พุทธธรรมสงฆ์
Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[696] Kathaṁ lokuttaramaggakkhaṇe paccuppannacittena ca
1 Ma. acittena ca ñāṇena ca. 2 Ma. kammassakatacittena. Yu. kammassakacittena.
Ñāṇena ca abhisameti. Lokuttaramaggakkhaṇe uppādādhipateyyaṁ cittaṁ
ñāṇassa hetu paccayo ca taṁsampayuttaṁ cittaṁ nirodhagocaraṁ
dassanādhipateyyaṁ ñāṇaṁ cittassa hetu paccayo ca taṁsampayuttaṁ
ñāṇaṁ nirodhagocaraṁ evaṁ lokuttaramaggakkhaṇe paccuppannacittena
ca ñāṇena ca abhisameti.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[697] Kinnu ettakoyeva abhisamayoti. Na hi lokuttaramaggakkhaṇe
dassanābhisamayo sammādiṭṭhi abhiniropanābhisamayo
sammāsaṅkappo pariggahābhisamayo sammāvācā samuṭṭhānābhisamayo
sammākammanto vodānābhisamayo sammāājīvo pariggahābhisamayo
sammāvāyāmo upaṭṭhānābhisamayo sammāsati avikkhepābhisamayo
sammāsamādhi upaṭṭhānābhisamayo satisambojjhaṅgo .pe. Paṭisaṅkhānābhisamayo
upekkhāsambojjhaṅgo assaddhiye akampiyābhisamayo
saddhābalaṁ kosajje akampiyābhisamayo viriyabalaṁ pamāde
akampiyābhisamayo satibalaṁ uddhacce akampiyābhisamayo samādhibalaṁ
avijjāya akampiyābhisamayo paññābalaṁ adhimokkhābhisamayo saddhindriyaṁ
paggahābhisamayo viriyindriyaṁ upaṭṭhānābhisamayo satindriyaṁ
avikkhepābhisamayo samādhindriyaṁ dassanābhisamayo paññindriyaṁ
ādhipateyyaṭṭhena indriyābhisamayo akampiyaṭṭhena
balābhisamayo niyyānaṭṭhena bojjhaṅgābhisamayo hetaṭṭhena maggābhisamayo
upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānābhisamayo padahanaṭṭhena 1
1 Ma. padahaṭṭhena.
Sammappadhānābhisamayo ijjhanaṭṭhena iddhipādābhisamayo tathaṭṭhena
saccābhisamayo avikkhepaṭṭhena samathābhisamayo anupassanaṭṭhena
vipassanābhisamayo ekarasaṭṭhena samathavipassanābhisamayo anativattanaṭṭhena
yuganaddhābhisamayo 1 saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi abhisamayo
avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi 2 abhisamayo dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi
abhisamayo muttaṭṭhena adhimokkhābhisamayo paṭivedhaṭṭhena vijjābhisamayo
pariccāgaṭṭhena vimutti abhisamayo samucchedaṭṭhena khaye
ñāṇaṁ abhisamayo chando mūlaṭṭhena abhisamayo manasikāro
samuṭṭhānaṭṭhena abhisamayo phasso samodhānaṭṭhena abhisamayo
vedanā samosaraṇaṭṭhena abhisamayo samādhi pamukhaṭṭhena abhisamayo
sati ādhipateyyaṭṭhena abhisamayo paññā taduttaraṭṭhena abhisamayo
vimutti sāraṭṭhena abhisamayo amatogadhaṁ nibbānaṁ
pariyosānaṭṭhena abhisamayo.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[698] Kinnu ettakoyeva abhisamayoti. Na hi sotāpattimaggakkhaṇe
dassanābhisamayo sammādiṭṭhi .pe. Amatogadhaṁ
nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena abhisamayo.
Kinnu ettakoyeva abhisamayoti. Na hi sotāpattiphalakkhaṇe
dassanābhisamayo sammādiṭṭhi .pe. Paṭippassaddhaṭṭhena
anuppāde ñāṇaṁ abhisamayo chando mūlaṭṭhena abhisamayo .pe.
1 Sī. yuganandābhisamayo. 2 Ma. visuddhi.
Amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena abhisamayo.
Kinnu ettakoyeva abhisamayoti. Na hi sakadāgāmimaggakkhaṇe
.pe. Sakadāgāmiphalakkhaṇe anāgāmimaggakkhaṇe anāgāmiphalakkhaṇe
arahattamaggakkhaṇe arahattaphalakkhaṇe dassanābhisamayo
sammādiṭṭhi abhiniropanābhisamayo sammāsaṅkappo .pe.
Paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṁ abhisamayo chando
mūlaṭṭhena abhisamayo .pe. Amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena
abhisamayo svāyaṁ [1]- atīte kilese pajahati anāgate kilese
pajahati paccuppanne kilese pajahati.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[699] Atīte kilese pajahatīti hañci atīte kilese
pajahati tenahi khīṇaṁ khepeti niruddhaṁ nirodheti vigataṁ vigameti
atthaṅgataṁ atthaṅgameti atītaṁ yaṁ natthi taṁ pajahatīti na atīte
kilese pajahati 2 .
Anāgate kilese pajahatīti hañci anāgate kilese pajahati
tenahi ajātaṁ pajahati anibbattaṁ pajahati anuppannaṁ pajahati
apātubhūtaṁ pajahati anāgataṁ yaṁ natthi taṁ pajahatīti na anāgate
kilese pajahati 2 .
Paccuppanne kilese pajahatīti hañci paccuppanne kilese
pajahati tenahi ratto rāgaṁ pajahati duṭṭho dosaṁ pajahati
mūḷho mohaṁ pajahati vinibandho mānaṁ pajahati parāmaṭṭho diṭṭhiṁ
1 Ma. yvāyaṁ kilese pajahati. 2 Ma. Yu. itisaddo dissati.
Pajahati vikkhepagato 1 uddhaccaṁ pajahati aniṭṭhaṅgato vicikicchaṁ
pajahati thāmagato anusayaṁ pajahati kaṇhasukkadhammā yuganaddhā
pavattanti 2 taṁsaṅkilesikā 3 maggabhāvanā hotīti 4 na atīte kilese
pajahati anāgate kilese pajahati paccuppanne kilese pajahatīti.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[700] Hañci na atīte kilese pajahati na anāgate kilese
pajahati na paccuppanne kilese pajahati tenahi natthi maggabhāvanā
natthi phalasacchikiriyā natthi kilesappahānaṁ natthi
dhammābhisamayo. Na hi atthi maggabhāvanā atthi phalasacchikiriyā
atthi kilesappahānaṁ atthi dhammābhisamayo yathā kathaṁ viya yathāpi
taruṇo rukkho ajātaphalo tamenaṁ puriso mūle chindeyya ye
tassa rukkhassa ajātaphalā ajātāyeva na jāyanti anibbattāyeva
na nibbattanti anuppannāyeva na uppajjanti apātubhūtāyeva
na pātubhavanti evameva uppādo hetu uppādo
paccayo kilesānaṁ nibbattiyā uppāde ādīnavaṁ disvā anuppāde
cittaṁ pakkhandati anuppāde cittassa pakkhandanattā ye
uppādapaccayā kilesā nibbatteyyuṁ te ajātāyeva na jāyanti
anibbattāyeva na nibbattanti anuppannāyeva na uppajjanti
apātubhūtāyeva na pātubhavanti evaṁ hetunirodhā dukkhanirodho
pavattahetu nimittahetu āyuhanahetu āyuhanā paccayo kilesānaṁ
nibbattiyā āyuhane ādīnavaṁ disvā anāyuhane cittaṁ pakkhandati
1 Yu. avikkhepagato. 2 Ma. samameva vattanti. 3 Ma. Yu. saṅkilesikā.
4 Ma. itisaddo na dissati.
Anāyuhane cittassa pakkhandanattā ye āyuhanapaccayā kilesā
nibbatteyyuṁ te ajātāyeva na jāyanti anibbattāyeva na
nibbattanti anuppannāyeva na uppajjanti apātubhūtāyeva na
pātubhavanti evaṁ hetunirodhā dukkhanirodho evaṁ atthi maggabhāvanā
atthi phalasacchikiriyā atthi kilesappahānaṁ atthi
dhammābhisamayoti.
Abhisamayakathā niṭṭhitā.
----------
Paññāvagge vivekakathā
sāvatthīnidānaṁ

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[701] Seyyathāpi bhikkhave ye keci balakaraṇīyā 1 kammantā
kayiranti 2 sabbe te paṭhaviṁ nissāya paṭhaviyaṁ patiṭṭhāya evamete
balakaraṇīyā kammantā kayiranti evameva kho bhikkhave bhikkhu sīlaṁ
nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāveti ariyaṁ
aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaroti.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[702] Kathañca bhikkhave bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya
ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāveti ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaroti.
Idha bhikkhave bhikkhu sammādiṭṭhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ
1 Sī. Yu. bahulakaraṇīyātipi bahukaraṇīyātipi pāṭho. 2 Ma. kariyanti. evamuparipi.
Nissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ sammāsaṅkappaṁ bhāveti
sammāvācaṁ bhāveti sammākammantaṁ bhāveti sammāājīvaṁ bhāveti
sammāvāyāmaṁ bhāveti sammāsatiṁ bhāveti sammāsamādhiṁ
bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ
evaṁ kho bhikkhave bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṁ
aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāveti ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaroti.
Seyyathāpi bhikkhave yepime 1 vījagāmabhūtagāmā vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ
vepullaṁ āpajjanti sabbe te paṭhaviṁ nissāya paṭhaviyaṁ patiṭṭhāya
evamete vījagāmabhūtagāmā vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti
evameva kho bhikkhave bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṁ
aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvento ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaronto
vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ pāpuṇāti dhammesu.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[703] Kathañca bhikkhave bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya
ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvento ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaronto
vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ pāpuṇāti dhammesu idha bhikkhave
bhikkhu sammādiṭṭhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ
vossaggapariṇāmiṁ sammāsaṅkappaṁ bhāveti sammāvācaṁ bhāveti
sammākammantaṁ bhāveti sammāājīvaṁ bhāveti sammāvāyāmaṁ
bhāveti sammāsatiṁ bhāveti sammāsamādhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ
virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ [2]- sammādiṭṭhiyā
1 Ma. yekeci. 2 Ma. evaṁ kho bhikkhave bhikkhu sīlaṁ nissāya ... vepullaṁ
pāpuṇāti. dhamamesūti.
Diṭṭhiyā pañca vivekā pañca virāgā pañca nirodhā pañca
vossaggā dvādasa nissayā sammāsaṅkappassa .pe. Sammāvācāya
sammākammantassa sammāājīvassa sammāvāyāmassa sammāsatiyā
sammāsamādhissa pañca vivekā pañca virāgā pañca
nirodhā pañca vossaggā dvādasa nissayā.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[704] Sammādiṭṭhiyā katame pañca vivekā vikkhambhanaviveko
tadaṅgaviveko samucchedaviveko paṭippassaddhiviveko nissaraṇaviveko
vikkhambhanaviveko ca nīvaraṇānaṁ paṭhamajjhānaṁ bhāvayato tadaṅgaviveko
ca diṭṭhigatānaṁ nibbedhabhāgiyaṁ samādhiṁ bhāvayato samucchedaviveko
ca lokuttaraṁ khayagāmiṁ maggaṁ bhāvayato paṭippassaddhiviveko ca
phalakkhaṇe nissaraṇaviveko ca nirodho nibbānaṁ sammādiṭṭhiyā
ime pañca vivekā imesu pañcasu vivekesu chandajāto hoti
saddhādhimutto cittaṁ cassa svādhiṭṭhitaṁ.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[705] Sammādiṭṭhiyā katame pañca virāgā vikkhambhanavirāgo
tadaṅgavirāgo samucchedavirāgo paṭippassaddhivirāgo nissaraṇavirāgo
vikkhambhanavirāgo ca nīvaraṇānaṁ paṭhamajjhānaṁ bhāvayato tadaṅgavirāgo
ca diṭṭhigatānaṁ nibbedhabhāgiyaṁ samādhiṁ bhāvayato samucchedavirāgo
ca lokuttaraṁ khayagāmiṁ maggaṁ bhāvayato paṭippassaddhivirāgo
ca phalakkhaṇe nissaraṇavirāgo ca nirodho nibbānaṁ sammādiṭṭhiyā
ime pañca virāgā imesu pañcasu virāgesu chandajāto
Hoti saddhādhimutto cittaṁ cassa svādhiṭṭhitaṁ.