahati imehi sattahākārehi kāyaṁ anupassati kāyo upaṭṭhānaṁ
no sati sati upaṭṭhānaṁ ceva sati ca tāya satiyā tena ñāṇena
taṁ kāyaṁ anupassatīti tena vuccati kāye kāyānupassanā
satipaṭṭhānabhāvanā 1 .
Bhāvanāti catasso bhāvanā tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena
bhāvanā indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā tadupagaviriyavāhanaṭṭhena
bhāvanā āsevanaṭṭhena bhāvanā idhekacco
āpokāyaṁ tejokāyaṁ vāyokāyaṁ kesakāyaṁ lomakāyaṁ
chavikāyaṁ cammakāyaṁ maṁsakāyaṁ [2]- nahārukāyaṁ aṭṭhikāyaṁ
aṭṭhimiñjakāyaṁ aniccato anupassati no niccato dukkhato anupassati
no sukhato anattato anupassati no attato nibbindati no
nandati virajjati no rajjati nirodheti no samudeti paṭinissajjati
no ādiyati aniccato anupassanto niccasaññaṁ pajahati
dukkhato anupassanto sukhasaññaṁ pajahati anattato anupassanto
attasaññaṁ pajahati nibbindanto nandiṁ pajahati virajjanto rāgaṁ
pajahati nirodhento samudayaṁ pajahati paṭinissajjanto ādānaṁ
1 Ma. kāyānupassanāsatipaṭṭhānā. evamīdisesu ṭhānesu. 2 Ma. Yu. rūdhirakāyaṁ.
Pajahati imehi sattahi ākārehi kāyaṁ anupassati kāyo upaṭṭhānaṁ
no sati sati upaṭṭhānaṁ ceva sati ca tāya satiyā tena
ñāṇena taṁ kāyaṁ anupassatīti 1 tena vuccati kāye kāyānupassanā
satipaṭṭhānabhāvanā.
Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā
.pe. Evaṁ kāye kāyānupassī viharati.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[728] Kathaṁ vedanāsu vedanānupassī viharati. Idhekacco sukhaṁ
vedanaṁ aniccato anupassati no niccato .pe. Paṭinissajjati
no ādiyati aniccato anupassanto niccasaññaṁ pajahati .pe.
Paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati imehi sattahākārehi vedanaṁ
anupassati vedanā upaṭṭhānaṁ no sati sati upaṭṭhānaṁ ceva
sati ca tāya satiyā tena ñāṇena taṁ vedanaṁ anupassatīti tena
vuccati vedanāsu vedanānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā.
Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā
.pe. Idhekacco dukkhaṁ vedanaṁ .pe. Adukkhamasukhaṁ vedanaṁ cakkhusamphassajaṁ
vedanaṁ sotasamphassajaṁ vedanaṁ ghānasamphassajaṁ vedanaṁ
.pe. Paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati imehi sattahākārehi
vedanaṁ anupassati vedanā upaṭṭhānaṁ no sati sati upaṭṭhānaṁ
ceva sati ca tāya satiyā tena ñāṇena taṁ vedanaṁ anupassatīti
tena vuccati vedanāsu vedanānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā.
1 Ma. itisaddo na dissati. evamīdisesu padesu.
Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā .pe.
Evaṁ vedanāsu vedanānupassī viharati.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[729] Kathaṁ citte cittānupassī viharati. Idhekacco sarāgaṁ
cittaṁ aniccato anupassati no niccato .pe. Paṭinissajjati
no ādiyati aniccato anupassanto niccasaññaṁ pajahati .pe.
Paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati imehi sattahākārehi cittaṁ
anupassati cittaṁ upaṭṭhānaṁ no sati sati upaṭṭhānaṁ ceva sati
ca tāya satiyā tena ñāṇena taṁ cittaṁ anupassatīti tena
vuccati citte cittānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā.
Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā .pe.
Idhekacco vītarāgaṁ cittaṁ sadosaṁ cittaṁ vītadosaṁ cittaṁ
samohaṁ cittaṁ vītamohaṁ cittaṁ saṅkhittaṁ cittaṁ vikkhittaṁ cittaṁ
mahaggataṁ cittaṁ amahaggataṁ cittaṁ sauttaraṁ cittaṁ anuttaraṁ
cittaṁ samāhitaṁ cittaṁ asamāhitaṁ cittaṁ vimuttaṁ cittaṁ avimuttaṁ
cittaṁ cakkhuviññāṇaṁ sotaviññāṇaṁ ghānaviññāṇaṁ jivhāviññāṇaṁ
kāyaviññāṇaṁ manoviññāṇaṁ aniccato anupassati
no niccato .pe. Paṭinissajjati no ādiyati aniccato
anupassanto niccasaññaṁ pajahati .pe. Paṭinissajjanto
ādānaṁ pajahati imehi sattahākārehi cittaṁ anupassati cittaṁ
upaṭṭhānaṁ no sati sati upaṭṭhānaṁ ceva sati ca tāya satiyā
Tena ñāṇena taṁ cittaṁ anupassatīti tena vuccati citte cittānupassanā
satipaṭṭhānabhāvanā.
Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā .pe.
Evaṁ citte cittānupassī viharati.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[730] Kathaṁ dhammesu dhammānupassī viharati. Idhekacco ṭhapetvā
kāyaṁ ṭhapetvā vedanaṁ ṭhapetvā cittaṁ tadavasese dhamme aniccato
anupassati no niccato dukkhato anupassati no sukhato
anattato anupassati no attato nibbindati no nandati
virajjati no rajjati nirodheti no samudeti paṭinissajjati no
ādiyati aniccato anupassanto niccasaññaṁ pajahati dukkhato
anupassanto sukhasaññaṁ pajahati anattato anupassanto attasaññaṁ
pajahati nibbindanto nandiṁ pajahati virajjanto rāgaṁ pajahati
nirodhento samudayaṁ pajahati paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati
imehi sattahākārehi dhamme anupassati dhammā upaṭṭhānaṁ no
sati sati upaṭṭhānaṁ ceva sati ca tāya satiyā tena ñāṇena
te dhamme anupassatīti tena vuccati dhammesu dhammānupassanā
satipaṭṭhānabhāvanā.
Bhāvanāti catasso bhāvanā tattha jātānaṁ dhammānaṁ
anativattanaṭṭhena bhāvanā indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā
tadupagaviriyavāhanaṭṭhena bhāvanā āsevanaṭṭhena bhāvanā .pe.
Evaṁ dhammesu dhammānupassī viharatīti.
Satipaṭṭhānakathā niṭṭhitā.
---------------
Paññāvagge vipassanākathā
sāvatthīparipuṇṇanidānaṁ

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[731] .pe. So vata bhikkhave bhikkhu kañci saṅkhāraṁ niccato
samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatīti netaṁ
ṭhānaṁ vijjati anulomikāya khantiyā asamannāgato sammattaniyāmaṁ
okkamissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati sammattaniyāmaṁ anokkamamāno
sotāpattiphalaṁ vā sakadāgāmiphalaṁ vā anāgāmiphalaṁ vā arahattaphalaṁ 1
vā sacchikarissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati so vata bhikkhave
bhikkhu sabbasaṅkhāre aniccato samanupassanto anulomikāya khantiyā
samannāgato bhavissatīti ṭhānametaṁ vijjati anulomikāya khantiyā
samannāgato sammattaniyāmaṁ okkamissatīti ṭhānametaṁ vijjati
sammattaniyāmaṁ okkamamāno sotāpattiphalaṁ vā sakadāgāmiphalaṁ vā
anāgāmiphalaṁ vā arahattaphalaṁ vā sacchikarissatīti ṭhānametaṁ vijjati.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[732] So vata bhikkhave bhikkhu kañci saṅkhāraṁ sukhato samanupassanto
anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatīti netaṁ ṭhānaṁ
vijjati anulomikāya khantiyā asamannāgato sammattaniyāmaṁ
1 Ma. arahattaṁ. evamuparipi.
Okkamissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati sammattaniyāmaṁ anokkamamāno
sotāpattiphalaṁ vā sakadāgāmiphalaṁ vā anāgāmiphalaṁ vā arahattaphalaṁ
vā sacchikarissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati so vata bhikkhave bhikkhu
sabbasaṅkhāre dukkhato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato
bhavissatīti ṭhānametaṁ vijjati anulomikāya khantiyā samannāgato
sammattaniyāmaṁ okkamissatīti ṭhānametaṁ vijjati sammattaniyāmaṁ
okkamamāno sotāpattiphalaṁ vā sakadāgāmiphalaṁ vā anāgāmiphalaṁ
vā arahattaphalaṁ vā sacchikarissatīti ṭhānametaṁ vijjati.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[733] So vata bhikkhave bhikkhu kañci dhammaṁ attato samanupassanto
anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatīti netaṁ ṭhānaṁ
vijjati anulomikāya khantiyā asamannāgato sammattaniyāmaṁ
okkamissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati sammattaniyāmaṁ anokkamamāno
sotāpattiphalaṁ vā sakadāgāmiphalaṁ vā anāgāmiphalaṁ vā arahattaphalaṁ
vā sacchikarissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati so vata bhikkhave bhikkhu
kañci dhammaṁ 1 anattato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato
bhavissatīti ṭhānametaṁ vijjati anulomikāya khantiyā samannāgato
sammattaniyāmaṁ okkamissatīti ṭhānametaṁ vijjati sammattaniyāmaṁ
okkamamāno sotāpattiphalaṁ vā sakadāgāmiphalaṁ vā anāgāmiphalaṁ
vā arahattaphalaṁ vā sacchikarissatīti ṭhānametaṁ vijjati.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[734] So vata bhikkhave bhikkhu nibbānaṁ dukkhato samanupassanto
1 Ma. sabbadhamme.
Anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatīti netaṁ ṭhānaṁ
vijjati anulomikāya khantiyā asamannāgato sammattaniyāmaṁ
okkamissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati sammattaniyāmaṁ anokkamamāno
sotāpattiphalaṁ vā sakadāgāmiphalaṁ vā anāgāmiphalaṁ vā arahattaphalaṁ
vā sacchikarissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati so vata bhikkhave bhikkhu
nibbānaṁ sukhato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato
bhavissatīti ṭhānametaṁ vijjati anulomikāya khantiyā samannāgato
sammattaniyāmaṁ okkamissatīti ṭhānametaṁ vijjati sammattaniyāmaṁ
okkamamāno sotāpattiphalaṁ vā sakadāgāmiphalaṁ vā anāgāmiphalaṁ
vā arahattaphalaṁ vā sacchikarissatīti ṭhānametaṁ vijjati.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[735] Katihākārehi anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati katihākārehi
sammattaniyāmaṁ okkamati. Cattārīsāya ākārehi anulomikaṁ
khantiṁ paṭilabhati cattārīsāya ākārehi sammattaniyāmaṁ
okkamati.
Katamehi cattārīsāya ākārehi anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati
katamehi cattārīsāya ākārehi sammattaniyāmaṁ okkamati.
Pañcakkhandhe aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato
ābādhato parato palokato ītito upaddavato bhayato upasaggato
calato pabhaṅgato 1 addhuvato attāṇato 2 aleṇato asaraṇato
1 Sī. Ma. pabhaṅgutoti vā pabhaṅgatoti vā likhitaṁ. 2 Ma. Yu. atāṇato. evamuparipi.
Rittato tucchato suññato anattato ādīnavato vipariṇāmadhammato
asārakato aghamūlato vadhakato vibhavato sāsavato saṅkhatato mārāmisato
jātidhammato jarādhammato byādhidhammato maraṇadhammato sokadhammato
paridevadhammato upāyāsadhammato saṅkilesikadhammato pañcakkhandhe
aniccato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ
khandhānaṁ nirodho niccaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ
okkamati pañcakkhandhe dukkhato passanto anulomikaṁ khantiṁ
paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho sukhaṁ nibbānanti passanto
sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe rogato passanto anulomikaṁ
khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho ārogyaṁ
nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe
gaṇḍato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ
nirodho nigaṇḍo 1 nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati
pañcakkhandhe sallato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ
khandhānaṁ nirodho nisallaṁ 2 nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ
okkamati pañcakkhandhe aghato passanto anulomikaṁ khantiṁ
paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho anagho nibbānanti passanto
sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe ābādhato passanto
anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho anābādho
1 Sī. Ma. Yu. agaṇḍaṁ. 2 Ma. visallaṁ.
Nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe
parato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ
nirodho aparappaccayaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ
okkamati pañcakkhandhe palokato passanto anulomikaṁ khantiṁ
paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho appalokadhammo nibbānanti
passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe ītito passanto
anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho anītikaṁ
nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe
upaddavato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ
nirodho anupaddavaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati
pañcakkhandhe bhayato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ
khandhānaṁ nirodho abhayaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ
okkamati pañcakkhandhe upasaggato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati
pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho anupasaggaṁ nibbānanti passanto
sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe calato passanto anulomikaṁ
khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho acalaṁ nibbānanti
passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe pabhaṅgato
passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho
appabhaṅgaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe
addhuvato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ
Khandhānaṁ nirodho dhuvaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ
okkamati pañcakkhandhe attāṇato passanto anulomikaṁ khantiṁ
paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho tāṇaṁ nibbānanti passanto
sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe aleṇato passanto
anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho leṇaṁ
nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe
asaraṇato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ
nirodho saraṇaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati
pañcakkhandhe rittato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati
pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho arittaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ
okkamati pañcakkhandhe tucchato passanto anulomikaṁ
khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho atucchaṁ nibbānanti
passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe suññato
passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho
paramaṁ suññaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati
pañcakkhandhe anattato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati
pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho paramaṭṭhaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ
okkamati pañcakkhandhe ādīnavato passanto anulomikaṁ
khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho anādīnavaṁ nibbānanti
passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe vipariṇāmadhammato
Passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ
nirodho avipariṇāmadhammaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ
okkamati pañcakkhandhe asārakato passanto anulomikaṁ khantiṁ
paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho sāraṁ nibbānanti passanto
sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe aghamūlato passanto
anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho anaghamūlaṁ
nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe
vadhakato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ
nirodho avadhakaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati
pañcakkhandhe vibhavato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati
pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho avibhavaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ
okkamati pañcakkhandhe sāsavato passanto anulomikaṁ
khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho anāsavaṁ nibbānanti
passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe saṅkhatato
passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho
asaṅkhataṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe
mārāmisato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ
khandhānaṁ nirodho nirāmisaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ
okkamati pañcakkhandhe jātidhammato passanto anulomikaṁ khantiṁ
paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho ajātaṁ nibbānanti passanto
Sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe jarādhammato passanto
anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho ajaraṁ
nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe
byādhidhammato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ
khandhānaṁ nirodho abyādhidhammaṁ 1 nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ
okkamati pañcakkhandhe maraṇadhammato passanto anulomikaṁ khantiṁ
paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho amataṁ nibbānanti
passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe sokadhammato
passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho
asokaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe
paridevadhammato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati
pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho aparidevaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ
okkamati pañcakkhandhe upāyāsadhammato passanto anulomikaṁ
khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho anupāyāsaṁ
nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati pañcakkhandhe
saṅkilesikadhammato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati pañcannaṁ
khandhānaṁ nirodho asaṅkiliṭṭhaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ
okkamati.